De flamingo’s blijven – de regering ook?

De Albanese premier Edi Rama heeft beloofd de omstreden wet op beschermde gebieden aan te passen aan de EU-normen – een verklaring die door demonstranten in eigen land werd geprezen als een "morele overwinning". Albanezen protesteren al 45 dagen, aanvankelijk tegen een luxe resort dat gepland staat in een beschermd gebied van de Vjosa-Narta-lagune, een project van Jared Kushner, de schoonzoon van de Amerikaanse president Donald Trump.  Ze beschuldigen de Albanese regering van corruptie en eisen het aftreden van Rama. De premier deed zijn belofte op een conferentie van de EU in aanwezigheid van Marta Kos, de Commissaris voor Uitbreiding. Na de waarschuwing van EU-zijde dat het project wellicht problemen zou gaan opleveren in de onderhandelingen over de toetreding van Albanië tot de EU heeft de minister van Milieu Sofjan Jaupaj het project al opgeschort in afwachting van een milieueffectrapportage. Kushner zou zich nu willen terugtrekken uit het project, zoals hij dat eerder deed toen zijn vastgoedproject in Belgrado massale protesten uitlokte.  Het is een eerste resultaat van de 'flamingo revolutie' die honderdduizenden Albanezen de straat op bracht, meer dan ooit sinds de val van het communistische regime. Eerst ging het vooral om de beschermde vogelkolonies aan de kust, maar in de afgelopen weken was er eigenlijk nog maar één doel: het vertrek van Rama. Of het ooit zover komt is de vraag. De demonstranten zijn eensgezind en vastberaden. Maar een organisatie die een alternatief kan bieden voor het corrupte Albanese politieke systeem is er niet. Kunnen demonstranten een regering dwingen af te treden? Servië Het lijkt op de situatie in Servië. Daar zijn sinds anderhalf jaar geregeld massademonstraties tegen de regering van Alexander Vucic gehouden onder aanvoering van een studentenbeweging die wil breken met het huidige politieke systeem. Daarvoor zou Vucic als eerste moeten wijken. Nu heeft hij onlangs aangekondigd dat hij binnenkort opstapt als president. In het najaar komen er weer verkiezingen. De kans is echter groot dat hij met zijn partij opnieuw gaat winnen. Hij zou dan -net als Poetin dat in Rusland ooit deed- terug kunnen keren als premier om zo aan het roer te blijven. De kans dat de studenten winnen mag niet al te hoog worden ingeschat. De repressie is enorm. Vucic en zijn SNS partij hebben de macht over alle belangrijke instituties inclusief de media. Zelfs als de beweging op de een of andere manier de macht van de SNS weet te breken betekent dat nog niet direct het einde van het politieke systeem dat de studenten al zo lang bestrijden. Een alternatief groeit niet vanzelf uit een protest.  Bulgarije In buurland Bulgarije is de afgelopen jaren ook heel wat af gedemonstreerd tegen corrupte regeringen die niet in staat bleken belangrijke maatschappelijke problemen op te lossen. Eind vorig jaar is daar de regering van premier Rosen Zhelyazkov afgetreden onder de druk van massale jongerenprotesten. In april volgden verkiezingen, voor de achtste keer in vijf jaar. Met overmacht won de kersverse Progressieve Partij van voormalig president en leider van de socialistische partij Rumen Radev. De campagne van Radev na zijn aftreden als president in januari was gericht op het bestrijden van corruptie en oligarchische netwerken, en op de besmette erfenis van GERB-partijleider Boyko Borissov en de oligarch en leider van de partij Nieuw Begin, Delyan Peevski. Radev hecht aan het lidmaatschap van EU en NAVO, maar lonkt af en toe -net als andere Oost-Europese leiders- ook wel eens naar het oosten. In recente verklaringen heeft hij opgeroepen tot "pragmatisme" en "kritisch denken" in de houding van Europa ten opzichte van Rusland. Hij sluit aan bij een aanzienlijk deel van de Bulgaarse bevolking dat minder moeite heeft met Rusland en zich vooral zorgen maakt over de stijgende inflatie en het uitblijven van welvaart voor iedereen. Een houding die je ook in de buurlanden vaak tegenkomt, maar die niet altijd op waarde wordt geschat in de rest van Europa.     

