Het einde van de goedkope energie

Vlak voor de milleniumwissel vernam ik voor het eerst van het begrip "Peak oil" via de site van Jay Hanson, Dieoff. Zijn geroep over peak oil en net energy bereikte echter slechts een beperkte groep mensen. Maar ruim tien jaar verder dringt langzaam het besef door dat de club van Rome gewoon gelijk had (zei het met wat beroerde timing) en dat de tijd over is dat één van de belangrijkste factoren in de economische groei, goedkope brandstof, ten einde raakt. Morgen begint in Brussel de conferentie van de Peak Oil die hards, ASPO 9. En juist vlak voor de conferentie zegt een hoge IEA baas het volgende: "The age of cheap energy is over." De ASPO kan zichzelf nu dus wel opheffen. De hoge energieprijzen hebben nu al impact. Maar dat zal alleen nog maar toenemen. Zelfs geharde Amerikaanse Republikeinen zien het gebeuren en roepen zomaar dat oliemaatschappijen daarom misschien wat minder subsidie moeten krijgen.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Journalisten De Pers checken de feiten niet

, door

Zo langzamerhand heb ik er een dagtaak aan om iedere keer weer de fabeltjes over de olie- en benzineprijs uit de wereld te helpen.
Dit keer was het De Pers die zich liet misbruiken door United Consumers en de BOVAG. En niet gehinderd door enige drang om op zoek te gaan naar feiten hebben ze klakkeloos de persuitingen overgeschreven.
Dus laat ik kort zijn. Nee, het is nog steeds niet de hoogste benzineprijs (voor inflatie gecorrigeerd). Dat zou iets van 1,74 moeten zijn.
En ja, als de benzineprijs in 2008 werkelijk de olieprijs had gevolgd, zouden we een revolutie gehad hebben. Dus wees blij dat de oliemaatschappijen juist niet iedere verhoging in de olieprijs altijd helemaal doorberekenen.


En doordat ze ook weer over accijns begonnen, heb ik mijn grafiekje op dat punt ook maar weer eens bijgewerkt. Daar kan dus best nog een beetje bovenop.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Tendentieuze journalistiek bij ‘Altijd wat’

, door

In het programma Altijd wat van afgelopen vrijdag werd in het onderdeel Feit of fictie aandacht besteed aan de benzineprijs. “In deze rubriek onderwerpt de redactie elke week een bewering aan een waarheidstest en stelt zich de vraag: feit of fictie?” Deze keer een mooi staaltje tendentieuze journalistiek. En dat terwijl ze beweren op zoek te gaan naar de waarheid.

De bewering/suggestie
In deze aflevering staat de bewering centraal of de onrust in Libië de echte oorzaak is van de stijging van de benzineprijs. Al snel wordt het vermoeden geuit dat de prijs van benzine net zo hard stijgt als de olieprijs, maar minder hard daalt.

De analyse van Feit of fictie
Verslaggever Ronald Sistermans begint goed. Interviews met Coby van de Linde van Clingendael en Paul Lasseur van BNR leveren een aardig beeld op van de verschillende invloeden op de olieprijs. Maar dan gaat het programma opzichtig in de fout.
Na een interview met Sharon Dijksma (PvdA), een belletje naar Shell en een gesprek met Paul Selms van United Consumers is de conclusie ineens dat de overheid en de oliemaatschappijen samenspannen om de consument zoveel mogelijk geld uit de zak te kloppen. Huhh?? Omdat Sharon Dijksma dat zegt? Of omdat Shell geen antwoord wil geven? Of omdat Paul Selms dit zegt? Waar zijn de feiten?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Benzineprijs op recordhoogte? Niet helemaal

, door

DATA - Ja, het is weer zover, Nederland in paniek. De benzineprijs staat op recordhoogte.
Maar is dit werkelijk het geval? Het is maar hoe je het bekijkt. Puur op de pompprijs bekeken klopt het. Het oude record was 1,692. En morgen staat de teller op 1,697.
Maar als je het corrigeert voor inflatie (ja discutabel, want benzine deel inflatiemandje) dan is het oude record in 2011 euro’s eigenlijk 1,736. Nog vier cent te gaan dus.
Niet dat ik er aan twijfel dat we dit jaar het record stevig gaan breken.

