De CoalitieChecker: van drie partijen naar politieke sudoku

In 2006 vonden we een meerderheidscoalitie van drie partijen al een hele onderneming, laat staan vier. De CoalitieChecker hielp toen uitrekenen hoe zo’n kabinet eruit kon zien. Inmiddels is de Nederlandse politiek verder versnipperd dan ooit en is ook de checker zelf na jarenlange afwezigheid aan een nieuwe ronde toe. Net als ons kabinet, waarschijnlijk. De CoalitieChecker is dus gereanimeerd. De oude rekensom voldeed niet meer. Dus is die ook vernieuwd. Partijen sluiten elkaar uit, combinaties kunnen ook onder de 76 zetels worden bekeken en de Eerste Kamer telt mee. Een kabinet kan tegenwoordig in de Tweede Kamer een meerderheid hebben en vervolgens in de senaat alsnog op z'n gat gaan. Ook kun je nu zelf een coalitie toevoegen en volgen hoe die zich verhoudt tot de peilingen van de afgelopen tijd. Zo zie je niet alleen welke combinaties op papier mogelijk zijn, maar ook hoe hun politieke basis zich ontwikkeld heeft. Een partij die vandaag onmisbaar lijkt, kan morgen zetels verliezen. Een mogelijke coalitie die nu ruim oogt, kan gaandeweg haar meerderheid zien verdampen. De checker voorspelt geen kabinetsformatie. Partijen blijven mensenwerk, met principes (lol!), veto’s en strategische tegenzin. De rekensom maakt wel zichtbaar hoeveel ruimte de uitslag en de peilingen geven. En hoeveel minder vanzelfsprekend een meerderheidscoalitie is geworden sinds 2006. Dus! De vernieuwde Coalitiechecker staat weer online. De politiek is ingewikkelder geworden; gelukkig groeit de checker mee.

Door: Foto: Paul Einerhand on Unsplash

Closing Time | Waarom stemmen jullie steeds op de VVD?

De filosofen van Hang Youth vragen zich al jaren kort maar krachtig af waarom zoveel mensen toch maar VVD blijven stemmen. Die vraag is relevanter dan ooit, nu de partij een kabinetscrisis  veroorzaakt omdat het niet kan hebben dat mensen met meer dan een miljoen aan aandelen er ietsjepietsje op achteruitgaan.

De partij is namelijk van mening dat de ‘hardwerkende Nederlander’ veel beter kan opdraaien voor tekorten, zoals altijd.

Foto: Ainars Djatlevskis on Unsplash

Hoe ver is het met een verenigd Ierland?

De Ierse regering zet deze week vol in op een verenigd Europa. Gisteren was in Dublin een bijeenkomst van de European Political Community, een informeel samenzijn van vijftig Europese staatshoofden en regeringsleiders. In aansluiting hierop is er vandaag ook nog een informele EU-top. Maar hoe staat het met de vereniging van Ierland zelf?

Eind september blokkeerden bewoners van Garvaghy Road in het Noord-Ierse Portadown een traditionele Oranje mars van protestantse Unionisten. Na een jarenlange betrekkelijke rust tussen katholieke en protestantse groepen leek de uitspraak van de rechter die de protestanten voor het eerst weer toestemming gaven voor een mars door een katholieke woonwijk tot een gewelddadige opleving van de ‘troubles‘ te leiden. Zo ver kwam het niet, maar de ophef liet zien dat er nog volop spanningen zijn in de regio. “Al 28 jaar leeft de gemeenschap aan de Garvaghy Road in vrede”, schreef Chris Hazzard van Sinn Féin. „Die vrede had geen oplossing nodig – ze had bescherming nodig. Het afdwingen van een ongewenste, sektarische mars door dit gebied tart elke logica.” „Waarom wilde de Orange Order door een katholieke gemeenschap marcheren?”, vroeg Michelle O’Neill, vicevoorzitter van Sinn Féin en eerste minister van Noord-Ierland. „Het draait om superioriteit, om dominantie, om het idee van ‘wij hebben het voor het zeggen’ – en deze gemeenschap verdient beter dan dat.”

Foto: Stephen Harlan on Unsplash

Willen de rechts-progressieven en links-conservatieven even opstaan?

