Voor een dubbeltje op de polikliniek

Niet boeren, maar Nederlandse supermarkten zijn verantwoordelijk voor het vergiftigen van mens en natuur Ik ben een beetje boos. Eigenlijk best heel erg boos. En wel op de grote Nederlandse supermarkten. Supermarkten zouden een deel kunnen zijn van de oplossing, maar ze zijn het probleem. Door hun keuzes krijgen mensen onnodig veel nare ziekten zoals die van Parkinson, en ze zijn ook verantwoordelijk voor de achteruitgang van onze natuur. Want we zijn onszelf en elkaar aan het vergiftigen met landbouwgif. Zelfs voor Yvon Jaspers is de onschuld er inmiddels een beetje vanaf, sinds haar broer de diagnose Parkinson kreeg. We dachten voor een dubbeltje op de eerste rij te zitten, maar eindigen voor dat dubbeltje op de polikliniek. Maar dan is het te laat. Control-Z doet het dan niet meer. En voor alle duidelijkheid: de meeste boeren zijn niet de schuldigen, maar zitten in overlevingsmodus gevangen in dit moreel failliete systeem. Een systeem dat er trouwens helemaal niet op gericht is om mensen te voeden, maar vooral om dieren te voeden. Wereldwijd voeden we bijna 100 miljard landbouwdieren. Met de ruimte voor dat voedsel zouden we een veelvoud van de menselijke wereldbevolking kunnen voeden. Dit deel van het systeem wordt fanatiek beschermd door dominante conservatieve politiek, met leugens over voedselzekerheid die niet de boer maar de veevoer-importeurs en hun lobby bedienen. Maar voor het kleine percentage landbouwgrond dat we daadwerkelijk gebruiken om mensen gericht van voedsel te voorzien gaat het ook fout. En daar ligt het niet alleen aan de politiek, maar juist in grote mate aan de dominante macht van de supermarkten. Want de wetenschap is er al lang uit: mens en natuur zijn extreem gebaat bij meer biologische tuin- en akkerbouw in plaats van de grote hoeveelheden landbouwgif die nu gespoten worden. Alle boeren zouden biologisch moeten kunnen telen, en alle consumenten zouden het moeten kunnen betalen. Tegenargumenten over efficiëntie zijn kul: zolang we meer dan 75% van onze landbouwgrond kunnen verspillen om dieren te voeden in plaats van mensen, kunnen we op die minder dan een kwart voor mensenvoer best een paar procent inleveren voor meer gezondheid en natuur. Met nieuwe technieken wordt het verschil in efficiëntie bovendien steeds kleiner. Dan resteert het argument van de betaalbaarheid, en dit is waar de kwaadaardigheid van supermarkten in het spel komt. Supermarkten laten ons veel teveel betalen voor biologische producten. Hierbij moeten twee misverstanden over hoe deze markt werkt worden opgehelderd:  1) Wat een consument voor een product betaalt, wordt bij een op winst gerichte organisatie niet bepaald door wat het moet kosten om het product te verkopen, maar door op welke manier deze organisatie er zoveel mogelijk winst op kan maken. Natuurlijk is dát afhankelijk van de kostprijs, want als die erg laag is dan kan een concurrent het product voor veel minder aanbieden. Maar dát mechanisme werkt steeds minder goed in een sterk gemonopoliserende markt zoals de onze. Er is in onze wereld maar plek voor een handvol grote supermarktketens, omdat de schaalgrootte waarmee zij werken hen in staat stelt voor de hele boodschappenwagen de prijs laag te houden op een breed assortiment. Distributiecentra. Logistiek. Inkoopcontracten. Marketing. Op de schaal die daar voor nodig is, is er binnen de huidige marktregels maar plek voor een beperkt aantal spelers. En deze spelers zijn stuk voor stuk nauwelijks begaan met onze gezondheid of die van boeren, en de natuur. Ondanks alle mooie praatjes.  2) Supermarkten maximaliseren hun winst door gebruik te maken van 'marge-mixen'. Ieder product dat ze verkopen levert een bepaalde winst (en soms zelfs verlies) op, en het is aan de supermarkt om de totale winst zo hoog mogelijk te maken. Die winst maken ze niet op een kilo zout of op een pak tarwebloem van een budgetmerk. Die winst maken ze in grote mate op producten zoals biologisch voedsel, waar de winstmarges een veelvoud zijn van die op reguliere landbouwgifproducten. En wat doen die stomme Nederlandse supermarkten dan collectief? Ze verhogen de marges op biologisch eten, zodat ze andere producten goedkoper kunnen maken, en opgeteld zoveel mogelijk winst maken. Supermarkten maken de inschatting dat biologische producten vooral gekocht worden door klandizi met een vollere portemonnee. En dat moet ook wel, want de prijsverschillen zijn enorm! Het is de ultieme cirkelredenering: alleen rijke klanten kopen biologisch, daarom zijn die producten extra duur, daarom kopen alleen rijke klanten ze. Gemiddeld betaal je voor een biologisch product 66% meer, zo berekende de Consumentenbond. Maar uitschieters tot 300% zijn ook niet ongewoon, zo blijkt uit de uitzending “Biologische prijzen” van de Keuringsdienst van Waarde van vrijdag 16 oktober. Het bizarre is dat de biologische boer over het algemeen maar zo’n 30% tot 40% meer vergoeding krijgt voor zijn product (en volgens de bio-boeren uit de KvW-uitzending krijgen zij nu zelfs minder vergoeding voor hun biologische boontjes dan 3 jaar geleden). En de vulploegmedewerker, de koeling, de kassa, distributiecentra, vrachtverkeer, etc. zijn allemaal precies even duur als het giftigere alternatief. Het zou daarom prima te verdedigen zijn dat biologische producten hooguit 25% meer kosten dan hun minder verantwoorde tegenhangers. Op die manier wordt het voor een veel grotere groep consumenten een aantrekkelijk alternatief en kunnen meer boeren overstappen op productie die voor hen, de volksgezondheid én de natuur werkt. Sinds mijn inkomen het toestaat koop ik zoveel mogelijk biologisch voedsel. Dat doe ik niet alleen voor mijn gezondheid, die van de boer en voor de natuur. Er zit ook echt meer smaak aan, iedereen proeft met gemak het verschil tussen een smaakrijke biologische komkommer en het labelloze alternatief. Maar ik zie het vooral als maatschappelijk leergeld waarvan ik me realiseer dat niet iedereen het kan opbrengen. Door met de portemonnee te stemmen hoop ik dat duurzame landbouw steeds meer mainstream kan worden. Maar de motivatie gaat er wel een beetje vanaf als ik zie hoe die transitie actief wordt tegengewerkt door de Jumbo’s en Albert Heijns van deze wereld. De Nederlandse overheid heeft zich als doel gesteld dat in 2030 15% van onze landbouw biologisch is. We zitten nu op zo’n 6%. Misschien moeten er iets meer mensen samen met mij boos worden op de Nederlandse supermarkten, want zij hebben de sleutel in handen. Hier is geen magie voor nodig. Alle ingrediënten zijn aanwezig, behalve nuchter duurzaam beleid van de Nederlandse supermarkten.

