Open Draad | Prinsjesdag

Nu is Prinsjesdag van nature een dag van over en weer schieten. Het kabinet bezuinigt, de oppositie schiet terug. Maar vandaag is toch wel bijzonder. Onder de gebruikelijke onenigheid schuilt een onuitgesproken ideologische tegenstelling en een ingewikkelde politieke realiteit. De ideologische tegenstelling wordt nauwelijks verwoord door de grote oppositiepartijen. De vraag óf er überhaupt zoveel bezuinigd moet worden, wordt door weinigen gesteld. Misschien zit ik een beetje teveel in mijn eigen 'filter bubble', maar in mijn kringen staat helemaal niet vast dat er zoveel bezuinigd moet worden. Je kan namelijk ook prima betogen dat juist in tijden van nakende recessie je een stimuleringsbeleid moet voeren. Daarnaast zitten we in een ingewikkelde politieke realiteit, mogelijk gemaakt door die onuitgesprokenheid. Het kabinet wordt gegijzeld door een partij die de prioriteiten niet op een rij heeft. En het kabinet wordt gesteund door partijen die de wezenlijke filosofie van dit kabinet - nog steeds neoliberaal - eigenlijk niet zou mogen delen. Komt u er nog uit? Daarom deze open draad op Prinsjesdag met een drietal vragen, met de commentaren, analyses, opinies en feiten op de achtergrond: 1) Welke bezuinigingen missen we? 2) Welke bezuinigingen moeten weer verdwijnen? 3) In hoeverre moet de oppositie zijn ideologische veren weer tonen? Uw twee centjes en andere gedachten kunt u kwijt in de open draad.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De verleiding van Bolkestein

, door

Bolkestein schrijft zoals hij praat. De zinnen zijn kort en helder. Het is een genoegen hem te lezen en te beluisteren, ook wanneer je het met hem oneens bent. Alleen: het is wel de praktische politicus, die aan het woord is, de meester van de persuasieve communicatie.

Veel ruimte voor aanvulling of verschil van mening laat hij niet: zijn teksten zijn nogal apodictisch, hij doceert eigenlijk in een beetje ouderwetse stijl. Dat werkt, bedoeld of onbedoeld, niet zo liberaal. Zijn laatste boek, “De intellectuele verleiding”, heeft deze effecten ook. Het is Bolkestein, met zijn erudiete breedheid en zijn durf. Maar zijn beste boek is het niet.

Het thema

Bolkestein wil de kracht en werking van ideeën in de geschiedenis onderzoeken. Dat is geen klein onderwerp. Hoe hij dat precies wil doen en waarin hij zich wil onderscheiden van andere filosofen of historici is minder duidelijk.

Het onderwerp brengt met zich dat je iets moet vinden van intellectuelen. Bolkestein vindt zichzelf een prakticus: hij is eerst in de handel gegaan, daarna in de praktische politiek. Daarmee neemt hij afstand van de academische wetenschap, misschien zelfs ook van de hoge cultuur.

Dat lijkt mij wel in orde. Want in zijn tekst toont hij zich in terzijdes een klassiek conservatief politicus.  Politiek moet vooral niet groots en meeslepend zijn.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Het uur van Ab Klink

, door

Het kabinet is inmiddels toe aan het eerste Ab-Klink-momentje in zijn bestaan zegt GB van Publiekrecht & Politiek: het boerka verbod.

Dat is namelijk een maatregel waarbij het van belang is waarom je hem neemt. Je verbiedt iets wat naar iemands eigen overtuiging een uitdrukking van haar geloof is, en dat soort beperkingen van grondrechten vereisen om te beginnen een legitiem doel.

Het persbericht van de ministerraad zet een (voor mij) tot nog toe onbekende beperkingsgrond in:

het kabinet acht een beperking van de godsdienstvrijheid in deze, indien daar sprake van is, nodig en gerechtvaardigd in het belang van de bescherming van het karakter en de goede gewoonten van het openbaar leven in Nederland.

