Leenwoorden uitspreken: je eigen keuze

Sommige taalonderwerpen lijkt iedereen interessant te vinden, behalve de taalkundige. Leenwoorden zijn daar een voorbeeld van: begin in een volle bus een gesprek over taal, en binnen de kortste keren worden leenwoorden daarin genoemd; maar heel veel taalwetenschappelijk onderzoek is er niet naar dat verschijnsel. Het boek Borrowing van de Canadese taalkundige Shana Poplack is daarom een welkome aanwinst in de literatuur. In het boek beschrijft Poplack uitgebreid haar onderzoek naar hoe woorden uit de ene taal in een andere taal worden overgenomen en hoe zo’n ‘vreemd’ woord gaandeweg integreert – in de taal zelf en in de taalgemeenschap. Een fascinerend hoofdstuk is bijvoorbeeld dat over de uitspraak van leenwoorden.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Handelsakkoord EU-Zuid-Amerika zonder garanties voor behoud regenwoud

Het nieuwe EU-Mercosur handelsakkoord gaat voorbij aan milieudoelen.

EU lawmakers and scientists warn that the deal’s green clauses are toothless and will give carte blanche for increased deforestation and human rights abuses.

EU trade chief Cecilia Malmström insisted on Monday that the EU-Mercosur trade deal would contain environmental clauses that are “as ambitious as possible” and include “a reference to deforestation.” Despite the lack of enforcement powers, she said the deal is still a useful platform: “A trade agreement cannot … solve all the miseries of the world. But we can get a context to discuss these issues,” she said.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: © Sargasso logo Kort copyright ok. Gecheckt 09-02-2022

Ruttes lonenrevolutie

COLUMN - Afgelopen vrijdag op de wekelijkse persconferentie na de ministerraad, n.a.v. kabinetsvoorstel een permanente commissie die gaat adviseren over de salarissen van politici (op Internetconsulatie kun je er op reageren) .

Borgman (Radio 1): “Meneer Rutte, wat is er mis met de beloning voor politici?
Rutte: “Nou, ik verdien een waanzinnig salaris. En ik ben heel tevreden.”

Afgelopen zaterdag op het VVD-congres:
Rutte: “De winst klotst ­tegen de plinten, maar alleen de ­lonen van topmannen stijgen. De cao-lonen gaan onvoldoende omhoog en dat is niet acceptabel.”

Er zijn niet eens verkiezingen op komst en toch campagneretoriek? Laten we niet al te schamper doen en blij zijn dat Rutte het licht heeft gezien. Want hij heeft wel een punt.

Het is politiek onverstandig de beloningen voor politici, met name die van kabinetsleden, burgemeesters en commissarissen der Koning te verhogen. Daar krijg je gegarandeerd gedonder van op de sociale media, zoals Rutte op de persconferentie voorspelde.

En dan die topbeloningen in het bedrijfsleven. Een paar voorbeelden. Het is slechts een miniem deel van de dik betaalde ceo’s, maar stel dat alleen al de zeven hieronder vermelde bobo’s net zoveel zouden gaan verdienen als een minister(-president)?

Foto: copyright ok. Gecheckt 01-11-2022

De Britse klassenmaatschappij van onderaf gezien

RECENSIE - Darren McGarvey (35) is een Schotse rapper die optreedt onder de naam Loki. Voor de Schotse BBC heeft hij radioprogramma’s gemaakt over a-sociaal gedrag en deprivatie en hij is ook bekend van zijn commentaren in de media over achterstelling en ongelijkheid. McGarvey komt uit een probleemgezin in een achterstandswijk van Glasgow en had een gewelddadige, aan drugs en alcohol verslaafde moeder die in zijn tienerjaren overleed. Hij ontkwam daarna ook niet aan een periode van verslaving en afhankelijkheid van wat hij zelf noemt ‘de armoede-industrie’. In Op safari naar Armoeland reflecteert hij aan de hand van zijn eigen ervaringen wat armoede betekent, wat het met mensen doet en hoezeer hulpverleners en ambtenaren in hun omgang met de onderklasse de plank misslaan.