Het politieke spectrum wordt tegenwoordig vaak weergegeven met twee assen. Horizontaal loopt de tegenstelling tussen links en rechts, verticaal die tussen progressief en conservatief. Zo ontstaan vier kwadranten waarin iedere politieke overtuiging keurig een plaatsje kan krijgen. Maar hoe logisch is die indeling eigenlijk? En waarom lijken vooral de combinaties links-progressief en rechts-conservatief ideologisch vanzelfsprekend, terwijl links-conservatief en rechts-progressief voortdurend om uitleg vragen?

Misschien omdat die twee assen helemaal niet zo onafhankelijk van elkaar zijn als het politieke kompas suggereert.

Twee assen, dezelfde waarden

De traditionele tegenstelling tussen links en rechts draait in belangrijke mate om economische gelijkheid, solidariteit en de verdeling van macht en welvaart. Links streeft naar het verkleinen van ongelijkheid, rechts accepteert grotere verschillen als uitkomst van individuele verantwoordelijkheid, eigendom en marktwerking.

De tegenstelling tussen progressief en conservatief gaat over maatschappelijke verhoudingen. Progressieven streven naar emancipatie, individuele zelfbeschikking en het doorbreken van bestaande hiërarchieën. Conservatieven hechten meer waarde aan traditie, continuïteit en het behoud van gevestigde normen en instituties.

Dat lijken verschillende onderwerpen, maar onder beide tegenstellingen liggen sterk verwante waarden. Wie economische gelijkheid belangrijk vindt, zal doorgaans ook gevoelig zijn voor maatschappelijke ongelijkheid. Wie bestaande economische machtsverhoudingen wil behouden, zal gemakkelijker accepteren dat ook maatschappelijke verhoudingen ongelijk blijven.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Gaat het kabinet vallen?

D66 en CDA hebben met links een akkoord gesloten over het belastingplan. De belastingdruk verschuift daarbij van arbeid naar vermogen. De VVD, die zich daar fel tegen verzette, zwijgt vooralsnog.

Gaat de VVD het kabinet laten vallen omdat vermogenden meer belasting moeten betalen?

Eerder schreef ik al dat voor de VVD regeren belangrijker is dan besturen. Nu wordt het interessant om te zien hoe ver dat principe reikt. Want soms betekent regeren kennelijk dat je moet accepteren dat er ook daadwerkelijk iets wordt bestuurd.

Foto: Steve A Johnson on Unsplash

Polyamorie voor beginners: het kabinet-Jetten

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen werd de vergelijking al gemaakt: het minderheidskabinet zou een open huwelijk aangaan. Een gewaagd experiment, zeker voor een kabinet waarin de onderlinge liefde toch al behoorlijk bekoeld was.

Wie enige ervaring heeft met polyamorie, weet dat het openen van een relatie om bestaande relatieproblemen op te lossen doorgaans een recept voor ellende is. Goede communicatie, vertrouwen en duidelijke afspraken zijn essentieel. Drie ingrediënten die in deze coalitie nogal schaars lijken.

Gisteren bleek hoe ingewikkeld zo’n open huwelijk kan worden. D66 en CDA sloten een akkoord met PRO en Volt, waarmee de politieke polycule plotseling werd uitgebreid. Tot ongenoegen van de VVD, die eerder al duidelijk had gemaakt weinig te voelen voor deze metamours, zoals de geliefden van je geliefde in polyamoreuze kringen worden genoemd.

Van kitchen table poly, waarbij alle partners en metamours gezellig aan dezelfde keukentafel kunnen zitten, kwam duidelijk niets terecht. De VVD ziet daar vooral graag JA21, BBB en SGP aanschuiven. Zodra D66 en CDA met links gaan flirten, worden de extra stoelen demonstratief weggetrokken en slaat de jaloezie toe.

De VVD verlangde overigens officieel geen exclusiviteit, althans zo leek het. Maar naar nu blijkt ziet ze zichzelf vooral als primaire partner, die bepaalt met wie de anderen het mogen doen. In polyamoreuze kringen is dat ook omstreden en heet een vetorecht: de ene partner mag nieuwe relaties van de ander blokkeren. Kortom, een open huwelijk is prima, zolang de VVD de gastenlijst beheert. Alleen valt er met 66 zetels weinig te beginnen als je alle potentiële linkse bedpartners vooraf afwijst en je alleen ‘over rechts’ mag. Een soort van OPP om zo maar te zeggen.

