Een vraagje over de werkelijkheid

Een pleidooi voor een geregelde gedachtewisseling op basis van argumenten. Een lieve Facebookvriendin van me was nogal ontdaan over mijn kwartetspel-blog. Ze vroeg me in een PB: Zou het voor jou mogelijk zijn om te overwegen dat er niet één realiteit is? Daar had ze meteen de kernvraag te pakken. Mijn korte antwoord: er zijn talloos veel realiteiten, want ieder wezen met zelfbewustzijn creëert zijn eigen realiteit, maar er is maar één objectieve realiteit. Met objectieve werkelijkheid bedoel ik datgene om ons heen dat niet verandert ook als we er niet in geloven, de dingen die zijn zoals ze zijn onafhankelijk van hoe wij er over denken. Juist omdat er een objectieve werkelijkheid is kunnen we er geen van allen onderuit om te proberen onderscheid te maken tussen wat objectief waar is en wat niet. Aan die taak kunnen we ons niet onttrekken met het motto “Iedereen heeft recht op zijn eigen waarheid”, want als al die “eigen waarheden” evenveel waard zouden zijn dan is er in feite geen waarheid meer. Dan zijn alle alternatieve waarheden van Trump even waar als hun tegendeel. Uit het gesprek dat ontstond werd duidelijk dat mijn Facebookvriendin mijn post onnodig polariserend vond, dat ze liever had gezien dat ik meer respect had getoond naar mensen die er anders over denken dan ik, en dat ze het onprettig vond dat ik schreef alsof ik de waarheid in pacht had. Waar kwam mijn stelligheid vandaan? Zou het niet kunnen zijn dat ik het mis had? Zou ik niet minstens bereid moeten zijn om die mogelijkheid te overwegen? Zou ik niet beter met die mensen uit de kwartetten in gesprek kunnen gaan dan te proberen ze te kijk te zetten? Polariserend Het is interessant dat mensen die zeggen dat ze iemand anders polariserend of respectloos of veroordelend vinden zelf daarmee ook een oordeel over die ander uitspreken. Want wat ze in feite willen zeggen is eigenlijk dat ze het met het oordeel van de ander niet eens zijn. Met hun oordeel over het oordeel van de ander doen ze alsof ze zich boven de partijen plaatsen, maar dat lijkt me schijn. Wie het met mijn oordeel over een bepaalde zaak hartgrondig eens is zal mij niet gauw betichten van polarisatie. Zo iemand zal me waarschijnlijk eerder complimenteren met mijn heldere kijk. Want zo werken die dingen. We oordelen allemaal, voortdurend. De oordelen waar ik het mee eens ben noem ik helder of getuigend van scherp inzicht. De oordelen waar ik het niet mee eens ben noem ik ondoordacht of onjuist of onnozel, of zelfs onzinnig. Nogmaals, dat doen we allemaal, voortdurend. En er lijkt me ook niet zoveel mee mis, zolang we maar bereid zijn om onze oordelen te blijven toetsen en zo nodig bij te stellen. Onze oordelen zijn altijd voorlopig. Soms maakt het uitspreken van een oordeel trouwens al dat onze perceptie over de zaak verandert. Wat mij betreft mag er dus eerder meer dan minder worden geoordeeld. Jezelf uitspreken loont, vooral als je dat doet tegenover mensen die bereid zijn samen met jou de overwegingen en argumenten voor en tegen een oordeel te onderzoeken. Het is daarbij heilzaam om onszelf niet volledig te identificeren met onze denkbeelden. We oordelen en onderscheiden, dat is onvermijdelijk, maar we vallen niet samen met onze oordelen en onderscheidingen. Als jij en ik dat inzien hoeft het feit dat ik iets vind waar jij het niet mee eens bent voor jou geen bedreiging te zijn. En als ik een oordeel uitspreek dat door jou niet wordt gedeeld dan hoeft dat voor jou geen reden te zijn om mij te zien als polariserend of respectloos. In plaats daarvan kunnen we samen onderzoeken waar onze verschillen in oordeel vandaan komen, en wie weet kunnen we iets van elkaar leren. Een partijtje dammen Wat veel mensen verleerd zijn is de geregelde gedachtewisseling op basis van argumenten, waarbij we het op respectvolle manier met elkaar oneens kunnen zijn. Op sociale