Zelf buitenlandredacteur worden

Wie zelf nieuws maakt – vooral vanuit het buitenland – weet hoe armoedig de buitenlandse berichtgeving in de Nederlandse pers is. Sinds kort heet dat ‘het Joris Luyendijk-gevoel’. Bij de grote Nederlandse kranten is het ‘yesterdays news’. Zowel de Volkskrant als het NRC Handelsblad recyclen materiaal van verschillende persbureau’s. Bij onze Zuiderburen (touche pas, Geert!) verschilt het niet veel, de Morgen noch De Standaard heeft iemand ter plaatste. Op de website van de NOS is Libanon al van de voorpagina verdwenen, en Nicole le Fever geeft vanuit Amman commentaar op beelden van Reuters. De meest volledige en actuele informatie staat – raar maar waar – op de website van de Pers. Daarom hier de top 5 online nieuwsbronnen voor mensen die liever zelf hun berichtgeving samenstellen: 1- Robert Fisk Fisk werkt al 30 jaar in het Midden Oosten en is vooral bekend vanwege zijn interviews met Osama bin Laden en zijn recente stroom aan boeken. Hij is terug in Libanon en 'back in action'. Gisteren werd zijn auto beschoten. Op de website van zijn krant 'The Independent' heeft hij inmiddels een eigen kop. Feilloze journalistiek.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Joris is bang

Al eerder schreef ik over Joris Luyendijk, onze sirene in medialand (blog: 31-3-2007). Ik vond zijn boek ‘Het zijn net mensen’ interessant. Soms hilarisch door de vele leuke grappen. Neem ik geen woord van terug. Journalistiek is best een grappig beroep. En er eens flink tegen trappen mag.
Nederlandse correspondenten van over de hele wereld vonden het echter nodig om te reageren op zijn stelling dat journalisten nooit de hele waarheid boven water kunnen halen. Ze hebben hun kritiek gebundeld in het net verschenen boek ‘Het maakbare nieuws’. En hoewel ik het boek niet heb gelezen, ken ik wel het werk van veel van deze collega’s. En ik vind –omdat ik de situatie en de moeilijkheidsgraad ter plaatse ken- dat ze goed werk doen: Bram Vermeulen in Zimbabwe, Coen van Zwol op de Kaukasus, Conny Mus in het Midden-Oosten. De samenstellers van het boek hadden mij uitgenodigd voor een bijdrage maar ik heb bedankt voor de eer. Want wat Joris zegt, is zijn mening. Het is geen wet. Waarom zou ik dan appelleren? En ach kritiek op de Westerse persbureaus kreeg ik er al ingepompt op de School voor de Journalistiek. Daarnaast heb ik al een dik boek, ‘Pleisters’, geschreven over de Nederlandse oorlogsverslaggeving. Dus ‘laat maar’ dacht ik. Geen spijt overigens.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Het zijn net journalisten

The riddler (Foto:Flickr/*Your Guide)

Het is jammer dat hij (Luyendijk, red) de journalistiek als wetenschap beschouwde, waarmee hij de absolute waarheid op het spoor kon komen. [..] Hij raakte gedesillusioneerd toen hij ontdekte dat hij die waarheid niet kon vinden.

Aldus Monique van Hoogstraten en haar collega Eva Jinek – buitenlandredactrices van het NOS Journaal – in de inleiding van het boek ‘Het Maakbare Nieuws‘. De dames besloten dat het tijd werd een antwoord te geven op de multi-bestseller ‘Het zijn net mensen‘ van Joris – popgod – Luyendijk, naar eigen zeggen om een realistischer beeld te geven van de buitenlandjournalistiek. Ondanks dat de dames zich geroepen voelden om een tegenboek te schrijven, erkennen ze wel dat er -sinds het boek en de brede discussie die daarna ontstond- het een en ander is veranderd:

Bij een item over Tibet hadden we in het verleden gezegd: Er zouden 19 doden zijn gevallen. Nu zeggen we dat volgens de Chinese autoriteiten 19 doden zijn gevallen, volgens de Tibetaanse regering in ballingschap 203, maar dat er geen journalist het gebied in kan en we het dus niet weten.