Foto: Emad El Byed on Unsplash

Op de Westelijke Jordaanover is het elke nacht Kristallnacht

Op 9 november, afgelopen maandag, herdachten we de Kristallnacht. De nacht waarin nazi’s Joodse winkels vernielden, synagogen in brand staken, huizen binnendrongen, mensen mishandelden en vermoordden. De Duitse staat organiseerde het geweld, de politie keek weg en de daders gingen grotendeels vrijuit. Het was een volgende stap in het systematisch beroven, vernederen en verdrijven van een bevolkingsgroep, onderdeel van een genocide.

Wie die geschiedenis herdenkt, zou eens moeten kijken naar wat er dagelijks op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever gebeurt.

Daar trekken gewapende Israëlische kolonisten door Palestijnse dorpen. Ze steken huizen en auto’s in brand, vernielen landbouwgrond, stelen vee, mishandelen bewoners en verdrijven gezinnen van land waarop hun families soms al generaties wonen. Olijfboomgaarden worden vernield, oogsten gestolen, waterleidingen afgesloten. Soms onder het toeziend oog van Israëlische militairen, soms met hun actieve medewerking.

Volgens de Verenigde Naties beschadigden of vernietigden Israëlische kolonisten in 2026 al meer dan 20.000 Palestijnse bomen en jonge aanplant. Israëlische strijdkrachten waren verantwoordelijk voor nog eens ruim 10.000 beschadigde of ontwortelde bomen en jonge aanplant, voornamelijk olijfbomen. In oktober registreerde de VN 457 aanvallen door kolonisten, het hoogste maandelijkse aantal sinds de registratie in 2006 begon.

En wie zijn huis niet door kolonisten ziet verwoesten, kan altijd nog te maken krijgen met de Israëlische overheid. Die sloopt Palestijnse woningen wegens ontbrekende bouwvergunningen die voor Palestijnen vrijwel onmogelijk te verkrijgen zijn. Soms worden bewoners zelfs gedwongen hun eigen huis af te breken.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Jesus Solana, Madrid (CC BY 2.0), via Wikimedia Commons.

Ben ik eigenlijk wel rechts genoeg?

Het lijkt wel alsof ik droom: ik kom af en toe mensen tegen die mij vol overtuiging vertellen dat de universiteiten zo vreselijk links geworden zijn. Je kunt op de gemiddelde campus niet eens meer zeggen, beweren die mensen, dat je voor een korting op de uitkeringen bent, of je wordt er al uitgespuwd, of in ieder geval door de professoren en de studenten gezamenlijk met de nek aangekeken. En als ik dan zeg dat ik toch echt zelf aan de universiteit werk, en er niks van merk, dan ziet mijn gesprekspartner dat vervolgens als teken dat ik zelf kennelijk ook onverdraagzaam links ben.

Maar het strookt echt totaal niet met de werkelijkheid waarin ik leef. Ik weet geloof ik van één van mijn collega’s aan de universiteit wat die stemt, de politiek is tijdens de lunch of aan de koffietafel nauwelijks of geen onderwerp (de laatste keer was toen het kabinet-Schoof aantrad, toen hebben we een pool gedaan over hoe lang die zou aanblijven, dat is nu toch ook niet echt een heel diepgravende politieke activiteit), en als ik tijdens een college weleens een onderwerp aansnijd dat iets met politiek te maken heeft, beginnen de studenten nu ook niet meteen met regenboogvlaggen te wapperen, maar typen ze vooral verveeld in wat ik ze allemaal vertel. Ik ervaar de universiteit eigenlijk vooral als een apolitieke omgeving, veel meer bijvoorbeeld dan toen ik promoveerde en iedere ochtend bij de smerige automatenkoffie het wedervaren van Lubbers-III aan de orde kwam.

Foto: Mike Licht (cc)

Jetten en het CJO maken van de Kristallnachtherdenking een farce

Tijdens de Kristallnachtherdenking van maandag koos Chanan Hertzberger, de voorzitter van het Centraal Joods Overleg, ervoor om de genocide in Gaza een leugen te noemen en de 200.000 deelnemers aan de Rode Lijn-demonstratie van een dag eerder verdacht te maken. Hun oproep om een einde te maken aan Nederlandse medeplichtigheid aan de Israëlische genocide in Gaza zou er volgens hem op neerkomen dat Israël van de kaart moet verdwijnen. Een nogal groteske verdraaiing van de werkelijkheid, nota bene tijdens een herdenking die moet waarschuwen voor de gevolgen van ontmenselijking en massaal geweld. Hij koos daarmee politiek te bedrijven over de ruggen van de zes miljoen joodse slachtoffers in de Tweede Wereldoorlog.