media zie je dit het duidelijkst. Een scheldwoord krijgt daar de rol van een tegenargument. Je wilt een partijtje dammen en je doet je beste zet, maar in plaats van die te pareren met een tegenzet gooien ze het bord en de stenen naar je hoofd. Wat je bijvoorbeeld wel ziet is dat al jouw bronnen categorisch worden afgewezen: “Alles wat in De Volkskrant, in Trouw, in NRC-Handelblad staat is gelogen. Doe zelf je onderzoek!” Dit is het equivalent van de bal in het net slaan en beweren dat de spelregels niet deugen. Met zulke mensen kun je niet leuk tennissen. Als iemand beweert dat mRNA vaccins ons DNA aantasten, met een verwijzing naar een filmpje op de website van De Blauwe Tijger, dan is een tegenzet bij voorbeeld: “Je bron is onbetrouwbaar, en hier is een betere bron waar goed wordt uitgelegd hoe het zit met de werking van mRNA vaccins.” Als een influencer beweert dat zijn voedingssupplementen “het immuunsysteem boosten” en kunnen voorkomen dat we covid-19 krijgen, dan is een mogelijke tegenzet om te wijzen op het feit dat de oorspronkelijke bewoners van Amerika jagers-verzamelaars waren met ongetwijfeld een sterk immuunsysteem. Alles wat ze aten was onbespoten en toch gingen ze bij bosjes dood aan de pokken toen de Europeanen op het toneel verschenen. Helaas komt zo’n argument niet binnen bij mensen die hun handeltje bedreigd zien. Zelf ben ik overigens een groot voorstander van gezond eten en goed in conditie blijven en zorgen voor een goed functionerend immuunsysteem. Ik neem bij voorbeeld geregeld een winterduik in het openluchtzwembad op het Marineterrein in Amsterdam. Alleen heb ik niet de illusie dat je met winterzwemmen of met geregeld een vitamine D pil slikken het coronavirus te slim af bent. Muurvast Mensen die niet geleerd hebben het spel van de geregelde gedachtewisseling te spelen kunnen in feite nauwelijks ooit iets nieuws leren, want als iemand hun muurvast staande overtuiging tegenspreekt voelen ze zich beledigd. De mensen die in mijn kwartetten figureren zitten steevast in deze categorie. Het zijn de mensen die het niet de moeite waard vinden om te argumenteren, of die dat nooit geleerd hebben, maar die in plaats daarvan het bord naar je hoofd gooien. Ze doen alsof ze het argumentatiespel spelen, noemen zichzelf kritisch en waakzaam, maar ze weigeren zich aan de regels te houden. Ze slaan voortdurend hun ballen in het net, maar ze blijven op hoge toon beweren dat ze toch hebben gewonnen. Mijn Facebookvriendin riep me op tot werkelijke wijsheid, tot een zoektocht die voor iedereen goed is, tot synergie van visies, tot een streven naar een genuanceerde oplossing. Dat streven snap ik, want wie wil dat allemaal niet? Maar laten we even kijken naar een paar kwartet-figuren uit mijn vorige post en de hamvraag stellen: wie polariseert er eigenlijk? Hoe word ik geacht te debatteren met mensen die zich niet wensen te houden aan de elementaire regels voor een zinnige gedachtewisseling? Waar is de nuance? Als Lange Frans met Janet Ossebaard fantaseert over een aanslag op Mark Rutte, hoe word ik dan geacht te komen tot een synergie van visies? Als George van Houts en Tom de Ket zeggen dat de verwoesting van de Twin Towers op 9/11 een inside job was van de CIA, hoe moet ik dan de nuance zoeken? Als Elke de Klerk beweert dat het corona-vaccin in feite al in de corona-test zit, hoe kan ik dan nog met haar komen tot een zoektocht die voor iedereen goed is? Als Theo Schetters orakelt dat het corona-vaccin erger is dan de kwaal en Andrew Wakefield aanhaalt, wat heb ik dan van hem te leren? Als Peter Bierhof in zijn online-seminars uiteenzet hoe een kliek van bloeddrinkende pedofielen samenspant tegen president Trump die in feite een redder van de mensheid is, hoe moet ik dan met hem de nuance zoeken? Is het niet duidelijk dat al deze kwartet-mensen zich buiten de redelijke discussie plaatsen? Zou het niet