De noodzaak van techniekkritiek

In digitale tijden is fundamentele techno-kritiek een noodzakelijke voorwaarde voor een gezond geestelijk klimaat, vindt filosoof en publicist Hans Schnitzler. ‘Technologische vooruitgang is niet te stoppen, je ertegen verzetten heeft weinig zin.’ Deze veelgehoorde techniekperceptie gaat vaak gepaard met een tweede vooronderstelling: verzet tegen techniek wordt ingegeven door angst. Angst voor de vooruitgang of het onbekende, goed te vergelijken met de vrees die de introductie van het schrift of de komst van de eerste stoomtrein inboezemde. Niet alleen buiten de kring van techniekdenkers, ook binnen die kring schijnt menigeen zich goed in dergelijke common sense-gemeenplaatsen te kunnen vinden. In Nederland is de vooraanstaande techniekfilosoof Peter-Paul Verbeek een hartstochtelijk pleitbezorger van deze communis opinio.

Door: Foto: Héctor García (cc)
Waan van de dag

Nederlandse bijbelwetenschappers ontdekken voorloper Paradijsverhaal

, door

Bijbelwetenschappers Marjo Korpel en Johannes de Moor reconstrueerden aan de hand van in het Oegaritisch geschreven kleitabletten een heidense voorloper van het verhaal over Adam en Eva in het paradijs.

Die kleitabletten waren al in 1929 in Syrië gevonden, maar tot dusver had niemand ze in samenhang onderzocht.

In de voorloper van het bijbelverhaal is Adam een god die strijd voert met de god Horon. Deze wil de plaats van de oppergod El innemen. El verbant Horon daarop uit de wijngaard van de grote goden. Horon neemt wraak door zich in een slang te veranderen en de belangrijkste boom in de paradijselijke godentuin te vergiftigen.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: federico corradi (cc)

Ongelijkheid in Frankrijk en Amerika

, door

ACHTERGROND - Begin dit jaar brak er in Frankrijk een storm van kritiek los naar aanleiding van een een artikel in het Amerikaanse tijdschrift Newsweek: The Fall of France.

De journaliste, tien jaar geleden verhuisde vanuit Londen naar Parijs, schrijft dat er een grijze deken over Frankrijk ligt. Frankrijk heeft te maken heeft met een brain drain die vergelijkbaar is met de tijd van de Hugenoten. Toen vertrokken honderdduizenden intellectuelen uit Frankrijk (o.a. naar Nederland, waar we nog veel plezier van ze hadden).

De Fransen zijn in zichzelf gekeerd en doen nauwelijks mee aan internationale fora, zoals het Global Forum in Davos, omdat ze onvoldoende Engels spreken. Ze zijn te weinig ondernemend en nieuwe belastingen (tot 75%) zorgen voor een vlucht naar het buitenland. De journaliste baseert haar verhaal op nogal wat anekdotes uit haar directe vriendenkring, en werd in meer dan vijfhonderd reacties neergesabeld. Newsweek zag zich genoodzaakt haar te verdedigen, en schreef in de week erna nog een artikel over Frankrijk.

Bij een tour door het noorden van Frankrijk afgelopen week, vroeg we ons ook af waar mensen in al die slapende dorpen hun geld mee verdienen. Als er nog mensen wonen. Tegelijkertijd is er in iedere stad naar Amerikaans model een megawinkelcentrum te vinden, dus helemaal ongevoelig voor buitenlandse invloeden is men niet.

Foto: Sebastiaan ter Burg (cc)

Vakbonden, partijen en postzegelverzamelaars

, door

‘Alle wetenschap is natuurkunde of postzegelverzamelen,’ stelde de natuurkundige Rutherford. Politicologen hebben zich dat aangetrokken. De populaire benaderingen in de politieke wetenschap zijn sterk theoretisch gemotiveerd en proberen net als de natuurkunde een soort universele wetten te formuleren.

Ik was vorige week op een conferentie in Oslo over de relatie tussen vakbonden en partijen. Daar zag je dat zo’n one size fits all-benadering niet werkt: je kan de context niet negeren. Het is niet zo zeer dat politici of vakbondsleiders elkaar minder vaak bellen als WhatsApp populairder is, maar dat de relatie fundamenteel anders is als de context verschilt. De postzegel waarbinnen politici en vakbondsleiders opereren bepaalt welke mogelijkheden er zijn, wat vakbonden kunnen bieden of vragen.

Als je in Nederland kijkt dan zie je dat partijen en vakbonden relatief onafhankelijk van elkaar opereren. Er bestaan geen financiële, organisatorische of persoonlijke banden tussen partijen en vakbonden. Dat lijkt logisch: immers een partij vertegenwoordigt het algemeen belang en een vakbond heeft een eigen verantwoordelijkheid. Gezien de neergang van partijen en vakbonden lijkt het logisch dat zo’n onafhankelijke relatie zich overal voordoet.