Volgens Hertzberger mag uitsluitend een rechter vaststellen of Israël genocide pleegt. Een bijzonder cynisch argument. Genocide is immers geen misdaad die pas ontstaat wanneer een rechter vonnist. Tegen de tijd dat alle juridische procedures zijn afgerond, liggen de slachtoffers al jaren onder de grond. Zuid-Afrika heeft bovendien al in 2023 een zaak aangespannen bij het Internationaal Gerechtshof. De schriftelijke procesgang loopt volgens de huidige planning door tot 2029. Moeten we tot die tijd beleefd zwijgen?

De onafhankelijke VN-onderzoekscommissie en meerdere grote humanitaire organisaties concludeerden na onderzoek al dat Israël genocide pleegt. Hertzberger noemt die conclusie desondanks een leugen en suggereert dat demonstranten die haar onderschrijven gedreven worden door Jodenhaat. Zo wordt het uitblijven van een definitief rechterlijk oordeel gebruikt om de vastgestelde feiten en gedocumenteerde misdaden buiten het publieke debat te houden.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: Flickr CC BY-NC-ND 2.0 foto Wordshore Sign Capitalism isn’t working.

De Amerikaanse midterms en het einde van het neoliberalisme

COLUMN - een gastbijdrage van Hans Custers

Er is al veel geschreven over de Amerikaanse midterms. Toch wil ik een poging doen daar iets aan toe te voegen, al zal veel van wat ik hier schrijf ook al elders zijn gezegd. Ik heb het meeste dan ook niet zelf verzonnen, maar in de loop van de tijd opgepikt uit allerlei bronnen, waaronder verschillende gasten uit én de presentator van de podcast van Jon Stewart. Bronnen die soms wel, maar meestal niet heel expliciet een duidelijke conclusie trekken: het neoliberalisme loopt op zijn eind, in elk geval in de VS. De econoom Branko Milanković kwam wel expliciet tot die conclusie, in zijn boek The Great Global Tansofmation dat afgelopen voorjaar uitkwam.

De eerste tekenen waren ruim tien jaar geleden al zichtbaar, nota bene in de partij van Ronald Reagan, in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2016. Hoewel het partijestablishment in eerste instantie niks van hem moest hebben, kozen Republikeinse kiezers Trump als hun presidentskandidaat. Hoewel Trump het niet expliciet over het neoliberalisme had, keerde hij zich wel duidelijk tegen de ideologie die zo dominant was in beide partijen in de VS.

Trump zal geen doordachte politieke analyse hebben uitgevoerd voor hij zich kandidaat stelde. Misschien was hij simpelweg op het goede moment op de goede plaats om munt te slaan uit de onvrede van kiezers. Of hij voelde die onvrede intuïtief aan. Dat Trump zich tegen het neoliberalisme keerde lijkt misschien vreemd, want hij heeft er ongetwijfeld van geprofiteerd. In elk geval van de steeds lagere belastingen, en daarnaast zal een terugtrekkende overheid mogelijkheden hebben gegeven voor het opzetten van (al dan niet schimmige) zaken en werd de controle daarop ook nog eens minder.

Foto: Drone Master on Unsplash

Modi onder druk door jongerenprotesten

Bolsonaro, Vucic, Trump: het zijn vooral jongeren die een einde maken aan de ongebreidelde macht van autoritaire politieke leiders. Dat moet ook voor Indiase studenten een aansporing zijn om door te gaan met hun protest tegen de regering van de extreemrechtse hindoe-nationalist Narendra Modi. Zondag trokken honderdduizenden mensen naar de Indiase hoofdstad New Delhi om het ontslag te eisen van de Chief Election Commissioner (CEC) van het land, naar aanleiding van beschuldigingen van manipulatie en gesjoemel bij diverse verkiezingen in India. ‘Red de democratie’, is hun leus. Niet onbelangrijk is dat ze gesteund worden door een blok van oppositiepartijen, de Indian National Developmental Inclusive Alliance, kortweg INDIA. 

