Het verleden hijgt ons soms in de nek. Het boek van Martin Bosma, “De schijnelite der valse munters”, is in menig opzicht merkwaardig. De schrijvers is niet zonder belezenheid, bedreven rapporteur, met kennis, moed en discipline.
Toch is het een vreemd boek. Veel dingen zijn te begrijpen: hij kroop bij Wilders in de gangkast, die ook door Meindert Fennema beeldend wordt beschreven, toen de “groep Wilders” nog echt moest pionieren. Zij zijn door hard werken en volhouden gekomen bij waar ze nu zijn: dat geeft inspiratie, intense vriendschap, loyaliteit en zelfvertrouwen.
Maar de werkelijkheid wordt wel een beetje een-dimensionaal beschreven: Bosma heeft één bril. Op zich is daar natuurlijk niets tegen. Maar het ondermijnt het verhaal.
Ik herinner me mijn eigen verwarring toen ik als provinciaal studentje bij de communistische boekhandel Pegasus naar binnen wilde. Een studiegenoot hield me tegen en wees naar de overzijde van de Leidsestraat: “Daar zit de BVD; als je iets wilt kopen, betaal dan wel contant, anders sta je geregistreerd.”
Volgens Bosma deed de BVD van Docters van Leeuwen soortgelijke dingen jegens Janmaat en de Centrum Democraten: de dienst zou strijd tegen hen hebben geleverd, inclusief de “dirty tricks”. Het lijkt mij inderdaad de vraag of dit hoort en wie dat wisten en wat men wist. Waren Janmaat en de CD een bedreiging van onze rechtsorde? En waren de communisten dat? Ik heb mijn twijfels.