Deze formulering past niet onmiddellijk op de beperkingsgronden uit de Grondwet (bescherming gezondheid, belang van het verkeer, openbare orde) of het EVRM (openbare orde, veiligheid, gezondheid, goede zeden, rechten en vrijheden van anderen). Met enige goede wil valt er echter een combinatie van goede zeden en openbare orde in te lezen. Problematisch is het doel van de beperking in de rechtspraak echter zelden, al heeft het EHRM de Griekse overheid wel eens gecorrigeerd toen die kwam aanzetten met het ‘upholding of Greece’s cultural traditions and historical and cultural symbols.’

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Heilig geloof in overheid of markt

, door

VVD-Kamerlid Stef Blok lost alvast het eerste schot voor de Algemene Beschouwingen door te stellen dat we af moeten van het heilige geloof in een grote overheid. Maar zijn eigen geloof is net zo achterhaald, stelt gastauteur Richard Westerbeek.

Stef Blok gaf in de Volkskrant van afgelopen vrijdag een eerste inleidende beschieting voor de Algemene Beschouwingen volgende week. De VVD zet zich af tegen het “heilige geloof” van de linkse partijen in een grote staat, en stelt dat een kleine overheid veel beter in staat is om Nederland te laten concurreren in deze wereld. Is het hier eigenlijk niet juist het heilige geloof van de VVD in marktwerking en een kleine overheid dat een rol speelt?

Natuurlijk, in sommige gevallen zal marktwerking best wel werken, maar zeker niet overal. Telkens zal kritisch moeten worden gekeken naar de gevolgen. Een paar voorbeelden waar marktwerking zeker geen goed idee was:

Een overheid die haar ICT-beveiliging uitbesteed aan externe partijen, die uiteindelijk zelfs in buitenlandse handen komen. Het argument is dat zij een expertise hebben die de overheid niet heeft. Die expertise bleek niet in het geval van Diginotar.

Vervoerders die zelf maar moeten kijken hoe ze gezamenlijk een OV-chipkaart invoeren. Het resulteert in een product dat er voornamelijk voor de vervoerders is, zonder gekeken wordt naar de reizigers, en de Tweede Kamer heeft er niets over te zeggen, want de minister “gaat er niet over”.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Wetenschap en fact-free politics

, door

Er bestaat een flauwe mop over een dronkaard die ’s nachts zijn fietssleutels kwijtraakt in een donkere steeg en even verderop bij een lantaarnpaal gaat zoeken, aangezien het daar tenminste licht is. Ik zei al dat de mop flauw was, maar ze is een redelijke metafoor voor het hedendaagse wetenschapsbeleid.

Hoe meten we de kwaliteit van het onderzoek? In principe door te kijken naar citaties. We verwachten van alle onderzoekers dat ze elk jaar een bepaald aantal publicaties doen in respectabele internationale tijdschriften. We gaan er daarbij van uit dat redacties alleen artikelen plaatsen die de moeite waard zijn. De dwang tot publicatie dwingt onderzoekers dus een bepaalde norm te halen.

Nederlandse wetenschappers doen het, zo bezien, helemaal niet slecht. n een recent interview in De groene Amsterdammer-prijst Robbert Dijkgraaf, de voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, de hoge productiviteit van onze geleerden en het feit dat ze publiceren in ’s werelds meest-geciteerde tijdschriften.

Dat is allemaal heel mooi – ik schrijf dat zonder ironie. Het probleem is echter dat dit een bijzaak is. Het gaat erom dat u en ik in de bibliotheken, in kranten, op het internet accurate informatie kunnen vinden. Wat we moeten meten is of desinformatie wordt teruggedrongen. Daar is ook alle aanleiding toe, zolang Kamerleden de domste dingen kunnen zeggen over het klimaatbeleid, de islam, obesitas, migratiecijfers en wat dies meer zij. Academici die niet meten hoe inzichten worden overgedragen, zijn medeverantwoordelijk voor fact free politics.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Wat er in de Miljoenennota zou moeten staan

, door

Het kabinet richt de Miljoenennota vooral op het terugdringen van de staatsschuld, maar mist ambitie op het realiseren van een robuuste economie, stellen de Tilburgse economen Marten van den Bossche en Marcel Canoy. Vijf essentiële zaken die in de Miljoenennota voorop zouden moeten staan.