Door:
Foto: Towfiqu barbhuiya on Unsplash

Armoede in de aanbieding

, door

Nederland heeft van boodschappen doen een soort laagbetaalde deeltijdbaan gemaakt. Niet aan de kassa, niet in het distributiecentrum, maar thuis aan de keukentafel, met folders, apps, bonuskaarten, hamsterweken, weekdeals, persoonlijke aanbiedingen en de vraag of het wc-papier deze week bij Albert Heijn, Jumbo of Dirk strategisch verantwoord is.

Dat wordt verkocht als voordeel voor de consument. Wie oplet, wint. Wie slim koopt, bespaart. Wie aanbiedingen volgt, houdt geld over. Het probleem is dat zo’n systeem vooral vriendelijk lijkt vanuit het perspectief van iemand die genoeg geld, tijd, opslagruimte en mentale bandbreedte heeft. Voor wie weinig geld heeft, wordt die zogenaamde keuzevrijheid al snel een extra verplichting.

De actie als rookgordijn

Het meest gunstige verhaal over aanbiedingen is simpel: supermarkten concurreren, consumenten profiteren. Dat verhaal klopt voor losse producten, op losse momenten, voor consumenten die precies kopen wat toevallig scherp geprijsd is. Op systeemniveau wordt het minder overtuigend. Korting wordt gepresenteerd als cadeau, terwijl het eigenlijk vooral een prijsmechanisme is dat eerst ruimte moet maken om daarna royaal te kunnen ogen.

