Geen ‘Aziatische lente’ in Bangladesh

In de zomer van 2024 viel de regering van Sheikh Hasina na een bloedig neergeslagen volksopstand tegen haar vijftienjarige regime. Hasina vluchtte naar buurland India. Talrijke leden van haar Awami League (AL) werden opgepakt en veroordeeld. Hasina kreeg bij verstek de doodstraf. Vorige maand zijn onder interim-premier Muhammed Yunus verkiezingen gehouden. Ze werden met overmacht gewonnen door de Bangladesh National Party (BNP), een centrumrechtse partij, en vanouds de belangrijkste concurrent van de Awami League. De AL was bij deze verkiezingen uitgesloten. In de opstand speelden de GenZ jongeren de hoofdrol net als in recente opstanden in andere Aziatische landen waaronder Nepal en Indonesië. In het nieuwe parlement is daar geen spoor meer van te vinden. Een deel van opstandige jongeren koos voor de National Citizen Party, die zich sterk maakt voor een nieuwe grondwet, hervormingen en bestrijding van corruptie. De NCP behaalde slechts zes van de driehonderd zetels. Veel jongeren waren al afgehaakt nadat de partij een verbond sloot met de streng islamitische Jamaat-e-Islami, nu de tweede partij van het land. Direct na de verkiezingen zijn aanhangers van de Awami League gestart met heroprichting van de partij. Lokale leiders en activisten hebben in veel districten hun kantoren heropend. Ze hijsen nationale en partijvlaggen en hangen partijposters en -spandoeken op. Opvallend is dat er tot nu toe geen repressie tegen hun activiteiten is geweest. De zoon van Hasina, Joy, zou zich in het buitenland klaar maken om het leiderschap van zijn moeder over te nemen. De AL heeft in Bangladesh ondanks het recente verleden een grote reputatie. En dat heeft alles te maken met de geschiedenis van het land. De voormalige Britse koloniale gebieden werden aan het einde van de jaren veertig verdeeld in een overwegend hindoeistisch India en een overwegend islamitisch Oost- en West-Pakistan. In het oosten vocht met name de socialistische Awami League de dominantie van West-Pakistan aan. Daar heerste in 1970 een door de VS gesteunde militaire dictatuur onder leiding van generaal Yahya Khan die na een overwinning van de Awami League het parlement ontbond en vervolgens in Oost-Pakistan een massaslachting aanrichtte die aan enkele miljoenen mensen het leven heeft gekost. India maakte daar in 1971 een einde aan met hulp van Sovjetwapens. Zo ontstond Bangladesh waar de Awamipartij in 1973 via vrije verkiezingen aan de macht kwam.  Het land bleef daarna geplaagd door politieke onrust die aan twee leiders het leven kostte. En door natuurrampen in laaggelegen gebieden bij de zee die het land uiterst kwetsbaar maken voor de gevolgen van de klimaatopwarming, intussen de grootste bedreiging voor de politieke instabiliteit. Zoals een Bengaalse klimaateconoom liet zien: in zijn land verminderen de zeespiegelstijging en stormvloeden de landbouwproductiviteit nu al, doordat zeewater de aarde erodeert en verzilt. Ten minste 30% van het landbouwareaal loopt het risico op verzilting. Als het land zich niet kan aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering zal dat miljoenen mensen op de vlucht drijven. Met als gevolg een ongekende crisis in de rijke landen die een veelvoud gaat kosten van wat nu ingezet zou moeten worden voor klimaatadaptatie.  Vorige week is premier Tarique Rahman (BNP) begonnen aan een ambtstermijn van vijf jaar. Hij is de zoon van voormalig premier Khaleda Zia en voormalig president Ziaur Rahman. Hij woonde 17 jaar in ballingschap in Londen en is tevens de eerste mannelijke premier van Bangladesh in 35 jaar. Sinds 1991, toen Bangladesh terugkeerde naar de democratie, is ofwel Rahmans moeder ofwel haar aartsrivaal Sheikh Hasina premier geweest. De vraag is nu of de nieuwe premier zich hard gaat maakte voor de hervormingen die in de volksopstand werden geëist en waar onder interim-premier Yunus een ontwerp voor is gemaakt. Een referendum, dat tegelijk met de nationale verkiezingen werd gehouden, toonde een sterke steun aan voor het Nationale Handvest, het document van vorig jaar juli waarin de hervormingen worden uiteengezet die het volgende parlement moet doorvoeren. De BNP heeft dergelijke hervormingen altijd gesteund, maar heeft laten doorschemeren dat ze deze op haar eigen voorwaarden wil doorvoeren. Een sterkere oppositie heeft de regering op haar beurt laten weten dat ze hier niet zomaar mee wegkomt. 

