Luchtfoto’s! Luchtfoto’s! Die waren best handig, redeneerden de generaals in de Eerste Wereldoorlog, om te weten waar vijandelijke loopgraven waren. En zo kregen de legers fotografische diensten, zo groeiden de fotoarchieven en zo kregen archeologen er een hulpmiddel bij. Op een zuurstofrijke bodem groeien gewassen beter, en een oude, reeds lang gedempte sloot is nog lang snel zuurstofrijker dan de omgeving. Zulke crop marks zijn zichtbaar op een luchtfoto. In Flanders Fields zijn zo tientallen middeleeuwse versterkte boerderijen geïdentificeerd, en elk jaar wordt wel iets ontdekt op de foto’s die in de jaren twintig boven Irak zijn gemaakt. Zoiets kan natuurlijk ook in Nederland. Een motte op Urk? Een lid van een lokale afdeling van de Nederlandse Archeologievereniging-AWN (zeg maar de vereniging van archeologieliefhebbers) bekeek de luchtfoto’s die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gemaakt van de droogvallende Noordoostpolder, en hij zag dat even voorbij Urk een kring lag in een deel van de polder dat ooit bij het eiland hoorde, maar al in de Late Middeleeuwen door de zee is verzwolgen. De kring is sindsdien nooit meer zichtbaar geweest, aangezien het nieuwe land in gebruik is genomen voor de landbouw. Ook op de foto’s van Google Earth en op de LIDAR-beelden van het Actueel Hoogtebestand is niets te zien. [caption id="attachment_368649" align="aligncenter" width="500"] Niets te zien: natuurlijk licht en LIDAR[/caption] De kring is dus gezien geweest en het kan van alles zijn, bijvoorbeeld een motte uit de Volle Middeleeuwen: een houten versterking op een heuvel, omgeven door een gracht. De klei die vrijkwam bij het graven van die gracht, werd gebruikt bij het opwerpen van de heuvel, die dus behoorlijk hoog kon zijn. Zulke versterkingen lijken in de negende eeuw voor het eerst te zijn gebouwd aan de riviermondingen en moesten Vikingen tegenhouden, en dat treft, want de kring die bij Urk korte tijd zichtbaar is geweest, lag aan de Nagela, de oude monding van de Overijsselse Vecht en/of IJssel. Het kan dus een motte zijn geweest, of een andere versterking uit een later tijdperk, of nog iets heel anders. [caption id="attachment_368651" align="aligncenter" width="365"] Inname van een motte (Tapijt van Bayeux)[/caption] Wie zal het zeggen, zolang er geen bodemonderzoek is gedaan? En zo komen we bij de AWN-werkgroep Geofysische Meettechnieken in de Archeologie, kortweg AWN-WGMA. Bodemradar Even terug naar het Verdrag van Malta, waarmee de landen van de Europese Unie in 1992 regels overeenkwamen voor de omgang met archeologisch erfgoed. Eén regel was dat amateurs niet langer mochten graven, wat betekende dat de leden van de AWN, die vaak heel professioneel waren, werden uitgesloten van hun hobby. (Het is natuurlijk beter zo, maar het zit menigeen nog altijd niet lekker.) Professioneel als de AWN-ers wilden zijn, gingen ze zich bezighouden met technieken die het bodemarchief onverstoord lieten, zoals bodemradar. Ground-penetrating radar, zoals het ook wel heet, is precies wat u denkt: radar om te zien wat er in de bodem zit. Het is gewoon een radiogolf die wel door zand of klei gaat, maar terugkaatst als de golf stuit op steen. Op de foto bovenaan ziet u hoe zo’n apparaat over de Urker akker wordt getrokken. Het signaal wordt in een computer geregistreerd en leent zich na nog wat digitale technieken voor verdere analyse. Zo is vast te stellen wat er in de bodem zit, en dat kan zowel een bovenaanzicht als een zijaanzicht zijn. Ik was vorige week een ochtend lang met de mensen van de WGMA mee. De boer was zo vriendelijk geweest zijn werkzaamheden wat uit te stellen, en een heel team was op zijn land aan het werk: om te beginnen met het karretje dat reed over de akker, maar er was ook iemand die met een drone het aangrenzende veld in kaart bracht, en iemand die met een metaaldetector over het land liep. Die vond alleen een spijker en een schroef, en was blij omdat dat betekende dat het apparaat goed was afgesteld. Het betekent bovendien dat schatgravers niet hoeven proberen iets te vinden, want als er al archeologische vondsten zijn te doen, zitten die vrij diep in de bodem, dus plunderaars kunnen de Urker akker negeren. Dat zal de boer geruststellend vinden. Tot slot één: de resultaten van het veldwerk vorige week waren nogal ambigu, en er zal waarschijnlijk meer onderzoek plaatsvinden om vast te stellen of de Urker motte heeft bestaan of niet. Wordt dus vervolgd. Tot slot twee: alle rapporten van de WGMA zijn online.