Hier de ontwikkeling mooi in een grafiek (ongecorrigeerd en gecorrigeerd).

En als we dan toch bezig zijn, hier nog iets over de relatie olieprijs vs benzineprijs.

Via de mail had ik namelijk contact met Gert-Jan Flikkema. Die is nog wat dieper ingegaan op mijn verhaal over die relatie tussen de olieprijs en benzineprijs. Ook hij kwam tot de conclusie dat het fabeltje over de benzine die wel altijd stijgt als de olie stijgt maar nooit daalt als de olie daalt, inderdaad een fabeltje is. Hier mooi weergegeven met behulp van dagkoersen.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Oliefabeltjes in NRC

, door

DATA - Update mei 2011: De meest recente versie van de grafiek staat hier.

Je zou denken dat NRC serieuze journalisten in dienst had die hun feiten goed nalopen. En op een kwantificeerbaar onderwerp als economie moet dat toch niet al te moeilijk zijn. Helaas ging het afgelopen zaterdag goed mis. En in dit geval nog wel door een heuse “onderzoeksjournalist“.

Hier even het belangrijkste stukje uit het artikel:
“Dat is raar. De hogere prijzen op de oliemarkt worden dus meteen doorberekend, maar de dalingen worden vertraagd. Sterker nog, de tarieven die een consument aan de pomp betaalt zijn de afgelopen twee jaar absoluut niet in dezelfde verhouding gedaald als de prijzen voor petroleum op de wereldmarkt.
Logische conclusie: we betalen te veel. Deskundigen zijn hierdoor niet verrast. Een hausse op de oliemarkt wordt altijd meteen omgezet in hogere prijzen aan de pomp, zo stellen zij. En bij een baisse wordt dat effect vertraagd. Dat was ook vóór 2008 het geval. Maar hoe komt dit dan?”

En hier de werkelijkheid:


Eenvoudig de getallen op een rijtje zetten en je ziet dat er niets van bovenstaande uitspraken klopt.
Even wat toelichting bij die grafiek. Ten eerste ga ik uit van de olieprijs in Euro’s. Die volgt uiteraard een ander patroon dan die in dollars. Maar uiteindelijk is die voor de Europese markt relevanter.
Verder ga ik uit van de kale benzineprijs (zonder accijns en zonder btw). Want alleen dat deel wordt beïnvloed door de olieprijs. Overigens zou je daar ook weer een deel van af moeten trekken omdat zaken als raffinage en transport weer niet heel direct geraakt worden door veranderingen in olieprijs.
Vervolgens heb ik de kale benzineprijs en de prijs van olie aan het begin van de grafiek op naar honderd omgerekend zodat ze vergelijkbaar zijn. Dus als olie in het begin 50 euro was en ergens 55 euro, dan geeft dan respectievelijk 100 en 110 in de grafiek. En als benzine (kaal) bij het begin 50 cent was en later 40 cent, dan wordt dat respectievelijk 100 en 80.
De ruwe data vindt u op het tweede blad van deze spreadsheet.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Volgt de benzineprijs wel de olieprijs? Update april 2010

, door

Update mei 2011: De meest recente versie van de grafiek staat hier.

Ja hoor, benzineprijs aan de pomp een beetje omhoog en gelijk hoor je weer “de man op straat” mopperen over kwartjes van Kok en de oliemaatschappijen die zulke graaiers zijn. Dat laatste hebben we een keer ontkracht. Maar we zitten weer wat verder in de tijd, dus de gegevens maar weer geactualiseerd. En wat blijkt? De oliemaatschappijen volgen heel netjes de prijs, op én neer.

