On-Nederlands

van Alexander Beunder, economisch onderzoeker en journalist Zou zoiets ook in Nederland kunnen gebeuren? De vraag zingt rond, na de Capitoolbestorming op woensdag 6 januari in Washington. Het wordt inmiddels door diverse Amerikaanse media beschouwd als een mislukte poging tot een staatsgreep, door president Donald Trump en zijn meest militante aanhang. On-Nederlands wellicht, dat soort radicale sentimenten, in een land waar het woord “democratie” is opgenomen in de naam van menig politieke partij. Wel wordt er af en toe in kleine kring over gefilosofeerd, binnen marginale genootschappen of Whatsappgroepjes. En dan wordt - zo is het gevoel onder de beklaagden - vaak van een mug een olifant gemaakt. Nederland tijdelijk onder militair bewind Zo vond ook de 59-jarige ingenieur en ondernemer Eduard D. C. van Drenthem Soesman, toen hij in 1975 in opspraak kwam als voorzitter van het Noenmaalgezelschap - een conservatief herenlunchclubje van dertig tot veertig oud-militairen, juristen en ambtenaren, verbonden aan Sociëteit de Witte in Den Haag. De ingenieur maakte zich zorgen over de linkse wind die er waaide onder premier Den Uyl. Maar het enige dat hij in het clubblad Het Gezag had geschreven - waar zoveel ophef over ontstond in de media en bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst - was dat het beter zou zijn als Nederland tijdelijk onder een militair bewind kwam te staan. Tijdelijk slechts, in een ‘overgangstijd’ van ‘hoogstens 3 jaren’ waarin de regering even ‘zonder parlement werkt’. De pers sprong er bovenop, de BVD begon het Noenmaalgezelschap te monitoren. Volkomen onterecht, vond Van Drenthem Soesman. ‘Enkele kranten hebben mij verkeerd uitgelegd’, zei de ingenieur tegen Het Parool. ‘Van militaire staatsgrepen moet ik niets hebben, daar word ik kotsmisselijk van.’ Met rieken naar de Tweede Kamer Ook Willem Engel, de voorman van anti-lockdown protestgroep Viruswaarheid, wordt naar eigen zeggen verkeerd begrepen. Het enige dat Engel zei, tegen zijn interviewer Tom Zwitser aan tafel bij Blue Tiger Studios, een christelijk-conservatief YouTube-kanaal met 36,4 duizend abonnees: ‘Er komt steeds meer een punt waarop we een volksopstand zien waar iedereen met z’n rieken het Tweede Kamergebouw bestormt en we een herhaling van de gebroeders de Witt krijgen. Dat is onvermijdelijk op dit moment.’ In Het Parool reageerde Engel op de ophef: ‘Ik snap dat sommige uitspraken stevig overkomen. Maar ze zijn niet radicaal. Ze worden wel radicaal geïnterpreteerd en geëxtrapoleerd’. Nadenken over staatsgreep Tom Zwitser zelf, de bestuurder van Blue Tiger Studios schreef in 2007 het artikel ‘Wie redt Europa?’ in zijn eigen tijdschrift Bitter Lemon. Een bespreking van de vraag hoe de ‘parasitaire elite’ die ‘het volk’ heeft onderworpen aan ‘de staat’ kan worden verslagen. ‘Zolang het nadenken over een staatsgreep niet verboden is, moet dat gebeuren en wanneer dat wel verboden wordt, moet deze plaatsvinden om daarna diezelfde staat af te schaffen.’ Zwitser was dus enkel aan het nadenken over een staatsgreep en wilde hem alleen uitvoeren als dat verboden zou worden. Bovendien was hij nog iets jonger: ‘Als je 20 bent dan zit je gewoon vol passie’, zei Zwitser over zijn oude artikels uit Bitter Lemon tegenDe Volkskrant. Klaar voor een coup Bedrijfsmanager Rutger van den Noort was tot voor kort binnen Forum voor Democratie een vertrouweling van Thierry Baudet. Toen hij in 2016 voor Opiniez een artikel schreef getiteld ‘Is Nederland klaar voor een coup?’ kreeg ook hij kritiek, op twitter bijvoorbeeld. Je zou het inderdaad kunnen lezen als een soort gedetailleerde handleiding met alle benodigde ingrediënten voor een succesvolle staatsgreep. ‘De elite-eenheid binnen de landmacht, het Korps Commandotroepen, geniet veel aanzien. Om de krijgsmacht te neutraliseren en zelfs als supporter te krijgen voor de staatsgreep, dient dus eerst te worden geïnfiltreerd bij de commando’s. Deze dienst heeft tevens de juiste expertise voor het oppakken van politici.’ Let wel, nergens zegt Van den Noort dat hij een voorstander is van een staatsgreep. Het is een ‘interessante vraag’, omdat er ‘signalen’ zijn dat het ook in Nederland zou kunnen gebeuren, schrijft Van den Noort. Een filosofische oefening, meer niet, lijkt Van den Noort te zeggen. Met filosoof Sid Lukkassen besprak Van den Noort het thema ‘staatsgreep’ vervolgens uitgebreid in het YouTube-kanaal Café Weltschmerz, in een video die bijna twaalfduizend keer bekeken is. Van den Noort verheldert in dit gesprek nogmaals dat hij ‘absoluut geen staatsgreep aanmoedigt’. Wel is het, vindt hij, ‘belangrijk dat we niet onderwerpen in mensen hun hoofden laten zitten, zonder daar transparant over te kunnen praten’. Lukkassen zelf - voorheen betrokken bij de scholingsprojecten van de FvD (wie weet nog wie er na de laatste reorganisatie wel en niet bij FvD zit?) - schreef in uitgelekte Whatsappberichten in 2019 dat ‘er mensen letterlijk moeten worden uitgeschakeld zodat hun posten vrijkomen en dan zo systematisch dat hun opvolgers niet uit dezelfde bubbel kunnen worden gerekruteerd’. Ook dat was echter in het kader van een ‘filosofische discussie’, zo reageerde Lukkassen, toen zijn berichten een jaar later uitlekten. Dankbaar voor Trump Robert Jensen, voormalig televisieman en momenteel onafhankelijk presentator van Jensen.nl, gaf een van zijn laatste online shows de titel ‘Zo dankbaar voor Trump’ - geproduceerd na de Capitoolbestorming. ‘Dit zijn de gedachten, dit zijn de gevoelens bij mij’, zo leidt Jensen zijn reactie in. Een van die gedachten: ‘Wat goed dat Amerikanen nou eens een keertje voor dit opkomen’, nadat ‘een verkiezing van de Amerikaanse president zo frauduleus is geweest, en daadwerkelijk de verkiezing gestolen is.’ Later in de show: ‘En we krijgen zometeen de Tweede Kamerverkiezingen, en ik kan je nu al voorspellen: dat wordt ook een deceptie!’ Gedachten, gevoelens, een man met zijn hart op de tong. Meer niet. Voormalig NRC-journalist Karel van Wolferen - vaste gast bij Café Weltschmerz en de oprichter van het blad Gezond Verstand dat tegenwoordig bij de Bruna te koop is - heeft ook oog voor de vermeende verkiezingsdiefstal door Biden. In een recente Weltschmerz-show zegt hij: ‘Hij [Trump] heeft gewonnen’. Van Wolferen is niet gek geworden, verzekert hij: ‘Lieve mensen, de bewijzen van fraude zijn dusdanig, zo ongelooflijk, zo overwhelming, zo volslagen overtuigend, als je naar de details gaat kijken.’ Waarna Van Wolferen verwijst naar de vermeende plotselinge verdachte inhaalslagen van Biden tijdens de verkiezingen - verhalen die inmiddels zijn ontkracht Gezonde filosofie? Degenen die dit soort uitspraken interpreteren als anti-democratische sentimenten, maken zich waarschijnlijk ook zorgen over de groei van de YouTube-kanalen, magazines, of politieke partijen waar deze opiniemakers zich in begeven. Zijzelf verzekeren ons: het zijn slechts gepassioneerde, maatschappelijk betrokken filosofen. Met een liefde voor gedachte-experimenten, een verlangen naar de waarheden die we niet mogen weten. Toekomstige filosofiestudenten lezen wellicht, naast Spinoza en Erasmus, ook Zwitser en Lukkassen. Met boven de poort van hun faculteit, in steen gebeiteld: ‘Gezond Verstand’.