Urk, Veen, Staphorst. Had daar Overvecht, Kanaleneiland en Schilderswijk gestaan, hadden we drie dagen van ophef in dit land. Was de integratie mislukt en werd er geroepen dat er gekort moet worden op de uitkeringen van de ouders. https://t.co/X6TJmLl15Q
TWITTER - — Alptekin (@AlptekinAkdogan) December 27, 2020
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Gasopslag bij Pieterburen of Bergen, CO2-opslag bij Barendrecht of in Noord-Nederland, windturbines bij Urk of in de veenkoloniën – ieder energieproject roept verzet op. De weerstand is goed georganiseerd en creatief: CO2-opslag onder Groningen werd tegengehouden met een briljante contramal van de bekende slogan ‘Er gaat niets boven Groningen’, namelijk: “Maar er gaat ook niks onder Groningen”. Het is te simpel om het verzet af te doen als onvermijdelijke NIMBY-reacties (Not In My Back-Yard). Probleem is dat de huidige procedures en besluitvorming zo zijn dat ze de weerstand eerder oproepen en aanwakkeren dan dempen.
Uitgangspunt achter de huidige procedures is dat er nu eenmaal projecten van nationaal en algemeen belang zijn, waarvoor een lokaal belang desnoods moet wijken. Daaruit volgt een lineair proces: vaststellen nut en noodzaak, locatiekeuze maken, vergunningen regelen, en na een snufje inspraak gaan met die banaan. Dat lineaire proces stagneerde steeds meer. Daarom kennen we sinds enige tijd een Rijkscoördinatieregeling en een Crisis- en Herstelwet, zodat Grootse en Meeslepende projecten nou eindelijk eens wat soepeler en sneller door het Nederlandse bestuurlijke moeras worden geloodst.
Alleen, de burger trekt zich daar niet zo veel van aan. Dat is niet zo gek, want wie door diens ogen kijkt, ziet het volgende beeld.
Initiatiefnemers voor energieprojecten komen pas met plannen tevoorschijn als ze al tamelijk ver ontwikkeld zijn. Marktwerking noopt daartoe: wie zijn project te vroeg openbaart, loopt de kans dat de concurrentie er met de bal vandoor gaat. Maar een uitgerijpt plan roept ook het gevoel op van een overval: dit is al zo ver doordacht, daar zal wel niets meer aan te veranderen zijn.
Voor wind is het nog een graadje erger: in een voor wind geschikt gebied werken verschillende projectontwikkelaars tegelijkertijd aan plannen, waarvan de optelsom in megawatt vele malen hoger is dan ooit gerealiseerd zal worden. De toon is dan gezet: het gebied dreigt te worden volgeplempt met windmolens.
Een beeld van dwingende redenen van groot openbaar energiebelang leeft ter plekke in het geheel niet. Ook de rapporten en visiedocumenten van de rijksoverheid geven geen eenduidig beeld van wat nuttig of zelfs noodzakelijk is. Ja, ‘marktwerking’ in de energiesector schijnt belangrijk te zijn, ‘de markt’ kiest zelf wat de beste opties zijn. Maar dan geldt ook het omgekeerde: wat door lokale weerstand sneeft is geen goede optie.
