Vijftien linkse thema’s

Vorige week presenteerden GroenLinks en PvdA een 'progressief oppositieakkoord'. De partijen komen daarin met een toekomstvisie aan de hand van vijftien plannen voor Nederland. Op zich is het natuurlijk prima dat links probeert samen te werken. Maar de taal zou wat mij betreft wel een slagje helderder mogen. Hieronder mijn commentaar op de vijftien thema's en doelstellingen uit het oppositieakkoord met in cursief enkele vragen en bedenkingen. En vervolgens in vet voorstellen voor de richting van een verfijning of uitwerking. We laten een schone en leefbare planeet achter voor onze kinderen. Doelstelling 2030: We halen de doelstelling van Parijs en beperken de opwarming van de aarde tot maximaal 1.5 graad. Daarmee is de wereld het vrijwel eens. Uiteraard maakt een halve graad verschil, maar de sturing van het resultaat is geen kwestie van fijnregeling. Dat overkomt ons.  Als we een beetje in de buurt komen, mogen we blij zijn. Kortom: wat is er links, behalve dat je iets meer je best zult doen? Onze partijen zouden zich meer moeten bekommeren over echte prestaties die te leveren zijn in ons land, ondanks de internationale onzekerheden. Iedereen heeft recht op een fijne en betaalbare woning Doelstelling 2030: Mensen geven maximaal een kwart van hun inkomen uit aan wonen. Is dat zo? Wat is de betekenis van de formulering? De woning moet fijn zijn en betaalbaar. Een plaggenhut is niet “fijn”, maar wel betaalbaar. Een moderne standaardwoning is niet beschikbaar en niet betaalbaar. Meer betaalbare woonruimte op korte termijn moet beschikbaar komen. Dat zal niet voldoende lukken door bouwprogramma’s, alleen door een algehele verlaging van de sociale huur. Daarover wordt niets gezegd.  Alle werkenden verdienen waardering, een fatsoenlijk salaris en bescherming tegen ziekte of pech. Doelstelling 2030: Iedereen die werkt heeft een zekere arbeidsmarktpositie. Wat betekent dat? Als je niet kunt werken ook? Miljoen arbeidsongeschikten. En statushouders en asielzoekers? Is waardering afhankelijk van de arbeidsmarkt? Je “verdient” een fatsoenlijk salaris en bescherming tegen ziekte of pech. Als dat voor iedereen geldt, spreken we ons dan uit voor een onvoorwaardelijk basisinkomen? De doelstelling van een “zekere arbeidsmarktpositie” wijst in die richting. Het programma zou een serieus gesprek moeten agenderen over de arbeidsmarkt, de verhouding tussen arbeidsinkomen en inkomen uit kapitaal en de haalbaarheid van een basisinkomen of een verzilverbare heffingskorting, gekoppeld aan afschaffing van alle toeslagen. De ongelijkheid neemt fors af. Doelstelling 2030: Werken loont meer dan beleggen en speculeren. Hoe gaat de ongelijkheid afnemen? Waarom is die de laatste decennia zo gegroeid? Kunnen we werken lonender maken dan kapitalisme, zonder de oorlog die volgens Piketty samen hangt met een periode van grotere gelijkheid? Hoe en waarom? Linkse partijen zullen idee-ontwikkeling over ongelijkheid en de globale strijd tegen belastingontwijking moeten agenderen en organiseren. Dat doen zij tot dusverre niet of te weinig. Van mainport naar brainport. Doelstelling 2030: Nederland behoort tot de meest duurzame innovatieve economieën van de wereld. Wat is nodig voor het zetten van stappen naar een innovatieve economie? De vermeerdering van investeringen in onderwijs ongetwijfeld, maar wat moet er nu precies gebeuren om een koplopersrol van een innovatief Nederland te realiseren? Hoe en waarom? Het zou toegespitster moeten. De uitdagingen van diverse andere landen zijn groot, b.v. op het terrein van selectie van talent. Welke ethische problemen levert dat voor de politiek? Alle kinderen kunnen hun dromen najagen ongeacht waar hun wieg staat. Doelstelling 2030: Iedereen in Nederland kan goed lezen, schrijven en rekenen. Gaat dit bereikt worden met een plan? Welk inzicht over de ongelijkheid en de achteruitgang van leerprestaties ligt daar dan aan ten grondslag? Hoe wordt schooluitval tegengegaan? En, een ander verband: hoe strijden we tegen de lokroep van de snelle verdiensten door drugshandel? De ambitie zal sterk worden bepaald door de effecten van de maatschappelijke tweedeling. Daarover zal iets meer verteld moeten worden dan de aankondiging van een plan. Hoe worden de gevolgen van klassetegenstellingen bestreden?  