Geheime, zwarte gaten

Amerikanen martelen, Nederlanders niet. Tenminste: niet zolang we er geen (journalistiek) onderzoek naar doen. Maar helaas: geheime diensten zijn in Nederlandse media weinig sexy. En zo modderen ze voort. Het kostte de Amerikaanse politica Dianne Feinstein (81 jaar – u leest het goed) ruim zes jaar om een rapport over Amerikaanse martelpraktijken boven tafel te krijgen. Tot dat moment, nu een maand geleden, waren er goed gedocumenteerde vermoedens in Amerikaanse media. Het was wachten op een officiële bevestiging van de CIA zelf. En die ligt er nu – binnen één generatie. Rijst de vraag wat dit rapport zegt over de openbaarheid van de praktijken van de Nederlandse geheime dienst: AIVD. Wie zou in het Nederlandse parlement zo’n rapport boven tafel kunnen krijgen? Over, zeg, de Molukse treinkapingen, acties tegen de Nederlandse kraakbeweging, optreden van Nederlandse militairen in Libanon, Joegoslavië of Afghanistan? Waarschijnlijk niemand.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Begroting AIVD weer verder gestegen

DATA - Het is inmiddels traditie. Op prinsjesdag pluizen we de begroting van Binnenlandse Zaken door om de meest recente aanpassingen te vinden in het budget voor de AIVD. En wat blijkt dit jaar, weer een opwaartse correctie voor de komende jaren.

Ten opzichte van de begroting van 2015 komt er voor de jaren 2016 tot en met 2019 maar liefst € 100.000.000 bij.

Hier de cijfers op een rijtje:
aivd2016_475

Ze hebben al dat extra geld waarschijnlijk nodig om straks iedereen te kunnen afluisteren.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Emmanuel Huybrechts (cc)

Twijfelachtige informatie gebruikt in strafprocessen

ACHTERGROND - In strafprocessen wordt steeds meer informatie gebruikt die niet door politie en justitie is verzameld en waarvan de herkomst onduidelijk is. Dat schrijft Sven Brinkhoff in het proefschrift waarop hij onlangs in Nijmegen promoveerde.

Brinkhoff doelt daarmee op informatie uit externe bronnen zoals inlichtingendiensten, kliklijnen, privédetectives of ‘datamining’. Het is vaak niet duidelijk hoe die informatie is verzameld en of die rechtmatig is verkregen. Volgens Brinkhoff brengt het het gebruik van dergelijke informatie grote risico’s met zich mee. ‘Onschuldige burgers kunnen op basis hiervan te maken krijgen met ingrijpend overheidsoptreden’ volgens Brinkhoff.

Twijfel over de betrouwbaarheid van informatie doet afbreuk aan de kwaliteit van de rechtspraak. ‘Politie, officier van justitie en strafrechter doen er goed aan een kritische houding aan te nemen ten aanzien van dit soort anonieme en daardoor oncontroleerbare externe informatie. Een anonieme melding rechtvaardigt niet altijd een aanhouding of een privacyschendende doorzoeking van een woning.’ Hij dringt aan op meer wettelijke mogelijkheden om de de rechtmatigheid van de verzameling van anonieme externe informatie te toetsen.

Openbaarheid van informatie is cruciaal in een strafproces. Alle betrokkenen moeten weten op welke informatie een verdenking en vervolgens een strafproces is gebaseerd. En op grond van ondeugdelijke informatie kan iemand niet veroordeeld worden. Het is niet zelden een aanknopingspunt voor advocaten om hun cliënt vrij te pleiten.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Begroting 2015: ruim €200 miljoen aan bezuinigingen op AIVD definitief verdwenen

DATA - Tussen april 2013 en september 2014 zitten maar zeventien maanden. Maar in die zeventien maanden is er in drie stappen maar liefst €200 miljoen aan bezuinigingen op de AIVD verdwenen uit de begroting voor de periode 2015 tot en met 2018. Een onderbelicht punt in al het rumoer rond Prinsjesdag dit jaar.

Laten we bij het begin beginnen. In het voorjaar van 2013 moest minister Plasterk bekend maken dat ook de AIVD stevig moest bezuinigen. We hebben het toen even in historisch perspectief geplaatst. Vanaf dag één was er protest.

We geven hier nog even het plaatje zoals het er toen uit zag:

aivd_rev2013_v2_475

Toen kwam het begrotingsakkoord van herfst 2013. Toen ging er al 10 miljoen van de aangekondigde bezuinigingen af.

Maar het geknaag begon pas echt goed toen bleek dat Nederlandse jihadi’s naar Syrië, en even later ook nog naar IS(IS), gingen en mogelijk terug zouden komen. De AIVD moest meer geld voor hebben om dat in de gaten te houden.

