Goed volk | Volksweerkunde en ijsheiligen

De meteorologen van het KMNI baseren hun weersvoorspelling op satellietfoto's, modellen, instrumentmetingen, expertise en een jarenlange wetenschappelijke opleiding. Vroeger beschikte men uiteraard niet over deze kennis en methoden. Toen in de 19e eeuw de wetenschappelijke weerkunde tot ontwikkeling kwam had het volk daar bovendien niet direct toegang toe vanwege de beperktheid van de media toen. Maar omdat weersvoorspelling vooral voor boeren, vissers, zeevarenden en dergelijke beroepsgroepen essentieel was (en is), ontwikkelde deze beroepsbevolking een eigen manier om het weer te voorspellen. Grijs gebied Hun weersvoorspelling was hoofdzakelijk nu eens niet gebaseerd op bijgeloof, maar op jarenlange, zo niet eeuwenlange ervaring, zonder dat men precies wist wat voor natuurwetten daarachter zaten: bepaalde atmosferische verschijnselen, maar ook het gedrag van dieren, werden simpelweg gekoppeld aan het weer dat daarop zou volgen. Vaste dagen en perioden in het jaar maakten deel uit van deze ervaringsoordelen en die werden verbonden aan een overheersende factor vanaf de Middeleeuwen: heiligendagen, de dag waarop het feest van een bepaalde heilige werd gevierd. En om een en ander goed te kunnen memoriseren en de voorspellingen aan volgende generaties door te kunnen geven, bedacht men allerlei weerspreuken.

Door: Foto: © Sargasso logo Goed volk

Closing Time | Sear Bliss

Hongaarse black metal met trompet. Hoe vet is dat? Sear Bliss bestaat nog steeds, als ik Wikipedia mag geloven. Het is typisch zo’n bandje waar ik één vet nummer van ken via zo’n gratis reclame-cd’tje*, maar waarvan ik nooit de moeite heb gedaan meer werk op te zoeken. Geen idee of ik mezelf daar niet gruwelijk tekort mee heb gedaan. Op basis van de kwaliteit en originaliteit van Aeons of Desolation zou dat best wel eens kunnen.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: J.W Photographic Collection. (cc)

De kikker gekust

COLUMN - Na de verkiezing van Donald Trump is er veel over de opkomst van alt-right gesproken. VPRO’s Tegenlicht deed dat zondagavond ook, met de documentaire ‘Trump, trollen & Thierry’. Hun aankeiler:

“Online vindt een ware cultuuroorlog plaats. [We zien] een luidruchtige groep, veelal jonge mannen, die zich tegen het establishment keert. In hun ogen zijn dat de gevestigde media en progressieve politici. Met een eigen jargon en mediakanalen spreken de vertegenwoordigers van deze internetcultuur zich al grappend, provocerend, treiterend en trollend uit, om zich zo af te zetten tegen de gevestigde orde en daarmee de vrijheid van meningsuiting veilig te stellen.”

Helaas nam Mea Dols de Jong, maakster van de documentaire, die overtuigingen en zelftyperingen als uitgangspunt, zonder daar vraagtekens bij te zetten. Het waren vooral feministen, moslims, migranten, links, zwarten en homoseksuelen die het moesten ontgelden: zij waren kennelijk allemaal lid van de gevestigde orde, ‘normies’ in het jargon, uit op het inperken van vrijheid en cultuur.

Menig feminist, flikker, migrant en activist zal zich driewerf achter de oren hebben gekrabd. Hoorden ze dat goed? Establishment, zij? Dat was nieuws! Want de laatste keer dat ik statistiek erop nasloeg, waren al die groepen nog schromelijk ondervertegenwoordigd in board rooms, regeringen, commissies, raden van bestuur en andere machtige organen, en waren hun opvattingen er bepaald geen gemeengoed.

Foto: © Sargasso logo Goed volk

Goed volk | Balspel in de kerk

COLUMN - In mijn vorige stukje heb ik het gehad over de narrenfeesten en over de ezelsmissen die daar onderdeel van waren. Beide hebben uiteindelijk een serieuze, liturgische oorsprong, waarschijnlijk als mysteriespel, hoewel volgens middeleeuwse bronnen ook invloeden vanuit oudere heidense feesten aanwijsbaar zijn, zoals de Romeinse Saturnalia.

Dat geldt ook voor een liturgisch balspel dat in de Middeleeuwen met name in Noord-Frankrijk werd uitgevoerd. Om het te begrijpen, moeten we ons eerst enigszins verdiepen in de labyrinten op de vloeren van grote kerken in het noorden van Europa.

