Voorpagina

Zoekresultaten voor

'privacy'

Quote du Jour

Quote du Jour | Trump profiteert van 9/11

, door

Onder de kop ‘De wetteloze reactie op 9/11 maakte de weg vrij voor Donald Trump‘ schrijft Mari Meyer over de binnenlandse gevolgen voor de VS van veiligheidsmaatregelen die zijn genomen na de aanslagen op het World Trade Center, nu 25 jaar geleden.

In het artikel komt David Kaye, hoogleraar internationaal recht aan het woord:

“Vlak na de aanslagen hanteerden we een wetteloze aanpak, zonder serieus na te denken over de vraag of die maatregelen gepast of nuttig waren voor onze veiligheid. Wat we vandaag de dag zien, lijkt op een militarisering van de Amerikaanse overheid tegen mensen die in de Verenigde Staten wonen”, zegt Kaye. Dat leidt ertoe dat inwoners – migranten, maar ook staatsburgers – te maken hebben met de Nationale Garde die wordt ingezet tegen eigen burgers, alsmaar strengere grensmaatregelen en toenemende surveillance (…) Amerikanen wordt sindsdien het idee voorgespiegeld dat privacy onbelangrijk is in een wereld waarin terrorisme bestaat. Veel gesprekken over surveillance worden nog altijd gelinkt aan het uitbannen van dreiging. Wie zich ertegen verzet, wordt neergezet als iemand die niet geeft om de nationale veiligheid. Privacy en vrijheid van meningsuiting worden voorgesteld als luxe, niet als noodzakelijke onderdelen van een democratie.”

Foto: 1970luizcosta on Pixabay

Wie bestuurt de digitale stad

, door

OPINIE - In het publieke debat over digitalisering ligt de nadruk vaak op privacy, cybersecurity en innovatie. Minder aandacht is er voor een fundamenteler vraagstuk: wie heeft feitelijk de zeggenschap over de digitale infrastructuur waarop onze overheid en publieke dienstverlening draaien? Hoewel Nederland en Europa steeds meer digitale regels maken, zijn zij voor de uitvoering in hoge mate afhankelijk van private – vaak niet-Europese – technologiebedrijven. Een gastbijdrage van Bas Guldemond over digitale afhankelijkheid, democratische zeggenschap en publieke digitale voorzieningen.

Ik schrijf dit artikel op een terras naast de oude beurs in Brussel, een gebouw dat ooit het kloppend hart vormde van de Europese handel. Mensen lopen voorbij, de stad ademt geschiedenis, maar mijn gedachten gaan naar Nederland. Naar de manier waarop een groot deel van onze digitale samenleving – van gemeentelijke dienstverlening tot vitale overheidsvoorzieningen – weliswaar in Brussel onderwerp is van politieke besluitvorming, maar elders wordt ontwikkeld en beheerd.

De macht die onze digitale samenleving vormgeeft, bevindt zich namelijk niet uitsluitend op de plaatsen waar wetten en regels worden vastgesteld. In Brussel worden kaders gecreëerd die bepalen hoe technologie moet functioneren, maar de systemen waarop onze publieke dienstverlening steunt, worden veelal buiten het directe bereik van de Nederlandse en Europese overheid ontworpen, onderhouden en aangepast. De keuzes die ons dagelijks digitaal leven beïnvloeden, worden daardoor niet altijd gemaakt waar democratische verantwoording het sterkst is georganiseerd.

Foto: NASA on Unsplash

“Maar wat als we voor het verkeerde alternatief kiezen?”

, door

COLUMN - Eind vorige eeuw ging ik informatica studeren aan de HTS. Ik vond het magisch hoe je met weinig middelen hele toffe nieuwe dingen kunt maken. Tijdens mijn middelbare schooltijd liep ik al het programmeervirus op door leuke en handige programma’s te schrijven, toen nog onder MS DOS. Het gaf me een enorm bevrijdend gevoel, en ik kon er veel creativiteit in kwijt. Daar ga ik goed op.

En hoewel je anno 2026 met veel minder kennis, met nog goedkopere techniek, en minder tijd, nog veel meer gaafs zou kunnen maken, krijgen steeds minder mensen (waaronder ik) bij ICT nog dat bevrijdende gevoel. Ik voel me steeds vaker een organische slaaf van een log en shitty digitale gevangenis. Of het nou de Outlook e-mail is van de gemeente Nijmegen, of het delen van bestanden via Teams met sommige partners op de Radboud Universiteit: gebruikers worden gedwongen trage en nodeloos onhandige programma’s te gebruiken waarvoor al decennia veel betere alternatieven zijn. Daar ga ik heel slecht op.