Een supermarkt die structureel korting geeft, moet die korting ergens terugverdienen. Via andere producten. Via hogere reguliere prijzen. Via fabrikanten die betalen voor schapruimte, promoties of zichtbaarheid. Via klanten die geen tijd hebben om de folder uit te pluizen. Via mensen die de bonuskaart vergeten, de app niet gebruiken of het geld missen om groot in te slaan wanneer de aanbieding langskomt.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Edward Dick (cc)

Gemalenvarkensbottentaart

, door

COLUMN - Ik heb een pesthekel aan eten weggooien. En ik ben een zoetekauw. Wanneer ik dan ook bij de plaatselijke supermarkt langs het gebakschap loop, en talloze “laatste dag dikke korting”-stickers zie, is één en één al gauw twee. Echter, ik probeer ook een beetje te letten op wat ik eet. Ik hou dan ook niet van gemalen varkensbotten in mijn eten.

En dan wordt je niet vrolijk van de gebaksafdeling van de supermarkt.

Want chocoladetaart? Met gemalen varkensbotten. Tompoes? Nomnomnom, met extra gemalen varkensbotten. Een mokkagebakje? Ja hoor, met gemalen varkensbotten, én varkenshuid! (Inderdaad, die wordt óók gebruikt bij het maken van gelatine – en zit, zeg ik er maar even bij, dus niet exclusief in het mokkagebakje).

Serieus, wie verzint dit? Er is toch geen levende ziel die deze shit door zijn gebak wil als hij zou mogen kiezen. Ranzig!

En ik ben zelf niet zo van het bakken, dus ik weet niet of er fatsoenlijke alternatieven voor gelatine zijn, voor de soorten gebak die ze aanbieden. Maar damn, dan kies je toch iets waar je geen gemalen varkensbotten en huid in hoeft te stoppen? Sure as hell dat er genoeg alternatieve gebakjes zijn.

Foto: copyright ok. Gecheckt 09-02-2022

Hamsters

, door

COLUMN - Hamsters. Het hele huis is oranje van de hamsters. Bij iedere 15 euro gespendeerd krijg je een oranje hamster in een of ander raar pakje. De tafel ligt er vol mee. “We kunnen het met kerst in de boom hangen mam!” zei de oudste. Over mijn lijk.

Er is een spaaractie geweest waar ik blij van ben geworden en dat waren de dierenplaatjes. Die zitten in een boek, dat boek staat in de kast en komt er af en toe uit om doorgebladerd te worden. Dat boek staat er over 10 jaar nog. Het is een toevoeging, het sparen was leuk, ze leren er wat van en het is een blijvend iets. Die hamsters, die donderen we straks gewoon weer de container in.

Supermarkten zouden eigenlijk verantwoordelijk moeten blijven voor de zooi die ze wereld in slingeren. Want al die wuppies en smurfen liggen allemaal op de vuilnisbelt en de volgende actie wordt al weer gepland. Ik kan natuurlijk gewoon weigeren om de actiespullen mee te nemen, maar dat levert hier teleurgestelde gezichtjes op. Ik ben daar tot nu toe steeds gevoelig voor geweest. De marketingcampagnes schieten hun doel niet voorbij. Nog mooier zou zijn als dit soort acties verleden tijd werd, maar dat kan ik wel op mijn buik schrijven.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Afschrijvingen | De prijs van een prijzenoorlog

, door

COLUMN - Maandag werd bekend dat supermarktketen Plus in een brief leveranciers opriep mee te betalen aan de prijzenslag die Albert Heijn is begonnen. ‘De huidige marktontwikkeling treft de marge van een groot aantal A-merkproducten in het assortiment. Dit is een wezenlijke bedreiging voor de positieve omzetontwikkeling bij Plus in 2013. Daarom zijn wij genoodzaakt het opgetreden margeverlies bij u in rekening te brengen,’ schreef commercieel directeur Eric Leebeek in de brief. Het is een bekend fenomeen: het slagveld van een prijzenoorlog ligt achterin de keten. Ergens moet de pijn terechtkomen. Maar de consument wint in ieder geval, toch? 

Marktleider Albert Heijn verlaagde inmiddels de prijs van 1900 producten – een tiende van haar assortiment. Andere supermarkten, waaronder Jumbo en Plus, volgen nu. Die prijsverlagingen moeten ergens van betaald worden en omdat supermarkten inkoopmacht hebben, kunnen ze toeleveranciers dwingen om met minder genoegen te nemen. Leveranciers zoals Unilever of boeren nemen een groot deel van de verlaging voor hun rekening – bij de prijzenslag van tien jaar geleden werd bijna de helft van de prijsverlagingen afgewenteld op fabrikanten. En zij zullen op hun beurt de pijn moeten leggen bij anderen.

