De machtsverhoudingen in de Straat van Hormuz lijken op het eerste gezicht duidelijk. De Verenigde Staten als wereldmacht, Iran als niet meer dan een onmachtige stoorzender. En in theorie klopt dat, maar de praktijk blijkt weerbarstiger. Want de uitkomst van dit spel wordt allang niet meer bepaald door wie de meeste vuurkracht heeft.
De werkelijkheid is pijnlijker. Voor de VS dan, want Iran hoeft nauwelijks iets te doen om te winnen. De Verenigde Staten hoeven alleen maar geen volledige veiligheid te kunnen garanderen. Veiligheid in de Straat van Hormuz is namelijk binair. Of het is helemaal veilig, of totaal niet. Er bestaat geen comfortabele middenweg waarin 97 procent zekerheid volstaat. Voor verzekeraars, rederijen en markten is alles onder de honderd procent simpelweg onzekerheid. En onzekerheid vertaalt zich direct in hogere kosten, omleidingen en stilvallend verkeer.
Dat maakt de drempel voor Iran opvallend laag. Het hoeft geen grootschalige aanvallen uit te voeren, geen tankers systematisch uit te schakelen. Een paar incidenten, een dreigement, een drone op de verkeerde plek, en het systeem begint te haperen. Schepen draaien om nog voordat er iets gebeurt. De markt reageert op wat zou kunnen gebeuren, niet op wat daadwerkelijk plaatsvindt.
De Verenigde Staten zitten gevangen in het spiegelbeeld daarvan. Het kan escortes organiseren, mariniers inzetten, druk uitoefenen en blokkades afdwingen. Wat het niet kan, is garanderen dat er niets gebeurt. En zolang die garantie ontbreekt, blijft de status quo bestaan. En deze kwetsbaarheid wordt uitgemolken door Iran. Zelfs als het totaal geen marine meer heeft.
Hier zit de echte machtsongelijkheid. Niet die van aantallen, maar van de inzet die nodig is. Als de Verenigde staten deze ‘blokkade’ willen doorbreken moeten ze honderden schepen, continu, zonder fouten, door een smalle doorgang loodsen. Iran hoeft alleen twijfel te zaaien. Waar de ene partij absolute zekerheid moet leveren, hoeft de andere alleen relatieve onzekerheid te creëren. De suggestie is genoeg.
Dat verschil maakt dat Iran effectief “wint” zonder de straat permanent te sluiten en zonder grootschalig geweld. Niet omdat het sterker is, maar omdat het spel zelf asymmetrisch is ingericht, en Iran daar optimaal gebruik van maakt.
De Verenigde Staten blijven ondertussen opereren alsof controle haalbaar is. Een blokkade, meer schepen, meer druk, meer zichtbare aanwezigheid. In de Straat van Hormuz wordt daarmee iets ongemakkelijks zichtbaar. Macht is hier geen kwestie van vuurkracht, maar van geloofwaardigheid. En geloofwaardigheid die afhankelijk is van perfecte veiligheid, is per definitie onbereikbaar.
Reacties (6)
Volgens mij heet dit “asymmetrische oorlogsvoering”.
En vaak wordt dan erop gewezen dat de “machtigste” partij de hoogste kosten heeft.
Terwijl de underdog meestal de grootste verliezen heeft als je kijkt naar economische schade / doden / gewonden (in ieder geval als je de burgerbevolking tot die partij rekent. Het kan natuurlijk ook dat de guerrilla’s niet de bevolking vertegenwoordigen).
De machtigste partij kan zich in dit geval gewoon terugtrekken zonder dat thuis de economie opnieuw opgebouwd moet worden, inclusief scholen en ziekenhuizen.
(ik kan mij voorstellen dat zoiets niet bij elke asymmetrische oorlog een makkelijke optie is. Als de rebellen een staat willen stichten als IS, is dat ook geen ideale oplossing).
Normaal wordt de term asymmetrische oorlogsvoering toegepast, en dat is hier ook zeker van toepassing, maar er is hier een tweede as ontstaan, waarbij de onderliggende partij een asymmetrische financiële schade aanricht.
De bulk van het daadwerkelijke menselijke leed en de infrastructurele vernietiging ligt nog wel bijna uitsluitend bij Iran. Maar dat is de ’traditionele’ asymmetrie.
Als dit lang doorgaat dan komt de voedselproductie op veel plekken wereldwijd in gevaar wegens gebrek aan kunstmest.
Dan ligt er ook een hoop menselijk leed buiten Iran.
Wel buiten Iran, maar nog niet bij de agressor.
(waarbij we natuurlijk moeten afvragen of de hele VS als agressor beschouwen mogen, of alleen de kliek rond Trump, inclusief de legertop, of misschien de hele Republican Party….)
Ik vind dat altijd een stropop. Ja, je kan als het een ‘democratie’ is het hele land ervoor verantwoordelijk stellen. En totdat individuen zich openlijk hebben gedistantieerd van hun regering zijn ze wat mij betreft onderdeel van het probleem.
De regering vertegenwoordigt het land, en geeft er leiding aan. Als ze beslissingen nemen, doen ze dat namens het land, ongeacht welk deel van de bevolking het ermee eens is. Dus de VS is agressor, zeker onder het huidige regime.