Maar in het Verenigd Koninkrijk speelt geld een grotere rol in de politiek dan in Nederland. De Conservatieven krijgen giften vanuit het bedrijfsleven; de Labour Party krijgt giften van vakbonden. Dat doen ze op een curieuze manier: leden van vakbonden worden als groep lid gemaakt van de Labour Party. De vakbond bepaalt of ze lid worden: om de Labour Party te straffen kunnen ze een deel van hun leden terugtrekken. De reden hiervoor is dat de vakbonden ooit de Labour Party hebben opgericht: de eerste leden kwamen vanuit de vakbonden.

Foto: Kim Seng (cc)

Goed zijn in verstoppertje leidt tot meer seks bij java-apen

, door

COLUMN - Wanneer mensen seks hebben doen ze dit meestal op een plek waar ze alle privacy hebben, uit de buurt van anderen. Uit recentelijk onderzoek blijkt echter dat wij niet de enige verstoppers van seks zijn.

Java-apen die in grote sociale groepen leven, hebben een voorkeur voor het verstoppen van hun seksuele gedrag voor de leider van de groep. Op deze manier lukt het ondergeschikte mannelijke java-apen zelfs om vaker te paren dan de leider. Stiekem aan seks doen lijkt dus een uitstekende manier om zo veel mogelijk nakomelingen te krijgen.

Java-apen leven in grote sociale groepen die vaak uit meerdere mannetjes en vrouwtjes bestaan. Binnen de groep heerst een dominantie hiërarchie waarbij er één leider is: het alfa-mannetje. Tussen de mannetjes bestaat hevige concurrentie om de vrouwtjes. Deze strijd om te paren met de vrouwtjes heeft een evolutionaire oorzaak: hoe meer nakomelingen een mannetje verwekt, hoe meer van zijn genen door worden gegeven naar de volgende generatie.

Over het algemeen heeft het alfa-mannetje het recht om met alle vrouwtjes in de groep te paren. Er zijn echter nog vele andere mannetjes in de groep die maar al te graag willen paren met de vrouwtjes. Deze mannetjes hebben een creatieve strategie gevonden om dit toch voor elkaar te krijgen: door hun seksuele gedrag te ‘verstoppen’ voor het alfa-mannetje.

Foto: Flood G. (cc)

Hoe ons brein dingen vergeet

, door

COLUMN - Hoe werkt vergeten eigenlijk?

Vergeten: we weten allemaal hoe het voelt. Soms willen we het graag maar lukt het niet en soms is vergeten juist ongewild, bijvoorbeeld als je niet op iemand zijn naam kan komen. Het lijkt soms wel alsof we geen controle hebben over wat we wel en niet onthouden. Is vergeten echt zo arbitrair of zit er wel degelijk een functioneel idee achter? Een nieuw onderzoek heeft nu een tipje van de sluier over dit vergeetproces opgelicht.

Het concept vergeten is altijd een lastig onderdeel van geheugenonderzoek geweest. Het is relatief makkelijk om te meten of iets onthouden is, je kan dan een experimentje doen waaruit blijkt dat de herinnering nog aanwezig is. Maar als je iets vergeten bent zijn er verschillende mogelijke oorzaken. Is de herinnering helemaal niet meer terug te vinden in het brein, is zij gewoon lastiger terug te halen, of misschien juist ondergesneeuwd door gelijkwaardige herinneringen? En daarnaast: komt vergeten doordat herinneringen over tijd gewoon vergaan (een passief proces) of is er een actief proces dat ervoor zorgt dat bepaalde herinneringen snel verwijderd kunnen worden?

Al deze vragen zijn jammer genoeg nog grotendeels onbeantwoord, terwijl het erg belangrijk is om goed te begrijpen hoe en waarom we informatie onthouden, bijvoorbeeld voor patiënten die leiden aan geheugen-gerelateerde ziekten. Op de laatste vraag is nu echter een voorzichtig antwoord gevonden: er blijkt wel degelijk een actief vergeetproces in de hersenen te bestaan!

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Waan van de dag

Uitbraak dodelijke longwegziekte Saoedi-Arabië

, door

MERS-CoV ((Middle East Respiratory Syndrome coronavirus) is familie van SARS. Dodelijker maar ook minder besmettelijk. Wetenschappers vermoeden dat MERS niet via vogels, maar kamelen op mensen is overgesprongen.

Probleem is alleen: met al die pelgrims die zich jaarlijks in Mekka opeenhopen, vormt Saoedi-Arabië de ideale kweekvijver voor een omvangrijke uitbraak, die zich over de hele wereld kan verspreiden.

Zie ook: wat is MERS en wat zijn de symptomen?