De demonstratie van zondag is een vervolg op die in oktober en de eerdere demonstraties van studenten onder aanvoering van de ‘Kakkerlakken Volkspartij’ tegen het de enorme druk die zij ervaren door het examensysteem en het gebrek aan perspectief op een baan voor degenen die daar doorheen komen. De demonstranten hebben zich ook nu weer niet laten afschrikken door de uitzonderlijke repressie van een tienduizenden tellende politiemacht. Hun protest is nu gericht op het misbruik van de nationale kiescommissie om miljoenen mensen hun stemrecht te ontnemen, met als doel verkiezingszeges veilig te stellen. De demonstranten bestempelen dit als een “moord op de democratie” en eisen de beëindiging van het nieuwe systeem van kiezersregistratie en het heropnemen van alle namen die uit de kiesregisters zijn geschrapt. Volgens hen heeft dat nieuwe systeem er toe geleid dat meer dan 130 miljoen kiezers zijn geschrapt; dat is ongeveer 14% van het totale aantal geregistreerde kiezers in het land. De oppositie stelt dat deze schrappingen specifiek gericht waren op kiezers die doorgaans niet stemmen op de regerende hindoe-supremacistische Bharatiya Janata Party (BJP), namelijk kiezers uit religieuze minderheidsgroepen en sociaal en economisch achtergestelde lagen van de samenleving. Met als gevolg dat de hindoenationalisten voor het eerst ooit de deelstaatverkiezingen in West-Bengalen wonnen – een regio waar moslims ongeveer 27% van de 100 miljoen inwoners uitmaken – nadat 2,7 miljoen kiezers officieel uit de kiesregisters waren geschrapt. In veel kiesdistricten die door de BJP werden gewonnen, was het aantal geschrapte of betwiste kiezers groter dan de marge waarmee de partij de verkiezing won. Volgens de rechter zouden de kiezers die van de lijst waren verdwenen, bij een volgende gelegenheid hun stem kunnen uitbrengen. De kiescommissie heeft aangekondigd in zes staten nader onderzoek te gaan verrichten of alle stemgerechtigde burgers in het systeem zijn opgenomen. 

Foto: Roel Wijnants (cc)

De VVD: regeren is belangrijker dan besturen

In 2012 voerde de VVD campagne met de leus “Niet doorschuiven maar aanpakken”. Veertien jaar later verklaarde Dilan Yeşilgöz dat een al jaren bekend probleem met de hypotheekrenteaftrek vanaf 2031 vooral iets is voor een volgend kabinet. De VVD heeft kennelijk een nieuwe definitie van daadkracht ontwikkeld: problemen aanpakken, maar pas als iemand anders verantwoordelijk is, ooit.

De VVD is sinds 2010 onafgebroken regeringspartij. In die zestien jaar is ze verworden tot een machtspartij pur sang, waarbij het behoud van politieke invloed en de bescherming van gevestigde belangen steeds nadrukkelijker de boventoon voeren. Regeren is een doel op zichzelf geworden. Ingrijpende keuzes zijn vooral interessant zolang ze de eigen achterban weinig kosten.

Neem de woningmarkt. Terwijl starters zich blauw betalen en woningzoekenden jarenlang vastzitten, weigert de VVD iedere wezenlijke aantasting van de hypotheekrenteaftrek. De Nederlandsche Bank pleit juist voor afbouw van fiscale stimulering van het eigenwoningbezit, naast uitbreiding van het woningaanbod. De VVD presenteert het behoud van die stimulering als een overwinning en komt met maatregel na maatregel voor de happy few die de woningmarkt alleen maar verder ontregelen. Neem de jubelton, die vooral kinderen van vermogende ouders hielp en het overbieden stimuleerde. Of de startersvrijstelling in de overdrachtsbelasting, waarvan volgens onderzoek van de Universiteit Maastricht tot 90 procent van het voordeel bij verkopers belandt. En wat stelde de VVD in 2025 doodleuk voor? Opnieuw belastingvrij schenken voor een koopwoning. Wie rijke ouders heeft, krijgt extra mogelijkheden om andere kopers te overbieden. Wie die ouders niet heeft, mag de hogere huizenprijzen betalen.

Volgende