De grootste geleerde van Nederland

[caption id="attachment_121883" align="alignleft" width="150" caption="Scaligers portret in Leiden"][/caption] Sommigen zullen Huygens, Boerhave, Van der Waals of Brouwer de grootste geleerde noemen die ooit in Nederland leefde, maar ik denk eerlijk gezegd dat de totaal vergeten Joseph Justus Scaliger (1540-1609) nog net een tikje belangrijker was. Zijn oeuvre is, net als dat van de apostel Paulus, te vergelijken met een tijdbom: in beide gevallen gaat het om ogenschijnlijk eenvoudige innovaties die pas na enige tijd leidden tot een explosie van vrijheid. In het geval van Paulus gaat het om de simpele constatering dat alle christenen onderling gelijk moeten zijn, een constatering die in de christelijke tijd steeds weer werd herhaald en eerst leidde tot verbetering van de positie van slaven en uiteindelijk tot het einde van de slavernij. De Leidse geleerde Scaliger hield zich bezig met de chronologie van de Oudheid, maakte een einde aan het autoriteitsgeloof en ontketende de secularisering van het wereldbeeld. Het probleem was al een kleine eeuw oud toen Scaliger zich ermee begon bezig te houden.

Door: Foto: Sargasso achtergrond wereldbol
Foto: Joan (cc)

KOZ | Wind

Vandaag in Kunst Op Zondag: kan kunst leven van de wind?
Begin oktober zei minister Verhagen dat hij in 2020 het aantal windmolens verdriedubbeld te wil zien. Dat is het mooie van Verhagen: altijd tegen de wind in. Want zo enthousiast is men her en der nou ook weer niet over windmolens. De kunst is de mensen te overtuigen van de voordelen, maar wie wil er nou een windmolenpark naast zijn huis?

Wellicht is er hier een toekomst weggelegd voor kinetische sculpturen. Voor renderende energielevering nog te veel kunst en te weinig economie. En, toegegeven, de meeste kinetische windsculpturen zijn neit meer dan veredelde torenhaantjes of windmobielen. Ze maken gebruik van de wind, zonder iets terug te leveren. Een nauwere samenwerking tussen kunst en wetenschap kan soelaas bieden. Wie wil er nou niet een fraai kunstwerk naast zijn huis?

Jeffrey Laudenslager

Meer na de break….
David Tonnesen

onbekend

Anthony Howe

Recycling en windenergie.

Ned Kahn, architectuur.

Ned Kahn, windgevels, in Nederland te zien op het gebouw van Rijkswaterstaat te Utrecht. Eeen waaiende gevel moet toch een heel gebouw van energie kunnen voorzien?

Meer ‘kinetic wind art’:
Bert Schoeren (NL); Erick de Lyon (NL); Ralfonso Gschwend (Zwitserland); Francois Hameury (Frankrijk) / video; Theo Jansen (NL).

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Nobelprijswaardig: donkere energie

Natuurkundige Saul Perlmutter sleept een halve Nobelprijs in de wacht (hij moet hem delen met Brian P. Schmidt) voor zijn werk over de versnelling van het heelal en de rol van donkere energie daarin. Dit filmpje legt heel duidelijk uit waar Perlmutter mee bezig is geweest.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Onderwijstijd in vroeger tijden

Deze week kreeg ik een oud boekje in handen van de school van mijn kinderen. Het is het “Leerplan Der Bijzondere School voor Gewoon Lager Onderwijs” uit 1943. Een uitgave van de Inspectie, waarin de school haar hele lesplan voor leerjaren 1 t/m 8 opschreef (dat is volgens mij qua leeftijd vergelijkbaar met de groepen 3 t/m 8 van de basisschool plus de twee eerste jaren van de middelbare school).