De overheid is er voor iedereen. Doelstelling 2030: Mensen hebben meer vertrouwen in de democratische rechtsstaat dan ooit. Voor de omvang van de crisis, waarin de rechtstaat is beland na de toeslagen en het gedoe rond de gaswinning en aardbevingschade, staat hier zo goed als helemaal niets. Hoe herstellen we het vertrouwen in de rechtsstaat? Het systeem van politieke aansturing en controle, onafhankelijke bestuursrechtspraak en belastingheffing zal intensieve aandacht vragen, wil het gestelde doel gehaald worden. Daarvoor moet toch een gedachte of initiatief worden ontvouwd. Iedereen verdient het om fijn en gezond oud te kunnen worden. Doelstelling 2030: De sociaaleconomische gezondheidsverschillen zijn minstens gehalveerd. De verschillen hebben te maken met arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden en de manier waarop met de gevolgen daarvan wordt omgegaan. Dat is meer en ingewikkelder dan de strijd aanbinden met de marktwerking in de zorg. Een kans op realisatie van de doelstelling is een samenhangende benadering van arbeid en  wettelijke regeling van arbeidsvoorwaarden enerzijds en verbetering van de zorg anderzijds. Daarvoor moet dan een idee beschikbaar zijn.  Ieder kind verdient een onbezorgde jeugd. Doelstelling 2030: We bannen armoede onder kinderen uit. Van harte eens: maar minder helder is hoe we dat doen. Bedreigingen: klassetegen-stellingen, ongunstige leefomstandigheden voor de onderkant van de samenleving, gebrekkige jeugdzorg. De verdwijning van de armoede onder de jeugd hangt samen met arbeidsvoorwaarden, zorgarrangementen, arbeidsmarkt, evenwichtig beloningsbeleid. De samenhang daar mee moet worden gezocht. In Nederland voelt iedereen zich thuis. Doelstelling 2030: Zo snel mogelijk uitbannen van discriminatie en institutioneel racisme. Prima. Meer bomen, planten en dieren. Doelstelling 2030: We keren de afname van de biodiversiteit, door meer natuurgebieden, schoner water en gezondere lucht. Van betekenis is hoe stikstofproblemen, verontreiniging rond Hoogovens/Tata steel, Schiphol en stikstofdeposities zijn ontstaan. Die concreetheid is lastig genoeg. Hoe gaan we deze vervuilende mechanismen bedwingen? Strakkere toepassing van bestaande regels zal een nieuwe afweging van kosten en baten vragen, waarvoor ruimte en procedures moeten worden ontwikkeld. Vooruitgang is een belofte aan heel Nederland. Doelstelling 2030: De bereikbaarheid van voorzieningen neemt toe in heel Nederland. Heel oud is de tegenstelling tussen de Randstad en de provincie. De bereikbaarheid als thema heeft te maken met de balans tussen beiden. Die raakt aan veel: de woningproductie en infrastructuur, verdeling van de welvaart, vestiging bedrijven, etc. Waar het om gaat is een nieuwe visie op de ruimtelijke ontwikkeling. Met de opheffing van VROM is niet alleen het wonen, maar ook de ruimtelijke vormgeving verwaarloosd. Ook de bestuurlijke inrichting (verhouding provincies) moet aangepast. Iedereen is gelijkwaardig. Doelstelling 2030: Vrouwen krijgen even goed betaald als mannen, de loonkloof wordt gedicht. Was dat nog niet gebeurd, dan? Prima. Verantwoorde consumptie. Doelstelling 2030: Producten in de winkel zijn vrij van uitbuiting, ontbossing, kinderarbeid of andere vormen van mensenrechtenschendingen ergens op de wereld. Hier wordt een fundamentele verandering in het economisch handelen gevraagd. Ik ben er niet op tegen, maar hoe gaan we dat vorm geven. Zullen we het begrip BNP eens van een nieuwe definitie voorzien? Waarden gedreven buitenlandpolitiek. Doelstelling 2030: De Europese Unie is koploper groene banen, eerlijke handel en faire belastingen. Een benadering, die gerucht aansluit bij de andere thema’s lijkt te verkiezen boven een schot hagel. Een internationale afspraak die het uitwijken van belastingen uitsluit, lijkt me een goede start voor deze opstelling. [Tom van Doormaal is politicoloog. Hij is inmiddels met pensioen en heeft ruim 20 jaar bij het ministerie van VROM gewerkt en verder bij verschillende gemeenten op het gebied van welzijn en volkshuisvesting]