Nederland exporteert

Zo’n 75% van de Nederlandse export blijft binnen de Europese grenzen, vooral onze buren zijn onze belangrijkste handelspartners. Ook de uitvoer naar Spanje, Italië, Griekenland en Portugal is ruimschoots groter dan die naar Brazilië, India en China. De gezondheid van de Nederlandse economie valt of staat bij de exportprestaties binnen de EU. Hoe verhoudt dit zich tot het Nederlandse EU-beleid? Niet best. Nederland bruuskeert, polemiseert en zondert zich af. Daarmee handelt Nederland politiek niet in het eigenbelang van een structureel sterk exporterende economie. Implosie van de euro betekent een handelsdebacle en goedkoop electoraal gewin is duurkoop voor de economie. De Miljoenennota kan daar verandering in brengen door te kiezen voor het borgen van de exportprestatie van onze economie. Een zakelijke politiek garandeert een gezonde en langdurige relatie met onze belangrijkste handelspartners. Oorlogstaal over Griekse belastingontduikers wordt vervangen door pragmatisme en handelsgeest.

En de miljoenennota?

Opmerkelijk is dat een heel hoofdstuk aan Europa is gewijd met een toonzetting die een groot verschil maakt met de oneliners over Grieken en andere ‘knoflooklanden’. Het kabinet toont hiermee mogelijk de wens een andere koers te varen.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Geef Rutte inspiratie – denk mee

, door

Premier Rutte mag dan lang als links-liberaal hebben gegolden, tegenwoordig wordt hij uitgemaakt voor conservatief, of rechts. Het is natuurlijk ook niet makkelijk: idealen breken op de harde realiteit. Weekblad Vrij Nederland gaat volgende week in de papieren versie op zoek naar de liberale wortels van de premier. Door welke denkers laat hij zich inspireren, of platter gezegd: welke boeken liggen er op zijn nachtkastje?

Waarom moet u dit weten?

Sargasso en Vrij Nederland slaan de handen komende weken ineen in een gezamenlijke mediarubriek. Ervan uitgaande dat de lezers bij elkaar meer weten dan een paar stoffige redactieleden, willen we met behulp van u op zoek naar interessante ideeën en content.

Hoe werkt het?

Wij brengen iedere week een onderwerp naar voren en doen een beroep op uw kennis. Alles is welkom: (links naar) filmpjes, meningen, artikelen, boekbesprekingen, podcasts, foto’s. Vrij Nederland verwerkt de oogst van de crowdsourcing in een artikel dat in de papieren versie en online komt. Uw inbreng dient dus als gids voor de VN-lezer die verdieping zoekt. Uiteraard is dat stuk ook op Sargasso te lezen. Deze week gaan we proefdraaien en het resultaat publiceren we in ieder geval online.

Het onderwerp van deze week is dus het liberalisme van Rutte. We willen u daarbij de volgende vragen voorleggen: van welke denkers en denkbeelden moet premier Rutte kennis nemen om ondanks regeringsdeelname een echte liberaal te blijven/worden? Naar wie moet hij luisteren? Welke boeken zouden op zijn nachtkastje moeten liggen en welke filmpjes, lezingen, podcasts en artikelen zouden in zijn smartphone moeten zitten?

KSTn | Energiebelasting zoals de EU dat wil

, door

ANALYSE – De EU probeert middels belastingmaatregelen het energiegebruik en vooral de CO2-productie terug te dringen. Een voorstel hiertoe is doorgerekend voor acht landen inclusief Nederland. Conclusie: weinig zinvol.