kunnen dat het terecht is als er tegen deze dwaallichten wordt gewaarschuwd? Is het niet zo langzaamaan evident dat deze lieden onzin verspreiden en ons wantrouwen alleen maar aanwakkeren? Alle argumenten zijn al gepasseerd, maar de kwartet-mensen houden hun oren dicht en zingen “la-lala-la-la”. Ze willen het niet horen. Er is al oneindig vaak uitgelegd dat Wakefield een fraudeur is die zijn bevoegdheid als arts is kwijtgeraakt en dat zijn artikel is ingetrokken, maar de antivax denkers blijven zich op hem beroepen. Het beste wat je in zo’n situatie kunt doen is de weg blijven wijzen naar correcte informatie, en waarschuwen tegen de verspreiders van desinformatie. Heus, in debat gaan heeft geen enkele zin. Dat weet ik intussen uit eigen ervaring. Als ik even mezelf mag citeren: Enkele onthutsende ervaringen op social media hebben me geleerd dat al mijn pogingen om mensen die het vertrouwen in wetenschap en serieuze journalistiek zijn kwijtgeraakt op andere gedachten te brengen volstrekt hopeloos zijn. Achteraf had ik dat natuurlijk al veel eerder moeten snappen. Want waarom zou iemand die onze virologen, onze epidemiologen, onze IC artsen en verpleegkundigen, onze politici, en onze serieuze journalisten wantrouwt zich door mij iets laten uitleggen? Kan ik het helpen dat ik pro wetenschap ben? Ik heb mijn hele leven aan universiteiten en onderzoeksinstellingen gewerkt. Maar dit feit maakt in kringen van wetenschapsontkenners uiteraard totaal geen indruk. Integendeel zelfs. “Ik vind het nogal uit de hoogte om met je opleiding te schermen en te doen of jij het dan beter weet!” Natuurlijk heeft iedereen zijn eigen perspectief op de werkelijkheid. We zijn misschien geneigd dat perspectief “onze waarheid” te noemen. Het is belangrijk om open te blijven staan voor al die verschillende persoonlijke perspectieven, omdat alleen die openheid leidt tot diepgaand contact met onze medemensen. Daar kunnen we het denk ik gemakkelijk over eens zijn. Trumpiaans Maar beweringen zoals “Het covid-vaccin is schadelijker dan covid-19”, of “Er is op grote schaal gefraudeerd bij de laatste presidentsverkiezingen in de VS”, of “Er is een kliek van bloed drinkende pedofielen die samenspannen tegen president Trump” zijn ofwel waar ofwel onwaar. Als er niet een gedeelde realiteit voor ons allen is, dan houdt dat bijvoorbeeld in dat het onmogelijk is om uit te maken of “Er is op grote schaal geknoeid bij de verkiezingen in de VS” waar is of niet. En dan kun je dus ook niet zeggen dat het een Trumpiaanse leugen is. Immers, voor een Trumpiaan is het waar, en ieder heeft zijn eigen realiteit. Als er geen objectieve realiteit is, is er dus ook geen Trumpiaanse leugen. In feite is dit geen kwestie van “mijn realiteit” of “jouw realiteit”. Voor de voorbeelden die ik zojuist gaf geldt: het is zo of het is niet zo. Ik heb de waarheid heus niet in pacht, maar ik geloof dat er overweldigend bewijs is dat alle drie de voorbeeld-beweringen onwaar zijn. Als het niet zo is dat er op grote schaal gefraudeerd is bij de laatste presidentsverkiezingen in de VS, dan is het van groot belang om dat vast te stellen. Dit is in de Amerikaanse politieke chaos niet gelukt, en daardoor zijn er doden gevallen, en vallen er misschien in de komende dagen en jaren nog veel meer doden. Als het niet zo is dat het covid-19 vaccin schadelijker is dan de ziekte covid-19, dan is het van groot belang om dit vast te stellen want anders gaan mensen het vaccin weigeren en daardoor een onnodig risico lopen, wellicht met de dood tot gevolg. In dit soort gevallen is het dus van levensbelang dat we nagaan wat waar is en wat niet. Door de verkeerde conclusie te trekken zetten we mensenlevens op het spel. En mensen die ons wat betreft deze cruciale vragen op het verkeerde been zetten verdienen het om te kijk te worden gezet in een kwartetspel. [overgenomen van https://www.vaneijck.org/]