Foto: Spencer Everett on Unsplash

‘Je kunt een volk niet op deze manier wurgen’

Dit is een uitspraak van van Mexicaanse president Claudia Sheinbaum. Ze reageert op de Amerikaanse druk om de export van olie uit haar land naar Cuba stop te zetten. Een dreigement van Trump met hogere importheffingen kon zij niet onbeantwoord laten. Eerder moesten de Cubanen ook al de Venezolaanse olie missen. Het toerisme, een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor het land, is stilgevallen sinds vliegtuigen er bij gebrek aan brandstof niet meer kunnen komen. Voor vuilniswagens is ook geen benzine meer, zodat het vuil zich ophoopt in de straten. ‘Vervolgens leggen insecten en muggen hun eitjes tussen het afval en worden mensen ziek. „Voor de zieken zijn geen medicijnen, want de apotheken zijn leeg. Wie écht ziek is, kan niet opgehaald worden door een ambulance. Want ook die hebben geen benzine.’ Is dit het begin van het einde van de socialistische volksrepubliek Cuba?

Mexico blijft bereid hulp te bieden aan het land. President Sheinbaum heeft haar land aangeboden als luchtbrug naar Cuba en gezegd dat vliegtuigen onderweg naar het eiland kunnen bijtanken. Mexicaanse marineschepen hebben intussen 800 ton aan levensmiddelen afgeleverd. ‘Wanneer ze terug zijn, sturen we meer hulp van een andere aard,’ zei Sheinbaum. Ze benadrukte ook dat Mexico de dialoog tussen Cuba en de Verenigde Staten wil bevorderen, met respect voor de Cubaanse soevereiniteit als prioriteit. Precies op dat punt is de Amerikaanse regering moeilijk te overtuigen. Anderzijds kan zij wel degelijk enig gewicht in de schaal leggen tegenover de hardliners Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio die als nazaat van Cubaanse vluchtelingen de onderwerping van het regime als zijn levenswerk ziet. De economieën van Mexico en de VS zijn sterk geïntegreerd. Mexico is de belangrijkste handelspartner van de VS, groter dan Canada als importeur en groter dan Canada en China als exporteur. Met handelsbevordering, een van de weinige woorden die de Amerikaanse president verstaat, kan Sheinbaum wellicht nog enige invloed uitoefenen om ‘de wurging van een volk’ te voorkomen. 

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Quote du Jour | Onze Vijanden

QUOTE - Altijd fijn als prominente Bosnisch-Servische prominente politici een vuurtje opstoken in de regio:

After insulting Bosniaks during the election campaign, Dodik used his speech to describe Muslim Bosniaks from Sarajevo as enemies and “balijas” – a highly derogatory term – and call for the independence of Republika Srpska from Bosnia and Herzegovina.

Dat is immers nog nooit misgegaan daar. En gelukkig zijn er geen gruwelijkheden die nog vers in het geheugen zitten, waardoor dat soort haatzaaierij en groepsbelediging nog vruchtbaardere aarde heeft dan hier in West-Europa. En het is niet alsof er impliciet gedreigd wordt met geweld.

Foto: 51581 on Pixabay

De zwakte van Trump

ANALYSE - Trump heeft een concentratieboog van een pinda, een ego dat voortdurend gestreeld moet worden – een werkje waar hij overigens graag bij helpt, omdat hij er zelf ook zo van geniet – en oneindig veel bewondering voor de persoon die hij overal in bladgoud weerspiegeld ziet. Een man met allerlei zwaktes dus, waarvan er veel bekend zijn en niet zo interessant.

