Wat betekent het om vrouw te zijn? En ligt dat vast? In mijn omzwervingen op het wereldwijde web tuimelde ik onlangs in het virtuele konijnenhol van de polemieken tussen transtrenders, transseksuelen en trans-uitsluitende radicale feministen. Gaandeweg kwam ik erachter dat ik veel meer beïnvloed ben door feministes van de tweede golf dan ik dacht, en dat ik de baarmoeder inderdaad beschouw als een potentiële loden bal die vrouwen vastketent aan een bestaan als huissloof, stevig onder de duim van de kostwinner. Het verbaast me dus allerminst dat de patriarchale christen-fundamentalisten die een significant deel van Trumps kabinet uitmaken, allerlei initiatieven om vrouwen zelf het heft in handen te geven over hun voortplantingsorganen zo snel als mogelijk de nek om willen draaien.
Ik wil goede hoogleraren. Punt. Of dat nou mannen of vrouwen zijn maakt mij niet uit.
Filosoof Sebastien Valkenberg vindt het plan van Minister Jet Bussemaker om verplicht 100 vrouwelijke hoogleraren aan te stellen op de Nederlandse universiteiten maar onzin.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
OPINIE - Inmiddels heeft ook de socialistische premier van Frankrijk Valls zich achter het Boerkini-verbod geschaard, dat in verschillende Franse badplaatsen is afgekondigd, omdat zwemkleding die het hele lichaam en gezicht bedekt, niet verenigbaar zou zijn met “de goede moraal en het secularisme”.
De onbedekte huid als verplicht uniform voor de staatsmoraal. Het is wel eens andersom geweest. Vrouwen verplichten zich uit te kleden in naam van de vrijheid. Het griezelige is dat zo weinig mensen inzien hoe absurd dit eigenlijk is.
Maar… volgens Valls is de boerkini “de belichaming van een politiek project”. “Dat project is bedoeld om vrouwen tot slaaf te maken”. Nu, daarmee geeft hij tenminste een beter argument dan politici die menen dat onder iedere burka een mitrailleur verborgen zou zitten.
Natuurlijk, dat ‘project’ is er. Het is wel degelijk zo dat in religieuze kringen een grote druk op vrouwen wordt uitgeoefend om zich bedekt te kleden en zich onderdanig te gedragen. Iedere Abrahamistische godsdienst deelt vrouwen een ‘andere’ rol toe dan mannen. Vanuit streng gelovige kringen vindt de druk op vrouwen wel degelijk plaats, en die moeten we zeker serieus nemen.
Maar het idee dat er ook vrouwen zouden kunnen zijn die zelf misschien graag wat meer bedekt zouden willen zwemmen, wellicht uit preutsheid, wellicht uit eigen overtuiging, dat komt in de belevingswereld van Valls kennelijk niet voor.
ACHTERGROND - Het NRC beging afgelopen weekend een fikse faux pas door Muhammad Ali breeduit op de voorpagina te herdenken als ‘Cassius Marcellus Clay’. Ali had er tijdens zijn leven nochtans een fors punt van gemaakt dat hij die naam niet zag zitten.
Slaven werden vaak vernoemd naar hun meesters, en Ali vertikte het daarom, zich nog langer te laten noemen naar een slavenhouder. Zeker toen er succes aan zijn naam begon te kleven.
Niet enkel het NRC vergaloppeerde zich. De Amerikaanse sportverslaggever Bob Costas presteerde het om Ali op nationale televisie postuum nog even de les te lezen. Want Ali overdreef wel hoor, dat Cassius Clay een ‘slavennaam’ zou zijn. De 19e eeuwse Clay was juist een abolitionist, een voorvechter voor afschaffing van de slavernij.
Een nogal aanmatigend staaltje witwassen van de geschiedenis, meent schrijver Ta-Nehisi Coates (Between the World and Me, 2015): Clay was voor geleidelijke afschaffing van de slavernij. Ja, hij schonk de meeste van zijn slaven – die hij geërfd had – hun vrijheid, en gaf daarmee zo’n beetje het familiekapitaal op; maar anderszins had hij er ook geen moeite mee, slaven uit rancune te verkopen.
Rajiv Sethi, economieprof aan de Columbia Universiteit, toverde op twitter een bladzijde uit Ali’s autobiografie tevoorschijn, waarin deze verteld hoe hij op middelbare school voor het eerst las over wat zijn blanke naamgenoot zoal dacht. Fraai is inderdaad anders.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
‘Niet-moslims moeten ook op dit gebied even hun waffel houden. Dan zijn het weer vrouwen, dan weer lhbt’ers. Er is altijd wel iets te klagen. Geef ons een jaartje en laat het ons zelf uitzoeken. De aandacht die we niet aan discussies met niet-moslims hoeven te besteden, kunnen we dan gebruiken om vooruitgang te boeken binnen de gemeenschap.’
