Zet het recht op abortus, euthanasie en het homohuwelijk in de Grondwet

van Mr. Huub Linthorst Het is een wonderlijk fenomeen: in de Verenigde Staten van Noord-Amerika dreigt het recht op abortus in belangrijke mate ongedaan te worden gemaakt, en in Nederland gaan demonstranten de straat op. Wat denken die demonstranten daarmee te bereiken? Niet dat het Amerikaanse Hooggerechtshof een andere beslissing gaat nemen dan daar nu in concept voorligt, neem ik aan. Waarschijnlijk wel: duidelijk maken dat er Nederlanders zijn die het heel erg zouden vinden als iets dergelijks ook in Nederland zou gebeuren. Dat is niet echt nieuws; we konden het al vermoeden. Wat wel nieuw zou zijn is als demonstranten zouden aangeven wat er dan wél zou moeten gebeuren om het onheil af te wenden. Ik geef daarvoor, nu de demonstranten zelf niet op het idee gekomen zijn, een voorzet: wetgeving. Daarbij zijn er twee opties: gewone formele wetgeving en een herziening van de Grondwet. De eerste optie heeft uiteraard de nodige beperkingen. Er bestaat al een Wet afbreking zwangerschap en nog onlangs zijn een aantal verbeteringen daarin voorgesteld. Een meer vergaande verbetering zou zijn: het uit het strafrecht halen van overtredingen door artsen van de bepalingen van die wet. Dat maakt het voor het openbaar ministerie onmogelijk om door middel van (proef)processen te proberen de toepassing van de wet strikter te maken. Zoals het O.M. dat, gelukkig zonder succes, al bij de euthanasiewet heeft gedaan. Er zijn dan ook goede redenen om in ieder geval ook deze weg te bewandelen, maar voldoende is het niet. De tweede optie is wat fundamenteler van aard. Het recht op abortus zou in de Grondwet opgenomen kunnen worden. Daarbij valt te denken aan het toevoegen van een tweede lid aan artikel 11 van de Grondwet. Dat artikel luidt nu: “Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.” In een nieuw tweede lid zou het recht op zelfbeschikking vastgelegd kunnen worden. Overwogen zou kunnen worden om daarbij niet alleen het recht op abortus te betrekken, maar ook het recht op euthanasie. Beide hebben betrekking op het menselijk lichaam en het menselijk leven dat daarin besloten ligt. Ik geef een voorzet: Lid 2: Ieder heeft het recht op beschikking over zijn eigen lichaam en over zijn eigen leven en het leven dat iemand als gevolg van een zwangerschap in zich draagt, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen die passend en noodzakelijk zijn voor het bereiken van een legitiem doel. Zo’n bepaling heeft pas volledig effect als het toetsingsverbod van artikel 120 Grondwet wordt geschrapt – wat goed zou passen in het streven naar een nieuwe bestuurscultuur – maar ook zonder dat wordt het wel heel lastig om de huidige Wet afbreking zwangerschap en de Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding in te trekken of te wijzigen ten nadele van het zelfbeschikkingsrecht. En de aan Europese rechtspraak ontleende toevoeging “die passend en noodzakelijk zijn voor het bereiken van een legitiem doel” levert in ieder geval onmiddellijk een waarborg op tegen tè vergaande beperkingen bij algemene maatregel van bestuur. Die toevoeging zou overigens ook niet misstaan in het eerste lid. Over de meest wenselijke redactie kan natuurlijk altijd gedelibereerd worden. Precies dát is ook de bedoeling van dit voorstel. Met die deliberaties kan maar beter zo snel mogelijk gestart worden. Des te eerder zal dit voorstel, of een ander, “constitutionele rijpheid” verkregen hebben; althans voor zover dat nog nodig is nu er al een Wet afbreking zwangerschap en een Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding bestaan. En nu we toch bezig zijn, voorzienbaar is wat de volgende aanleiding voor een demonstratie kan zijn: de vrees dat het homohuwelijk in gevaar komt. Ook dat laat zich prima in de Grondwet verankeren. Aan artikel 10 van de Grondwet, dat gaat over het recht op een persoonlijke levenssfeer, zou een nieuw vierde lid kunnen worden toegevoegd: Lid 4: Ieder heeft recht op eerbiediging van zijn familie- en gezinsleven, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen die passend en noodzakelijk zijn voor het bereiken van een legitiem doel. Dit recht omvat mede het recht van een ieder, ook personen van gelijk geslacht, om een huwelijk of partnerschap aan te gaan. Ook hiervoor geldt: de redactie kan vast beter. Maar ook nog eens delibereren over de vraag of het voorstel wel “constitutionele rijpheid” heeft verkregen lijkt mij in dit geval nogal overdreven. Het gaat alleen nog maar over de vraag of het aan de huidige wetgeving ten grondslag liggende beginsel – dat in de samenleving breed geaccepteerd is – in de Grondwet gecodificeerd moet worden. Daarna rest nog maar één horde die door dit voorstel én het vorige genomen moet worden: het tegenargument dat geen inhoudelijk argument is, maar altijd goed van pas komt voor iedereen die wars is van nieuwlichterijen: “We hebben in dit land een beknopte Grondwet”. Nou en? Is dat een belangrijkere waarde dan een streven het waarborgkarakter van de Grondwet te verbeteren? En hangt dat op twee nieuwe artikelleden? Zo ja, dan schrappen we toch een paar van de meest overbodige artikelen? Ik weet er wel een paar, maar zal de lezer daar nu niet mee vermoeien. Dit artikel verscheen eerder bij het Montesquieu Instituut. Mr. Huub Linthorst is voormalig directeur Wetgeving en Juridische Zaken van het Ministerie van Economische Zaken.