Foto: Fresh On The Net (cc)

Een nuttig werkwoord: zeeleeuwen

COLUMN - Nieuw woord geleerd: zeeleeuwen. Althans, in het Nederlands is het nog niet zo gangbaar in de nieuwe betekenis (al kun je het wel vinden) maar in het Engels wordt het in sommige kringen op de sociale media vrijelijk gebruikt: sealioning.

Het is een verschijnsel dat zich geloof ik ook vooral op die sociale media voordoet. Je beweert iets, liefst iets dat betrekkelijk oncontroversieel hoort te zijn, laten we zeggen “Baudet liegt dat hij zijn tweet ter ondersteuning van Trump niet tijdens maar voor de bezetting van het Capitool heeft geplaatst.” Vervolgens komt er een onbekende, liefst anonieme Twitteraar, die heel vriendelijk vraagt of je dat kunt ‘onderbouwen’. Je laat hem een screenshot zien van de tweet, met de datum en tijd.

Eindeloos veel tijd

Dan vraagt die persoon ook weer heel vriendelijk of je kunt aantonen dat die screenshot inderdaad echt is en niet vervalst? Hij of zij suggereert dat ze heel graag nieuwe dingen wil leren, en natuurlijk altijd bereid is zijn of haar mening te wijzigen, maar dan wel op basis van bewijs. Je zegt dat deze of gene de afbeelding heeft geverifieerd. Maar wat zijn dan precies de credentials van deze of gene?

Dat is sealioning. Je vraagt voortdurend op een heel vriendelijke en constructieve manier door naar steeds meer onderbouwing. Maar omdat we leven in een wereld waarin zekerheid alleen te verkrijgen is in de wiskunde, kan dat spel eindeloos doorgaan. Op het moment dat jij afhaakt, kan de zeeleeuw tevreden constateren dat het kennelijk toch allemaal niet zo zeker is. Word je boos, dan ben jij onbeleefd. Ga je wel eindeloos door, dan verlies je ook eindeloos veel tijd.

Foto: pixelsniper (cc)

Welgemoed het nieuwe jaar in

COLUMN - Laten we voor 2020 een paar richtlijnen afspreken om ieders dagelijks leven, de staat van het publieke debat plus het politieke vertoog draaglijk te maken – en dat zo hopelijk te verbeteren.

Een. Aan cynisme heeft niemand iets. Je klinkt er weliswaar slim door, maar het is de dood in de pot. Je stelt zo vooral je eigen mening voorop en getuigt van dedain jegens anderen, terwijl luisteren stukken verstandiger is, en de ander serieus nemen altijd onontbeerlijk is.

Twee. Laten we ophouden te denken dat alles twee kanten heeft: dat is niet zo. Terwijl je serieus kunt debatteren welk beleid helpt de klimaatcrisis tegen te gaan (maar we juist dat akelig weinig doen), is ontkennen dat we met een crisis kampen geen zinvol uitgangspunt meer. Een fiks deel van Australië staat al maanden in de hens, de temperaturen stijgen overal, het poolijs kalft harder af dan verwacht, de CO2-uitstoot blijft wereldwijd toenemen.

Onder wetenschappers is het debat allang beslecht: wij mensen zijn er verantwoordelijk voor. Wie dan toch mensen aan het woord laat die de klimaatcrisis ontkennen, kan zich niet beroepen op evenwicht, of op neutraliteit. Waarom zou je mensen het woord geven die zich op kwakwetenschap beroepen? Als 99 procent van de wetenschappers het na een vrij rigoureus debat eens zijn, vormt die afwijkende 1 procent geen representatieve stem.