Door: Foto: Y M on Unsplash
Foto: CC BY-SA 4.0 Stephan Okhuijsen 2023

De echte erfenis

, door

(Bewerk) OPINIE - Er is weer eens een politiek zwaar beladen discussie over belasten van erfenissen gaande. Voor mij is het eenvoudig: schaf alle erfbelasting gewoon af. Maar…. Laten we het dan wel even hebben over wat er precies onder “erfenis” valt.

Erven is natuurlijk sowieso een niet natuurlijke constructie. Normaal als een mens dood gaat blijft er hooguit een lichaam achter en wat herinneringen bij de overlevers. De rest is later bedacht. Zoals bijvoorbeeld titels als “koning” of “baron”.
En daarbij is dan vooral de kortste erfelijke (genetische) route meestal bepalend.
Dat laatste is evolutionair gezien nog wel een beetje te verklaren. Een mens is er op gericht voort te planten en voorkeur te geven aan de eigen genen. Dus geef je ook voor de overleving het stukje grond (erf) en de paar geiten door. Ook al hebben de geiten noch de aarde daar een stem in.

En vanuit dat evolutionaire perspectief gezien, is het ook begrijpelijk dat we het dan tegenwoordig liever over een zak met geld hebben in plaats van geiten. Hoewel je dan nog een stevige filosofische boom kan opzetten over wat meer helpt bij overleven, geld of geiten… Maar dan dwalen we af.

Als erfelijk erven mag bestaan vanuit het idee dat dit goed is voor de toekomst van jouw eigen nageslacht (of breder, iedereen die na je komt), dan moet in de erfenis alles meegenomen worden uit jouw leven dat nog lang na jouw dood effect heeft op de nabestaanden.
Net als dat het normaal is dat van je (geldelijk) bezit eerst de (geldelijke) schulden afgetrokken worden.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Doneer!

Mededeling

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Don Corleone - screenshot film

The Godfather in het Witte Huis

, door

Nice ship you have there. Shame if something were to happen to it. De term zou zo uit een maffiafilm kunnen komen, maar dit keer komt het dreigement vanuit het Witte Huis. Verrast het eigenlijk nog iemand? Donald Trump wil namelijk tol heffen op schepen die door de Straat van Hormuz varen. In ruil daarvoor krijgen ze ‘bescherming’ van de Amerikaanse marine. De prijs: twintig procent van de waarde van de lading.

Het lijkt op het verdienmodel van een maffiafamilie. Eerst veroorzaak je zelf het veiligheidsprobleem. Daarna bied je bescherming aan tegen de gevolgen. Wie betaalt, mag hopen op een veilige doorgang. Wie weigert, zoekt het kennelijk zelf maar uit, en daarbij vertrouwt Trump op Iran om de dreiging te leveren.

Hij verkoopt hiermee een oplossing voor een feitelijk niet bestaand probleem. De Amerikaanse marine verandert daarbij van bewaker van de vrije scheepvaart in de gewapende incassodienst van het Witte Huis.

De hoogte van de gevraagde tol maakt de vergelijking nog treffender. Twintig procent van de ladingwaarde is geen bijdrage aan loodsdiensten, kustbewaking of verkeersleiding. Het is een aandeel in de buit. Bij een tanker met een straatwaarde van honderd miljoen dollar vraagt Trump twintig miljoen voor één veilige passage. Don Corleone zou zijn vingers aflikken bij zo’n deal.

Foto: Count Binface - plaatje gemaakt met AI

De verkiezingsstunt van Nigel Farage en de vuilnisbak die hem kan stoppen

, door

De inwoners van het Britse kiesdistrict Clacton mogen op 6 augustus opnieuw naar de stembus. Niet omdat hun parlementslid is overleden of ziek is geworden. Nee, Nigel Farage, frontman van de rechts-extremistische Reform UK-partij, heeft zelf ontslag genomen als parlementslid, uitsluitend om zich onmiddellijk opnieuw verkiesbaar te stellen.

Farage presenteert de tussentijdse verkiezing als een oordeel van het volk over zijn integriteit. De kiezers van Clacton zouden mogen bepalen of hij iets verkeerd heeft gedaan. Dat is niets meer dan een afleidingsmanoeuvre. Een lokaal electoraat kan immers beslissen wie het naar Westminster stuurt, maar niet of een parlementslid de regels rond giften, belangenverstrengeling en financiële openheid heeft overtreden.

Daarvoor bestaat een parlementaire onderzoeksprocedure. En die procedure vormt de aanleiding voor Farages stunt.

