Grote en kleine zondaars

De Europese Commissie publiceerde dinsdag het tweede rapport over de rechtsstaat in de 27 EU-landen. Deze 'rechtsstaat-APK' is oorspronkelijk een initiatief van D66 Europarlementslid Sophie in 't Veld. Het rapport beschrijft de stand van zaken op het gebied van rechtspraak, rechtsbescherming, corruptiebestrijding en vrijheid van de media. Het doet geen aanbevelingen en er zijn geen sancties aan verbonden. In dit tweede rapport gaan opnieuw de meeste zorgen uit naar de 'usual suspects' Hongarije en Polen. Beide landen hebben zich onmiddellijk van de bevindingen gedistantiëerd. De vraag wordt dan ook opgeworpen wat de zin is van deze jaarlijkse keuring waarvoor in elk land tientallen organisaties gegevens moeten inleveren. Heeft het wel zin alle kleine zonden tegen de principes van de rechtsstaat elk jaar vast te leggen als de grote zondaars vrijuit blijven gaan? "Het is niet het belangrijkste doel van het rapport om de problemen die we hebben met Hongarije en Polen op te lossen", zei een hoge ambtenaar van de Commissie. “Het is echt veel makkelijker om het debat over elkaars systemen in veel bredere zin te faciliteren, want wie weet wie er in de toekomst partners gaat uitdagen.” Het doel van dit rapport ligt meer op het gebied van de preventie van ontsporingen, voegde hij er aan toe. Zo zien we dat landen als Malta en Slowakije maatregelen hebben genomen om de situatie in hun land te verbeteren. Oostenrijk Het rapport over de rechtsstaat signaleert enkele zorgwekkende trends in Oostenrijk, waaronder de verbale aanvallen op de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, integriteitsrisico’s van Kamerleden en een zeer hoog aantal advertenties van de staat in de media. Die aanval op de onafhankelijkheid van de rechtspraak heeft te maken met een lopend onderzoek naar corruptie waarbij politici van de regerende Ostenrijkse Volkspratij (ÖVP) zijn betrokken, inclusief premier Sebastian Kurz. De ÖVP heeft Justitie beschuldigd van een politieke bias. De Groene minister van Justitie Alama Zadic heeft de beschuldigingen met klem van de hand gewezen. Het rapport van de Europese Commissie heeft het conflict weer doen oplaaien. Premier Kurz (34) is flink aangeslagen door het corruptieonderzoek. Hij haalde zelfs zijn moeder er bij in een interview over een nieuw onderzoek naar zijn uitspraken voor een parlementaire onderzoekscommissie in de nasleep van de Ibiza-affaire. Kurz en zijn kabinetchef zouden de onderzoekscommissie vals hebben voorgelicht over benoemingen bij een staatsbedrijf. Nu is hij onderwerp van een onderzoek door het bureau van het Openbaar Ministerie dat zich met corruptie vezig houdt. Eerder kwam zijn trouwe vriend minister van Financiën Gernot Blümel in de problemen toen hij weigerde een dossier van duizenden pagina's te overhandigen aan de onderzoekscommissie. De minister bond pas in toen de Oostenrijkse president Alexander Van der Bellen, die de actie van Blümel ongekend noemde, dreigde het leger te sturen om de stukken op te halen. Met de kritiek van de partijgenoten van Blümel en Kurz op Justitie loopt de Oostenrijkse regering het gevaar eenzelfde richting op te gaan als buurland Hongarije. En het wordt allemaal nog erger als de vermoedens juist zijn dat een hoge ambtenaar op het ministerie van Justitie, die direct invloed op alle onderzoeken heeft, nauwe banden onderhoudt met het kamp van Kurz. Slovenië Buurland Slovenië komt ook niet ongeschonden door de rechtsstaat-APK. Hier heeft de Commissie zorgen over de onafhankelijkheid en de pluriformiteit van de media. Die zorgen zijn meer dan terecht, vindt de hoofdredacteur van het het Sloveense persbureau STA die geen goed woord over heeft voor zijn premier Janez Jansa: "Hij wil ons kapot maken." Ook de publieke omroep staat onder druk. Jansa staat bekend om het aanvallen van journalisten via Twitter in de stijl van de oud-Amerikaanse president Donald Trump, van wie hij een groot bewonderaar is. Jansa heeft in zijn strijd tegen de 'leugens' van de journalisten bij de publieke omroep nu zijn eigen spreekbuis gevonden in het nieuwe kanaal Nova24tv, een paar jaar geleden opgericht door partijgenoten en sympathisanten van de premier. Een tweede zorgenpunt als het gaat om de rechtsstaat in Slovenië is de obstructie van het land bij de start van het nieuwe Europese Openbaar Ministerie onder leiding van de Roemeense Laura Kovesi, voormalig hoofd van het anti-corruptiebureau in haar eigen land. Slovenië weigert vooralsnog aanklagers te leveren. Dat betekent dat allerlei Europa-brede corruptieonderzoeken worden opgehouden. Volgens Daniel Freund, Europarlementslid voor de Groenen, heeft dat te maken met het feit dat een van de aanklagers op het aanvankelijke ingediende lijstje ooit onderzoek heeft gedaan naar Jansa. Slovenië heeft nu nieuwe vacatures gepubliceerd en Jansa belooft in de herfst het gevraagde personeel te zullen leveren. Oostenrijk en Slovenië zijn niet te vergelijken met Hongarije en Polen. Maar misschien is het rapport van de Commissie juist daarom wel van betekenis als waarschuwing. En als aansporing om er alles aan te doen om te voorkomen dat meer landen het verkeerde pad op gaan.