Foto: man_vrouw_vraagtekens_2814937_960_720_pixabay.com

Dé discussie

COLUMN - De discussie rond de uitspraken van minister Stef Blok loopt hoog op. Ik heb me er ook aardig over opgewonden en schreef dat van me af met dit artikel. Er zijn een paar dingen die me opvallen aan de argumenten van zijn medestanders.

Ten eerste dragen ze de hele tijd allerlei oorlogen en genocides aan. Maar daar zijn verschillende oorzaken voor geweest. Ordinaire landjepik en/of machthebbers die de schuld van economische problemen afschuiven op een bepaalde bevolkingsgroep. Religie zou je nog kunnen noemen, maar ik denk dat je die uiteindelijk wel kunt onderbrengen in een van die andere twee.

Het tweede argument in de discussie is dat genetische aspect. De mens zou van nature bang zijn voor vreemden, want dat is evolutionair logisch. Maar dat is hooguit de helft van het verhaal.

In NRC schrijft Lucas Brouwers: “Mensen binden zich gemakkelijker aan ‘vreemden’ dan elke andere diersoort en zodoende is de moderne mens een genetische hutspot.” Ook dat is evolutionair logisch, want samen sta je sterk. Bovendien voorkomt het inteelt. Als iedereen maar binnen zijn eigen stam was gebleven, waren we allang uitgestorven. Of tenminste niet zo geavanceerd geworden als we nu zijn.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Hulspas weet het | Hoe zieker hoe beter

COLUMN - ‘We stood there crying – filming with tears running down our cheeks.’ Aldus de toelichting bij een filmpje dat door National Geographic op twitter werd gezet. Een filmpje van (zo opende het artikel achter de bijgaande link) een ‘starving polar bear on iceless land’. Het was inderdaad treurig om te zien, die scharminkel van een ijsbeer, scharrelend tussen allerlei vuil, op zoek naar iets te eten. De tweet-met-filmpje van National Geographic ging dan ook meteen viral. En de commentaren lieten zich raden. Net als de reactie van wetenschappers.

Is dit dier een slachtoffer van klimaatverandering, zoals National Geographic beweert? Zullen straks alle ijsberen, verdreven van het smeltende poolijs, als hongerige klimaatvluchtelingen de Canadese vuilnisbakken komen inspecteren? De deskundigen hadden zo hun twijfels. Kwam dit de laatste jaren vaker voor, vroeg de een zich af. Het leidde wel tot nuttige discussies, zo luidde het commentaar van weer een ander. Uiteindelijk was het ijsbeer-expert Jeff Highdon die de kijkers uit hun lijden verloste. Highdon reageerde liever niet (‘I try to avoid commenting on stuff like this, at least for the first couple days when emotions are high. But since you asked…’) maar kwam op verzoek met een analyse van de situatie. Dat soort dramatische beelden zijn niet nieuw. IJsberen zijn alleseters en gaan wel vaker op zoek naar eetbaar afval. En ook ijsberen kunnen ziek worden. Highdon bekeek het filmpje nauwkeurig, bekeek de omgeving, zag waar het gemaakt moest zijn, en wees erop dat de ijsberengemeenschappen daar in de buurt gezond en ‘stable’ zijn. En ja, daar ligt dus niet altijd ijs, maar dat vinden ijsberen helemaal geen probleem.

Foto: ydant (cc)

Democratie: geschikt / ongeschikt

ANALYSE - Seksisme. migratie, basisinkomen, democratie en referenda. In de serie “Tegen de stroom in” spreken wetenschappers, experts en opiniemakers over oude zorgen en nieuwe oplossingen. Wanneer zijn die succesvol? Welke rol speelt geld en neoliberaal denken daarin? En verliest elke stroming uiteindelijk aan kracht en relevantie? Vandaag: Gevestigde partijen wankelen: kiezers zijn zich beter gaan verdiepen wanneer ze moeten stemmen. De democratie functioneert goed, maar er valt nog heel veel te verbeteren.

