Prinsjespots

IJzeren Rita begint een éénvrouwsfractie. Dat stond al vast, en is ook goed te verantwoorden met de ruim 600.000 voorkeursstemmen die ze behaalde. Ook blijft ze lid van de VVD, volgens haar omdat de leden daarom gevraagd hadden, maar het lijkt erop dat ze hiermee de wil van het VVD-congres afgelopen weekend naast zich neerlegt. Ze gaat dus weg, maar blijft ook een beetje, waarmee ze toch als een soort Zwaard van Damocles boven het hoofd van Rutte blijft hangen.

Ze heeft al aangegeven dat ze op de grote lijnen mee zal stemmen met de VVD, maar op het gebied van immigratie en integratie wil ze een ‘heel heldere lijn’ uitzetten.

De reden dat ze uit de partij fractie is gezet vindt ze – uiteraard – onzinnig. Als oud-minister mag je je over alles uitspreken, vindt ze. Natuurlijk mag dat. Maar een partij mag ook beslissen dat teveel teveel is. Of datgene wat ze vorige week zei voldoende rechtvaardiging is betwijfel ik. Maar zoals ook Rutte al zei, het was een optelsom.

Ik wens hem veel sterkte met het bij elkaar vegen van zijn partij. Van Verdonk is hij nog steeds niet af. Royeren als lid dan maar?

Al tijdens een zwaar en niet onomstreden ministerschap bleek de VVD met Rita Verdonk een potentiële stemmentrekker, maar ook een eigengereide persoonlijkheid binnengehaald te hebben. Als kandidaat-lijsttrekker van de VVD legde Rita Verdonk het in 2006 nipt af tegen Mark Rutte, maar Verdonk leek geenszins van plan de tweede viool te spelen.

Een eigen verkiezingscampagne (“stem VVD, maar wel nummer twee”), een café-coup en een continue stroom interviews met kritische geluiden over het leiderschap van Rutte en de koers van de VVD, het leidde tot de wanhoopmaatregel van Rutte om zijn collega’s aan hun portefeuille te binden (“luisteren of ophoepelen“).

Met de recente publicatie in de Telegraaf (die Rutte nog heeft geprobeerd tegen te houden) was voor Rutte de grens overschreden: Rita Verdonk moest het veld ruimen. Voor Rutte een keuze tussen Scylla en Charybdis, aan de ene kant de collega die zich als een monster gedroeg, aan de andere kant een gegarandeerde stemmenmagneet.

Rutte bewees zich gisteren misschien als leider, maar de aanleiding voor Verdonks excommunicatie en de timing ervan geven te denken over zijn strategische capaciteiten. Het is misschien niet eens meer de vraag óf Rutte fractieleider blijft, maar of hij dat volgende week nog is.