Er staat een gedetailleerde tabel in met het aantal lesuren per week per vak. Kinderen gingen ‘s-ochtends van 9:00-12:00 naar school, en ‘s-middags 13:45 tot 15:45. Ook op zaterdagochtend werd er les gegeven, en kinderen uit de klassen 6, 7 en 8 kregen maandag- en donderdagmiddag handwerken van 15:45 tot 16:15. In totaal kregen ze 26 uur les per week. Of de bezetting invloed had op deze lestijdentabel weet ik niet. In een boekje over de geschiedenis van deze school, las ik dat het bestuur en het hoofd van de school hun eigen koers bleven varen, ondanks de bezetting in de oorlogsjaren.

Bron: Leerplan der Bijzondere School voor gewoon lager onderwijs.

Als eerste viel me het onderscheid op tussen jongens en meisjes. Dat meisjes wel les kregen in “nuttige handwerken” en jongens niet, vermoedde ik wel. Maar dat meisjes ook minder lesuren kregen in de “basisvakken” was nieuw voor me.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Hersenhelften: Berlusconi versus Rede

Psychiater Iain McGilchrist verzet zich tegen het idee dat hersenhelften er niet meer toe doen. Vroeger werden allerlei gedragingen en hersenfuncties toegewezen aan de linker- of rechter hersehelft, maar tegenwoordig is die scheiding in ongenade geraakt.

In dit praatje vertelt hij met humor wat de verschillende helften dan zouden doen. De linker hersenhelft is volgens hem de Berlusconi van het brein, dus dat belooft wat. Het aardige van het praatje is dat McGilchrist de neurologie ook op een wat hoger plan trekt. ,,We have created a society that honors the servant, but has forgotten the gift.”

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Olie op staal

Fluke and Propadata Films teamed up to explore the world of vibrations – the world of unseen movement – through high-speed videography. Raw footage from the Fluke 810: Vibrations video. Oil on vibrating steel at 1,000 frames per second.

Foto: copyright ok. Gecheckt 11-03-2022

Muziekonderwijs is belangrijk

“De muziekles schiet er bij in” schreef Trouw vorige week. De nadruk op de basisvakken en het gebrek aan vakleerkrachten zijn daar debet aan. Nu valt het niet mee om musici te organiseren, laat staan hen statistiek te laten bedrijven. Dat maakt het lastig om te lobbyen. Al eerder constateerde ik dat de Nederlandse organisatie die de belangen van muziekscholen behartigt, blijkbaar niet eens de basisgegevens op orde heeft. In een Europees vergelijkend onderzoek ontbreken namelijk de gegevens vanuit Nederland.

Dan maar even zoeken bij een Amerikaanse organisatie. De National Association for Music Education, heeft een aparte pagina waar de voordelen van muziekonderwijs zo goed mogelijk worden toegelicht. In “Benefits of Music Education” staat het allemaal bij elkaar.

Zij noemen een aantal interessante onderzoeken, waaruit blijkt dat scholen die een muziekprogramma bieden, ook betere slagingspercentages voor hun leerlingen laten zien:

“Schools that have music programs have significantly higher graduation rates than do those without programs (90.2% as compared to 72.9%). In addition, those that rate their programs as “excellent” or “very good” have an even higher graduation rate (90.9%). Schools that have music programs have significantly higher attendance rates than do those without programs (93.3% as compared to 84.9%)”.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Massamoord is meestal genocide

“Any of the following acts committed with intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnical, racial or religious group, as such: ‘Killing members of the group; Causing serious bodily or mental harm to members of the group; Deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part; Imposing measures intended to prevent births within the group; and forcibly transferring children of the group to another group.”

De definitie van genocide die de Verenigde Naties sinds 1948 hanteren is geen objectieve definitie. Onder druk van de Sovjets werden bepaalde vormen van massamoord uitgesloten van de definitie. Niet verwonderlijk, als je bedenkt dat in 1948 de grootste massamoordenaar van de 20ste eeuw aan het roer stond van de USSR. Stalin vermoordde niet een paar Letten, Polen, Kozakken, monarchisten, intellectuelen en boeren. Nee, in zijn terreurcampagnes doodde hij ze met miljoenen tegelijk. De schattingen lopen uiteen, maar laten we het houden op 20 miljoen vermoordde mensen. Doorgaans letterlijk uit zijn naam, want Josef Stalin was zo zeker van zijn zaak, dat hij de doodsverklaringen zelf tekende. Kortom: de Georgiër was een massamoordenaar, maar was hij ook een genocidenpleger?