McGarvey’s beschouwingen in korte, tamelijk los van elkaar staande hoofdstukjes, gaan wel wat verder dan een autobiografie van iemand die alle ellende uit de jeugd te boven is gekomen. Zijn boek is een klaagzang over en ook een aanklacht tegen de nog immer aanwezige Britse klassenverhoudingen. Het bevat een schat aan waarnemingen en overpeinzingen van iemand uit de onderste lagen van de maatschappij. En ook al hebben wij in ons land dan misschien met minder scherpe tegenstellingen te maken,  McGarvey kan onze politici, ambtenaren, jeugdwerkers en hulpverleners veel leren over de omgang met gezinnen en kinderen in een achterstandsituatie.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Indiase miljoenenstad zit zonder water

Chennai is met 9,1 miljoen inwoners de op vijf na grootste stad in India. Het bevolkingsaantal is sinds 2011 (4,7 miljoen) bijna verdubbeld. En al haar vier voornaamste waterreservoirs zijn leeg.

Denk daar nog eens aan, een volgende keer als u ontkenners termen als ‘alarmisme’ en ‘klimaathysterie’ ziet bezigen.

Foto: © Sargasso logo Goed volk

Goed volk | Magische psalmen

ACHTERGROND - Het bijbelboek Psalmen is één van de populairste boeken van de Bijbel en ook één van de meest gelezen en gebruikte. Psalmen, 150 in totaal, zijn er in verschillende soorten en maten en zijn samengebracht rond drie hoofdthema’s: klaagpsalmen, lofpsalmen en gebedspsalmen. Dat maakt dit Bijbelboek niet alleen tot een ideaal persoonlijk gebedenboek voor joden, christenen en anderen, maar maakt het als verzameling liederen bij uitstek geschikt voor zowel de joodse als de christelijke liturgie.

Uit de opschriften en de verdere technische termen en aanwijzingen die (later) aan de psalmen zijn toegevoegd, valt af te leiden dat de liederen mede bedoeld waren voor uitvoering in de tempel van Jeruzalem en de synagogen. Uit de synagogale muziek is later onder andere het Gregoriaans ontstaan en hierop schoven de psalmen haast als vanzelf door naar de christelijke liturgie – zowel van oost als west – waar ze met name in het monastieke getijdengebed een vaste plaats kregen.

Het bovenstaande vormt de bekende, theologische kant van het boek der Psalmen, maar het boek kent ook een andere zijde, die valt onder de volksdevotie maar soms ook gewoonweg magie.

Tegen de boze krachten

Zo merkt rabbijn Avroham Chaim Feuer in het laatste deel van zijn commentaar op Psalmen op dat de voornaamste bedoeling van het reciteren van psalmen “het vernietigen van beschuldigende engelen en boze krachten” is. Hij gaat daarbij in het bijzonder in op psalmen die bescherming bieden tegen onheil en psalmen die geschikt zijn om te reciteren bij zieke personen.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Amadeus brengt publiek in extase

Theu Boermans’ mededogen met Mozarts kwelgeest Salieri mag dan niet tot uiting komen, met Amadeus maakt de regisseur een intrigerende toneel/muziek voorstelling.

De tweeling Peter Shaffer en Anthon Shaffer, geboren in een Joods gezin in Liverpool, werden beiden gelauwerde toneelschrijvers. Dit gegeven en de verschillende levens (de een homo, verhuisd naar New York gestorven in 2016 en de ander rokkenjager, verkast naar Australië en overleden in 2001) zou een mooi verhaal kunnen opleveren over tweestrijd, aversie en jaloezie tussen twee zeer begaafde creatieven.

Bekend van de film

De broers kenden die afgunst (waarschijnlijk) niet, ofschoon Peter bekende dat alle creatief werk altijd in zekere zin autobiografisch is. Dus ook zijn stukken over strijd tussen mannen, waarvan die tussen Salieri en Mozart de bekendste is geworden dankzij de film Amadeus van Milos Forman in 1984; waarvoor Peter Shaffer één van de Oscars kreeg.