Labyrinten

Veel kathedralen, vooral in Frankrijk en Italië, zijn of waren bekend om hun labyrinten. Een labyrint moet niet verward worden met een doolhof. Dit laatste is een gangenstelsel waarbij men moet zoeken naar de uitgang en wie een huiveringwekkend voorbeeld wil zien bekijke de film “The Shining” van Stanley Kubrick (1980). Bij een labyrint is er één ingang die volgens een stelsel van concentrische gangen, hetzij rond hetzij vierkant, vanzelf leidt naar het middelpunt, zonder zijwegen die wel of niet dood lopen.

Labyrinth in de basiliek van Onze-Lieve-Vrouwe van Hanswijk in Mechelen. (c) Tamara van Halm

Labyrinth in de basiliek van Onze-Lieve-Vrouwe van Hanswijk in Mechelen.

Over de betekenis van deze ‘gothische’ labyrinten is veel gespeculeerd, wat niet eenvoudig is omdat het labyrint in feite een oeroud, archetypische verschijnsel is dat op veel plaatsen in de wereld voorkomt. Voor de kerklabyrinten houdt men het er wel op dat deze de gelovigen, die niet in de gelegenheid waren een pelgrimsreis naar met name Jeruzalem te maken, een alternatief boden door al mediterend en vaak in geknielde houding het spoor van het labyrint te volgen tot men bij het centrum, Jeruzalem, uitkwam. Er is ook een theorie die stelt dat de weg door het labyrint de weg van Christus verbeeldt die hij aflegde van zijn kruisiging en dood naar de hel en terug hetgeen uiteindelijk leidde naar zijn opstanding.

Closing Time | Altin Gün

We blijven nog even bij de Anatolische rock. Ik schreef gisteren dat een aantal mensen werkt aan de heropleving ervan, en de groep Altin Gün is daar een goed voorbeeld van.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Gurbet

Anatolische rock is een mengvorm van Turkse folk en (progressieve) rockmuziek. Het heeft z’n wortels in de jaren vijftig en zestig, maar liefhebbers werken hard aan een revival.

Dit is echte een ouwetje: Gurbet van Özdemir Erdoğan.

https://youtu.be/MfOIPC2KJqU

Closing Time | One of One

Soms hoor je een sample in een hiphop-track waarvan je denkt: hmmm, vergeten klassieker; laat ik die eens even opsnorren, want dit klinkt best goed.

Zo stuitte ik op zangeres duendita, die gewoon een 22-jarige millenial blijkt en in eigen woorden “a nonbinary fem hood bitch from Queens”.

Ehmm… ja, ik krijg dus acuut jeuk van dergelijke modieuze etiketjes; maar hé, ze maakt wel fijne deuntjes, dus ik zal het haar niet euvel duiden.

Closing Time | Diemonds

Diemonds is een Canadees gezelschap dat lekkere, ongecompliceerde hardrock maakt. Nou ja… in ieder geval met Over It een lekker, ongecompliceerd nummer gemaakt heeft. Het is afkomstig van hun album Never Wanna Die uit 2015, maar ik hoorde ‘em op een gratis verzamelaartje van Napalm Records. Mooi is dat, dat ook in deze tijd, waar vrijwel iedereen muziek streamt, er toch nog gratis meuk-cd’tjes worden weggegeven. Al was het maar voor in de auto.

Closing Time | The Chain

Ineens weer populair vanwege Guardians of the Galaxy 2 is ‘The Chain’ van Fleetwood Mac. Dat nummers uit 1977 nog eigentijds kunnen klinken bewijzen The Show Ponies met deze cover, die lekker dicht bij het origineel blijft.

Closing Time | Agathodaimon

Agathodaimon is een Duitse symfonische black / death metal band, die tussen 1998 en 2013 een aantal cd’s heeft uitgebracht. U kent ze natuurlijk van het nummer Banner of Blasphemy, dat in Nederland een bescheiden hit was en 7 weken in de top-40 heeft gestaan. Maar! Hoewel dat een best prima nummer is, is de versie die verspreid is via een gratis verzamelaartje nog veel beter! Minder gepolijst, rauwer, agressiever.

Closing Time | Xentrix

Misschien is het goed om te beginnen met enige toelichting bij de categorie “gratis meuk”. Het was, en is, goed gebruik in de metal- en hardrockscene dat platenlabels en/of muziektijdschriften gratis cd’tjes weggeven. Verzamelaartjes, waarop een aantal bandjes met elk één nummer te horen is. Uiteraard zijn dat de betere, zo niet de beste, nummers van die bandjes, die de luisteraar moeten verleiden tot de aanschaf van een volledig album.

Vorige Volgende