Eerst maar even de meest opvallende conclusie uit dat rapport. Als de maatregelen doorgevoerd worden, profiteren de automobilisten die op benzine rijden er behoorlijk van, terwijl de diesel- en lpgrijders behoorlijk gepakt worden. Zie het plaatje verderop (groen nu).
Dan even terug naar de basis. De EU wil de belastingen op energie wat meer in lijn brengen en daarbij gelijk proberen de juiste stimulans in te bouwen om toch maar zo min mogelijk CO2 te produceren. De Europese Commissie heeft hiertoe een voorstel herziening van de Europese Energiebelastingrichtlijn gemaakt. De Minister heeft gevraagd de gevolgen hiervan door te rekenen en tegelijk een vergelijking te maken van de huidige situatie in 8 landen. Bij de presentatie van het rapport trekt de minister ook zelf wat conclusies.

Die conclusies mag u zelf lezen. Maar wat mij wederom opvalt, is het grote verschil in belastingen tussen de klein- en grootverbruikers. Natuurlijk is dat om economische redenen. Maar het blijft een vreemde constructie dat als je maar echt grote hoeveelheden gebruikt, je juist minder gaat betalen.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Christenen, joden en haatbaarden

, door

Joël Voordewind van de ChristenUnie heeft het voor elkaar: er moeten wetten komen om joden te beschermen tegen belediging. En Israël, al is het me een raadsel hoe je een land kunt beledigen. En aan de Holocaust mag wat hem betreft niet getwijfeld worden. Dat laatste is hem als christen vergeven, want hij is gewend aan Waarheden waar geen vragen over gesteld mogen worden. Maar toch.

Belediging van joden en Israël mag niet, maar het beledigen van moslims en hun landen is tegenwoordig politiek correcte, dagelijkse kost. Je kunt geen weblog openen zonder “grappige” termen als bijvoorbeeld notslim, haatbaard, berberaap, rifaap, islamofascist of geitenneuker te vinden. En dan vergeet ik er vast nog een paar. Ik zeg niet dat dat niet zou mogen, begrijp me goed. Maar als ik een moskee een haatpaleis mag noemen – en dat mag ik als Wilders dat ook mag – dan mag ik een synagoge ook een haatpaleis noemen. Niet dat ik dat wil, maar het een is het logische gevolg van het ander voor wie nog in gelijkheid voor de wet gelooft.

Ik wil ook helemaal niet aan de Holocaust twijfelen, maar waarom zou dat niet mogen? Internet barst uit zijn voegen van de websites met alternatieve, vergezochte verklaringen voor nine eleven. Mensen die ontkennen dat staalconstructies als gevolg van brand kunnen instorten – totaal van de pot gepleurd, maar het hoort bij een open debat. Op dezelfde basis is wetenschap gestoeld. Vragen stellen bij bekend veronderstelde feiten – zo zijn we tot de ontdekking gekomen dat de aarde niet plat is en dat de zon er niet omheen draait. Totaal van de pot gepleurd, vonden ze toen. Je zou je kunnen voorstellen dat wetenschappers onderzoek willen doen naar het precieze aantal slachtoffers van de Holocaust, en je zou je kunnen voorstellen dat daar een lager getal uitkomt dan zes miljoen. Waarom niet? Zou dat de poging tot systematische en wrede uitroeiing van een heel volk op industriële schaal minder erg maken? Kan dat dan?

Wilders stemt uitspraken af met Justitie

, door

De grens tussen geschiedschrijving en actualiteit is met het gisteren verschenen boek De smaak van de macht overschreden. Daarin een interview met onder meer Ruud Lubbers (en Kok, Balkenende, Van Agt en De Jong). Buiten dat het CDA goed is vertegenwoordigd in de serie interviews, christen-democraten blijven toch praatgrage politici met een sterke innerlijke drang tot verantwoording, haalt het boekje vooral het nieuws door uitspraken die Lubbers doet over zijn informatie-werkzaamheden, augustus 2010. Daarmee legt hij afspraken bloot die tijdens de onderhandelingen geheim waren en nu van grote invloed kunnen zijn op de politieke krachtverhoudingen.