Foto: Eser Karadağ (cc)

Twee coups en waarom de laatste mislukt is

De couppoging in Turkije vertoont overeenkomsten met de eerdere staatsgreep door het Egyptische leger in 2013. Evert te Winkel vraagt zich af waarom die destijds wel gelukt is, en de huidige Turkse coup niet.

We kunnen inmiddels wel vaststellen dat de Turkse coup d’ êtat mislukt is. De enige mogelijke uitkomst hiervan is een AK-partij die de touwtjes nog strakker in handen krijgt, waarmee toch al autoritaire tendensen versterkt worden.

Ik lees bij sommigen op Twitter dat Erdoğan die poging tot een staatsgreep zelf heeft geïnitieerd om zo zijn machtspositie te versterken. Ik durf niets uit te sluiten, al vergt zo’n plan wel heel veel planning en geheimhouding.

Voor mij vielen een aantal verschillen op met de coup in Egypte in 2013 tegen toenmalig president Mohamed Morsi en die verschillen kunnen deels de mislukking van de staatsgreep verklaren.

  • Het is onduidelijk waar Erdoğan precies al die tijd was, maar duidelijk is dat hij kon blijven communiceren met de bevolking, al zag dat er via zijn Facetimetoespraak vrij knullig uit. Mohamed Morsi werd echter snel door het leger ingerekend. Dat is belangrijk voor het succes van een coup, omdat hiermee de regering onthoofd wordt en aanhangers de moed verliezen. Nadat duidelijk werd dat Morsi opgepakt was, nam het verzet in Egypte snel af.
  • Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

    Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

    Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

    Poging tot staatsgreep Turkije

    Laagvliegende straalvliegtuigen, bruggen die zijn afgesloten door het leger, social media en de staatstelevisie zijn afgesloten.

    Volgens de Turkse premier, Binali Yildirim, gaat het echter maar om een klein groepje ‘muiters’ binnen het leger, en is de regering nog steeds in controle over het staatsapparaat.

    Yildirim says “it would be wrong to call it a coup” but that there has been an attempt by “part of the military”.

    He describes it as an “illegal attempt” to seize power.

    Turkey would never allow any “initiative that would interrupt democracy”, he said, and promised the perpetrators “will pay the highest price”.

    Foto: Ferdinand Reus (cc)

    Verkiezingen in Mali op oude voet

    ANALYSE - Morgen zijn de eerste verkiezingen in Mali sinds de staatsgreep van maart 2012 en de Franse interventie begin dit jaar. Zijn de lessen geleerd en is Mali er klaar voor of blijft alles bij het oude? Manon Stravens, die vier jaar voor ICCO in Mali werkzaam was, blikt vooruit.

    ‘De mensen halen hun verkiezingspas op. Niet om te stemmen, maar uit nieuwsgierigheid, omdat het op een bankpas lijkt en de meesten hebben dat niet.’ De gebruikelijke spot van goede vriend Mo slaat digitaal nog altijd aan. De biometrische verkiezingspas NINA (nationaal identificatienummer), is geproduceerd door het – uiteraard – Franse bedrijf Morpho en is een primeur voor Mali. Gemaakt voor zo’n zeven miljoen Malinezen die dit weekend naar de stembus moeten gaan. Mooi pasje met een mooie naam. En vooral minder fraudegevoelig. Of het ding erin gaat slagen de gebruikelijke < 30% opkomst op te krikken en een legitieme, maar vooral veranderingsgezinde regering op het pluche te krijgen, is de grote vraag.