Foto: Miki Jourdan (cc)

Gelekt vonnis: donkere toekomst voor abortusrecht in Amerika 

ANALYSE - Nog nooit eerder in de geschiedenis van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten werd een volledig concept-vonnis gelekt. Maandagavond publiceerde nieuwswebsite POLITICO een geschreven uitspraak van 60 pagina’s in de abortus-zaak Dobbs v. Jackson Women’s Health Organization; de uitspraak zou pas over enkele weken worden gedaan.

De inhoud van het vonnis is nog explosiever dan het lek. De uitspraak zou korte metten maken met de grondwettelijke beschermingen op het abortusrecht en – zijdelings – andere fundamentele rechten, zoals de openstelling van het huwelijk en het verbod op anti-sodomiewetgeving, op de helling zetten. Amerika is in rep en roer.

De uiteindelijke inhoud van de uitspraak moet nog worden bepaald; en mogelijk dat de scherpste kantjes eraf worden gehaald. Desalniettemin schetst het conceptvonnis – en het feit dat de conservatieve vleugel van het Hoogegerechtshof met 6 tegen 3 in de meerderheid is – een donker toekomstbeeld voor het Amerikaanse abortusrecht en de Amerikaanse grondrechten in bredere zin.

Roe v Wade

Tot 1973 werd het recht op abortus bepaald door de verschillende Amerikaanse staten. Destijds was in het merendeel van die staten abortus onder de meeste omstandigheden verboden; in enkele staten was abortus op aanvraag legaal. In 1973 stelde het Hooggerechtshof in de zaak Roe v. Wade een ondergrens aan wat staten konden verbieden ten aanzien van abortus.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Closing Time | Gorefest

Het is godverdomme treurig dat er aandacht voor gevraagd moet worden, anno 2019. Maar as we speak wordt in Amerika abortus in verschillende staten verboden, waarbij zelfs de doodstraf opgelegd kan worden voor het (laten) uitvoeren van een abortus. Waarbij de bizarre situatie ontstaat dat, in het geval van abortus na verkrachting of incest, de niet-moeder of de arts hogere straffen kunnen krijgen dan de verkrachter / incestpleger. Ook in Nederland staan tegenwoordig hufters vrouwen lastig te vallen bij abortusklinieken. En, het zal ook eens niet, Neerlands eigen radicaalrechts springt op de bandwagon en keert zich tegen abortus… en euthanasie, en werkende vrouwen in het algemeen. Nee, geen link, want al veel te veel aandacht.

Foto: Greenpeace Polska (cc)

Het zwarte schaap van Europa

Maandag beloofden in Glasgow leiders van honderd landen een einde te maken aan de ontbossing. Daaronder was ook Polen, het land dat dit voorjaar nog in strijd met uitspraken van het Europese Hof besloot de bijl te zetten in het woud van Białowieża, een bijzonder waardevol bosgebied aan de grens met Wit-Rusland. In het bos, dat ongeveer even groot is als de provincie Utrecht, verblijven wolven en Europese bizons. Het wordt een oerbos genoemd, omdat een groot deel van het woud in zijn natuurlijke staat is behouden. Het staat al tientallen jaren op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Milieubeschermers die jarenlang actie voerden tegen de aantasting van dit gebied verliezen het bij de Poolse regering van de houtkappers. Het Europese Hof heeft Polen in 2018 al verboden om bomen in het bos te kappen. Een eerdere weigering om te stoppen met kappen kostte Polen een boete van 100.000 euro per dag. De regering zegt nu net als drie jaar geleden bomen te willen kappen om paden vrij te maken, de plaatselijke bevolking te voorzien van brandhout en de bomen te beschermen tegen een schorskever.