De moeite die het CDA met dit gedoodgkabinet heeft, is u wel bekend. De emotionele toespraken van Verhagen en De Jong (toen diamteraal tegenover elkaar) tijdens het partijcongres hebben diepe sporen getrokken in de partij. De link met Wilders paste de partij niet, beweerden boze leden, zeker niet na de electorale afstraffing die het onder Balkenende had gekregen. Er dreigde zelfs een opstand onder de provinciale afgevaardigden. Nee, repliceerde Verhagen: een partij die geen macht zoekt, is geen partij. Door deel te nemen aan dit kabinet zou de christen-democratie waken over belangrijke waarden en deze beter kunnen beschermen dan vanuit de oppositie. Lubbers (informateur), De Jong (tegenstander van het kabinet), Balkende (afgestrafte premier): alleen al vanwege deze personages is het boek van Annemarie Gauthérie van Weezel, waar ze allemaal voorbijkomen, natuurlijk smullen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Vrijdenkersruimte is Haagse folklore

, door

Klonk toen best sympathiek, zo’n vrijdenkersruimte. Een plek voor denkers, wier vrijheid van meningsuiting werd beknot, met werk van Gregorius Nekschot, Aram Tanis en natuurlijk Theo van Gogh. Maar het principiële probleem ervan – de maat van de ruimte – toont een wel heel oppervlakkig idee van democratie.

Een vrijdenkersruimte zegt: komt allen hier, door intolerantie achtervolgde kunstenaars, hier kunt u uw werk veilig tonen! En als een liberale moslim dat zegt onder het regime van de sharia, of een Duitser tegen Joodse kunstenaars onder de Nazi’s, dan is dat heldhaftig. Maar als een politicus van welke partij dan ook, dat zegt in het Nederland van nu, dan is hij vast als een onnozele uitzendkracht te werk gesteld in ons huis van de democratie. Want zo’n ruimte zegt: hierbinnen is het veilig. Maar impliceert: daarbuiten dus niet. En dat is in een democratie een probleem.

De vrijdenkersruimte van onze democratie dient niet voor de landsgrens op te houden. Het beschikbaar stellen van een VVD leeskamer en een gang van de PVV, binnen de beveiligde Haagse binnenwereld, was niets anders dan de capitulatie van het idee dat die vrijheid er in ons hele land moet zijn. De eerste die die conclusie moeten trekken en niet met minder dan dat genoegen moeten nemen, zijn diezelfde politici.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Ach, de wil van het volk

, door

De kiezer heeft gezond verstand genoeg en heeft altijd gelijk. Het is een troostrijke gedachte als je de politici hoort kakelen. Maar is het waar? Hebben Henk en Ingrid een goed oordeel over van alles en nog wat? Of Joe the plumber?

Belangrijker nog is de vraag die dan volgt: wat is de relatie tussen de opvattingen van de kiezer en het politieke proces op basis daarvan? Politiek is meer dan marketing, de effectiefste politicus heeft niet de beste marktonderzoeker. Het volk hoeft niet altijd gelijk te krijgen, want in een representatieve democratie loopt de politiek wel eens voor de troepen uit. Zelfs Reve mompelde ooit: “Wat wil het volk? Niet veel goeds, dat staat wel vast.” Ik bedoel: politici moeten ook wel eens de leiding durven nemen.

In Amerika liep de spanning onlangs hoog op toen de discussie over de limiet op de staatsschuld werd gebruikt voor een politieke shoot-out tussen Democraten en Republikeinen. Geen zinnige argumentatie werd gewisseld, veel onderbuikgevoel en onzinnige idelogie. Het resultaat dreigt dat de fatsoenlijkste en intelligentste president die Amerika in decennia heeft gehad, moet vrezen voor zijn herverkiezing. Ik schreef eerst ‘gevolg’ in plaats van resultaat, maar Obama draagt natuurlijk zelf ook wel bij aan zijn neergang: hij is wat erg secundair, in een omgeving waar men wel graag een beetje leiding wil.

Vorige Volgende