Zoals @bert_hubert laatst catchy formuleerde hebben veel grote organisaties hun tech-afdelingen de afgelopen decennia getransformeerd naar big-tech-afdelingen. En dat is zonde. Want de belangen van big tech zijn niet de onze.

Waan van de dag

Opvolger DigiD blijft afhankelijk van Amerikaanse software

, door

“NL Wallet, de aankomende digitale identiteitsapp van de overheid, is afhankelijk van software van Apple en Google, blijkt uit onderzoek van Follow the Money. In een reactie zegt het ministerie te ‘bestuderen’ of er mogelijkheden zijn de app alsnog minder afhankelijk te maken van Amerikaanse techgiganten.

Terwijl heel Europa zich probeert los te weken van Amerikaanse technologie, is NL Wallet alleen bruikbaar voor burgers met een account bij Google of Apple. Daar ziet het tenminste wel naar uit, zo bevestigt een woordvoerder van de verantwoordelijk staatssecretaris. 

Quote du Jour

Quote du Jour | onze democratie moet beschermd worden

, door

QUOTE - Op Voxweb staat een interessant interview met Bart Jacobs (hoogleraar computer security, privacy & identity) en Rowin Jansen (gespecialiseerd in het nationale veiligheidsrecht), naar aanleiding van een boek dat ze geschreven hebben over de democratie die onder druk staat (getiteld: Democratie onder druk).

De boodschap: ook Nederland kan relatief eenvoudig afglijden naar een autocratie, zoals dat ook gebeurde in onder andere Polen, Hongarije en de VS.

Foto: Monument Universal Links on Human Rights (1995) Tony O'Malley William Murphy (cc)

Kabinet-Jetten: Gooi mensenrechten niet overboord om migratie te beperken

, door

COLUMN - van Lize Glas, Jasper Krommendijk en Annick Pijnenburg

Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) beschermt ons al meer dan 70 jaar tegen bijvoorbeeld foltering en discriminatie en beschermt onder andere het recht op vrijheid van meningsuiting en het recht op privacy. Toch dreigen deze mensenrechten op een Europese top op 15 mei 2026 ten onrechte deels overboord gegooid te worden. Hieraan liggen twee motieven ten grondslag.

Allereerst zou het EVRM, zoals Tweede Kamerlid Boomsma (JA21) eind maart bij Nieuwsuur zei, ‘steeds verderstrekkend geïnterpreteerd’ worden ‘op een manier die nooit door politici zo bedoeld is’ dan toen zij het verdrag opstelden in 1950. Boomsma wees ter illustratie op de klimaatrechtspraak van het Europese Mensenrechtenhof die Zwitserland zou verplichten om miljarden aan klimaat uit te geven. In een motie uit juni 2025 wees onder anderen Boomsma ook met de vinger naar de migratierechtspraak van hetzelfde Hof dat “de ruimte voor het asielbeleid in verregaande mate” zou beperken.

Het EVRM interpreteren zoals in 1950 de bedoeling was, is duidelijk onwenselijk. De opstellers van het verdrag hadden ideeën die de meesten van ons als gedateerd of zelfs racistisch zouden zien. Zo verklaarde Nederland het verdrag niet van toepassing op Nieuw-Guinea omdat de bevolking onvoldoende ontwikkeld zou zijn en hadden de opstellers van het verdrag niet direct vrouwen voor ogen wanneer zij dachten aan mensenrechten. Bovendien voorzagen de opstellers niet in welke context het EVRM nu moet worden toegepast. Zo is het recht op privéleven van toepassing op ‘correspondentie’: brieven in de context van de jaren 50. Als het Mensenrechtenhof dit recht niet van toepassing had verklaard op mails en appjes, zou dit recht nu irrelevant zijn.

Foto: Andrew Heald on Unsplash

Camera in Beeld: het illegale surveillancenetwerk van de politie

, door

De politie presenteert “Camera in Beeld” als een onschuldig register. Een database waarin te zien is waar camera’s hangen, zodat agenten bij incidenten snel kunnen aankloppen voor beelden. Samen werken aan veiligheid, dat soort werk.

Deze database wordt gevuld door burgers die vrijwillig hun deurbelcamera’s registreren en daarmee de overheid helpen bij het oplossen van misdaden. Mooi toch? Maar bij nadere beschouwing blijkt dat eigenlijk alleen camera’s die de wet overtreden voor de politie waardevol zijn. Camera’s die zich aan de AVG houden, filmen beperkt. Ze maskeren de openbare ruimte. Ze registreren alleen eigen terrein. Ze bewaren kort. Hun bruikbaarheid voor opsporing blijft zo goed als nihil.