De democratie zou op instorten staan. Volgens de historicus en publicist David van Reybrouck is ‘ie in ademnood en moet het verkiezingsstelsel opnieuw worden ingericht. Zit hier een kern van waarheid in of heeft men de feiten niet op orde? Politicoloog prof. dr. Tom van der Meer en oud-politicus Niesco van de Meer gaan hierover in discussie. Beiden zijn het erover eens dat de democratie onvolmaakt en onvoltooid is, maar de één maakt zich meer zorgen dan de ander.

Als het gaat om de staat van de Nederlandse democratie horen we de afgelopen jaren vooral alarmistische geluiden. Men klaagt over ‘de kloof tussen burger en elite’, ons ‘nepparlement’, het ‘partijkartel’ en de ‘baantjescarrousel’, maar ook over de dominantie van de ‘boze, blanke man’. Journalisten, denkers en opiniemakers uit alle richtingen, maar ook politici maken zich zorgen.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Foto: Roger Smith (cc)

Halacha

ACHTERGROND - In de multiculturele discussie – een enorm eufemisme, want het gaat maar over één ding – wordt de islam doorgaans besproken met als verzwegen aanname dat het een geloof is zoals wij dat kennen. Dat is dus doorgaans iets dat ongeveer op het christendom lijkt. In werkelijkheid is de islam iets anders: een halachische godsdienst, te vergelijken met het orthodoxe jodendom. In halachische godsdiensten is het juiste gedrag veel belangrijker dan de juiste overtuiging, en voor dat juiste gedrag zijn dan ook regels opgesteld.

Die regels zijn belangrijk, worden tot in detail uitgewerkt en strikt nageleefd. Er kan – in theorie – niet van af geweken worden. Dat gaat natuurlijk niet, zeker niet als ze zijn geformuleerd in een voor halachische godsdiensten typische stijl: “als iemand…, dan moet…”. De noodzaak de regels aan de praktijk aan te passen is in halachische godsdiensten dus behoorlijk dringend. De methode die daarvoor wordt gebruikt, is wat halachische godsdienste typisch halachisch maakt.

Casuistiek (als… dan…) en discussie zijn daarbij vormende principes, in combinatie met het serieus nemen van elk denkbaar probleem en het formuleren van steeds meer extra regels die reeds bestaande regels nader specificeren en aan banden leggen. Incidenteel wordt daarbij een kwestie benaderd vanuit een totaal niet voor de hand liggende hoek. Zo slagen halachische godsdiensten erin om – via wat wij ervaren als een omweg – bepaalde regels van hun scherpe kanten te ontdoen of zelfs volledig buiten spel te zetten.

Foto: Lutz Koch (cc)

Storm zaaien, wind oogsten

De discussie over windenergie zwelt aan.

Op plekken waar windplannen zijn is er verzet: Not In My Backyard. Daarover wordt ten onrechte vaak schamper wordt gedaan, maar natuurlijk mag iedereen in het geweer komen tegen ontwikkelingen in de buurt die men niet ziet zitten. Dat is legitiem, en over de som en de verdeling van lokale lasten en lusten valt zinvol te discussiëren.

Er is ook ander verzet, meer principieel van aard: een duurzame energiehuishouding kost ons te veel geld, onze welvaart is te danken aan goedkope fossiele brandstoffen, terwijl we wind en zon zwaar moeten subsidiëren. Ook daarover valt zinvol te discussiëren: hoe verhouden die subsidies zich dan tot de maatschappelijke kosten van fossiel, en moeten die niet in rekening worden gebracht? Welke stappen kan Nederland zelf zetten in het licht van internationale ontwikkelingen? Wezenlijke vragen.

Die discussie kan ook uit de klauwen lopen als een partij uit is op het coûte que coûte blokkeren van een ontwikkeling. Informatie vervormt dan tot misverstanden en onwaarheden: de benodigde subsidiebedragen zouden veel hoger zijn dan EZ en ECN berekenen, windenergie zou geen brandstof en CO2 besparen, en van innovatie in de windsector zou geen sprake zijn.

Verschillende groepen van deskundigen die met elkaar over feiten gaan hakketakken – een betere garantie voor vertraagde besluitvorming is amper te geven.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Volgende