Foto: Caro Wallis (cc)

Charlatan?

, door

COLUMN - ‘Charlatan!’ riep Midas Dekkers. ‘Oplichter! Hou nou toch eens op met je gezwets!’ De plaats van handeling: de studio van waaruit het programma Pauw & Witteman wordt uitgezonden. Het mikpunt van Dekkers’ tirade: Kris Verburgh, auteur van het boek De voedselzandloper. Aanleiding: Verburgh had het gehad over ‘de aard van de calorie’. Dat was niet naar de zin van Dekkers: ‘Een calorie is een calorie.’

Daarin heeft Dekkers natuurlijk gelijk: er bestaat maar één soort calorie, en dat is een eenheid van energie. Maar dat is gelijk naar de letter. Naar de geest moet ik Dekkers beslist ongelijk geven: voedsel is natuurlijk méér dan alleen maar de som van het aantal calorieën, en wie de voedingswaarde van voedsel uitsluitend in calorieën uitdrukt, bezondigt zich aan kortzichtigheid.

Je eet het best en het gezondst wanneer de inname van calorieën en die van andere nutriënten in evenwicht zijn. Wie een pondje kristalsuiker naar binnen lepelt, heeft zijn calorieën voor de dag binnen. Hij komt echter allerlei macronutriënten (in dit geval vetten en eiwitten), micronutriënten (vitaminen, mineralen, sporenelementen) en voedingsvezels tekort. Vermoedelijk bedoelde Kris Verburgh, wat er ook verder op hem en zijn voedselzandloper aan te merken is, dat. En daar had hij dan groot gelijk in. Ik schreef het allemaal al eens eerder.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Langjarig overzicht verkeersdoden Nederland

, door

DATA - Gisteren was in het nieuws dat er in 2013 fors minder dodelijke slachtoffers waren bij ongelukken in het verkeer.
We hebben even de cijfers vanaf 1950 erbij gezocht om dit in langjarig perspectief te plaatsen.

Allereerst het absolute aantal verkeersdoden per jaar in Nederland:

verkeersdoden_1950_2013_475

En dan het aantal verkeersdoden gedeeld door het bevolkingsaantal in dat jaar. Dat kan je zien als de kans dat een persoon in een jaar een dodelijk verkeersongeluk krijgt:

verkeersdoden_kans_1950_2013_475

Anders uitgedrukt waren er vorig jaar iets meer dan 3 doden per 100.000 inwoners.

Hier de data (csv, puntkomma als scheidingsteken)

Waan van de dag

Babies huilen ’s nachts om te voorkomen dat hun ouders sex hebben

, door

NIEUWS - Wanneer babies ’s nachts huilen vragen veel ouders zich vertwijfelt af: waarom? Honger? Pijn? Kou? Etc.

Evolutionair bioloog David Haig heeft een andere verklaring. Een nieuwe baby erbij betekent dat de aandacht van de ouders moet worden verdeeld en dat is nadelig voor henzelf. Volgens Haig zijn babies geprogrammeerd om alles in het werk te stellen om conceptie van een nieuwe gezinsuitbreiding te voorkomen zodat ze zelf een betere kans op overleving hebben.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Tijdsbesteding Britse leerkrachten basisschool

, door

Britse leerkrachten in het basisonderwijs besteden gemiddeld 55,8 uur per week aan hun werk, waarvan 36,1 uur aan primaire onderwijstaken.

Het ministerie van onderwijs in het Verenigd Koninkrijk doet al jaren onderzoek naar de tijdsbesteding van leerkrachten. Ze vragen daarvoor leerkrachten om gedurende twee dagen een (papieren) dagboek bij te houden. In het onderzoek over 2013 gaat het om twee dagen in maart. Ook wordt gevraagd wat ze in het weekend doen voor school. Vervolgens worden de activiteiten gecodeerd in 26 verschillende activiteiten.

65% van de tijd gaat op aan het geven reguliere lessen, het beoordelen en toetsen van leerlingen en het voorbereiden van lessen. De resterende tijd gaat op aan een diversiteit van 23 verschillende activiteiten waaronder opleidingen, administratie en overleg. Omdat ik de Engelse term ‘pastoral care’ zo mooi vond, heb ik de activiteiten niet vertaald.

Onderwijsgrafiek # - Tijdsbesteding leerkrachten

Bron: Eigen grafiek op basis van tabellen in het rapport ‘Teachers’ workload diary survey 2013. Research report. February 2014. Department for Education.’

Gemiddeld zijn leerkrachten in het primair onderwijs 55,8 uur per week in touw. Daarvan besteden ze 18 uur aan lesgeven conform het rooster. 4,3 uur gaat op aan administratie. 45% van de leerkrachten vindt dat de bureaucratie is toegenomen.

Vorige Volgende