Tofik Dibi zou willen dat islamitische lhbt’ers wat meer met rust gelaten worden: ze kunnen heus zelf aan hun emancipatie werken. Daar hebben ze geen bemoeienis van buiten voor nodig.
Of: waarom ongelijkheid niet moet worden bestreden met nog meer ongelijkheid
OPINIE - De Twitter-hastag #ikschrijf die voortkomt uit het ‘‘vrouwifest’ van Filosofie Magazine, zet mij, net als Ingrid Robeyns, aan tot bloggen. Het is mooi te zien dat er de laatste tijd (weer) veel aandacht is voor genderongelijkheid. Zo is er Athena’s Angels (vier vrouwelijke hoogleraren die zich hebben verenigd om op te komen voor de belangen van vrouwen in de wetenschap), de kersverse Lezeres des Vaderlands (die o.a. bijhoudt hoe ongelooflijk weinig aandacht er in de boekenbijlages eigenlijk is voor vrouwelijke schrijvers), het nieuwe blog Vileine.com (‘Een moderne feministe heeft nu dus geen idee wat ze met haar bh of okselhaar moet’). En dan zijn er natuurlijk ook nog de columns van Asha ten Broeke of de recente column van Ionica Smeets (‘Voor echte lezingen moet je natuurlijk bij mannen zijn’— link).
Valt u iets op?
Allemaal initiatieven over vrouwen door vrouwen. Niet zo gek, natuurlijk. Degenen die aan het ‘ontvangende eind’ zitten van onrechtvaardigheid (minder betaald krijgen voor dezelfde baan, minder snel worden uitgenodigd als spreker, als agressief of autoritair worden gezien wanneer slechts mondig, bij sollicitaties gevraagd wordt of ze misschien ooit baby’s willen, of bij presentaties worden voorgesteld met de bijzin: ‘ze is ook nog moeder van twee!’), zijn vaak ook degenen die het onrecht als eerste opmerken (ervaren) en daarmee eerder het probleem aan de kaak kunnen stellen.
Net als elke stinkende blanke witte man van rond de vijftig ben ik dol op negers, zo lang ze maar niet op mijn verjaardag komen. Dat heet white privilege, weet ik sinds kort, en dat ga ik verdedigen, want anders ontneem ik anderen het genoegen om zich bij mijn feestje in te vechten.
Dat die anderen zich aan het melden zijn zie ik met sardonisch genoegen tegemoet. In tijden van virulent racisme is het alle gutmensch aan dek, maar is er eenmaal een rechtsstaat die de grenzen bewaakt, dan breekt de volgende fase aan, het bevechten van een prominentere plek door degenen die eerst achtergesteld waren. Die plek krijg je niet cadeau. Emancipatie is geen strijd voor watjes.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
DATA - De namen zijn bekend voor de serie Zomergasten van de VPRO dit jaar. Ook dit jaar, zoals alle jaren sinds 2010 zijn maar 2 van de 6 gasten vrouw.
We hebben daarom de historische vrouw/man-verdeling maar eens in kaart gebracht.
Gerekend over al die jaren heen is 1/3 van de gasten vrouw. De cijfers van het CBS geven aan dat vrouwen vrij consequent 50,5% van de Nederlandse bevolking uitmaken.
Hoe rechtvaardigt een progressieve omroep als de VPRO dit?
COLUMN - Immigratie en feminisme. Die twee zijn voor mij verbonden. Vrouwen hebben zich in West Europa de afgelopen eeuw met veel moeite weten te emanciperen. Stemrecht voor vrouwen is er in NL pas sinds 1919 (in Frankrijk sinds 1944!). Tot de jaren dinges mochten getrouwde vrouwen hun bankzaken niet zelfstandig regelen omdat zij wettelijk als handelingsonbekwaam gebrandmerkt waren.
We zijn er nog niet, maar veel is bereikt. Dat restje ongelijkheid kunnen we wel aan. We zijn immers geen minderheid maar een meerderheid. Een zachtaardige, niet op macht beluste meerderheid weliswaar, die zorgzaamheid hoger in het vaandel heeft dan gewin. Het evenwicht is echter precair. Te vaak moet de verdeling der (onbetaalde) zorgtaken nog aan de keukentafel beslecht worden. Te vaak worden vrouwen die graag voltijds buitenshuis werken nog teruggeworpen naar het aanrecht vanwege de kosten van kinderopvang. Te vaak zitten atavistische patronen nog tussen droom en daad.