Dit is een probleem omdat we ook van de voedselketen vragen om productiemethoden te verbeteren, denk aan duurzaamheid, eerlijke handel en dierenwelzijn. Er valt logistiek zeker efficiëntiewinst te behalen, qua voorraadkosten, magazijnkosten en transportkosten. Maar dit zijn de harde, kwantitatieve kanten van de keten die goed in het prijsmechanisme te vatten zijn. De kwaliteit van ons voedsel laat zich minder goed vertalen in een prijs en is dus minder goed zichtbaar. En dan is de consument ten tijden van een prijzenoorlog ook nog eens prijsgevoeliger. Wie in de keten durft het dan aan om in kwaliteit te investeren? En wie maakt zich nog druk om kiloknallers, paardenvlees of ‘Bangladesh’?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Kip die niet kan

, door

Soms lees je berichtjes waarvan je écht niet weet of je in lachen of in snikken moet uitbarsten. Het berichtje waar lezer Antoon mij deze in een mailtje op wees (dank!) valt in die categorie. Label Rouge kip is een mooi product: de dieren hebben een goed leven gehad waarin ze datgene hebben kunnen doen wat kippen van nature doen.

Kijk, en dat maakt het lastig voor de super. Want op dit manier kippen houden, kost een paar centen extra. Twaalf euro om precies te zijn. Hoe ga je dat aan de klant uitleggen? Je kunt inderdaad moeilijk zeggen: “Label Rouge kost meer omdat deze kip in tegenstelling tot de rest van ons assortiment wél lekker is”. En met de prijs van dierenwelzijn kun je ook al niet aankomen. Niet als je schappen verder gevuld zijn met hoenders die liefst één ster hebben volgens de normen van het Beter Leven-certificaat.

En ja, dat lekker moet je er nog aan afproeven. Een kip die geleefd heeft, heeft ook haar spieren gebruikt. Dat merk je aan de smaak, maar ook aan de textuur. Het vlees heeft tijd nodig en zelfs dan heeft het nog meer beet. Juist ja, je moet erop kauwen. Dat was lang geleden!

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

“Turk beter dan Albert Heijn”

, door

Lekker leeglopen met een domme reactionaire man, gewoon omdat het kan! Simon Rozendaal vindt al die nieuwerwetse duurzame dingen in de supermarkten maar helemaal niks. Supermarkten vol gezonde groene ecologische bullshit! Supermarkten in de wurggreep van de vriendjes van Volkert van der Graaf! Verdomme ook al geen paling meer in de schappen, het moet niet gekker worden?! Nee dan De Turk met zijn heerlijke spulletjes, zoals batterijeitjes! Ook nog goed voor de integratie …en lekker goedkoop!

Heeft u er al zin an? Het leeglopen vangt automagisch aan na de doorklik

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Vrijmiboverweging | Ban de bonuskaart

, door

ah-bonuskaart1Nee, niet uit privacy-overwegingen. Want die van mij staat op naam van een of ander ex-vriendin, jaartje of tien geleden. Ook niet omdat die RFID-chip er nooit is gekomen en ook niet omdat het hele systeem niet meer werkt, omdat kassa-personeel simpelweg een bonusknop bedient. Nee, AH moet gewoon stoppen met het weggeven van bonussen! Klanten raken getraumatiseerd, door alsmaar herinnerd te worden aan de bonuscultuur in het zakenleven.
De grootgrutter doet er goed aan zijn hele bonusbeleid als marketingstrategie zo snel mogelijk overboord te gooien. Ikzelf heb nu al de neiging om alle artikelen met het bonusetiket uit protest in de schappen te laten staan. Het is maar een kwestie van tijd of ook vanuit het AH-concern zullen de vette bonussen naar buiten lekken. Het bedrijf boert onverminderd goed, zodat de top van het management vast weer miljoenen aan prijsvoordeel kan opstrijken. Ergo: het begrip Bonus staat anno 2009 vrijwel alleen nog voor zelfverrijking…

Bovendien ben ik dat versleten giroblauw geval meer dan zat en de sleutelhangervariant ligt allang aan diggelen. Ik vraag me onderhand af of de afdeling marketingstrategie nog wel bij AH bestaat. In slaap gesukkeld door de zakelijke voorspoed misschien. Laat ik ze dan een handje helpen voor het te laat is en voordat het concern te lijden krijgt van crisisaankopen in de Dirks, de Lidl’s en de Aldi’s. Herintroductie van de Zegelkaart!

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende