Sargasso Lijst – Beste duet uitslag

Als je in een jongensboek zou lezen over een jachtpiloot die de leeskaart uit zijn kop leerde zodat hij ondanks een scherf in zijn oog toch mag blijven vliegen, zou je het wegzetten als kleurrijke fantasie.

Ace: De grootste jachtvliegers van de Tweede Wereldoorlog staat vol met dat soort verhalen, maar ze zijn allemaal echt gebeurd. Historicus en journalist Bart Funnekotter verzamelde de verhalen van vijftien jachtvliegers. Niet de vijftien grootste aces: dat waren allemaal Duitsers. Door te kiezen voor de helden van verschillende fronten komt bijvoorbeeld ook Douglas Bader, de piloot zonder benen aan bod, en een Japanse kamikaze die verdwaalde in de mist en daardoor alsnog oud kon worden.

Het boek mag dan historisch verantwoord zijn, het léést wel als een jongensboek. Jonge mannen vol branie, luchtgevechten, heldhaftigheid: het aces high galmt tussen de bladzijden door. Enige kritiekpuntje: het boek zou er niet onder hebben geleden als er drie of vier aces minder waren besproken. Dat zal de doelgroep van war nerds echter weinig uitmaken.

Martin Maltus is een nazaat van de grote Thomas Malthus. Hij is bioloog, en opgegroeid tussen de boerderijdieren. In een Nederland waar dieren steeds meer rechten, emoties en belang wordt toegeschreven, staat hij steeds meer alleen. Zijn dierproeven voert hij dan ook in het geheim uit. Maltus? opvattingen en experimenten overschaduwen ook steeds meer zijn relatie met een studente.

Maltus is het derde boek van Hans den Hartog Jager. Hij is zelf geen bioloog, en daarom staat er af en toe een misser in het boek. Een bioloog die geïnteresseerd is in de gevolgen van overbevolking op mensen, zou geen oerang oetangs als proefdier gebruiken, omdat dat solitair levende dieren zijn. Op één punt heeft de schrijver echter groot gelijk: dierenwelzijn is een steeds belangrijker thema geworden, maar hoe we daar als soort en als samenleving mee om moeten gaan is onduidelijk.

De hysterie rond de dominomus komt aan bod, net als de Partij voor de Dieren. Als er in het boek wolven gesignaleerd worden in Nederland, zijn de vaderlandse dierenvrienden vervuld van vreugde. Totdat er eentje hondsdol blijkt te zijn.

Vergeleken met de vorige twee boeken moet Maltus het minder hebben van de mooie schrijfstijl, en meer van de bespiegelingen over de problematiek van de dierenrechten. Het boek is daarom vooral interessant voor degenen die zich daar mee bezig houden.

Met eX heeft de Vlaamse schrijver Thomas Blondeau een overweldigend debuut afgeleverd

Stel: Je bent jong en je wilt wat. Niet alleen Veronica is groot geworden met die thematiek, we zien het ook terug in diverse literaire meesterwerken als De Avonden, The Catcher in the Rye en Fight Club. eX van Thomas Blondeau gaat ook over dadendrang in een grijze wereld, en misstaat niet in het rijtje.

Het boek vertelt het verhaal van David Quispel, die wanhopig op zoek is naar iets dat zijn leven betekenis kan geven. Samen met zijn vrienden richt hij een culturele actiegroep op – evenzeer om zichzelf te bewijzen aan de wereld als om indruk te maken op een prachtige reportagemaakster. Als uiteindelijk het ‘iets’ gebeurt, vindt Quispel zijn rol, maar verliest hij zichzelf en zijn vrienden erin.

Blondeau vertoont een prachtige taalvirtuoosheid: soms schrijft hij barok en soms Hemmingwayesk, maar altijd in balans. eX is een indrukwekkende debuutroman: als dit het boek is waarin Blondeau zijn puberteit van zich afschrijft, staat de Nederlandse literatuur nog wat te wachten bij zijn komende boeken.

Update: GeenCommentaar heeft de handen weten te leggen op een gesigneerd exemplaar, dat we onder de lezers mogen verloten. Stuur een mailtje naar [email protected] om kans te maken. Uiteraard beloven we plechtig om de adressen nergens anders voor te gebruiken.

Behalve van een goede opera, of een boek over media-politiek in het Midden-Oosten, houden wij van Washetmaarwat ook van een leuk kinderboek op zijn tijd.

Artemis Fowl and the Lost Colony is alweer het vijfde deel in de immens succesvolle serie van Eoin Colfer. In deel I is Artemis Fowl nog een gewetenloze twaalfjarige criminal mastermind. In de loop van de avonturen die hij samen met zijn butler Butler en een team van tot de tanden bewapende elfjes beleefde, is hij echter steeds braver geworden.

Niet iedereen die de eerste Fowl leuk vond, zal nog blij zijn met deel 5, kortom. Artemis is inmiddels veertien, en hij heeft een oogje op een ander wonderkind. Samen redden ze het volk van de demonen van een leider die ze millennialang heeft opgejut tegen de mensheid.

Het verhaal ontwikkeld zich als altijd in een hoog tempo, er zitten genoeg grappen in, er is gevaar en Artemis Fowl eindigt andermaal niet alleen als redder, maar ook als beter mens. The Lost Colony is meer van hetzelfde, en zal de fans van de serie veel plezier doen. Maar waar Artemis eerst het kwaadaardige neefje van Harry Potter was, is hij nu ronduit een softie.

Het nieuwste boek van Joris Luyendijk handelt over zijn tijd als Midden-Oosten correspondent. Luyendijk had toen nauwelijks enige training als journalist gehad, en zodoende viel hij van de ene verbazing in de andere. Geregisseerde demonstraties, propaganda, tegenwerkende persvoorlichters, grove ellende, het komt allemaal langs. Gaandeweg gaat hij steeds meer beseffen dat je in dictaturen eigenlijk geen journalistiek kunt bedrijven.

Als hij zijn aandacht verlegt naar de Palestijnse kwestie, zie je hem als het ware met de handen in het haar zitten. Je kan er niet objectief over schrijven, laat staan filmen. Door de strijd te presenteren als een ruzie tussen twee tegenstanders ben je eigenlijk al verkeerd bezig. Wat moet je als journalist doen als één van de twee partijen de media veel beter kan bespelen dan de ander?

Tussendoor probeert Luyendijk te laten zien dat de bewoners van het Midden Oosten ‘net mensen’ zijn. De angst voor bombardementen, de urban legends, en de humor van de mensen die hij spreekt komen allemaal aan bod. Hij slaagt niet echt in die opzet: wie zelf niet in de gebieden is geweest, krijgt vooral een beeld van domme, xenofobe, analfabete woestijnbewoners. Het grootste verschil met Nederlanders is dat ze dom worden gehoùden, in plaats van er zelf voor te kiezen, maar sympathie wekt het allemaal niet op.

Vorige week klaagde ik over de eindeloze zelfbevlekkende zaadheid van de Nederlandse literatuur. Nederlandse boeken worden geschreven voor mensen die graag genieten van de kunstvorm ‘boeken’. Lezers die behoefte hebben aan een spannend verhaal of zelfs een plot, dat staat een beetje beneden ons schrijversgilde.

Een greep uit de verhalen: ‘Ik worstel met mijn streng-christelijke identiteit’ (Wolkers, ’t Hart). ‘Ik worstel met mijn Joodse identiteit’ (De Winter). ‘met mijn identiteit als patiënt’ (Rubinstein), ‘Mijn identiteit als loser’ (’t Hart, Reve). Na de middelbare school heeft elk normaal mens er meer dan genoeg van, en beperken ze zich tot buitenlandse literatuur, waar wèl met durf en fantasie geschreven wordt.

Ik was dan ook heel blij toen ik Armelia van Gerardo Soto y Koelemeijer uithad. Dromerige vertelstijl, een prikkelende achtergrond (een dorpje tijdens de Spaanse burgeroorlog), en magisch-realistische elementen die doen denken aan Gabriel Garcia Márques.

Het is wel even doorbijten voor je zover komt. In het begin dartelt een schier eindeloze reeks Spaanse namen door elkaar en pas als ze allemaal voorgesteld zijn komt het verhaal op gang. Waar Weijts’ roman vlot wegleest, is dit toch wat zwaardere kost.

Net als Art. 285b is Armelia een debuutroman, dus wil ik het de tekortkomingen niet al te zwaar aanrekenen. Ik zou willen dat Armelia op mijn literatuurlijst had gestaan indertijd. Liefhebbers van Márquez kunnen zich er in elk geval geen buil aan vallen.

Voortaan gaan we op GC elke woensdag een recensie plaatsen. We beginnen de traditie met een boek dat al opvallend veel gerecenseerd is: alle professionele boekenlezers van Nederland zijn al over Art 285b van Christiaan Weijts heen geweest.

Zij zijn vrijwel zonder uitzondering laaiend enthousiast. NRC sprak van ?de Nederlandse Philip Roth?, HP/De Tijd van ?het beste debuut sinds Grünberg? en Vrij Nederland tipte Weijts alvast voor de AKO-literatuurprijs. Het kan haast niet anders of een boek valt tegen na zoveel aanprijzingen.

Dat doet het dan ook. Art 285b is vlot geschreven, Weijts doet scherpe observaties en weet de psychologie die hem zijn hoofdpersoon tot stalker maakte goed neer te zetten. Zeker voor een debuutroman maakt het een behoorlijke indruk.
Maar een meesterwerk? De uitgebreide aandacht voor klassieke muziek (voor de Engelse vertaling is als titel The Scarlatti Fingerings voorgesteld) zal niet iedereen bekoren, en de vergelijkingen (?haar sexleven was als een hotelkamer?) zijn soms wel erg vergezocht.
Het grootste probleem met Art 285b is dat het een typisch stuk Nederlandse literatuur is. Professionele boekenlezers vinden dat geen probleem: als zij niet van Nederlandse literatuur hielden hadden ze wel een andere baan gehad. Maar het nauw verholen autobiograferen, het gebrek aan lef om eens een groots en meeslepend verhaal te vertellen, het is een plaag die de Nederlandse boeken teistert. Met behulp van de literatuurlijsten krijgen hele generaties scholieren een welhaast lichamelijke afkeer van hun vaderlandse schrijvers.
Zo?n afkeer zou overdreven zijn voor Weijts? debuutroman. Het is geen meesterwerk, maar daar worden er in Nederland maar bar weinig van geschreven. Misschien wint hij zelfs inderdaad die AKO-prijs.