    Naweeën

    Mali staat in het teken van de snel naderende verkiezingen op 28 juli. Een eventuele tweede ronde is gepland op 11 augustus. De verkiezingen moeten de constitutionele orde herstellen na de uit de hand gelopen staatsgreep van maart 2012. Nog middenin de naweeën van de oprukkende rebellen en de Franse interventie van begin dit jaar, of ze staat alweer voor de volgende vuurproef. De nationale noodtoestand is er speciaal even voor opgeheven. Niet omdat er geen noden meer zijn, maar omdat het campagnecircus toch ooit van start moest kunnen gaan. De kandidaten hebben een schamele twintig dagen om een half onherbergzaam land, dertig keer zo groot als Nederland, door te toeren.

    Foto: Eric Heupel (cc)

    Was ’t nou een staatsgreep of niet?

    Dit is een gastbijdrage van Pablo Eppelin van Noticias.nl. Het stuk en de video staan ook op Noticias.nl.

    President CorreaIs de politieopstand in Ecuador een staatsgreep geweest of niet? Noticias vroeg het de voorbijgangers tegenover het presidentieel paleis in Quito. Bekijk de video hieronder.

    30 september 2010 werd een zwarte dag in Ecuador. De politie legde het werk neer en bezette het presidentieel paleis in Quito. Overal in het land werden de doorgangswegen gebarricadeerd en de luchtmacht bezette de vliegvelden. Er ontstonden gevechten tussen politie en het leger waarbij 7 doden en veel gewonden vielen.

    Als president Rafael Correa die dag naar een bezet politiebureau in het centrum van de stad gaat om te boel te sussen, krijgt hij een traangasbom naar zijn hoofd geworpen. Hij vlucht het nabijgelegen ziekenhuis in waar hij door de politie wordt gegijzeld. Na een vuurgevecht tussen de politie en de militairen, slagen de militairen erin de president te bereiken en hem te bevrijden.

    In de media werden verschillende verklaringen voor de opstand verkondigd. Het zou een uit de hand gelopen staking zijn, in reactie op een nieuwe wet die bonussen en andere gunstige secundaire arbeidsvoorwaarden voor ambtenaren afschaft. Anderen beweerden dat Lucio Gutierrez, de oud-president en politieke rivaal van Correa een staatsgreep zou hebben georganiseerd. Wat denken de bewoners wat er die bewuste donderdag gebeurd is?

    Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

    In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

    #ItsACoupAgain, maar nu echt: Portugese president zet democratie buitenspel

    NIEUWS - In Portugal hebben de eurosceptische linkse partijen (PS, BE, PEV en PCP) bij de verkiezingen van eerder deze maand een absolute meerderheid in het parlement behaald, en hoopten samen een regering te kunnen vormen in wat voor constructie dan ook. Wat normaal gesproken ook kan wanneer je over een meerderheid beschikt.

    President Aníbal Cavaco Silva vindt het nu echter geen geschikt moment voor een eurosceptische linkse coalitie – letterlijk zegt hij dat hij “verkeerde signalen aan financiële instellingen, investeerders en markten” wil voorkomen – en heeft daarom de uitzonderlijke stap genomen de verkiezingsuitslag maar gewoon te negeren, en weigert uitdrukkelijk de vorming van een linkse regering.

    Leger Egypte neemt Westen op de korrel

    De Amerikaanse en Europese kritiek op het bloedige optreden tegen de aanhangers van de afgezette president Morsi, wordt in de media voorgesteld als een ‘interventie’ van het Westen. Daarbij wordt de ene na de andere samenzwering onthuld, gebracht door modern en betrouwbaar ogende tv-presentatoren. […]

    Het zou gaan om een plan om het zuiden van Egypte af te splitsen van de rest van het land. De krant citeert generaal Magdi al-Basjoeni, die uitlegt dat het de bedoeling van het Westen was Egypte te ontwrichten, maar dat de veiligheidsdiensten en het leger dit gelukkig hebben weten te voorkomen. […]

    Nog een voorbeeld: “De Amerikaanse ambassadeur Ann Patterson sloot een overeenkomst met de tweede man van de Broederschap, Khairat al-Sjater, vlak voordat die werd opgepakt, dat er driehonderd militanten uit Gaza zouden worden gehaald om chaos in Caïro te creëren en een aantal gevangenissen te overmeesteren.”

    Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

    Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

    Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

    Volgende