Een muur in het bos

Niet alleen de houtindustrie bedreigt het bos. Natuuronderzoekers van het Zoogdieronderzoeksinstituut in Białowieża waarschuwen  voor de negatieve gevolgen van de bouw van een muur aan de grens met Wit-Rusland. De Poolse regering wil een muur bouwen om de migranten tegen te houden die vanuit Wit-Rusland het land proberen binnen te komen op weg naar Duitsland. De wetenschappers wijzen er op dat een muur ook een negatieve invloed kan hebben op de migratie van dieren in het Białowieża-woud. Zij vrezen dat een muur in het bos er toe zal leiden dat het Białowieża-bos van de UNESCO-werelderfgoedlijst wordt verwijderd. De regering kondigt de oprichting aan van corridors voor dieren. Het conflict met Wit-Rusland over de migranten, die Loekasjenko opzettelijk de grens over zou sturen als reactie op de sancties van de EU tegen zijn bewind, escaleerde deze week toen Poolse militairen ’s nachts oog in oog kwamen te staan met gewapende Wit-Russen die zich volgens Polen aan de verkeerde kant van de grens bevonden.

Foto: Piotr Drabik (cc)

Demonstraties in Polen gaan over meer dan de abortuswetgeving

ELDERS - In Polen wordt al een week lang gedemonstreerd tegen een uitspraak van het Constitutioneel Hof over abortus. Terwijl de leider van regeringspartij PiS aanstuurt op polarisatie laat de president een ander geluid horen.

Het Poolse Constitutioneel Hof, waarvan de onafhankelijkheid wordt betwist, bepaalde dat het aborteren van een foetus met een afwijking in strijd is met de grondwet. Dit betekent dat het recht op abortus in het sterk katholieke land nog verder wordt ingeperkt. Abortussen zijn alleen nog toegestaan na incest, verkrachting of levensgevaar voor de moeder. Polen had in vergelijking met andere Europese landen al een heel strenge wet die veel vrouwen dwong voor een abortus naar het buitenland te gaan of een beroep te doen op illegale hulp met alle risico’s van dien. Het zijn vooral de minder gefortuneerde vrouwen die door de uitspraak van het Hof worden getroffen.

Voor de regerende PiS, de partij voor Recht en Rechtvaardigheid (sic), zijn de demonstraties een aanleiding om zich van haar meest conservatieve en traditionele kant te laten zien. Partijleider Jarosław Kaczynski riep zijn landgenoten per video op de kerken te verdedigen tegen de aanvallen van de pro-abortus bdeweging. Hij beschuldigde de demonstranten bij te dragen aan de verspreiding van het coronavirus dat dezer dagen tot records aan besmettingen heeft geleid. Het was vooral een gebaar richting zijn extreemrechtse concurrenten. Een conflict met extreemrechts was vorige maand aanleiding voor de partijleider, die tot dan op de achtergrond bleef, om zich rechtstreeks te gaan bemoeien met het regeringsbeleid.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Roel Wijnants (cc)

De wet van Pieter Dirk Uys

COLUMN - Heeft u het ook gelezen? Dat paginagrote interview in het NRC met de voorman van Civitas Christiana, Hugo Bos? Een katholieke activistenclub die zich teweerstelt tegen abortus, homohuwelijk en meer in het algemeen streeft naar:

terugkeer naar de waarden die sinds de Verlichting omver zijn gehaald en onze samenleving in betekenisloze, seculiere chaos hebben gestort

Geen gebrek aan ambitie, zou ik zeggen. Vooroorlogs is misschien nog wel haalbaar, maar vóór de Verlichting? Dan moet je toch echt in een ander land gaan wonen en ik zou werkelijk zo gauw niet weten welk. De Verlichting is overal, zelfs waar hij niet is.

Civitas Christiana heeft drie hoofdcampagnes:

  • Stichting Recht zonder Onderscheid, die zich verzet tegen abortus;
  • Gezin in Gevaar, tegen de LGBT-plus propaganda en gender-ideologie en
  • Cultuur onder Vuur, dat behoud van de Nederlandse cultuur en christelijke tradities waaronder Zwarte Piet nastreeft.

Bij dat laatste denkt u wellicht aan een fout van de journalist, maar dit is geen vergissing.

Even verderop staat het er echt:

Ook niet-gelovigen willen behoud van onze christelijke tradities, zoals Zwarte Piet.