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: copyright ok. Gecheckt 20-09-2022

Het tirannieke gevaar van sociale media

Sociale media ondermijnen het onderscheid tussen de privésfeer en het publieke domein. Het persoonlijke verwordt tot publiek bezit en publieke zaken worden steeds meer in het privaat-persoonlijke domein getrokken. Het is de vraag wat dit betekent voor een levensvatbare democratie, zegt Hans Schnitzler, sociaal-cultureel filosoof.

Hyves, Twitter en Facebook produceren aan de lopende band intiem kapitaal: de stilering van het persoonlijke profiel, het uiten van particuliere gedachten of interesses wordt in toenemende mate het product waarmee men zich een plekje op de publieke markt tracht te veroveren. Aan het Facebook-profiel, en aan het aantal volgers of vrienden natuurlijk, leest men het maatschappelijke aanzien en het succes van iemand af. Daar komt bij dat zodra men zich in de virtuele ruimte begeeft, al dan niet met webcam, er nog weinig obstakels schijnen te bestaan ten aanzien van het prijsgeven van intieme informatie aan een potentieel miljoenenpubliek. Particuliere ervaringswerelden krijgen zo publiek gewicht en ondermijnen daarmee de sfeer die van oudsher, en niet zonder reden, het al te persoonlijke buiten de deur hield: de publieke ruimte. Het gebruik van mobiele telefoons is een voorbeeld bij uitstek van een vorm van privaat verwijlen in de publieke ruimte. Men is niet meer betrokken op de ander, maar trekt zich als het ware terug in de eigen privésfeer. Zodra iemand een twitterende scholier in de klas of bellende burger in de trein op zijn of haar gedrag aanspreekt, blijkt men dit meer dan eens als een inbreuk te ervaren. Er bestaat welhaast geen betere illustratie voor de teloorgang van en verwarring over de merites van een publiek domein.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Klimaatcensuur: De conservatieve Inquisitie

Toen Galileo Galilei begin 17e eeuw stelde dat de Aarde om de zon heen draaide, kreeg hij heibel met de Katholieke Kerk. Zijn conclusies kwamen namelijk niet overeen met de opvattingen van de toenmalige kerkelijke machthebbers. De titel van zijn in 1632 verschenen beroemde werk Dialogo mocht van de Inquisitie niet refereren aan de getijden op Aarde en het voorwoord moest herschreven worden. Het Copernicaanse model van het zonnestelsel, dat hij verdedigde, mocht namelijk niet als feit, maar als pure speculatie gebracht worden. In 1633 werd Galilei veroordeeld voor ketterij en werd zijn boek uiteindelijk verboden.

Nu kun je dit afdoen als het aloude dispuut tussen religie en wetenschap. De Katholieke Kerk was echter in die dagen niet alleen een religieus instituut, maar ook in sterke mate een sterke conservatieve politieke macht, vasthoudend aan de reeds weerlegde wereldbeelden van weleer. Degene die in strijd handelde met de ideële en wereldlijke standpunten van de Kerk, kon eenvoudigweg worden veroordeeld hiervoor. Wetenschappelijke werken konden zonder probleem worden verboden of gecensureerd, als de conclusies in die geschriften toevallig even niet strookten met de denkbeelden van de conservatieve kerkelijke macht. De invloed van de Kerk was groot op de maatschappij.

