The ungovernable country? kopte The Guardian een paar weken geleden boven een beschouwing van Tom Clarke over de korte houdbaarheid van de laatste Britse premiers. Dat was naar aanleiding van de berichten dat huidig Labour premier Keir Starmer na het verlies van Labour bij tussentijdse verkiezingen onder grote druk kwam te staan om voortijdig op te stappen. Net als zijn conservatieve voorgangers Cameron, May, Johnson, Truss en Sunak. Dit rijtje onfortuinlijke premiers begint bij de man die tien jaar geleden aftrad nadat een meerderheid van de Britten in het brexit-referendum stemde voor uittreden uit de EU. Is het Verenigd Koninkrijk in zijn zelf gekozen isolement onregeerbaar geworden?
Starmer is nog niet weg. Maar hij krijgt vooralsnog weinig kans om zijn beloftes voor een welvarender land waar te maken. De premier wordt nog steeds achtervolgd door de ophef over de benoeming van Peter Mandelson als ambassadeur van het VK in Washington vanwege diens hechte banden met Jeffrey Epstein. Mandelson is al lang niet meer in functie. Maar het dossier over deze kwestie breidt zich alsmaar verder uit en blijft het Britse parlement bezighouden. Deze week werden de Lagerhuisleden geconfronteerd met de verklaring van een Amerikaans slachtoffer van Epstein. Lisa Phillips verweet premier Starmer dat hij had nagelaten te luisteren naar degenen die onder Epsteins daden hadden geleden. De Britse pers smult van het schandaal. Het mededogen van een van Starmers ministers met Mandelson na het mislopen van zijn baantje wordt behandeld als een politiek feit van de eerste orde, vooral als blijkt dat het betreffende whatsappje niet het dossier zit.
In een andere kwestie lag Starmer deze week onder vuur vanwege een noodlottige inschattingsfout van een agent bij een steekincident. In eerste instantie werd het slachtoffer daarvan in de boeien geslagen. Hij overleed kort daarna. De dader, een lid van de Sikh-gemeenschap die conform zijn geloof een mes droeg, kreeg levenslang. Onlangs geopenbaarde videobeelden van het politieoptreden zijn door uiterst rechtse politici aangegrepen om de politie te beschuldigen van two-tier policing, het meten met twee maten bij de behandeling van witte Britten en etnische minderheidsgroepen. Het leidde in Southampton tot gewelddadige rellen tegen de politie. Starmer verweet Nigel Farage, de leider van de extreemrechtse Reform partij, misbruik te maken van het incident. Hij haalde ook uit naar techmiljardair Elon Musk 'die zich met zijn haatzaaien opnieuw mengt in de Britse politiek'.
De opmars van Farage's Reform UK lijkt de nekslag voor de oude partijen. Over het geheel genomen behaalde Reform echter slechts ongeveer 26 procent van de stemmen, iets minder dan eerdere peilingen hadden voorspeld. Ongeveer driekwart van de kiezers stemde op een andere partij. De Groenen scoorden goed. En in Wales, Schotland en Noord-Ierland gingen de meeste stemmen naar partijen die uit het Verenigd Koninkrijk willen stappen. Migratie is voor Farage een unique selling point. Hij put er zijn winst uit, maar het is de vraag of de Britten het genoeg vinden om hem het landsbestuur in handen te geven. De stijgende kosten voor levensonderhoud staan nog steeds bovenaan in het lijstje van onderwerpen waarover de kiezers zich zorgen maken. Op dat punt heeft Starmer wel veel plannen, maar de vraag is of hij ze kan uitvoeren. De Britse economie is in het eerste kwartaal iets gegroeid, maar vooral door resultaten in de maand voorafgaand aan de Iranoorlog. De verwachtingen voor de rest van het jaar zijn niet bepaald positief. De brexit laat zich nog steeds voelen, vooral in de voedselvoorziening. De Britten kijken voorzichtig weer naar het aanhalen van de banden met het continent. De Britse regering heeft de eerste details gepubliceerd van een nieuw voedselakkoord met de EU. Dat akkoord moet de controles op zuivel, vis, kaas, eieren en vers rood vlees grotendeels schrappen. Het moet de Britse economie vanaf de zomer van 2027 jaarlijks £5,1 miljard opleveren. Maar het zal Starmer nog heel wat kosten om tegen alle desinformatie in weggelopen kiezers te overtuigen dat zijn toenadering tot de EU hen echt iets gaat opleveren.
Aan de linkerkant van Labour is het vertrouwen in Starmer tot nul gedaald, zo het er ooit geweest is. Dat Labour trouw meegaat in de wapenrace van de NAVO is één. Kwalijker nog is de levering van het VK van wapens aan Israël. Toen het genocidale karakter van de oorlog in Gaza steeds duidelijker werd kondigde het VK een gedeeltelijk verbod op wapenleveranties aan Israël af. Een uitzondering werd gemaakt voor onderdelen van F35 straaljagers. Maar er lijkt nog veel door de mazen van de wet te slippen. In april werd op een vliegveld bij Luik een zending wapens aan Israël ontdekt die uit het VK kwam. België verbiedt wapenleveranties aan Israël volledig. Onderzoeksjournalisten van Declassified onthulden de gang van zaken, zoals ze eerder de nauwe militaire samenwerking tussen het VK en Israël aan het licht brachten. Zoals militaire training van Israëlische soldaten, gezamenlijke oefeningen van luchtmacht en marine, wapenhandel en samenwerking op het gebied van inlichtingen. Wat de critici van de regering Starmer ook steekt is de vervolging van demonstranten tegen de genocide in de Palestijnse gebieden, ondanks een rechterlijke uitspraak dat hier sprake is van onwettig handelen.
Over enkele weken vindt er nog een tussentijdse verkiezing plaats in Makerfield, bij Manchester. De burgemeester van Groot-Manchester Andy Burnham heeft zich voor deze zetel als kandidaat gemeld. Burnham wil langs deze weg Starmer van de troon stoten. Traditioneel is het een Labour zetel, maar de opkomst van Reform maakt de winst voor Burnham onzeker. Veel Starmer-critici hopen dat Burnham wint. Alleen als lid van het Lagerhuis kan hij gekozen worden als nieuwe premier. Als alles goed gaat kan Sir Keir Starmer dan nog dit jaar worden toegevoegd aan het illustere rijtje van voortijdig vertrekkende Britse premiers.
.JPG){kind=link}