Vervolgens begint een sociale dynamiek: het verzet groeit, actiegroepen, lokale politici en media bieden tegen elkaar op. Wie dan nog durft te beweren dat zonder gasopslag de energievoorziening in gevaar komt, dat zonder CO2-opslag de klimaatdoelen onhaalbaar zijn, of dat windturbines misschien wel een verrijking zijn van het landschap, raakt in een sociaal isolement. Het Rijk mompelt met de Crisis- en Herstelwet in de hand nog iets over nationaal belang, blijkt geen medestanders meer te hebben. Iedereen weet dat als puntje bij paaltje komt, verzet succes heeft. Trok minister Verhagen immers niet onder druk van lokaal verzet de stekker uit de plannen voor CO2-opslag? Ziehier de wet van Nut en Noodzaak: het nationaal belang van een energieproject is alleen dan groot als verkiezingen nog ver weg zijn.
Tegenwerken wordt uiteindelijk beloond, meewerken niet. De regio die de plannen ziet als een gevaar voor de leefbaarheid, de veiligheid of de huizenprijzen, ervaart wel de lasten van een project, maar ontbeert lokale lusten.
Een simpele weg uit de impasse is er niet, een paar ingrediënten zijn er wel. Een heldere visie van de rijksoverheid op de toekomstige energievoorziening zou helpen. Dat die er binnen afzienbare tijd komt, lijkt een illusie. Van belang en haalbaar is wel een ‘omgekeerde’ procedure, die een regio de gelegenheid geeft mee te denken van nut en noodzaak tot en met locatiekeuze. Dat vraagt eerder een regionale ‘gebiedsregisseur’ dan het Rijk als coördinator. Onontbeerlijk is een landelijke, algemeen geldige regeling die bepaalt dat een deel van de nationale lusten van een plan beschikbaar is om lokale lasten te compenseren. Zo’n nieuwe benadering is geen garantie voor succes. Maar de huidige benadering is zeker een garantie voor voortdurend falen.
Dit artikel verscheen op 27 april als column op EnergiePodium.
Foto Flickr Leen van Yperen
GeenCommentaar heeft ruimte voor gastloggers. Vandaag is dat Xinix, met een commentaar op de verkiezingsuitslagen in de vissersdorpen Volendam en Urk.
Als statist met tic voor zware afwijkingen kon ik het niet laten om de uitslag van de Provinciale Statenverkiezingen wat beter te bekijken en dan met name waar het Volendam betreft. Volendam schijnt binnen Noord-Holland te vallen, maar als je naar hun stemuitslagen kijkt, dan hebben we meer te maken met ÜberLimbo’s. Eerst maar even de uitslag van de gemeente Edam-Volendam:
Het valt dan meteen op dat Verhagen in de smaak valt bij de Volendammers. Bij de vorige (2de kamer) verkiezingen verloor het CDA bij hen enorm en was de PVV de overduidelijke winnaar. Nu staat opeens het CDA weer ruim aan kop. Zij zijn verdubbeld van circa 20 naar bijna 40%. Volledig tegen de landelijke trend in. Dit is alleen te verklaren met de wisseling van de CDA-kopmannen. Volendam was een klein jaar terug klaar met de Gereformeerde Balkenende (en Klink) en is nu weer helamaal in haar sas met de katholiek Verhagen, de glibber die door hen op zijn bruine ogen en Limburgs accent wordt vertrouwd.
En ik heb het dan steeds over Volendam, omdat dit verhaal totaal niet opgaat voor Edam. Edam stemt gewoon net als de rest van Noord-Holland vooral op de VVD en PvdA. Aan de hand van de gemeentelijke website heb ik de stemmen gesplitst voor het kaasstadje Edam en het veel grotere vissersdorp Volendam:
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
In hun eigen huis nota bene. De moeder van het gezin werd stevig toegetakeld. Politie uit omliggende gemeenten moest de meute (van naar verluid 70 tot 100 man) uiteendrijven.