Hoe moet u de grafiek lezen?
Om te beginnen is de gemiddelde benzineprijs (Euro 95 loodvrij) per week genomen. Daar is eerst de btw vanaf gehaald en vervolgens de accijns en andere toeslagen van de overheid. Daarbij hebben we de olieprijs in euro’s genomen in diezelfde week.
Om de getallen vergelijkbaar te maken hebben we de prijs in de startweek vertaald naar 100. Alle opvolgende weken zijn dus in verhouding tot die 100.

Hier de ruwe data in Excel formaat. Kunt u zelf ook spelen.
Binnenkort ook maar weer een update van de benzineprijs in historisch perspectief (inflatiegecorrigeerd)

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Volgt de benzineprijs wel de olieprijs?

, door

Via via bereikte ons een verzoek uit omroepland. Of wij een mooi plaatje hadden van het laatste kwartaal waarmee duidelijk werd dat de oliemaatschappijen wel snel de benzineprijs verhogen als de olieprijs omhoog gaat, maar niet zo snel de benzineprijs weer verlagen als de olieprijs weer omlaag gaat.
Nee, zo’n plaatje hadden we niet in de kast liggen. Maar nieuwsgierig als we zijn, gaan we dan toch zoeken. En binnen niet al te lange tijd hadden we een overzichtje gemaakt op basis van cijfers van het laatste half jaar. Weliswaar op weekbasis, maar toch.
Hier bleek dus niet echt uit dat de oliemaatschappijen “fout” zouden zitten.
Maar soms moet je ook gewoon iets presenteren dat geruchten/vermoedens ontkracht. En al helemaal als er nog iets anders op te merken is. Eerst maar even de grafiek (uitgebreid naar 8 maanden):


Er zijn een paar momenten te zien waarop de prijs van benzine wat traag reageert op een daling in de olieprijs. Maar heel hard is die relatie niet. Bovendien is het natuurlijk niet zo dat een oliemaatschappij vandaag alle olie koopt die morgen uw benzine is. Daar zitten buffers en heel veel financiële verrekeningen tussen.
Maar er is wel iets vreemds aan de hand met de trend. De olieprijs stijgt relatief harder dan de benzineprijs. Het lijkt er een beetje op dat de oliemaatschappijen de stijging van de olieprijs bufferen. Als je bedenkt dat een hoge olieprijs op termijn niet alleen de inkoop van olie raakt, maar ook het transport naar de raffinaderij, de raffinage zelf en het transport naar de pompen, dan is het opvallend te noemen dat er niet juist sprake is van een sterkere stijging van de benzineprijs ten opzichte van de olieprijs. Een beweging die in dit artikel ook geconstateerd wordt voor eind 2004.
Zouden de oliemaatschappijen zich wat inhouden omdat ze bang zijn voor de effecten van onrust bij een te snel te sterk stijgende benzineprijs? De conflicten van afgelopen maanden in veel landen maakt ze misschien voorzichtig.
Speculatie mijnerzijds. Wat zijn uw inzichten bij het zien van deze gegevens?

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Benzineaccijns en het kwartje van Kok

, door

Eigenlijk was het niet het kwartje van Kok maar het kwartje van van Amelsvoort. Maar goed, belofte maakt schuld. In januari presenteerde ik een grafiek met de benzine- en dieselaccijns van de afgelopen jaren, gecorrigeerd voor inflatie. Daaruit bleek dat die eigenlijk al een tijdje best wel stabiel is, ongeacht alle ophef.
Maar de telling begon na het “kwartje” omdat het CBS geen oudere cijfers had. In de reacties had ik al aangegeven op zoek te gaan naar oudere cijfers en belofte maakt schuld.
Nu heb ik aan de hand van cijfers van de Bovag voor benzine de situatie vanaf 1990 kunnen reconstueren. Dat is dus inclusief de invoering van dat kwartje (nu 8,3 eurocent) in 1991. Daarmee ziet de grafiek er wel iets anders uit. Hoewel het nog steeds meevalt als je het vergelijkt met de ongecorrigeerde variant van de Bovag.