Vijf miljoen pond

Hij ligt namelijk onder vuur vanwege een gift van vijf miljoen pond van Christopher Harborne, een miljardair die zijn vermogen onder meer met cryptovaluta verdiende en al jarenlang een belangrijke financier van Reform UK is. Farage zegt dat het om een persoonlijke gift ging die niets met zijn politieke activiteiten te maken had en daarom niet hoefde te worden aangegeven.

Die uitleg is natuurlijk totale onzin. Farage was in de betreffende periode directeur van de onderneming achter Reform UK en keerde kort na de gift terug naar de voorgrond van de Britse politiek. Daarnaast wordt onderzocht of hij in het parlement onderwerpen heeft aangekaart waarvan zijn weldoener kon profiteren. Er zijn bovendien vragen over ondersteuning door George Cottrell, een vermogende medewerker en vertrouweling van Farage die eerder in de Verenigde Staten werd veroordeeld voor fraude.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Mohamed osman on Unsplash

Soedan vreest een nieuw bloedbad

, door

De Soedanese stad El Obeid staat volgens berichten van de VN onder grote druk van de Rapid Support Forces (RSF). Een humanitaire ramp dreigt, vergelijkbaar met het bloedbad dat de dissidente strijders van generaal Hemedti eind vorig jaar in de stad Al-Fashir  hebben aangericht. Buitenlandse inmenging zorgt voor continuering van de oorlog, vredesinitiatieven blijven voorlopig beperkt tot bezorgde verklaringen en algemene oproepen.

De stad El-Obeid, met een bevolking van ongeveer 500.000 mensen, ligt op het kruispunt tussen centraal Soedan, Khartoem en de westelijke regio Darfur. Het is daarom een ​​belangrijke toegangspoort voor troepenbewegingen en de aanvoer van militaire en humanitaire hulpgoederen. Er bevindt zich ook een grote militaire basis van de Soedanese strijdkrachten en een militair vliegveld. De stad wordt door de RSF bestookt met drones, Inmiddels zouden minstens 45 burgers zijn omgekomen bij vijftien verschillende aanvallen. Onder meer scholen, markten, waterinstallaties en infrastructuur worden geraakt. Onder de 500.000 inwoners van El Obeid bevinden zich ook meer dan 100.000 mensen die eerder op de vlucht sloegen voor geweld elders in het land. Wie is gevlucht uit gebieden onder RSF-controle, wordt beschuldigd van samenwerking met de vijand en loopt risico op willekeurige arrestaties.

Maandag heeft de VN-Mensenrechtenraad een resolutie aangenomen van het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Ierland, Nederland en Noorwegen. Daarin wordt het escalerende geweld door de RSF en haar bondgenoten in en rond El-Obeid veroordeeld. De resolutie roept op tot meer financiële en logistieke steun voor landen die Soedanese vluchtelingen opvangen. In de regio, mogen we aannemen, want Europa wil met steun van Libische krijgsheren met alle macht voorkomen dat ze de Middellandse Zee oversteken. Ook al zijn ze in de regio verre van veilig. Het VN-kinderfonds UNICEF meldde deze week dat er in de eerste helft van 2026 minstens 330 kinderen gedood of verwond. De regio’s Darfur en Kordofan kennen de hoogste aantallen kinderslachtoffers. 

Foto: engin akyurt on Unsplash

Rusland is weer welkom in de olympische familie

, door

Het IOC heeft de deur voor Rusland weer verder opengezet. Het Russische olympisch comité is voorlopig gerehabiliteerd, waardoor Russische sporters en ploegen weer richting internationale competities en uiteindelijk Los Angeles 2028 kunnen bewegen. Of dat straks ook weer met vlag, volkslied en nationale kleuren mag, moet nog worden beslist. Voorlopig heet het dus nog voorzichtigheid, maar laten we het voor het gemak ‘gewenning’ noemen.

Aan de oorlog is intussen niets wezenlijks veranderd. Rusland voert nog altijd een bloedige aanvalsoorlog tegen Oekraïne. De reden waarom Russische sporters en teams ooit werden geweerd, bestaat dus nog steeds. Alleen de bestuurlijke rek is eruit. De morele verontwaardiging heeft zijn houdbaarheidsdatum blijkbaar bereikt.

Het IOC zal wijzen op neutraliteit. Sport mag niet worden gegijzeld door politiek, heet het dan. Maar die neutraliteit werkt opvallend vaak één kant op. Oekraïense sporters trainen in een land waarvan sportfaciliteiten zijn verwoest, waar ploeggenoten en familieleden aan het front zitten of zijn omgekomen, en waar een gewone voorbereiding al een privilege is geworden. World Athletics gebruikte precies dat argument vorige week nog om de uitsluiting van Rusland en Belarus te handhaven: er is geen tastbare beweging richting vrede en de positie van Oekraïense atleten is ernstig beschadigd.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Doe het veilig met NordVPN

Mededeling

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Jannik on Unsplash

Trump, Infantino 2026 Mussolini 1934

, door

COLUMN - De Amerikaanse spits Folarin Balogun kreeg in de groepswedstrijd tegen Bosnië en Herzegovina een rode kaart. De schorsing voor de achtste finale tegen België is zondag door de FIFA opgeschort. Een gastbijdrage van Dr. Jo Horn.

Volgens The New York Times belde Donald Trump na de wedstrijd herhaaldelijk met FIFA-voorzitter Infantino met het verzoek de schorsing in te trekken. Volgens The Guardian ging het om drie telefoongesprekken. The Wall Street Journal meldt dat het Witte Huis advocaten inzette. Een bron van CNN bevestigt dat Trump Infantino vroeg de zaak te herzien. Na het besluit bedankte Trump de FIFA op Truth Social voor het rechtzetten van “een groot onrecht”.

Uit de gang van zaken van de FIFA-besluiten stijgt een geur van manipulatie en corruptie op. Direct na de wedstrijd liet de FIFA weten dat beroep tegen de schorsing niet mogelijk was. Zondag volgde alsnog de opschorting. De Belgische voetbalbond stelt dat de gang van zaken in strijd is met de FIFA-regels en het fair play-beginsel ondermijnt.

Over de verhouding tussen Trump en Infantino hoeft niet gespeculeerd te worden. Infantino woonde Trumps inauguratie bij en schreef daarna op Instagram dat zij samen niet alleen Amerika maar de hele wereld weer groots zouden maken. In december 2025 kende hij Trump de eerste FIFA-vredesprijs toe.
In de hele geschiedenis van het WK zijn 189 spelers van het veld gestuurd, de eerste al in 1930. Gele en rode kaarten werden pas op het WK van 1970 ingevoerd en de eerste rode kaart werd in 1974 getoond, aan de Chileen Carlos Caszely.

Foto: Mikhail Nilov on Pexels

Veel gevoelde vijandigheid, maar weinig polarisatie in het dagelijks leven

, door

ANALYSE - door Emily Miltenburg en Eelco Harteveld

Het is het modewoord van de afgelopen tijd: polarisatie. Het werd in 2024 door Van Dale gekozen als woord van het jaar om ‘de tijdgeest te illustreren’ en eerder dit jaar herhaalde SIRE haar publiekscampagne uit 2023 nog met ‘Verlies elkaar niet als polarisatie dichtbij komt’.

Weinig ervaren verslechterde verhoudingen, wel veel zorgen

Om met het goede nieuws te beginnen: zo dichtbij komt polarisatie niet. Ruim de helft van de Nederlanders ziet helemaal geen verslechterde verhoudingen door politieke meningsverschillen in hun directe leefomgeving (voor 5% is dat wel zo, voor 10% een beetje). Nog minder mensen geven zelf aan dat verhoudingen met iemand in hun omgeving zijn verslechterd (5% wel, 8% een beetje).

Al met al speelt polarisatie dus maar een beperkte directe rol in het dagelijks leven van mensen. Dat zou kunnen komen omdat mensen politieke tegenstanders niet meer tegenkomen, door de eveneens veelbesproken ‘bubbels’, de gescheiden leefwerelden van gelijkgestemden. Tegelijkertijd weten we ook dat dat contact er wel is (op sportclubs, scholen, of met familie of buren), maar dat veel mensen er voor kiezen om politieke gespreksonderwerpen te vermijden (Miltenburg et al. 2022).

Toch bestaan er bij Nederlanders sterke zorgen over politiek conflict en polarisatie. Meer dan de helft van de Nederlanders ervaart veel conflict tussen mensen met verschillende politieke overtuigingen. Een kwart van de Nederlander is zelfs bezorgd dat politiek conflict kan omslaan in geweld tussen politieke tegenstanders.

