De bezem door alle woonsubsidies: Meer woningbouw en eerlijke woonlasten voor iedereen

Het plan van de PvdA voor de sociale woningbouw is een typisch staaltje ‘too little too late’. Dit plan kan zoveel beter. Een analyse van de problemen op de Nederlandse huizenmarkt, en wat hieraan te doen.   Woonakkoord De verkiezingen komen er weer aan, en afgelopen week kwam de PvdA met een plan om de kiezer te paaien als de partij die out of the blue het hele huurwoningenstelsel wil veranderen. Ik waardeer de poging, maar enig cynisme is hier wel op zijn plaats. Door het drie jaar terug gesloten woonakkoord tussen PvdA, VVD, D66, ChristenUnie en SGP werd immers de situatie op de markt voor sociale huurwoningen ernstig verslechterd. Woningcorperaties werden gedwongen hun woningen te verkopen, te bezuinigen op het bouwen van woningen, of de huur te verhogen - en dat laatste mocht dan alleen op zo’n manier dat de toch al zo geringe doorstroming op de markt van sociale huurwoningen verder geblokkeerd werd.

Door: Foto: CorporatieNL (cc)
Foto: Cyril Wermers (cc)

Sociale woningbouw en kleinschaligheid

Er zijn twee manieren om private eigendom te schenden: de eerste is de manier waarop de armen de rijken plunderen: onverhoeds en gewelddadig. De tweede is de wijze waarop de rijken de armen plunderen: traag en legaal.

Het verlies aan zekerheden en veiligheid voor de “kleine inkomens” is geen natuurverschijnsel. De ongelijkheid groeit. Het doet zich ook voor op de woningmarkt, die ik hier wat nader bekijk. Het is een resultaat van decennia van politiek handelen. Het had ook anders gekund. De sociale en egalitaire krachten zijn in het defensief.

Het begrip stille klassenstrijd past. In 2.4 miljoen corporatiewoningen wonen ongeveer 4.5 miljoen stemgerechtigden. Zij worden geraakt door het huurbeleid, door de verhuurdersheffing, maar ook door  veranderingen in het huurrecht (tijdelijke contracten).

De bedoelingen zijn die van het marktgeloof: meer opbrengst voor de eigenaar, minder bescherming voor de huurder, meer markt en minder overheidsinterventies. Waarom heerst het geloof in de vrije markt zo onverkort? Is de simplistische marktvisie van Minister Blok bepalend voor ons denken over wonen en huisvesting?

Kapitalisme voor velen?

Inspirerend is Robert Reich, “Saving Capitalism, for the many, not the few”. Hij was minister van arbeid onder Bill Clinton en fileert het marktdenken. Ook mijn openingszinnen komen uit dit boek. Hij biedt verweer tegen de mythe van de vrije markt, die niets in de weg moet worden gelegd. Bouwstenen van het kapitalisme zijn:

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Blok past regels aan: Nationale Hypotheekgarantie mag toch meeverhuizen

NIEUWS - Afgelopen weekeinde meldde Nationale Hypotheekgarantie dat vanaf volgend jaar de NHG-hypotheek alleen nog mee te nemen was naar een volgende woning als hij voortaan annuïtair en volledig wordt afgelost. Minister Blok van Wonen meldde vandaag dat hij de regels wil laten aanpassen. Daardoor kunnen bestaande gevallen hun NHG toch meenemen naar een volgend huis, zonder dat wordt geëist dat de lening annuïtair wordt afgelost.

Antwoord op Kamervragen

Foto: Alix Guillard (cc)

Nederlanders hebben vaker hypotheek dan andere Europeanen

DATA - Bijna zes op de tien Nederlanders wonen in een woning waar een hypotheek op loopt. Een derde woont in een huurhuis via de vrije markt. Dat blijkt uit cijfers van Eurostat, de databank van de Europese Unie.

In bijna geen enkel Europees land woont zo’n groot percentage mensen in een woning met een hypotheek; alleen in IJsland, Noorwegen en Zweden ligt het percentage hoger. Tegelijk woont maar 8 procent van de Nederlanders in een woning die geheel van hun is en waar dus geen lening op staat. Ter vergelijking: in Roemenië is dat liefst 97 procent van de bevolking.

Volgens professor Peter Schotman, hoogleraar Empirical Finance aan de Universiteit van Maastricht, is het niet verwonderlijk dat er zoveel mensen in een huis met een hypotheek wonen. ‘Op bijna alle huizen die de afgelopen dertig jaar zijn gekocht, is een hypotheek afgesloten in verband met de hypotheekrenteaftrek. Zelfs al heb je het geld, dan is het belastingvoordeel toch vaak zo aantrekkelijk dat mensen een hypotheek afsluiten.’

In de meeste Europese landen is de hypotheekrenteaftrek juist afgeschaft, al benadrukt Schotman dat hij niet van alle landen de gedetailleerde regels kent en daar dus ook niet diep op in kan gaan. Het verbaast hem echter niet dat zeker in West-Europa Nederland eruit springt.

Het Regeerakkoord | Wonen Lokaal

ACHTERGROND - In een nieuwe serie behandelt Sargasso enkele thema’s die in het regeerakkoord zouden moeten staan. Vandaag het tweede deel van het tweeluik van redacteur Tom van Doormaal, waarin hij een richting schetst voor volkshuisvesting. De oplossing die bijvoorbeeld ook in de zorg wordt bepleit is simpel: kleinschaliger en dichter bij de belanghebbenden. Dat vraagt verbindend leiderschap.

Wat  voorafging.