Tegenwoordig is de invloed van religie op de wetenschap een stuk minder. Weliswaar werd Charles Darwin niet serieus genomen en zijn er momenteel nog altijd groepen gelovigen die vasthouden aan het creationisme, maar die zijn veruit in de minderheid en hun invloed is minder groot (in Europa althans). On the Origin of Species werd niet verboden en Darwin werd niet vervolgd. De toenemende vrijheden van de moderne tijd stelde hem in staat om gewoon te onderzoeken en publiceren wat hij wilde.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: copyright ok. Gecheckt 25-10-2022

Leerlingen presteren goed op taal en rekenen

Hoe goed of slecht doen leerlingen in Nederland als het gaat om de basisvaardigheden? Daarvoor grijpen beleidsmakers vaak naar PISA: een onderzoek dat vanaf 2000 steeds meer invloed heeft gekregen. Finland “ontdekte” ermee dat ze de beste onderwijsprestaties ter wereld behalen.

PISA is een internationaal onderzoek naar de basisvaardigheden van 15-jarige leerlingen en wordt elke drie jaar onder toezicht van de OESO uitgevoerd. Uit het laatste PISA onderzoek (gepubliceerd in december 2010) blijkt dat de Nederlandse 15-jarigen internationaal bovengemiddeld goed scoren op lezen, wiskunde en natuurwetenschappelijke geletterdheid.

Onderstaande grafiek laat zien dat 15-jarigen in Nederland hoog scoren op de basisvakken in vergelijking met andere landen. Wel is sprake van een achteruitgang in prestaties ten opzichte van 2003 en 2006: vooral bij wiskunde is dat het geval. Ook blijkt uit de cijfers dat met name het aandeel excellente leerlingen dat de hoogste scores haalt op wiskunde, tussen 2003 en 2009 gedaald is (van >25% tot onder de 20%). In Onderwijsgrafiek #70 besteedde ik daar al eens aandacht aan.

Bron: Kerncijfers 2006-2010, OCW

Leesvaardigheid: In 2009 staat Nederland tweede op de Europese ranglijst en scoort alleen Finland beter. Op de OESO ranglijst van 35 landen neemt Nederland de zevende plaats in, en op de ranglijst van alle 65 aan PISA deelnemende landen staat Nederland tiende. De gemiddelde score vertoont
een lichte (niet significante) stijging ten opzichte van 2006, t.o.v. 2003 is er sprake van een lichte daling.

Foto: Foto cc Flickr copyright ok. Gecheckt 06-09-2022

Integratie in het onderwijs

Acteur Nasdrin Dchar sprak een emotioneel dankwoord uit bij de uitreiking van het Gouden Kalf voor zijn rol in de film Rabat. ”Ik ben een Nederlander. Ik ben heel trots op mijn Marokkaanse bloed”. Wie zich realiseert dat ongeveer 1/3 van de Nederlanders voorouders heeft uit Duitsland, ziet hierin een volstrekt normaal verschijnsel. Mensen passen zich aan aan hun nieuwe omgeving en het winnen van een prestigieuze prijs is daar een voorbeeld van. Dat die aanpassingen niet altijd even snel gaan, is duidelijk. Het Nederlandse onderwijs schijnt bovendien niet uit te blinken in het assimileren van immigranten. Dat hoorde ik althans eens van een onderzoeker van de OECD.

In Singapore kunnen ze dat wel. Althans dat is te zien aan een grafiek die door McKinsey is gepubliceerd. De rapporten van McKinsey zijn vaak een lust voor het oog, want grafieken kunnen ze maken. Ze hebben ook geen last van valse bescheidenheid:  onderstaande grafiek komt uit een rapport dat ze zelf bestempelen als de grootste “review” van onderwijssystemen ter wereld.

Singapore is een voorbeeld van een onderwijssysteem dat een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt in de laatste 40 jaar: van slecht tot zeer goed. De centrale sturing op onderwijs is in die periode ook enorm verminderd. In de eerste periode was het systeem gericht op “Overleven” (1959-78), daarna op “Efficiency” (1979-96) en vanaf 1997  op “Deskundigheid” (1997-present).  Regelmatige toetsing van prestaties maakte het mogelijk om de voortgang te meten.  “We were highly prescriptive in our teaching and had a mass production mindset … We were textbook-bound and examination-driven.”
Vanaf de jaren ’80 en ’90 gingen de prestaties verder omhoog, en werden ook de verschillen in prestaties tussen etnische groeperingen minder.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Vorige Volgende