Uiteraard kreeg hij kritiek op zijn scenario, ook van Mozarts biografen, dat hij de oorlog van Salieri te zwaar had aangedikt. Helaas voor die criticasters, dat is kunst. Reeds Poesjkin en Rimski-Korsakov exploiteerden deze tergende afgunst.

Talent en afgunst

Het toneelverhaal van Wolfgang Amadeus Mozart en en Antonio Salieri is even eenvoudig als aanlokkelijk. Salieri beziet als hofcomponist van Keizer Jozef II samen met andere kunstkopstukken met lede ogen de stormachtige opkomst van muzikaal wonderkind Mozart. Door afgunst verteerd, maakt Salieri er zijn levenswerk van om Mozart dwars te zitten; zowel creatief als financieel als (vooral) persoonlijk. De excentrieke levensstijl van Mozart aangrijpend om de deugniet waar mogelijk te vloeren.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

SG-café dinsdag 18-06-2019

Dit is het Sargasso-café van dinsdag 18-06-2019. Hier kan onder het genot van een virtueel drankje, nootje en/of kaasplankje alles besproken worden wat elders off topic is.

Foto: Arbeiderpartiet (cc)

Vrij-Links en de Deense wederopstanding van de sociaal democraten

Eerlijk is eerlijk, ik heb nooit veel met Vrij-Links gehad. Ik heb een paar keer een stuk geprobeerd, maar vond ze langdradig en meestal niet boeiend genoeg geschreven om uit te lezen. Daarbij heeft men ‘in mijn bubbel’ Vrij-Links ook niet zo hoog zitten. Onder de wat badinerende (en wat flauwe) termen Vrij-Niks en Vrij-Rechts wordt het weggezet als een club die in naam links is, maar alleen maar zeurt over integratie, immigratie en moslims – en daar hebben we rechts natuurlijk al voor. Ook Sargasso was in het verleden kritisch.

Ik heb nooit genoeg van ze gelezen om daar zelf iets stelligs van te vinden. Wel kwam ik ooit een Tweet tegen (ik kan hem helaas niet meer terugvinden) waarin iemand Vrij-Linkse artikelen had geteld op onderwerp. En daaruit bleek dat de site vooral vol stond met gedoe over moslims en immigratie, en heel weinig over linkse thema’s. Ik heb de proef even op de som genomen, en als ik de zoekfunctie van de site gebruik, kom ik inderdaad op slechts twee pagina’s artikelen over armoede, vier pagina’s over klimaat, slechts één artikel over woningnood… maar vier pagina’s migratie en negen pagina’s over moslims. Dat lijkt de kritiek toch deels te bevestigen.

Closing Time | Beats Antique

Beats Antique zijn Amerikanen, maar ze verweven zoveel elementen van over en nergens in hun muziek, dat het prima past in het streven naar meer diversiteit in deze rubriek. Hier doen ze samen met Fanfare Kalashnikov uit Berlijn.

SG-café maandag 17-06-2019

Dit is het Sargasso-café van maandag 17-06-2019. Hier kan onder het genot van een virtueel drankje, nootje en/of kaasplankje alles besproken worden wat elders off topic is.

Closing Time | Colin Stetson

Colin Stetson timmert flink aan de weg de laatste jaren. De man heeft met z’n unieke techniek de saxofoon verheven tot een heel nieuwe dimensie. Hij maakt gebruik van circulaire ademhaling, microtonen, kleppen-percussie en stemvervorming via de sax. Daardoor worden alle geluiden in z’n muziek gemaakt door en via de sax: de percussie is het geluid van de kleppen van de sax, de stem is z’n eigen geluid dat hij tijdens het “normale spelen” via de saxofoon laat klinken. En ondertussen weet hij met z’n ademhalingstechnieken een continu zeer dicht geluid uit de sax te krijgen waarbij het verbazingwekkend is dat er geen gebruik gemaakt wordt van overdubben.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Vorige Volgende