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Baudouin (cc)

Klaver, stop met weggooien van GroenLinks

Vandaag komen  de leden van PvdA en GroenLinks bijeen om het over de kabinetsformatie te hebben, met name over de samenwerking tussen de twee partijen. Huub Bellemakers, partijbaron en fractievolger van GroenLinks Nijmegen doet mede namens Selcuk Akinci een oproep aan Jesse Klaver.

Van bovenaf zo’n samenwerking pushen is echt ongehoord. Je stelt je eigen partijen voor een voldongen feit. Het gooit onze eigen groene ideologie overboord, je staat helemaal niet sterker tegenover Rutte en leidt electoraal nergens toe.

In de zucht naar regeringsdeelname dreigen Jesse Klaver en Lilianne Ploumen hun eigen partijen voor de trein te gooien. Met hun voorstel de onderhandelingen als één fractie te voeren, proberen ze de leden van beide partijen op te zadelen met een voldongen feit.

Een mandaat voor deze stap ontbreekt ten ene male. Nooit heeft het congres van één van deze partijen zich uitgesproken voor zo’n verregaande vorm van samenwerking. En ook de kiezer heeft in maart van dit jaar een keuze gemaakt voor één specifieke partij en niet voor een gecombineerde lijst. Met zijn fusiedrang geeft Klaver blijk van onbegrip of zelfs minachting ten aanzien van de groene ideologie en van zijn kiezers.

Groene ideologie is fundamenteel anders dan de sociaaldemocratie. De sociaaldemocratie komt van oudsher op voor economisch achtergestelde groepen in de samenleving. Duurzaamheid werd lange tijd beschouwd als luxe-onderwerp. Groenen kijken veel breder naar ongelijkheid. Emancipatie, eerlijke verhoudingen tussen landen en rekening houden met de belangen van toekomstige generaties zijn kernaspecten van duurzaamheidsdenken. Niet voor niets staat GroenLinks traditioneel in de linkerbovenhoek van het politieke spectrum: links en progressief.

Foto: PhareannaH[berhabuk] (cc)

Hoe PvdA, GroenLinks en de ChristenUnie Rutte schaak kunnen zetten

COLUMN - Drie kleine partijen hebben samen veel macht. Samen kunnen ze het richtingloze voorspel voor het echte onderhandelen een duwtje geven, zodat de formatie eindelijk kan starten. Dan moeten Segers, Ploumen en Klaver samen wel iets doen wat ze niet gewend zijn: hun macht gebruiken.