Een nuance of daadwerkelijk een verschil?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Poll: een login voor Rutger van Santen?

Parlementair verslaggever Rutger van Santen is door zijn werkgever de Wereldomroep teruggeroepen naar Hilversum. Aanleiding voor de maatregel is een interview dat de verslaggever had met GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi op de nichezender Het Gesprek (filmpje). Hierin liet van Santen zich van een vrij duidelijke anti-Wilders kant zien. Volgens hoofdredacteur Wim Jansen van de Wereldomroep is gebleken dat Van Santen ’te emotioneel betrokken is bij zijn onderwerp, te veel belanghebbende is geworden en geen journalistieke distantie meer in acht kan nemen’ (Volkskrant). Van Santen zit de komende maanden in Hilversum.

Dat zijn indrukwekkende blogskilZ van de heer van Santen met tal van prachteigenschappen waar de oude media geen raad mee weten (die aldus in frequentie zullen blijven halveren tot ze niet alleen begraven maar ook dood zijn), te weten: het met enthousiasme en emotionele betrokkenheid berichten over onderwerpen, het niet verbloemen van (ideologische) belangen bij maatschappelijke vraagstukken en het overschrijden van achterhaalde journalistieke grenzen. Wij vragen u:

[poll=157]

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Quote du Jour – Dzjurnalism 2.0

“I do not doubt that most or all of the facts in the article have a place, but they are a drop in the ocean. THERE IS NO ATMOSPHERE OF FEAR in the country, though the journalist is subtly painting the picture of a ‘bloody regime’ that pressures its citizens. We do have problems and we will solve them in time. Democracy is great when you live under a warm roof and have your piece of bread with butter for lunch. For now, the people do not need democracy, but the possibility to live humanely. Please, do not teach us how to live”.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Open draadje – Deontologie

Uit de archieven van de Vlaamse Vereniging van Journalisten:
home › beroepsjournalist › deontologie

2.1 Veralgemeningen
Aanbevolen wordt de berichtgeving over allochtonen waar dat relevant is te nuanceren.

2.2 Polarizeringen (wij-zij perspektief)
Aanbevolen wordt dergelijke polarizeringen zoveel mogelijk te vermijden.

5. EXTREEM RECHTS EN RACISME KRITISCH INKADEREN
Aanbevolen wordt duidelijk te maken van wie de betreffende uitspraken of standpunten afkomstig zijn en in welk verband ze dienen geplaatst.

Zomaar een quasi-willekeurige copy-paste van de gedragsregels voor Vlaamse journalisten. Is dit nu wat we beschaving noemen of is er volgens u hier sprake van nodeloze zelfcensuur (= misschien wel het begin van het einde)?
U bent welkom in het open draadje. Wij schenken azijn en zoete likeur.

Foto: Enric Borràs (cc)

De heiligheid voorbij

De volgende gastbijdrage is van publicist Mohammed Benzakour. Afgelopen woensdag hield hij in het Amsterdamse Felix Meritis een voordracht op een bijeenkomst van de Dick Scherpenzeel Stichting waar gediscussieerd werd over de berichtgeving over het Midden-Oosten. Sargasso kreeg van Benzakour toestemming om zijn voordracht hier te plaatsen.

Vorig jaar verscheen in Amerika (na het essay) het geruchtmakende boek “The Israël lobby and U.S. Foreign Policy’, van de twee professoren Stephen Walt en John Mearsheimer. In 560 bladzijdes brengen zij minutieus in kaart hoe in de V.S al decennialang de Israël-lobby (een machtig politiek en mediamiek netwerk van joodse organisaties, christenfundamentalisten en neocons) aan de knoppen draait van de Amerikaanse Midden-Oostenpolitiek – met al zijn schadelijke effecten, voor de regio en voor Amerika zelf. Een moedig en baanbrekend standaardwerk over een onderwerp waarop al zo lang een groot taboe rust. Ook maakt dit boek duidelijk welke frisse en minder frisse strategieën deze lobby aanwendt om ieder kritisch debat over Israël in de kiem te smoren.
Behalve NRC Handelsblad en VPRO’s Tegenlicht is aan dit boek vrijwel geen aandacht besteed. Toen vorig jaar de Nederlandse vertaling verscheen, telde ik welgeteld één recensie, in de Volkskrant (20 oktober 2007). Deze kwaliteitskrant wees een joodse commentator aan wiens Israëlische preoccupaties elke week te bewonderen zijn in zijn column. En, tamelijk voorspelbaar, eindigde diens ‘recensie’ met de opmerking dat hij er een ‘nare smaak’ aan overhield – als bekend, een nauwelijks verhulde manier om iemand als ‘antisemiet’ weg zetten. Kortom: discussie gesloten. Een collega van mij stuurde hierop een klachtbrief naar de Ombudsman van de Volkskrant. Op zijn brief is nooit gereageerd, noch een ontvangstbevestiging. De ironie wil dat zowel de recensie als het zwijgen van de Ombudsman onbedoeld de kern van dit boek onderstreepten.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

‘Geen geweld op YouTube’

GooTube (plaatje: flickr/dannysullivan)

Het Metro lezerspanel heeft gesproken. 73% ziet YouTube vooral als vermaak en wenst er geen geweld op te zien. 45% van de geïnterviewden (een indrukwekkend totaal aantal van 673 metro-lezers) wil zelfs geen kwetsende filmpjes zien over het geloof. Maar gelukkig: “Van de iets meer dan 32 procent die geen problemen heeft met de filmpjes, noemt een meerderheid als voornaamste reden de vrijheid van meningsuiting.”

Natuurlijk is Youtube vooral vermaak. Maar het wordt ook steeds meer gebruikt voor politieke uitingen en (burger)journalistiek. Wat wil “de Nederlander” dus eigenlijk? Dat Google, de eigenaar van Youtube zegt: “Oei, daar wordt een Tibetaanse monnik afgeslacht. Even kijken in de voorwaarden… Ja! Geweld! Verwijderen die hap!”? Nee, het is allemaal wat basaler. In het artikel hebben de schrijvers het specifiek over Happy Slapping. Iets wat zonder het internet misschien minder vaak zou voorkomen. Maar tegelijkertijd zijn diezelfde filmpjes, vaak door de daders op het net gezet, het ultieme bewijs van de daad. Op deze manier is al menige mishandeling opgelost. Zou dat nog kunnen als YouTube alles wat ook maar lijkt op geweld er direct afgooit? Ook datgene met nieuwswaarde, zoals die monikken? Want dat is wat het dan wordt: alles of niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Manipulatie

Schrijvend journalisten manipuleren de waarheid altijd wel een beetje. Al was het maar dat je bij nieuwsgaring keuzes maakt: waar leg je de nadruk. Of bij een interview: iemand praat maar zelden in volzinnen die grammaticaal helemaal correct zijn. Je manipuleert dus eigenlijk wat iemand heeft gezegd, je vat samen of ?vertaalt? iemands taal naar begrijpelijke zinnen. En bij een reportage zet je leuke quotes bij elkaar alsof die mensen op elkaar reageren. Iets wat in werkelijkheid maar zelden het geval is.

Gemanipuleerde foto van Liu Wei-qiang

Als fotojournalist mag je niet manipuleren, zo is de heersende mening. Fotograaf Liu Wei-qiang raakte zijn baan bij de Daqing Evening News dan ook kwijt toen bleek dat hij zijn prijswinnende foto had gephotoshopt. Hij had namelijk twee foto?s gecombineerd: een kudde bedreigde Tibetaanse antilopen met een foto van passerende trein op de controversiële Qinghai?Tibet spoorweg.

Stel dat hij die combinatie wel gezien had, maar toen net even zijn camera niet klaar had en daarom twee foto?s over elkaar heen had geplakt? Dan manipuleert een fotograaf de waarheid, dat is waar. Maar hij had het toch zo gezien? Hoeveel verschilt dat dan van een schrijvend journalist die een quote van zijn geïnterviewde net even mooier, begrijpelijker of korter maakt?

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Vorige Volgende