Schepklaar Nederland: kansen voor SP en GL

[i]Er is inmiddels een hoop gezegd en geschreven over een onderzoek naar de politieke steun aan de oorlog in Irak. Geencommentaar maakt een klein historisch overzicht.[/i]

Februari 2003: De internationale gemeenschap is verdeeld over de vraag of Saddam WMD?s heeft. De VS, VK en Spanje zetten de harde lijn in, terwijl o.a. Frankrijk en Duitsland vinden dat inspecties hun vruchten af werpen. De Nederlandse regering houdt zich op de vlakte, maar voert al wel ‘wederzijdse informerende’ gesprekken met de VS. Op 5 februari houdt Colin Powell zijn (in)fameuze presentatie voor de Veiligheidsraad, een presentatie waar hij later spijt van zei te hebben.

De inval zelf en de puinhopen die de afhandeling daarvan veroorzaakten zijn geschiedenis. Maar waar het vandaag de dag nog altijd om draait is waar de ‘politieke steun’ die Nederland aan de inval verleende vandaan kwam. De regering zei destijds namelijk informatie te hebben dat de oorlog gerechtvaardigd was, maar wilde die informatie niet delen met het parlement. Bovendien werd nog tijdens de invasie duidelijk dat Nederland toch iets meer dan alleen politiek bij de inval betrokken was toen plotseling een Nederlandse militair op het podium verscheen bij een persconferentie rond de militaire kant van de invasie.

In de VS en het VK bleek al snel dat flink gespind was om de invasie politiek rond te krijgen. Kent u Valerie Plame en David Kelly nog? Later volgden in beide landen nog onderzoekscommissies naar wat precies mis ging (zover was men al wel) en hoe het verder moest. In Nederland bleef het van regeringszijde stil.

“U moet naar mij luisteren.”

Opmerkelijke woorden uit de mond van Balkenende, onze premier. Blijkbaar is zijn mening belangrijker dan die van de andere ministers.

Maar is dat ook zo? Als ik naar de functieomschrijving van de premier kijk, dan zie ik toch echt staan:

“De minister-president, ook wel premier, is voorzitter van de ministerraad. Hij coördineert in die functie het regeringsbeleid. Hoewel hij als ‘primus inter pares’ formeel geen bijzondere macht heeft, heeft hij als ‘gezicht’ van de regering […] een bijzondere positie.”

Daar staat toch heel duidelijk “eerste onder gelijken”, dus nee, we hoeven helemaal niet naar hem te luisteren. Theoretisch zijn de woorden van de premier even belangrijk als de woorden van de minister van Defensie. Wat uiteraard wél een taak van de premier is, is het gezicht van de regering naar buiten zijn. En als een minister voor zijn beurt praat omdat de ministerraad er nog niet uit is, dan mag hij daar best wat van zeggen.

Maar niet met de woorden “U moet naar mij luisteren”. Daarmee eigent onze premier zich presidentiële status toe. En de laatste keer dat ik keek hadden we die niet. Op het moment dat we die willen, dan hoort hij het wel en mag hij een gooi wagen in die verkiezingen.