Over rechts of met de SP

Laten we eerst kijken naar wat er op de flanken mogelijk is aan meerderheidscoalities, want op die laatste is Rutte nog steeds uit. In theorie is er over rechts, hoe onwaarschijnlijk ook, nog wel iets mogelijk. Een coalitie van 6 partijen, bestaande uit VVD (34), CDA (15-1), PVV (17), FvD (8-3), Ja21 (3) en de SGP (3) heeft op dit moment 76 Tweede kamerzetels. Als Maxime Verhagen nog partijleider was geweest, had hij het zeker geprobeerd. Maar los van de door diverse partijen uitgesloten PVV en FvD zitten er met het CDA en FvD twee instabiele partijen tussen. En oud zeer kan samenwerking tussen FvD en Ja21 in de weg zitten. Al met al weinig kansrijk.

Iets minder onrealistisch lijkt een optie met de SP. Voor de VVD zou dat samengaan met CDA en D66. Maar dan zou iemand een onwillige SP, een instabiel CDA en twee (neo)liberale partijen bijeen moeten brengen. En ze komen in de Eerste Kamer ook nog veel zetels tekort. Een eerste inhoudelijke verkenning over prangende sociaal economische thema’s – denk aan de woningmarkt en de arbeidsmarkt – zal snel de laatste blijken.

Live kijken: GroenLinksGesprek over de formatie

VIDEO - GroenLinks voert vandaag (vanaf 10:30 uur) een gesprek met de leden over eventuele verregaande samenwerking met de PvdA in een nieuw kabinet. Het gesprek is live mee te kijken. Niet alle GroenLinksers staan te springen om deze linkse samenwerking, lees hier bijvoorbeeld de opinie van Huub Bellemakers die stelt dat de groene ideologie fundamenteel anders is dan de sociaaldemocratie. Om 12 uur begint de ledenvergadering van de PvdA die hier live is mee te kijken.

Foto: Mandy Jansen (cc)

Het échec van GroenLinks

OPINIE - Een gastbijdrage van Joyce Hes.

Er zijn veel dingen die opvallen bij deze verkiezingen.

Zo slaagde de man, onder wiens leiding de afstand overheid/burger met rasse schreden groeide, en die inmiddels Teflon Mark wordt genoemd, erin, weer het grootste aantal zetels te verwerven op persoonlijke titel en natuurlijk als manager van de BV Nederland in Corona-tijd.

Ook de grote winst voor D66 is opvallend en doet mij natuurlijk goed als oudje die met nostalgie terugkijkt op de jaren zestig en zeventig. Heel bijzonder dat die tijd, die inmiddels door velen als onrealistisch is getypeerd, nu zo wordt geëerd in de winst van Sigrid Kaag en haar partij.

Ik hoop vooral dat Sigrid haar been stijf houdt waar het gaat om Europa en mensenrechten. En zeker waar het de humanistische ethiek van D66 betreft: Voltooid leven, abortus en het homohuwelijk. Dat laatste is door paus Franciscus in de ban gedaan helaas. Homoseksuele relaties mogen niet ingezegend worden, aldus de door de paus getekende verklaring. Geen probleem natuurlijk dat Kaag gelovig katholiek is, maar ik hoop van harte dat ze wat dat betreft een eigen D66-koers blijft varen.

Hier wil ik het over het échec van GroenLinks hebben. Mijn focus ligt hierbij op Amsterdam. Het is de partij waar ik op stemde bij de vorige verkiezingen en met mij vele Amsterdammers.
Bij de Kamerverkiezingen in 2017 haalde GL in Amsterdam 19,8 procent van de stemmen en stond daarmee op kop. Bij de Gemeenteraadsverkiezingen in 2018 haalden ze zelfs 20,4 procent, en in 2019 bij de Europese verkiezingen 23,5 procent! Nu zijn ze dan gehalveerd tot 10,3 procent en moeten ze zowel de VVD als D66 boven zich dulden.

