Hoe staat het met de ‘vierde macht’?

Indonesiërs gaan massaal de straat op om de regering te dwingen de noodtoestand af te kondigen vanwege de voortdurende bosbranden. Ze zien het als een falen van hun regering om branden in regenwouden te stoppen, die hun land in een misselijkmakende nevel hebben gehuld. Het is deze week twee jaar geleden dat Prabowo Subianto geïnstalleerd werd als president. Toen hij nog in de oppositie zat stelde hij dezelfde eisen aan zijn voorgangers. Nu is hij vooral druk met de onderwaardering van de economie van zijn land door de Amerikaanse financiële dienstverlener voor beleggers MSCI (Morgan Stanley Capital International).

„Ik heb het recht om te ademen”, stond er op een spandoek tijdens een demonstratie in de Indonesische hoofdstad Jakarta. „Blus de branden onmiddellijk!” De bosbranden zijn de ergste in jaren. Eerder dit jaar viel er minder regen tijdens de doorgaans natte maanden die aan april voorafgaan; volgens experts is dit te wijten aan zowel de opwarming van de aarde als het klimaatverschijnsel El Niño. Volgens het ministerie van Volksgezondheid hebben meer dan 306.309 inwoners van de zeven Indonesische provincies die het zwaarst door de rook zijn getroffen, de afgelopen twee maanden acute luchtwegaandoeningen opgelopen. Bijna de helft daarvan – 146.037 gevallen – betrof kinderen onder de 10 jaar. De smog veroorzaakt ook overlast in de buurlanden Singapore en Maleisië. Prabowo zegt dat het bluswerk een topprioriteit is voor zijn regering. Hij doet nog geen beroep op hulp van zijn buren. Uiteindelijk kan volgens hem alleen regen soelaas bieden. Het afzien van ingrijpender maatregelen onder het regime van de noodtoestand zou te maken hebben met de keuze van de regering om lastige vragen over de verantwoordelijkheid te vermijden. 

Voor de vijfde dag op rij demonstreren Albaniërs, onder leiding van studenten, in de hoofdstad Tirana om premier Edi Rama tot aftreden te dwingen.De protesten zijn een voortzetting van de ‘flamingobeweging‘ die eerder dit jaar tot massale protesten leidde tegen de corrupte regering. Die begonnen nadat Rama een natuurbeschermingsgebied, het eilandje Sazan voor de kust bij Vlora, opofferde voor de goede betrekkingen met de familie Trump

Het ‘flamingoprotest’ is uitgelopen op een bredere beweging tegen Rama en het gehele Albanese politieke systeem. De jongeren zijn vooral ontevreden over het banentekort. Veel studenten die zijn afgestudeerd komen niet aan het werk en ze vinden de kosten van het onderwijs te hoog.

De politie treedt keihard op, niet alleen met traangas en pepperspray maar ook met rubberen kogels die rechtstreeks op demonstranten worden afgeschoten. Ook twee journalisten raakten gewond.  Vanuit Albanië bericht Vincent Yüsui van Gerven Oei op zijn blog The Albanian Mechanism: ‘De afgelopen dagen hebben demonstranten, journalisten en burgerrechtenactivisten talloze gevallen gedocumenteerd van willekeurig, extreem geweld door Albanese staatstroepen tegen ongewapende en vaak minderjarige demonstranten. Hiermee maken zij zich op een grootschalige en ongekende wijze schuldig aan schendingen van zowel de Albanese als de internationale wetgeving. Er zijn videobeelden waarop te zien is hoe politieagenten demonstranten slaan, zelfs nadat zij al zijn aangehouden. Ook is er sprake van bestraffende mishandelingen, enkel omdat mensen door een politieafzetting renden. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat de politie beveiligingscamera’s heeft afgedekt op plekken waar zij arrestanten naartoe brengt.’ De politie overtreedt meerdere wettelijke bepalingen, constateert Van Gerven Oei. Ook is er sprake van ‘niet-geïdentificeerde agenten of agenten in burger die zich niet bekendmaken voordat zij demonstranten intimideren, treiteren of met geweld aanhouden, om hen vervolgens in ongemarkeerde witte of zwarte busjes af te voeren naar politiebureaus.’ Onder die niet-geïdentificeerde agenten zouden personen zitten ‘met criminele banden die worden ingelijfd bij de staatspolitie om het “vuile” werk op te knappen’. Van Gerven Oei verwijst hierbij naar wat hij eerder schreef over de inzet van criminele netwerken tijdens verkiezingen. 

De zittende Braziliaanse president Lula da Silva is er bij de recente verkiezingen niet in geslaagd zijn radicaal-rechtse tegenstrever, Flávio Bolsonaro, zoon van de veroordeelde oud-president Jaïr Bolsonaro, te verslaan. Op 25 oktober moet een tweede ronde uitmaken wie de volgende president van Brazilië wordt. Lula die met 45% van de stemmen twee procentpunten achterbleef op zijn rivaal wil de strijd nog niet opgeven. Maar het ziet er niet best uit voor hem, want alle presidentskandidaten die in de eerste ronde afvielen zijn rechts tot radicaal rechts en hun aanhang zal waarschijnlijk op Bolsonaro gaan stemmen. Tekenend voor de situatie is dat Bolsonaro’s familie bij de gelijktijdige verkiezingen voor vertegenwoordigende organen belangrijke posten heeft veroverd. ‘Michelle Bolsonaro, de echtgenote van Jaïr, en Carlos Bolsonaro, zijn zoon, treden toe tot de Senaat; Jair Renan, een andere zoon, en Renato, de broer van Jair, treden toe tot de Kamer van Afgevaardigden. ‘Nepobolsonarismo‘ is een treffende benaming voor de uitbreiding van deze familie binnen het staatsapparaat. Toch vormt de familie slechts de meest zichtbare uiting van een breder project, dat geworteld is in machtige economische belangen en een diep georganiseerde reactionaire politiek’, schrijft Vijay Prashad voor BT News. Hoe valt de opmars van radicaal-rechts in Brazilië te verklaren en wat zullen de gevolgen zijn?