Maar we zijn er bijna. Ik heb er vrede mee. Als dochter van een man, moeder van 2 zonen en wederhelft van een echtgenoot heb ik begrip voor de mannelijke kant van de zaak. Als vrouw behept met een relatief hoog testosterongehalte kan ik enkel raden wat een tienvoud ervan in je geest en lijf doet. Ik ben dan ook een begripvolle feministe. Voor beide kanten. Van mij moeten moeders niet gedwongen worden te werken, en zeker niet in deze tijd van vergaande mechanisatie. Werk wordt toch in rap tempo een privilege; je zou wel gek zijn labbekakken en verzorgende types te dwingen de schaarse arbeidsplekken te bezetten, die toekomen aan de ambitieuze exemplaren. De betaling van werk zoals wij die kennen is in mijn ogen een door een achterhaalde mannenmaatschappij opgezet en in stand gehouden systeem. Economie draait evengoed op de gratis olie van moeders, dochters en echtgenoten, met hun vrijwillige verzorgingsdrang. Ruim baan en respect voor die vrouwen dus! Ze zijn een zegen voor de maatschappij.
COLUMN - Al jaren probeer ik collega’s en vrienden uit te leggen dat de woensdag niet mijn papadag is, maar dat ik gewoon vrij ben. Papadag impliceert dat ik de overige dagen niet voor mijn kinderen zou zorgen, terwijl ik in mijn taakopvatting als vader juist uitga van 24 uur per dag, zeven dagen per week. Gelukkig hoef ik als vader niet altijd veel te doen. Af en toe een spelletje spelen, een pannenkoek bakken of een pleister plakken. Het ouderschap is toch vooral een kwestie van aanwezig zijn. Dat is voor veel Nederlandse mannen al moeilijk genoeg. De eigen carrière gaat vaak voor.
Opvallend is dat vooral vrouwen mijn vrije dag als papadag bestempelen. Bang als zij zijn dat vaders zich straks echt meer met de opvoeding gaan bemoeien en zich dus op het domein van de moeders begeven. Maar als mannen hun rol in de opvoeding willen pakken dan lopen ze keihard aan tegen wat Renske Keizer, bijzonder hoogleraar pedagogiek en de Universiteit van Amsterdam, de sterke Nederlandse moederschapsideologie noemt. Vrouwen zorgen nu eenmaal beter voor kinderen dan mannen is de heersende gedachte. Daar kan geen kinderopvang of vader tegenop. Een fulltime werkende moeder staat in Nederland gelijk aan slecht moederschap. Dat zit nu eenmaal in onze cultuur ingebakken.
Bestuurskundige Paul Frissen in Trouw:
Samengevat zou je kunnen zeggen dat het paternalisme voorwendt te beschikken over een superieure moraal die van de samenleving een betere samenleving en van de mens een beter mens maakt. Daarmee stuiten we automatisch op het emancipatiedilemma: moeten we mensen willen emanciperen die dat zelf niet willen? Het pedante paternalisme zegt zonder aarzeling ja op die vraag. Emancipatie moet zorgen voor gelijke machtsposities en is vooral een strategie van morele verheffing. Dat zijn geen onschuldige ambities want het paternalisme wil zijn doelen politiek verwerkelijken en via meerderheidsvorming aan de hele samenleving opleggen. Daarmee is de totalitaire verleiding gegeven.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
COLUMN - President Recep Tayyip Erdogan van Turkije houdt van vrouwen. En dan vooral van vrouwen met kinderen. Want dat is precies zoals zijn geloof de vrouw graag ziet. Als moeder. Het moederschap is waar het voor een islamitische vrouw allemaal om draait in het leven. Een echte vrouw heeft kinderen. Volgens Erdogan dan.
De Turkse vrouwenliefhebber sprak deze wijze woorden op een top over Vrouwen en Recht. Gelijke behandeling van mannen en vrouwen druist volgens hem in tegen de natuur. Feministen begrijpen dit niet, omdat zij het concept van moederschap niet accepteren. Niks baas in eigen buik. Vrouwen en mannen zijn niet gelijk. Nu niet en nooit niet.
Zo kunnen vrouwen ook niet hetzelfde werk doen als mannen, zoals in een communistische heilstaat vaak het geval is. Hun karakters, gewoontes en fysieke kenmerken zijn nu eenmaal anders. Een vrouw een schep geven en haar laten werken past dan ook niet in ideaalbeeld van Erdogan. Het is in strijd met haar delicate postuur. Een postuur dat hard nodig is voor het baren van minstens drie kinderen.
Om zijn liefde voor vrouwen en het moederschap te onderstrepen sprak Erdogan op de bijeenkomst vol vertedering over zijn eigen moeder. ‘Ik kuste wel eens de voeten van mijn moeder omdat ze naar het paradijs roken. Zij wierp mij dan een zedige blik toe en huilde soms.’ Als het paradijs echt naar de voeten van de moeder van Erdogan zou ruiken, dan komen al die islamitische zelfmoordaanslagplegers nog van een koude kermis thuis.