Foto: Pablo García Saldaña on Unsplash

De rechtse vrijstelling voor extremisme

, door

In de politiek geldt voor links en rechts een verschillende boekhouding. Extreemrechts kan jarenlang de toon zetten, de thema’s leveren, de taal verharden en de grens van het betamelijke verplaatsen, zonder dat rechts als geheel daar automatisch voor wordt afgerekend. Extreemlinks hoeft maar in de buurt van een debat te verschijnen en heel links mag uitleggen dat betaalbare huren geen opmaat zijn naar de goelag.

Onderzoek naar verkiezingen laat zien dat extreme kandidaten wel degelijk stemmen kosten. In Amerikaanse verkiezingen verliezen extreme kandidaten van beide partijen aantoonbaar electorale steun. Wie zelf als extremist op het stembiljet staat, betaalt vaak een prijs.

Alleen werkt extreemrechts meestal subtieler. Het hoeft niet altijd te winnen om effectief te zijn. Het hoeft vooral de agenda te bepalen. Onderzoek naar Duitsland laat zien dat radicaal-rechtse partijen steeds meer invloed kregen op de communicatie van gevestigde partijen, vooral rond migratie, islam en integratie. Ander Europees onderzoek laat zien dat het overnemen van anti-immigratiestandpunten radicaal-rechts zelden verzwakt. Het origineel blijft aantrekkelijker dan de imitatie.

Voor rechts is extreemrechts daardoor tegelijk concurrent en leverancier. Het levert thema’s, woorden en vijandbeelden. Mainstream-rechts vertaalt die vervolgens naar “zorgen serieus nemen”, “grenzen bewaken” en “realistisch beleid”. De smerige formulering verdwijnt, het frame blijft staan.

Foto: Ali Burhan on Unsplash

De dreiging van de politieke islam verzwakt, die van antidemocratische christenen groeit

, door

Osama bin Laden en Al Qaida waren vijfentwintig jaar geleden onze belangrijkste vijanden. Op de aanslagen van 9/11 volgden terroristische acties in Parijs, Londen en andere Europese steden. In Nederland werd Theo van Gogh vermoord door een geradicaliseerde islamist. De jihad is jarenlang beschouwd als de grootste bedreiging voor onze vrijheid en democratie. Inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben er alles aan gedaan om potentiële terroristen vroegtijdig onschadelijk te maken. En dat moeten ze nog steeds doen. De dreiging van jihadistische aanslagen blijft groot, schrijft de NCTV deze week in zijn halfjaarlijkse dreigingsbeeld.

De jihadisten halen hun inspiratie uit de politieke islam. Dat is de stroming die het geloof als enig uitgangspunt neemt voor alle politiek handelen, alle wetten en regelingen die de staat treft. Die politieke islam heerst sinds 1979 in Iran en sinds 2021 in Afghanistan. Maar in de rest van de islamitische wereld lijkt de politieke islam op zijn retour te zijn, schrijft Ben Hubbard, de correspondent van de New York Times in Istanbul. En eigenlijk is de politieke islam vrijwel nergens succesvol geweest. IS is verslagen. In Syrië is voormalig jihadist Ahmed al-Shara aan de macht. Zijn regering heeft een aantal sociaal-conservatieve maatregelen genomen, maar zijn prioriteit lijkt te liggen bij het presenteren van zichzelf als een normale leider uit het Midden-Oosten met wie anderen zaken kunnen doen, in plaats van het opleggen van islamitische orthodoxie. In Saoedi-Arabië heeft kroonprins Mohammed bin Salman, de feitelijke heerser, de geestelijkheid verzwakt en tegelijkertijd een nieuw Saoedisch nationalisme bevorderd. Dit is een grote verandering voor een koninkrijk dat lange tijd islamitische idealen heeft verdedigd. In Egypte is de Moslimbroederschap al weer langer geleden, direct na de Arabische Lente, overruled door het militaire bewind van generaal Abdel Fattah el-Sisi. Ook in Tunesië wisten de islamisten niet te winnen. 

Foto: "Charles Montesquieu" by shizhao is licensed under CC BY 2.0

Politiek-ambtelijke verhoudingen onder het minderheidskabinet-Jetten: worden ambtenaren politieker?