Minder bekend en veel interessanter is de zwakte die spreekt uit z’n buitenlandbeleid. Over die zwakte moeten we het als Europa juist veel meer hebben. Het is een zwakte die hij verbergt, zoals Poetin zijn zwaktes verbergt, door zich machtiger voor te doen dan hij werkelijk is. Hij probeert met bluf te imponeren, maar daar moeten we ons niet door van de wijs laten brengen. We moeten juist voortdurend over zijn zwaktes spreken, omdat precies dat de leider die het van zijn geveinsde macht moet hebben verzwakt.

De zwakte van het buitenlands beleid van Trump is eigenlijk heel simpel: Trump ondermijnt de macht van de V.S. Hij is een president die zich als machtig voordoet, maar verzwakt ondertussen op allerlei manieren het land dat hem als als leider gekozen heeft.

Fundamenten van de Amerikaanse wereldmacht

Foto: "250710RobJetten323 (cropped)" by Jeroen Mooijman is licensed under CC BY 4.0

Wie heeft de formatie gewonnen en verloren?

ANALYSE - van Simon Otjes, eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees (1 februari 2026): de CPB-doorrekeningen naast de begrotingstabellen gelegd maken duidelijk wie winnaars en verliezers zijn in het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA dat op 30 januari 2026 gepresenteerd.

Als er een coalitieakkoord gepresenteerd wordt, bladeren de echte nerds naar de bijlagen met de begrotingstabellen. Papier is geduldig: fractievoorzitters kunnen pijnlijke maatregelen verbloemen in prachtig proza. Extra belasting voor burgers en bedrijven wordt een vrijheidsbijdrage. Maar in de begrotingstabellen worden de echte keuzes gemaakt. Hier kunnen we ook zien wie de echte winnaars en verliezers zijn.

D66 verliezer van de formatie; CDA en VVD winnaars

Samen met David Willumsen ontwikkelde ik een methode om onderhandelingen te analyseren. We leggen de CPB-doorrekeningen van de programma’s naast de begrotingstabellen. Immers deze maken gebruik van heel vergelijkbare items. Zo kan je zien wie zijn beloften in het akkoord gekregen heeft en wie daar minder goed in geslaagd is: als een voorstel van een partij in het akkoord is gekomen krijgt de partij een score “1” voor dat voorstel zo niet krijgen ze de score “0”.

D66 diende bij het CPB in totaal 196 voorstellen in, gevolgd door het CDA met 130 en de VVD met 87. De bijbehorende begrotingstabellen telden 72 afzonderlijke posten. Van de voorstellen van D66 vonden er uiteindelijk 46 hun weg naar het akkoord. Dat komt neer op nét meer dan een kwart van het verkiezingsprogramma. Zo werd op initiatief van D66 het terugdraaien van de bezuinigingen op brede brugklassen opgenomen. Ook het samenvoegen van de kinderbijslag en het kindgebonden budget tot één uniforme regeling kwam uit de koker van D66.

Closing Time 🇵🇸 Maya Al Khaldi Nothing Comes Back the Same

Een landschap trekt voorbij. Rotsen, dorre velden en een olijfboomgaard verdwijnen in de achteruitkijkspiegel van een auto. Een wit paard galoppeert door de straten in de video van Al Daw – Nothing Comes Back the Same, een nummer vol melancholie van de Palestijnse muzikant Maya Al Khaldi.

Dit nummer gaat over het collectieve Palestijns verdriet, zowel in Gaza als op de Westbank. Hoe kun je helen als alles wat ooit vertrouwd was, je familie, buren, huis,  straat, stad of dorp weg is en jouw land wordt bedreigd ?

Foto: Palestinian News & Information Agency (Wafa) in contract with APAimages, CC BY-SA 3.0 , via Wikimedia Commons

De genocidale ‘Vredesraad’

De ‘Vredesraad’ gaat doorpakken. Vijf miljard dollar voor de wederopbouw van Gaza. Het bedrag klinkt indrukwekkend, maar de geschatte schade ligt volgens de VN rond de 70 miljard, een druppel op een gloeiende plaat.