De camera’s die wél veel opleveren, doen precies het omgekeerde. Ze filmen stoepen, straten, portieken, buren en voorbijgangers. Ze missen waarschuwingsborden. Ze staan te ruim afgesteld. Ze registreren permanent. Juridisch gezien onrechtmatig, praktisch gezien uiterst bruikbaar.

Die beelden vormen de kern van het systeem.

De infrastructuur draait daarmee op overtredingen van burgers. Wie zich aan de regels houdt, levert nauwelijks materiaal. Wie de privacywet negeert, wordt leverancier. Het systeem selecteert impliciet op illegaliteit.

Wat er meestal ook niet bij wordt verteld: die beelden kunnen worden opgevraagd en gebruikt zonder voorafgaande rechterlijke toetsing. Geen onafhankelijke afweging. Geen proportionaliteitstoets door een rechter-commissaris. Een vordering op basis van het Wetboek van Strafvordering volstaat. Wie zo’n verzoek krijgt, moet meewerken. “Camera in Beeld” fungeert daarmee als infrastructuur waarmee de politie snel toegang krijgt tot particuliere surveillancedata, zonder voorafgaande rechterlijke toetsing.

Waan van de dag

Big Brother Awards 2025

, door

De Big Brother Awards worden elk jaar georganiseerd door Bits of Freedom.

Kandidaten zijn personen, bedrijven en overheden die grove inbreuken hebben gemaakt op de communicatievrijheid en privacy van burgers. Het zijn de ‘prijzen’ voor de grootste schenders van onze digitale rechten; misschien wel de minst begeerde prijs om te winnen!

Dit jaar zijn genomineerd: de Belastingdienst, Clinical Diagnostics Nederland, Microsoft, de Nationale Politie en de Verenighing Nederlandse Gemeenten.

De burner phone van mijn dochter

, door

COLUMN - Mijn dochter van 11 heeft een ‘burner phone‘. En dat had de school kunnen voorkomen.

Ik maak me zorgen over hoe afhankelijk we ons hebben gemaakt van aantoonbaar kwaadaardige bedrijven (zoals Facebook’s Meta) en hen echt zo’n beetje alles van ons laten weten.

Een manier waarop we dat doen, is door WhatsApp op onze telefoons te installeren. WhatsApp weet niet alleen wie je allemaal kent (en waar je contacten wonen, wat hun telefoonnummers zijn, etc.) maar ook wanneer je met wie contact hebt gehad. En of dat niet genoeg is combineren ze dat waarschijnlijk ook aan je surfgedrag, dat ze op talloze websites via geniepige plugins aan jou weten te koppelen. Dat mogen ze niet, maar dat heeft Meta in het verleden ook niet weerhouden de regels te overtreden.

Zonder veel overdrijven kun je WhatsApp als spyware klassificeren.

En natuurlijk is al deze kennis over jouw persoonlijke netwerk en gedrag ook gewoon benaderbaar voor (en waarschijk al lang en breed in het bezit van) Amerikaanse veiligheidsdiensten.

Er zijn prima alternatieven, zoals Signal Messenger, met aantoonbaar veel meer respect voor je privacy. Gelukkig maken steeds meer mensen gebruik van Signal en stappen steeds meer mensen af van WhatsApp.

Foto: ChatGPT Image stempotlood stembiljet

Nieuwe politieke partijen – de debutanten: Partij voor de Rechtsstaat

, door

In de media zie en hoor je bovenal de vijftien partijen die nu al in de Tweede Kamer zitten. Maar u bent misschien op zoek naar een alternatief? Misschien zit dat tussen de zeventien andere partijen die 29 oktober hopen op uw stem.

Denk aan de stugge volhouders en herintreders, aan de afsplitsers of aan de enige twee echte debutanten, waarvan in ons vorig artikel Ellect al is belicht. Vandaag richten we ons op de Partij voor de Rechtsstaat, hierna te noemen als PvdR.

Als Nederland iets nodig heeft na de komende verkiezingen, dan is het wel een partij die de rechtsstaat echt serieus neemt. Zou deze nieuwe politieke partij dat kunnen zijn?
Daarover later meer, maar eerst, helaas, een minpunt. De partij heeft, tot op het moment van dit schrijven, geen zelfstandige openbaar toegankelijke website. [1] Wie meer van de partij wil weten moet naar de Instagram, Facebook of via LinkedIn naar de Linktree-pagina van de partij. Daar vindt u dan het partijprogramma.