Aan het einde van mijn vorige stuk schreef ik over het VROM-idee de individuele huursubsidie te “bruteren”:  de woningcorporaties waren rijk geworden door de huurverhogingen begin jaren negentig en de prijsontwikkeling van het vastgoed in dezelfde periode.  Zij zouden met enige goede wil de drie miljard hebben kunnen betalen die de individuele huursubsidie toen vergde.

Daarmee zouden helderder verhoudingen zijn ontstaan tussen rijk en corporaties. Minder financiële verbindingen geeft meer overzicht. De decentralisatie van het beleid zou bevorderd kunnen zijn. Immers, als er lokaal wooncorporaties zijn, die de huisvesting der lage inkomens dienen te verzorgen, dan ontstaat ook een lokaal belang bij huurprijsbeleid. Zo zou een zinvolle voltooiing van de decentralisatie van Heerma in beeld zijn gekomen. Maar voor de politici waren de corporaties simpelweg te rijk. In 2006 werd bij de formatie een opbrengst van een half miljard afgesproken via de vennootschapsbelasting, die de corporaties nog niet eerder hadden betaald. Voor het beleid in de probleemwijken werd een Vogelaarbijdrage geregeld die per aanslag aan corporaties werd opgelegd, want daarvoor waren de middelen vergeten. Zie de memoires van Ella Vogelaar. Die regeling is inmiddels door de rechter gestopt. In 2007 brak de crisis uit.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Strop voor huizenbezitters met Nationale Hypotheekgarantie | update: Blok past regels aan

NIEUWS - Straks mag je je NHG-hypotheek alleen nog meenemen naar je nieuwe woning als je voortaan annuïtair en volledig gaat aflossen. Wie verhuist gaat tientallen tot honderden euro’s per maand meer betalen voor zijn hypotheek.

Update 8 november:
Minister Blok van Wonen kondigt in antwoord op Kamervragen aan de regels aan te passen. Daardoor worden bestaande gevallen ontzien: zij kunnen hun NHG meenemen naar een volgend huis, zonder dat wordt geëist dat de lening annuïtair wordt afgelost.

Scheefwonen eenvoudig opgelost

Scheefwonen – de situatie waarin voor te weinig geld in verhouding tot het inkomen, een met subsidie gebouwde huurwoning wordt bewoond – wordt vaak als een probleem gezien. Je kunt je afvragen of dat terecht is. Maar als je het als een probleem beschouwt, is het goed te weten dat er een kinderlijk eenvoudige oplossing voor bestaat die in Den Haag nog niet is ontdekt.

Een probleem?

Eerst de vraag of dat scheefwonen echt een probleem is. Een veel gehoord argument is dat die woning met gemeenschapsgeld is neergezet en iemand die meer huur kan betalen hoort niet op kosten van de gemeenschap te wonen. Dat klinkt logisch, maar klopt in ieder geval voor oudere woningen niet. In de loop der jaren is zoveel geld aan huur binnengekomen dat de kosten van de woning er al lang uit zijn. Dat gemeenschapsgeld zit bovendien in de stenen en die zijn in het bezit van de verhuurder. Overigens is alweer even geleden, met de bruteringsoperatie de rijkssubsidiëring van de woningbouwcorporaties afgeschaft. Van publieke sponsoring is dus geen sprake.

Er is trouwens ook een reden om voor scheefwonen te pleiten. De wijken waar huurwoningen staan zijn vaak in z’n geheel in bezit van dezelfde verhuurder. Dat betekent: eenzijdige woningbouw bewoond door een eenzijdig publiek van mensen die het niet zo breed hebben. Verwijderen van scheefwoners uit dergelijke wijken, betekent dat die nog eenzijdiger van samenstelling worden. Gettovorming is daarvoor een wat zwaar beladen woord, maar scheefwonen helpt het begin ervan te voorkomen.

Wat er in de Miljoenennota zou moeten staan

Het kabinet richt de Miljoenennota vooral op het terugdringen van de staatsschuld, maar mist ambitie op het realiseren van een robuuste economie, stellen de Tilburgse economen Marten van den Bossche en Marcel Canoy. Vijf essentiële zaken die in de Miljoenennota voorop zouden moeten staan.

Nederland exporteert

Zo’n 75% van de Nederlandse export blijft binnen de Europese grenzen, vooral onze buren zijn onze belangrijkste handelspartners. Ook de uitvoer naar Spanje, Italië, Griekenland en Portugal is ruimschoots groter dan die naar Brazilië, India en China. De gezondheid van de Nederlandse economie valt of staat bij de exportprestaties binnen de EU. Hoe verhoudt dit zich tot het Nederlandse EU-beleid? Niet best. Nederland bruuskeert, polemiseert en zondert zich af. Daarmee handelt Nederland politiek niet in het eigenbelang van een structureel sterk exporterende economie. Implosie van de euro betekent een handelsdebacle en goedkoop electoraal gewin is duurkoop voor de economie. De Miljoenennota kan daar verandering in brengen door te kiezen voor het borgen van de exportprestatie van onze economie. Een zakelijke politiek garandeert een gezonde en langdurige relatie met onze belangrijkste handelspartners. Oorlogstaal over Griekse belastingontduikers wordt vervangen door pragmatisme en handelsgeest.

En de miljoenennota?

Opmerkelijk is dat een heel hoofdstuk aan Europa is gewijd met een toonzetting die een groot verschil maakt met de oneliners over Grieken en andere ‘knoflooklanden’. Het kabinet toont hiermee mogelijk de wens een andere koers te varen.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Volgende