, door

COLUMN - van Lars Brummel en Danique François

Onder het kabinet-Schoof kwamen de verhoudingen tussen ministers en ambtenaren onder een vergrootglas te liggen. Op sommige departementen botsten bewindspersonen en bureaucratie met elkaar, wat leidde tot openlijke controverses en bestuurlijke problemen. [1] Met het aantreden van het kabinet-Jetten is een nieuwe politieke periode aangebroken, die door menig ambtenaar met opluchting is verwelkomd. Tegelijkertijd bevindt dit nieuwe minderheidskabinet – het eerste in Nederland sinds 1939 – zich in vrijwel onbekend vaarwater. In zijn beginweken bleek hoe lastig regeren zonder vaste meerderheid in beide Kamers kan zijn. Zo wist minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) met veel moeite steun van een meerderheid van de Tweede Kamer te krijgen voor zijn begroting, nadat zowel linkse als rechtse oppositiepartijen forse kritiek hadden op zijn plannen. [2]

Dat het kabinet-Jetten geen meerderheid heeft in zowel de Tweede als Eerste Kamer, heeft niet alleen gevolgen voor bewindspersonen. Het heeft mogelijk ook consequenties voor ambtenaren. Wat betekent het minderheidskabinet voor de Nederlandse politiek-ambtelijke verhoudingen, nadat deze eerder onder het kabinet-Schoof op scherp zijn komen te staan?

Bestuurbaarheid onder druk?

Tijdens de formatie van het kabinet-Jetten klonk vaak het bezwaar dat een minderheidskabinet zou leiden tot meer politieke instabiliteit. Minderheidsregeringen hoeven echter niet per se instabieler te zijn dan meerderheidsregeringen. Een internationale vergelijkingsstudie naar bijna 500 kabinetten in 30 verschillende landen tussen 1977 en 2019 toonde aan dat minderheidskabinetten gemiddeld net zo lang bleven zitten als meerderheidskabinetten. [3] Hierbij horen ook belangrijke kanttekeningen. Minderheidskabinetten blijken vooral stabiel te zijn als zij vooraf formele en schriftelijke afspraken hebben gemaakt met andere partijen die hen alsnog de steun van een parlementaire meerderheid kunnen garanderen. Bij het ontbreken van zo’n constructie (zoals in het geval van het kabinet-Jetten) bleek een minderheidskabinet juist minder stabiel dan een meerderheidskabinet. Daarnaast brengt een tweekamerstelsel extra moeilijkheden met zich mee voor een minderheidskabinet.

Foto: Ricardo Gomez Angel on Unsplash

De achtertuin

, door

Het verlies van de oorlog met Iran kan Trump compenseren met overwinningen in zijn achtertuin, Latijns Amerika. In korte tijd kwamen in Chili, Colombia en Peru Trump-getrouwe leiders aan de macht In alle gevallen met openlijk uitgesproken steun van de Amerikaanse president in de verkiezingscampagnes. Hij voegt de winst van zijn vrienden graag toe aan zijn palmares. ‘This is our hemisphere’ verklaarde hij eerder dit jaar. Zijn MAGA-aanhang vindt de bemoeienis met de zuiderburen ook aanzienlijk belangrijker dan wat hij in de rest van de wereld allemaal wil maar niet kan bereiken. In het zicht van de midterms en gegeven het korte termijn geheugen van veel kiezers is dit voor hem allemaal goed nieuws.

Met de winst voor extreemrechts in Chili, Colombia en Peru (als daar de overwinning van de dochter van oud-dictator Fujimori niet alsnog teruggedraaid wordt vanwege fraude) is nu de gehele Pacific kust in handen van Trumpaanhangers. Dat zouden zij te danken hebben aan de angst van de burgers voor de toenemende criminaliteit en het groeiende gevoel van onveiligheid. Precies het thema waarop Trump sinds zijn aantreden hamert bij het verwerven van invloed. Zo presenteerde hij in maart van dit jaar met twaalf rechtse bondgenoten uit de regio het Shield of the Americas, een militaire coalitie om gezamenlijk tegen de drugskartels te strijden. Vorige week kondigde de Ecuadoriaanse president Daniel Noboa aan dat Amerikaanse militairen in zijn land vrij spel krijgen. Een van de meest in het oog springende beslissingen is dat Noboa in een decreet verklaart dat hij gratie zal verlenen aan militairen, politieagenten en burgers die deelnemen aan operaties ter verdediging van de staat. Daarnaast drong hij er bij het parlement op aan om amnestie te verlenen aan iedereen die in deze context handelt en tijdens toekomstige operaties misdaden begaat. Tot slot bepaalt decreet 424 dat buitenlands personeel dat aan deze acties meewerkt, immuniteit geniet.

Volgende