Elke week maakt GeenCommentaar ruimte voor een artikel van de satirische website de Speld! Nieuws zonder de ‘feitish’ van de reguliere media.
De verklaring van EO-presentator Andries Knevel waarin hij pleit voor Darwins evolutietheorie heeft meer stof doen opwaaien dan menigeen had kunnen voorzien. Nadat afgelopen vrijdag de eerste rellen uitbraken op Urk verspreidden de ongeregeldheden zich als een olievlek over de zogeheten ‘bible belt’, de orthodox-protestantse strook die Nederland doorkruist. In het Flevolandse vissersdorp is inmiddels de noodtoestand afgekondigd. Elders in de bible belt is de politie in opperste staat van paraatheid. Knevel zelf heeft, na diverse bedreigingen, een heenkomen gezocht op een tot dusverre geheimgehouden locatie.
“Direct nadat Knevel afgelopen donderdag met zijn evolutieflirt naar buiten trad was de spanning in Urk voelbaar,” aldus Ruurd Graafdaal, hoofd politie van district Flevoland-Noord. “Vrijdag sloeg de vlam echt goed in de pan. In de haven van het dorp werden poppen verbrand die de EO-presentator moesten voorstellen. Boekenwinkels werden geplunderd en exemplaren van het EO-tijdschrift ‘Visie’ werden ontvreemd en op een grote brandstapel geworpen.”
De politie verrichte tientallen arrestaties. De ongeregeldheden namen echter in de loop van vrijdag en zaterdag toe. De aanhoudende onrust bleek voor de Urker burgemeester Albrecht ter Venne aanleiding om de noodtoestand uit te roepen. De hoop dat de rellen op zondag tenminste tijdelijk zouden eindigen bleek ijdel. “De Urkers hebben uit het naburige Emmeloord relschoppers ingehuurd, die niet gebonden zijn aan de zondagsrust,” aldus Graafdaal.
Elke week maakt GeenCommentaar ruimte voor een artikel van de satirische website de Speld! Nieuws zonder de ‘feitish’ van de reguliere media.
Er is flinke beroering ontstaan in Urk over de uitbreidings- plannen aan de oostkant van het dorp. Het gemeentebestuur is druk bezig met het realiseren van flatgebouwen met appartementen en een aantal vakantiewoningen, om zo het toerisme in het dorp te versterken. De vereniging ‘Houdt de Noordoost netjes’ dreigt echter de bouw van één van de flats tegen te houden omdat zij het ontwerp niet vinden passen binnen de ‘grenzen van de goede zeden’.
Het probleem van de Urker vereniging is dat de te bouwen flat in een meertje staat dat omringd is door een ringdijk. Volgens de vereniging lijkt het geheel op uitvergrootte coïtus met het meer en de dijk als vulva en de flat als penetrerende schacht. “Pure viezigheid, en dat willen we hier op Urk niet. Dat er niemand eerder aan de bel durfde te trekken is echt schandalig,” zegt Klaas Hoekstra, voorzitter van ‘Houdt de Noordoost netjes’.
De ontwerper, Remco Haas van HaasVandePlasArchitecten uit Groningen, reageert verbaasd als hij de reden van het protest te horen krijgt: “Soms krijg je in dit soort dorpen klachten over de hoogte van de flat, of dat het te modern zou zijn. Toen ik begreep wat het echte bezwaar was, heb ik me toch wel even achter de oren gekrabd. De vorm van de kavel, de bestaande wegen en de natuurlijke waterlopen dwongen me tot dit ontwerp. Ik was me van geen kwaad bewust en heb zeker niet opzettelijk willen choqueren.”
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
[qvdd]
Verstandiger is om het blowen te voorkomen door ouders en kind voor te lichten. Nu wordt er een boete opgelegd als het al te laat is en jongeren de joint al hebben.
PvdA-kamerlid Lea Bouwmeester vindt het onverstandig dat Urk uit het landelijke gedoogbeleid stapt. Binnenkort krijg je daar zelfs een boete voor het bezitten van minieme hoeveelheden softdrugs.