Tsjechen demonstreren voor onafhankelijkheid van de media

Foto: Bank Phrom on Unsplash
Serie:

Na de val van het Sovjetblok is er wel eens getwijfeld of de Midden- en Oosteuropese landen na een jarenlange communistische dictatuur wel rijp waren voor de democratie. Maar massale demonstraties en verkiezingen hebben laten zien dat de bevolking in deze landen niet gediend is van autoritair leiderschap, corruptie en afbraak van de rechtsstaat. Orbán en Vucic zijn weggestemd in Hongarije, resp. Servië. De Albanese premier Rama zal hen mogelijk spoedig volgen, na de voortdurende massale anti-regeringsdemonstraties in Tirana. In Polen houden de liberalen stand tegen een president die de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht bedreigt. In Tsjechië was afgelopen zondag de grootste demonstratie tegen de regering sinds het herstel van de democratie. Honderdduizenden gingen de straat op voor een protest tegen nieuwe voorstellen voor financiering van de omroep die de greep van de staat op de media onaanvaardbaar vergroot.

De regering van de rechtse premier Andrej Babiš en zijn extreemrechtse partners kwam onlangs met een omstreden mediawet die ‘schielijk door het parlement werd gejaagd; oppositiepartijen hadden geen tijd zich voor te bereiden op de wetsbehandeling en hun spreektijd werd door de voorzitter beperkt’. De wet houdt in dat de omroep voortaan via de reguliere begroting wordt gefinancierd. Er is meteen al een korting van 15% ingevoerd. Het wetsvoorstel is in een voorlopige stemming aangenomen, maar moet nog verder behandeld worden. De regering heeft de afgelopen tijd meermalen kritiek geuit op de media. Babiš beschuldigt zowel publieke als commerciële media van partijdigheid. De demonstranten vrezen dat hij het voorbeeld gaat volgen van Orbán  die in de loop der tijd alle media naar zich toetrok. „Een gekozen regering heeft het recht om te besturen, maar niet het recht om democratische instituties af te breken”, zegt Mikuláš Minář, voorzitter van de burgerbeweging Milion chvilek, de belangrijkste organisator van de demonstratie.

Babiš is vorig jaar als premier aangetreden nadat de zittende centrum-rechtse premier Fiala had verloren bij de de parlementsverkiezingen. Hij kon alleen een regering vormen door in zee te gaan met extreemrechtse partijen SPD (‘Vrijheid en Directe Democratie’) onder leiding van Tomio Okamura en AUTO (‘Automobilisten voor Zichzelf’) onder leiding van Petr Macink. Babiš was eerder van 2017-2021 premier. Zijn optreden leidde ook toen al tot de grote demonstraties. Hij werd beschuldigd van fraude met EU-gelden. Maar de rechter sprak hem begin 2023 vrij vanwege onvoldoende bewijs.

De Tsjechische democratische oppositie geeft niet op, zo laat de demonstratie van zondag zien. Bij Strana Levice (Links) is er ook wel kritiek op de media. ‘Wij verzetten ons tegen het diepgewortelde anti-linkse sentiment, de minachting voor vakbonden en sociale bewegingen, en het blindelings herhalen van Israëlische propaganda,’ maar de partij verzet zich ook tegen het aangekondigde regeringsbeleid dat zal leiden tot bezuinigingen op culturele en dramatische producties en op programma’s voor minderheden. Gevreesd wordt dat het unieke geluidsarchief van de Tsjechische Radio het slachtoffer wordt van privatisering.  De Europese Federatie van Journalisten (EJF) waar ook de Nederlandse NVJ bij is aangesloten heeft zich solidair verklaard met de collega’s in Tsjechië. ‘Publieke media behoren toe aan de burgers. Als hoeksteen van de democratie is het hun taak om het publiek te informeren, de machthebbers ter verantwoording te roepen en diverse, geverifieerde informatie te bieden. Om aan deze plicht te kunnen voldoen, moeten zij volledig vrij blijven van politieke invloed.’ EJF-voorzitter Maja Sever ziet het protest als onderdeel van een breder verhaal voor de verdediging van publieke media in Europa. “Waar het om gaat, is dat de mensen in Praag de straat op gingen om hun publieke media te verdedigen – niet omdat ze perfect zijn, maar omdat ze weten hoe belangrijk ze zijn.”

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*

Selecteer tekst in het artikel of een reactie om die te citeren. Een regel die begint met > wordt ook een citaat.

*
*