Wie geen toegang heeft tot een van de platforms moet zich behelpen met de Wikipedia (heeft de kandidatenlijst) en de Rijksuniversiteit Groningen, die de flyer heeft gekopieerd die het beknopte  verkiezingsprogramma weergeeft. Meer informatie haalden we uit de spaarzame lokale nieuwsbronnen, die Daniëlle Tulp, oprichtster en lijsttrekster, interviewden.

Foto: De interruptie microfoon in de plenaire zaal van de Tweede Kamer Credit: www.tweedekamer.nl

Function creep als politiek tijdverdrijf

, door

Vorige maand introduceerde de regering een nieuwe wet die verheerlijking van terrorisme strafbaar stelt. Klinkt stoer, alsof je met een juridische moker op jihadistische fanboys in Telegramgroepen slaat. Maar zoals wel vaker met dit soort wetten: de hamer ligt al klaar om ook op heel andere nagels te slaan.

Het probleem zit in de vaagheid. “Verheerlijking” en “steun” zijn woorden waar je alles mee kunt doen. Vandaag zijn het jihadisten, morgen klimaatactivisten, overmorgen iedereen die iets lelijks twittert over een NAVO-missie of over de haardracht van de premier. Een wet die bedoeld is om terrorisme te bestrijden, kan zo ineens veranderen in een wapen tegen politieke tegenstanders. Function creep in zijn engste vorm.

We kennen dit trucje inmiddels. Denk aan de ANPR-camera’s die overal langs de snelwegen hangen. Sargasso heeft het proces jaren gevolgd en daar een heel dossier over aangelegd. Ooit neergezet om de doorstroming te meten en misschien een parkeerboete te innen. Niets aan de hand, beloofden bestuurders, dit is géén opsporingsinstrument. Totdat de politie merkte dat die camera’s best handig zijn bij het opsporen van gestolen auto’s, voortvluchtigen, belastingontduikers en alles daar tussenin. Wat begon als verkeersmanagement is nu onderdeel van het opsporingsapparaat. En niemand die nog precies weet waar de grens ligt.

Foto: Monument Universal Links on Human Rights (1995) Tony O'Malley William Murphy (cc)

‘Moderniseren’ van mensenrechten als schadelijke aanval op de rechtsstaat

, door

COLUMN - een gastbijdrage van Antoine Buyse en Jasper Krommendijk, eerder verschenen bij Nederland Rechtsstaat

Deze week dienden Tweede Kamerleden Van Zanten (BBB) en Boomsma (NSC) een motie in waarin wordt opgeroepen mensenrechtenverdragen te ‘moderniseren’. Die zouden de ruimte voor asielbeleid in ‘verregaande mate’ beperken. Concreet noemen ze het Vluchtelingenverdrag en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Deze motie komt kort na een open brief van negen Europese staten die opriepen tot ‘een eerlijk gesprek’ over aanpassing van het EVRM, om precies dezelfde reden: migratie. Na heftige discussies binnen het inmiddels gevallen kabinet besloot Nederland die brief niet te ondertekenen. De motie lijkt nu via een omweg alsnog aan te willen sluiten.

De motie noemt ‘grootschalige, structurele migratiestromen en asielprocedures’ die draagvlak onder druk zetten. Draagvlak voor wat precies blijft in het midden, maar de motie lijkt te bedoelen: draagvlak voor die verdragen. Zij roept dan ook op te verkennen, juridisch en diplomatiek, of die verdragen moeten worden gemoderniseerd of herzien. Een eerdere versie van de motie opperde zelfs tijdelijke opschorting en opzegging, maar kennelijk is men er na een nachtje slapen achter gekomen dat dat in ieder geval juridisch niet echt kan.

Het is onbegrijpelijk dat juist een partij als NSC die ‘de grondrechten van mensen beter [wil] beschermen’ en ijvert voor constitutionele toetsing deze mogelijkheid überhaupt overwoog. Rechters in Nederland kunnen wetten (nog) niet toetsen aan de Grondwet, maar gelukkig wel aan het EVRM waardoor onze rechten toch worden beschermd, tegen geluidsoverlast of een privacy-schendend fraudesysteem. Met opzegging zou Nederland de Raad van Europa, bestaande uit 46 landen, moeten verlaten en voegt het zich bij het in 2022 uitgezette Rusland. Juridisch maakt opzegging (of modernisering) van het EVRM en andere verdragen verder weinig verschil: Nederland is nog steeds gebonden aan EU-recht over migratie. Onze collega Klaassen wees er terecht op dat 95% van het asielbeleid in Brussel wordt gemaakt. Het geheugen van de indieners van de motie lijkt daarnaast erg kort: zo’n onderzoek naar het Vluchtelingenverdrag is in 2021 al gedaan, door de Commissie Donner.

Volgende