Ik heb mij een volle dag afgepijnigd hoezo en waarom Zwarte Piet een christelijke traditie zou kunnen zijn. Maar in de bijbel kom ik niet verder dan een zéér hoge Ethiopische ambtenaar, de koningen van Kush, de Koningin van Sheba, en het mooiste meisje van de hele wereld, maar geen Zwarte Piet.

Foto: Jon Chiang (cc)

Ierse premier mijdt referendum over abortus

ELDERS - Legalisering van abortus blijft een twistpunt in Ierland en Noord-Ierland. Kindermisbruik wordt toegedekt.

De vorig jaar aangetreden premier van Ierland Enda Kenny had het beloofd in de verkiezingscampagne: een referendum over het intrekken van het achtste amendement op de Ierse grondwet uit 1983 dat abortus verbiedt. Ierland heeft met Polen, Malta, Italië en Cyprus de minst vrije abortuswetgeving. Eenmaal aan de macht met zijn minderheidsregering van de christendemocratische Fine Gael wil hij er niet meer over praten. De kwestie werd afgelopen zomer weer opgerakeld door twee vrouwen die op Twitter hun verhaal deden over de abortus die ze in Engeland lieten uitvoeren. Woensdag j.l., op de internationale dag voor vrouwenrechten, herinnerden duizenden demonstranten Kenny aan zijn belofte met een Strike4Repeal

Kenny heeft nog een ander gevoelig onderwerp op zijn bord gekregen. Het misbruik van de onder voogdij geplaatste geestelijk gehandicapte Grace en de rol van gezondheidszorgautoriteiten die hebben geprobeerd de zaak in de doofpot te stoppen. Pas nadat de liberale Fianna Fail partij om ging besloot de regering het onderzoek uit te breiden naar mogelijk misbruik bij 46 andere kinderen.

En dat komt dan nog bovenop het onderzoek naar de vondst van een massagraf met bijna 800 babylijkjes bij een voormalig opvanghuis van nonnen voor ongehuwde moeders. Een lokale historica ontdekte het graf nadat ze voor de kinderen wel overlijdensgegevens vond, maar geen graven. Premier Kenny sprak van een chamber of horrors. Maar daarmee kan de zaak niet worden afgedaan. In de Guardian bepleit Tanya Gold een onderzoek naar al deze opvanghuizen. Dat is volgens haar in het belang van alle kinderen die er geboren zijn, en vervolgens voor adoptie zijn afgestaan, en van alle ongehuwde moeders die in in het bekrompen katholieke Ierland geen andere keus hadden dan zich over te geven aan het strafregime van de nonnen om vervolgens voor altijd van hun kind gescheiden te blijven.

Baas over eigen zak(centen): ‘juridisch abortusrecht’ voor mannen

Vrouwen die menen (nog) niet toe te zijn aan het moederschap hebben bij een ongeplande zwangerschap het recht zich van hun aanstaande ouderschap te ontdoen.

Mannen die menen (nog) niet toe te zijn aan het vaderschap hebben bij een ongeplande zwangerschap echter níét het recht om zich (eenzijdig) van hún aanstaande ouderschap te ontdoen.

Wat te doen aan deze rechtsongelijkheid?

De jongerenafdeling van een Zweedse liberale partij stelt een oplossing voor.

Twintig jaar cel vanwege een miskraam

Purvi Patel, een 33-jarige vrouw uit Indiana (VS) heeft twintig jaar cel opgelegd gekregen vanwege ‘feticide’ en ‘verwaarlozing van een afhankelijk persoon’. Patel zocht na de miskraam hulp in het ziekenhuis. Het ziet er naar uit dat die hulpvraag haar nu vele jaren van haar leven kost.

Volgens de aanklager heeft Patel willens en wetens een vruchtafdrijvend middel geslikt, en leefde de 24 weken oude foetus nog toen deze ter wereld kwam. Probleem is echter dat er geen spoor van dat middel in het bloed van Patel werd aangetroffen en dat de test op basis waarvan de patholoog-anatoom tot de bevinding kwam dat de foetus heeft geademd uitermate dubieus is.

De zaak Patel staat echter niet op zichzelf. In tal van Amerikaanse staten zijn wetten aangenomen die zogenaamd het leven van moeder en kind beschermen, maar in werkelijkheid vrouwen keihard afstraffen als de zwangerschap misloopt.

Juriste Lynn Paltrow, van National Advocates for Pregnant Women, geeft diverse voorbeelden van vrouwen die zich letterlijk in het beklaagdenbankje bevonden na een bevalling die slecht – of nog net goed – afliep; hetzij omdat ze online informatie opzochten over abortus, een keizersnede uitstelden, van de trap vielen, cocaïne gebruikten of een zelfmoordpoging hadden ondernomen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Volgende