Toen waren van de 70 miljoen euro aan bezuinigingen in 2018 nog maar 35 miljoen over. Bij elkaar al 100 miljoen minder in vier jaar.

En dan verscheen vandaag de begroting voor 2015. En wat schetst onze verbazing? Nog meer bezuinigingen weggepoetst. En dan ziet het plaatje er als volgt uit:

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Plasterk wijst anti-spionageverdrag af

De Volkskrant:

Minister Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken wijst een zogenaamd ‘anti-spionageverdrag’ tussen Europese landen af. Hij heeft ‘ernstige aarzelingen’ bij een voorstel van de Raad van Europa dat voorziet in regels voor het bespioneren van Europese burgers en bevriende overheden.

AIVD en MIVD moeten immers wel hun gang kunnen blijven gaan.

Dat de Raad van Europa de huidige inlichtingenpraktijkeen ‘fundamentele bedreiging van mensenrechten’ noemt, doet blijkbaar niet ter zake.

AIVD luisterde mensenrechtenadvocaten af

De AIVD heeft jarenlang het advocatenkantoor Prakken/d’Oliveira afgeluisterd, en gesprekken tussen advocaten en cliënten uitgeschreven, zonder dat hier afdoende aanleiding toe was. Dit heeft de Minister van Binnenlandse Zaken inmiddels toegegeven.

De advocaten van Prakken d’Oliveira hadden geklaagd omdat zij vermoedden al jarenlang door de AIVD te worden afgeluisterd. Uit het door de minister overgenomen advies van de commissie van toezicht blijkt dat de AIVD inderdaad vaak gesprekken tussen cliënten of derden met de advocaten van Prakken d’Oliveira heeft afgeluisterd, waarbij “communicatie die evident niet als relevant voor enig onderzoek van de AIVD kan worden beschouwd” is uitgewerkt.

Lubach over privacy

Arjen Lubach laat nog eens fijntjes zien hoe hypocriet onze politici zijn als het gaat om onze privacy. Sommigen draaien om als en blad aan een boom (Hennis-Plasschaert), terwijl anderen (Plasterk) ineens hun mond houden als er een camera in de buurt is.

Onder het mom van veiligheid en landsbelang krijgen Nederlandse inlichtingendiensten meer bevoegdheden. De overheid wil alles van ons weten en bijna de gehele ministersploeg doet hier aan mee.

OM en AIVD hebben via Belastingdienst toegang tot gegevens die ze zelf niet mogen verzamelen

Daarnaast gaat ook de Belastingdienst zelf ook heel ver bij het verzamelen van allerhande gegevens, zo meldt De Correspondent:

[…] een aantal recente voorvallen laat zien dat de Belastingdienst soms wel erg ver gaat in het bevredigen van de eigen informatiebehoefte. Waar een overheidsdienst als de politie aan zeer strenge regels is gebonden, kent de fiscus nauwelijks beperkingen in het verzamelen van informatie over burgers. Daarbij zoekt de Belastingdienst bovendien de grenzen van de wet op, of gaat daar zelfs overheen.

Uit onderzoek Lees hier meer over deze wettelijke achterdeur van De Correspondent blijkt daarnaast dat andere overheidsinstanties, zoals de AIVD, MIVD en het Openbaar Ministerie, toegang kunnen krijgen tot de goudmijn aan gegevens die bij de Belastingdienst ligt opgeslagen. Dat kan, zo blijkt uit ons onderzoek, via een wettelijke ‘achterdeur’, die hen in staat stelt om gegevens op te vragen die ze niet zelf mogen vorderen of minder lang mogen bewaren.

Het gaat daarbij niet alleen maar om de persoonsgegevens van miljoenen Nederlanders over werk-, loon- en banktransacties, maar ook over informatie over kentekens, beelden van kentekenregistraties, parkeergedrag en het OV-reizigersgedrag.

‘Deze achterdeur staat wagenwijd open’, zegt emeritus hoogleraar strafrecht Theo de Roos verbaasd wanneer ik hem de bevindingen voorleg. ‘Dit is heel bedenkelijk en een open uitnodiging voor andere overheidsinstanties. Een officier van justitie die niet meer dan een verdenking heeft van een strafbaar feit, kan al gegevens opvragen.’

‘Dat gaat inderdaad extreem ver,’ bevestigt ook Guido de Bont, hoogleraar Belastingrecht. ‘De politie heeft veel wettelijke beperkingen, maar het ligt gewoon allemaal bij de fiscus en geen haan die ernaar kraait. We hebben een monster gecreëerd.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Vorige Volgende