Wederopbouw als ritueel
Wederopbouw in Gaza is een terugkerend ritueel, alleen was de schaal van vernietiging dit keer anders. Er wordt gebombardeerd, verwoest, ontheemd. Daarna volgt een donorconferentie, beloftes, miljarden. Er wordt gebouwd, maar als het (bijna) af is begint de cyclus opnieuw en bombardeert Israël het plat. En de internationale gemeenschap roept foei, doet een plas en verder blijft alles zoals het was. En organiseert een nieuwe donorconferentie.

Ook nu zal er niets veranderen. Wie serieus gelooft in duurzame wederopbouw, moet ook de politieke condities veranderen die die verwoesting mogelijk maken. Zonder opheffing van blokkades, zonder bewegingsvrijheid, zonder soevereine zeggenschap over grenzen, luchtruim en zee, blijft wederopbouw een tijdelijke lapmiddel. Je kunt een stad ‘herbouwen’, terwijl de voorwaarden voor de volgende vernietiging intact blijven.

Vastgoedfantasieën op puin
Alsof het geheel nog cynischer moest worden, circuleren inmiddels plannen om Gaza te herontwikkelen als grootschalig vastgoedproject. Ideeën over luxe kuststroken, investeringszones en een hertekende skyline worden gepresenteerd als pragmatische toekomstvisie. In die logica verandert verwoesting in een kans, onteigening in herbestemming. De oorspronkelijke bewoners verdwijnen uit het beeld, gereduceerd tot demografische variabele. Ze mogen in ieder geval niet meepraten over hun eigen toekomst.

Foto: "Vrouwen kiesrecht" by Roel Wijnants is licensed under CC BY-NC 2.0

Kunnen wij wel zonder ‘Links’?

LONGREAD - We weten inmiddels wel dat onze politieke instituties gedomineerd worden door de echt kapitaalkrachtigen en de mensen en regimes met macht. We zien ieder dag dat de economie (en meer nog dan ooit ook de digitale) gedomineerd wordt door dezelfde groepen. In de week dat dat ING bekend maakt een winst van zes miljard euro bij te kunnen schrijven en ASML een recordwinst van bijna tien miljard meldt, haalt het nieuwe kabinet zes en een half miljard weg bij sociale zekerheid en maar liefst tien miljard bij de zorg. Dat krijg je als dat vermaledijde ‘Links’  buitenspel wordt gezet. Goed, dan hebben we direct antwoord op de vraag waarmee deze tekst opent. Nee dus. We kunnen niet buiten ‘Links’.

Want we hebben als individu zo goed als geen mogelijkheden om op landelijk niveau beleid of instituties te beïnvloeden. Daar heb je dus collectieve macht voor nodig. Vroeger had ‘Links’ die macht. Nu beleven wij de nadagen van de neoliberale zinsbegoocheling. Van burger naar consument, van mens van vlees en bloed en wellicht nog een ziel, naar een vinkje in een spreadsheet.  En van patiënt naar kostenpost, van vluchteling naar lastpost. Van solidariteit naar haat en nijd.

Dan heb je de verkiezingen, de campagnes, de anticiperende gehoorzaamheid van media die ook voortgedreven worden door het opportunisme om mee te gaan met de rechtse golf. En daar hebben we opeens een frisse Rob Jetten, die zich onderscheidt met een positieve vibe waar ook progressieve en verbinding zoekende linkse kiezers door worden verleid. En wat blijkt? De neoliberale agenda van de VVD wordt gewoon voortgezet. Het gaat wellicht ietsjes groener worden, en onderwijs ontspringt de dans, maar dat is het dan wel. De rijken worden ontzien en worden rijker. De armen worden armer. Niet zo gek, als ‘Links’ op de reservebank moet blijven zitten.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Christine.H Pan on Unsplash

De Chinese dreiging

In de documentaireserie ‘Ruben langs de Zuid-Chinese Zee’ reist Ruben Terlou door landen die te maken hebben met de Chinese claims op de zee. China  hecht er een groot belang aan voor een ongestoorde doorvaart van schepen met Chinese producten richting Europa. De Chinese kustwacht eist overal de ruimte op ten koste van Filipijnse en Vietnamese vissers die van hun visgronden worden verdreven. De Chinese dreiging is een terugkerend onderwerp in de gesprekken die Terlou voert. Zijn gesprekspartners reageren in de meeste gevallen nogal voorzichtig en vermijden het de grootmacht bij de naam te noemen.