Voor alle duidelijkheid, ik spreek hier over accijns maar reken met alle heffingen van overheidswege met uitzondering van de BTW. Oftewel, de brandstoftoeslag, de voorraadheffing, de SUBAT en de temperatuuraanpassing (vraag me niet wat dat is) zijn ook meegenomen.

Mocht iemand cijfers hebben van Diesel vanaf 1990, hoor ik dat graag.

Update:
Op verzoek van de reaguurders hier een extra grafiek. Dit toont het aandeel van heffingen (accijns etc..) exclusief btw als deel van de kale verkoopprijs (ook zonder btw) van benzine door de jaren heen:

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Mededeling

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Accijnspissers

, door
Accijnspisser (de~(m);-s) 0.1 een gemiddelde, schijnbaar hardwerkende, Nederlander die, niet gehinderd door feitenkennis, stijgende brandstofprijzen toeschrijft aan de immer toenemende accijns en de hebberigheid van de overheid.

Zie hier een stukje uit de krant van de Nederlanders met een permanente nachtmerrie:
Steeds meer beleggers en marktkenners houden er echter serieus rekening mee dat de prijs van een vat olie aan het eind van het jaar maar liefst 200 dollar per vat is. Paul van Selms van consumentencollectief UnitedConsumers.com schat in dat een liter benzine in dat geval €2 zal kosten. “Als de overheid de accijnzen niet verlaagt, zullen we daar uitkomen ja.”

Of de kop van een persbericht van de Bovag:
Zonder accijnsverlaging gaat benzineprijs richting € 2

Of de actiesite Kwartje-van-Kok-terug-nu!:
Wist u dat 62% van de brandstofprijs uit accijns bestaat?
Wist u dat er per dag ongeveer 23.000.000 (zegge 23 miljoen euro) aan accijns wordt verdiend van UW zuurverdiende geld waar u al normale belastingen over betaalt.

Oftewel, het is allemaal de schuld van de accijns. Het is de grote boze overheid die zorgt voor de dure benzine! We worden al jaren steeds meer uitgeknepen. En het is allemaal de schuld van de PvdA. Lees vooral ook de reacties bij gelijksoortige berichten.

Eigenlijk heb ik geen zin om hier uitgebreid tegenin te gaan. Want luisteren is niet een eigenschap die accijnspissers eigen is.
Toch maar even een aantal punten op een rijtje. Ten eerste stijgt de accijns op brandstof, gecorrigeerd voor inflatie, al een hele tijd niet. Het enige wat de overheid (en dus ook bijvoorbeeld Zalm van de VVD) om de zoveel tijd doet is er een paar cent bovenop gooien om de geldontwaarding te compenseren.
Ten tweede stijgt ook de benzineprijs, gecorrigeerd voor inflatie, slechts voorzichtig. Daarbij wel aangetekend dat we momenteel in zowel absoluut als relatief een record kennen met €1,65. Veel pieken hangen direct samen met de tijdelijke stijgingen van de olieprijs.
Ten derde is het helemaal niet zo dat 62% van de benzineprijs uit accijns bestaat. Het is minder dan 50% en daalt snel nu de prijs stijgt.
Ten vierde, hoe realistisch is het om de overheid te vragen geen accijns te heffen als de prijs naar 2 euro stijgt? 40 cent accijns inleveren? Waar komt dat geld dan vandaan? En wat als de prijs naar €2,50 stijgt? Alle accijns laten vervallen?
Echt, een paar cent accijnsverlaging maakt binnenkort geen zak meer uit. Learn to live with it. Stop met zeiken. Of staat er soms in de grondwet dat we recht hebben op goedkope brandstof?

Vorige Volgende