Foto: Fossielvrij NL (cc)

Klimaat: doorrekeningen verkiezingsprogramma’s door PBL

ANALYSE - Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft ook dit keer de verkiezingsprogramma’s van verschillende politieke partijen doorgerekend. Dit keer hebben slechts zes partijen hun verkiezingsprogramma laten doorrekenen door PBL, terwijl er 10 meedoen aan de doorrekening van het Centraal Planbureau (CPB). Ter vergelijking in 2017 deden 7 politieke partijen mee. In 2017 haakte het CDA af, dit keer de VVD. Daarnaast doet de Vrijzinnige Partij dit keer niet mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Hierbij een poging tot duiding van het boekwerk dat PBL heeft afgeleverd, waarbij ik deze constatering van het CPB-directeur Pieter Hasekamp in het achterhoofd hou:

Vrijwel alle partijen vergroten de overheidsuitgaven en geven een impuls aan de economie. Daarnaast zien we dat alle partijen de lasten voor bedrijven verhogen en dat de meeste partijen financiële lasten verschuiven naar toekomstige generaties.”

Want als er één onderwerp is waarin Nederlandse politici al jaren de rekening doorschuiven naar toekomstige generaties dan is het klimaatbeleid, want Nederland is een trage starter op het gebied van klimaatbeleid. Als politieke partijen dan nu de financiële kosten van hun beleid naar de toekomst schuiven hoop je dat dat gepaard gaat met goed milieu- en klimaatbeleid, zodat dat deel van rekening voor toekomstige generaties lager wordt.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Enric Borràs (cc)

De ruimte voor kritiek op Israël wordt steeds kleiner

OPINIE - GroenLinks heeft het verzet tegen het gebruik van de IHRA-definitie van antisemitisme gestaakt. Op 1 december 2020 stemde de GroenLinks fractie voor een motie van de SGP-lid Bisschop waarin de Kamer de regering verzoekt te “bevorderen dat deze definitie voortvarend en herkenbaar in uitvoering komt in de opsporing en vervolging van antisemitisme.” Het congres van GroenLinks in januari bevestigde het standpunt van de fractie door met tweederde meerderheid een motie te verwerpen die de IHRA-definitie als instrument bij de  bestrijding van antisemitisme afwees.

In 2018 stemde GroenLinks nog tegen een overeenkomstige motie van de SGP. De PvdA was al eerder overstag gegaan. Alleen de SP, de PvdD en Denk hebben nog steeds bezwaren tegen het hanteren van de IHRA-definitie vanwege de risico’s op vermenging van discriminerende uitingen tegen Joden met kritiek op Israël. In antwoord op de vraag van Bisschop, liet minister Grapperhaus weten dat de IHRA-definitie “met bijbehorende indicatoren gedeeld” is met politie en OM. Deze kunnen meegewogen worden bij het opnemen van een aangifte in het oordeel of sprake is van groepsbelediging, haatzaaien of een discriminatoir aspect, aldus de minister.

Omstreden

De IHRA-definitie is van begin af aan omstreden geweest. Zelfs de oorspronkelijke opsteller, de Amerikaan Kenneth Stern, waarschuwt voor de risico’s van aantasting van de vrijheid van meningsuiting. “De internationale Israël-lobby probeert de definitie overal door overheden en instellingen te laten verankeren, maar daarvoor is die nooit bedoeld geweest,” volgens Stern. Het heeft vele landen, partijen en politici er niet van weerhouden deze ‘niet-bindende’ tekst te aanvaarden in de strijd tegen antisemitisme. De definitie zelf is nogal vaag, maar de belangrijkste bezwaren richten zich tegen de ‘voorbeelden’, die minister Grapperhaus nu kennelijk heeft aanvaard als ‘indicatoren’ van antisemitisme voor politie en OM. In deze voorbeelden wordt de staat Israël diverse keren gebruikt. Bijvoorbeeld: als je Israël iets verwijt dat je andere landen niet verwijt wijst dat op een dubbele standaard die voortkomt uit antisemitisme.

Foto: -JvL- (cc)

De Balie: Klimaatdebat 2021

NIEUWS - De Tweede Kamerverkiezingen zijn dit jaar op 17-18-19 maart 2021. Hoewel er veel aandacht uitgaat naar corona is er ook nog die andere crisis: klimaatverandering. De Balie organiseerde op 5 februari een klimaatdebat tussen de woordvoerders van VVD, CDA, D66, PvdA, GroenLinks, SP, PvdD, CU en de twee uitdagers BIJ1 en JA21. Het debat is een verademing vergeleken met het gemiddelde lijsttrekkersdebat van de afgelopen jaren op tv. De deelnemers laten elkaar uitpraten en pakken elkaar aan op inhoud in plaats van op frames. Ook beide debatleiders, Rokhaya Seck en Tim Wagemakers, deden het prima en waren inhoudelijk voldoende op de hoogte om bij verschillende woordvoerders prikjes uit te delen op het moment dat ze  ronkende verkiezingstaal afweek van eerdere standpunten of daden.