Foto: European People's Party (cc)

Europees familiedrama

De kogel is door de kerk. Viktor Orbán, de Hongaarse premier en partijleider van Fidesz (links op de foto), heeft zijn Europarlementariërs teruggetrokken uit de fractie van de EVP. Een scheiding die nog vervelende gevolgen kan krijgen. De statutenwijziging die schorsing van parlementariërs uit de groep gemakkelijker moest maken en die met 148 stemmen tegen 28 afgelopen woensdag werd aangenomen was voor Orbán het teken om na twee jaar geharrewar de stekker er uit te trekken. De Europese christendemocraten zijn eindelijk verlost van dit ‘het blok aan het been’. Twee jaar terug was Fidesz al met een schorsing de wacht aan gezegd vanwege anti-Europese standpunten waar de partij steeds meer op werd aangevallen. De EVP-fractie was na de verkiezingen groot genoeg om dertien Hongaren te kunnen missen, maar de rechterflank, onder leiding van de Duitse CSU, bleek toch nog lang beducht voor de gevolgen van dit verlies. Om erger te voorkomen kun je de dissidenten er beter bij houden, was de gedachte. Partijgenoten uit de buurlanden Oostenrijk en Slovenië hebben zich tot het laatst toe verzet tegen de uitsluiting van de Hongaren.

Wat zijn de gevolgen van dit familiedrama voor de politieke verhoudingen in Europa? De commentator van VoteWatch Europe verwacht dat de samenwerking van de EVP met andere grote partijen in het Europarlement nu makkelijker wordt, maar hij ziet tegelijk ook de kloof tussen Noord-West Europa en de nieuwe lidstaten groeien. En dat betekent kansen voor spelers van buiten de EU (lees: Rusland, China) om meer invloed te krijgen. Orbán presenteert zich in de regio als belangenbehartiger van alle Hongaren, dus ook van Slovaakse Hongaren en van de Roemenen die met een eigen Hongaarse partij zijn aangesloten bij EVP. Het is niet duidelijk of deze partij zich ook gaat terugtrekken. Ook moet nog afgewacht worden wat de Sloveense rechts-nationalistische partij SDS van premier Janez Janša (rechts op de foto) gaat doen. Janša is Orbán’s grootste vriend in de EU en zijn partij heeft vier leden in het Europarlement die ook zijn aangesloten bij de fractie van de EVP.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Foto: European People's Party (cc)

Europese Trump-adepten roeren zich

ELDERS - De Amerikaanse presidentsverkiezingen hebben in Estland en Slovenië geleid tot politieke spanningen.

Mart Helme, de minister van Binnenlandse Zaken van Estland van de conservatieve volkspartij (EKRE), heeft zijn bewondering voor Donald Trump nooit onder stoelen of banken gestoken. Toen afgelopen weekend de Democraat Biden door vrijwel alle media aangewezen werd als winnaar van de presidentsverkiezingen bleef Helme Trump volgen. Hij beweerde in een televisieshow dat de verkiezingen frauduleus waren verlopen en beschreef Biden als corrupt. Zoon Martin, leider van EKRE en minister van Financiën, volgde zijn vader, maar ontsnapte aan een motie van wantrouwen in het Estse parlement. Premier Jüri Ratas van de Centrumpartij nam genoegen met het aftreden van Helme sr. waardoor de coalitie bij elkaar kon blijven. De ex-minister blijft wel gewoon lid van het parlement.

De coalitie die Ratas leidt heeft heel wat te stellen met de extreemrechtse EKRE. Helme is al de zesde minister van EKRE die ontslag neemt sinds de partij in april 2019 toetrad tot de driepartijencoalitieregering van Estland waaraan naast de sociaal liberale Centrumpartij ook nog een andere conservatieve partij deelneemt, Isamaa.

Mediawet

Geheel in lijn met Trumps bekende aanvallen op de pers kwam het parlementslid van EKRE Kalle Grünthal maandag met een nieuwe wet op de publieke omroep. De Estste publieke omroep ERR draait geheel op staatskosten en is vrij van reclameboodschappen. EKRE vindt dat er meer balans moet komen in de berichtgeving. De partij vindt bijvoorbeeld dat in het nieuws over de Amerikaanse verkiezingscampagne meer aandacht is besteed aan Biden dan aan Trump. Een ander voorbeeld dat het ongenoegen van de conservatieven heeft opgewekt betreft een uitzending over het homohuwelijk. Over het traditionele gezin hoor je nooit iets, klaagt Grünthal. Onlangs moest het lid van EKRE in de Raad van Toezicht Urmas Reitelmann zijn zetel opgeven na homofobe opmerkingen over het personeel van de ERR. De voorzitter van de Raad van Toezicht van de ERR, Rein Veidemann, vreest dat de publieke omroep door de nieuwe wet onder staatscontrole komt.