In Vietnam spreekt Terlou met de organisator van een conferentie over de actuele toestand in het gebied. Terlou verbaast zich over de omfloerste verwijzingen naar de dreiging die van buurland China uitgaat. Daarop krijgt hij een geschiedenislesje dat veel verklaart. Vietnam heeft als voormalige kolonie in de vorige eeuw oorlogsgeweld moeten incasseren van Japan, Frankrijk, de Verenigde Staten en China. Wij willen geen oorlog meer, zegt Terlou’s Vietnamese gesprekspartner. Wij willen vrede en welvaart. Dat lijkt geheel in de lijn van de nieuwe Vietnamese leider To Lam, die naar verwachting de balans zal zoeken tussen China en de VS.

Filipijnen

De Filipijnen zijn vooral in de ban van hun eigen leiders. Binnenkort komt in Den Haag hun voormalige president Rodrigo Duterte voor de rechters van het Internationaal Strafhof (ICC).  Duterte is vorig jaar in Manilla gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Den haag. Hij wordt verdacht van misdaden tegen de menselijkheid, namelijk moord en poging tot moord in het kader van de ‘oorlog tegen drugs’. De poging van zijn advocaten om hem ongeschikt te verklaren voor het volgen van een proces wegens ‘cognitieve stoornissen’ mislukte. Duterte is geschikt om ICC-procedures te ondergaan, verklaarden de rechters vorige maand. In eigen land ligt Dutertes dochter Sara onder vuur. Zij is vicepresident onder de nieuwe president Marcos jr. Tegen haar is een ‘impeachment’ procedure gestart door de oppositiegroep Akbayan. De aanklachten gaan over misbruik van belastinggeld, corruptie, omkoping en  bedreiging van Marcos jr. en anderen. Daarnaast wordt ze ook beschuldigd van betrokkenheid bij de buitengerechtelijke moordpartijen van haar vader. Sara wijst alle aanklachten van de hand als onbewezen politieke intimidatie. 

Foto: Ton van der Velden on Unsplash

Alle ballen op de lokale politiek

Het zichzelf verklaarde midden in Den-Haag, wat feitelijk een naar rechts riekend neoliberaal verhaal is, zal ook de komende jaren geen soelaas bieden. Dus alle ballen op de lokale politiek. Daar kun je met elkaar kiezen voor een andere koers. Als het lukt om binnen de gemeenteraadsverkiezingen weg te blijven van de ronkende leugens over migranten, de aperte klimaatontkenning en gebrek aan ruggengraat als het om het lot van de Palestijnen gaat, dan maakt onze democratie nog een kans. Sowieso wil je politiek tot aan de keukentafel brengen. En het maakt nogal uit waar die tafel staat. De glooiende heuvels van Zuid-Limburg kennen een andere realiteit dan die van de eindeloze polders in Noord-Holland.

Je zou willen dat we ons meer bezighielden met welke samenleving en bijbehorende economie we in onze regio willen ontwikkelen. Als we nu naar de data kijken is duidelijk dat de verstedelijkte gebieden het voortouw nemen. Dat hoeft niet zo te zijn. Als we met elkaar inzetten op bedrijvigheid die gekoppeld is aan de gemeenschap, zal dat ongetwijfeld positieve effecten hebben. Wanneer een bedrijf vervuilt en de baas woont tussen de mensen die daar last van hebben, krijg je een andere dynamiek dan wanneer het hoofdkantoor op de Zuidas staat. Sowieso blijkt uit onderzoek dat het MKB vaak verankerd is in de omgeving, en zich daar ook voor in wil zetten. Datzelfde geldt voor onderwijs. Je wil mensen opleiden die in de buurt aan de slag kunnen en niet eindeloos in ellendige files wil staan of overvolle treinen moeten trotseren.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Volgende