Het debat opende met de vraag over het ophogen van de doelstelling voor 2030. Waar GroenLinks en PvdD uiteraard voorstander van zijn, dat de VVD daar geen voorstander van is is ook geen verrassing. Daarin namen Joris Thijssen van PvdA en Pieter Grinwis een uitzonderingspositie in. De eerste door te pleiten voor het bereiken van doorbraken, zoals bij de kosten voor wind op zee. De tweede door te pleiten voor daden in plaats van nieuwe doelstellingen.  Opvallend vond ik verder dat van alle partijen enkel de VVD nog vind dat de luchtvaart mag groeien. Tjeerd de Groot, D66, nam een bijzondere spagaat in, waar hij bij de veestapel ervan uitging dat een halvering nodig is, weigerde hij zich vast te leggen op een maximaal aantal vluchten voor Schiphol.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Bestel je boeken bij Bazarow

Bazarow is een verkopende boekensite, waar je ook recensies, nieuws, een agenda en een digitaal magazine kan vinden. Nog niet alles is af, maar veel boeken zijn al te vinden en er komt de komende maanden steeds meer bij.

Het doel van Bazarow is om een site te vormen die evenveel gemak biedt als de online giganten maar die wél teruggeeft aan de boekensector. Tegen roofkapitalisme, en voor teruggeefkapitalisme, bijvoorbeeld door te zorgen dat een flink deel van de opbrengst terug naar de sector gaat en door boekhandels te steunen.

Foto: S Pakhrin (cc)

GroenLinks gaat milities bewapenen

SATIRE - GroenLinks is de eerste linkse partij die openlijk aankondigt haar milities te gaan bewapenen. Dat gebeurt zowel om de achterban te beschermen tegen rechts geweld als om de eigen politieke punten door te drukken.

Nadat Farmers Defence Force (FDF), de gewapende tak van Forum voor Democratie, met succes een machtswissel in de provincie Noord-Brabant forceerde, is bij links Nederland een knop omgegaan over de effectiviteit van geweldloos verzet. Bij eerdere boerenprotesten was al duidelijk geworden dat fysiek machtsvertoon in de openbare ruimte op meer begrip bij de politie kon rekenen dan geweldloze sit-ins vóór milieumaatregelen. Vasthouden aan de bestaande actiestrategie was daarom niet langer zinvol.

‘Het was een moeilijk besluit, want onze partij heeft een lange geschiedenis van pacifisme’, zei partijleider Jesse Klaver tijdens een haastig bijeen geroepen persconferentie. ‘Bovendien, zodra wij ons weerbaar opstellen beginnen mensen direct Pim Pim Pim te kwetteren, maar dat is niet het soort maatregelen dat wij voor ogen hebben. Je moet eerder denken aan het meenemen van prikkeldraad naar demonstraties en bezettingen om te zorgen dat onze actievoerders langer standhouden.’

Andere linkse partijen overwegen het voorbeeld van GroenLinks te volgen. Marianne Thieme, de voormalige leider van de Partij voor de Dieren, wordt vaak genoemd als ondergrondse aanvoerder van de milities. Omdat de achterban niet over groot materieel beschikt, kijkt men met name naar guerillatactieken om de infrastructuur van de tegenstanders onklaar te maken. Een belangrijk oogmerk van de milities is het afdwingen van stikstofbeleid waar de overheid dat nalaat. Volgens onbevestigde geruchten zouden de eerste oefeningen binnenkort plaatsvinden tijdens een socialistisch jeugdkamp op het eiland Tiengemeten.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende