We hebben een vijand

President William Ruto van Kenia wil buitenlanders weren uit de informele economie. Kleinschalige activiteiten zoals straathandel en kleine detailhandel zouden in de eerste plaats voorbehouden moeten blijven aan Keniaanse staatsburgers. Veel Kenianen hebben wel begrip voor de maatregel. Politiek econoom Sheila Owigo Olang stelt dat er weinig bewijs is dat erop wijst “dat het wegsturen van de handelaren er onmiddellijk toe zou leiden dat Keniaanse staatsburgers meer kansen krijgen.” Zij ziet in Ruto’s plan een populistisch gebaar in het zicht van de verkiezingen. Ook wordt gewezen op recente onlusten in Zuid-Afrika waar xenofobische demonstranten het hadden gemunt op migranten, vooral op kleine handelaren en winkeliers. Tot nu toe kende Kenia geen gewelddadig oproer tegen immigranten. Ruto zou dat met zijn actie wel kunnen uitlokken. 

De nieuwe maatregelen hebben voor veel onrust gezorgd onder kleine handelaren uit buurland Burundi. Honderden Burundezen zochten hulp en reisdocumenten bij hun ambassade in Nairobi, uit angst dat het nieuwe overheidsbeleid zou kunnen leiden tot uitzettingen of verdere intimidatie. Inmiddels heeft de regering een overbruggingstermijn van 90 dagen afgekondigd waarin de migranten er voor kunnen zorgen alsnog de juiste papieren voor hun verblijf te regelen. Maar volgens advocaat Waringa Wahome is het al te laat. Ze wijst op incidenten in Mathare, waarbij buitenlandse handelaren naar verluidt werden aangevallen en hun goederen werden meegenomen of vernietigd. Ook Wahome ziet in de maatregel geen oplossing voor de grote economische problemen waar het land voor staat. “De meerderheid van de Keniaanse jongeren is arm, werkloos en heeft geen hoop meer,” zei ze, wijzend op de stijgende kosten van levensonderhoud, de toenemende ongelijkheid, de krimpende ruimte voor het maatschappelijk middenveld en de zorgen over corruptie en publieke middelen. Jongeren ontvluchten de armoede door in te tekenen voor risicovolle banen in het buitenland waarvoor de regering bemiddeelt. Jongens worden gerecruiteerd door het Russische leger om te vechten in Oekraïne. Meisjes vinden emplooi als huishoudster bij rijke Saoedi’s waar ze mishandeld en verkracht worden.  Wahome: “De grootse retoriek van president Ruto kan slechts worden gezien als een uitspraak die bedoeld is om de aandacht af te leiden van de structurele economische plundering.” Enig tegenwicht kwam deze zomer van de vakbond van verpleegkundigen die het na een staking van 43 dagen eindelijk voor elkaar heeft gekregen dat een negen jaar geleden beloofde loonsverhoging is ingewilligd. Een dreigement van dokters dat ze ook zouden gaan staken gaf de doorslag. 

Een nipte meerderheid van de kiezers in Zweden voorkomt regeringsdeelname van de extreemrechtse Zweden Democraten (SD). Met alle stemmen geteld staat het linkse blok van Sociaaldemocraten, Links, Groenen en Centrumpartij nu op 176 zetels. Het rechtse blok blijft steken op 173 zetels. Premier Ulf Kristersson (Moderaten) van de zittende rechtse minderheidsregering had aangekondigd dat hij wel met de SD wilde praten over regeringsdeelname. Hij wordt nu waarschijnlijk vervangen door Magdalena Andersson, leider van de Sociaaldemocraten. Daarvoor zullen nog lastige coalitiebesprekingen gevoerd moeten worden. Een linkse minderheidsregering, zoals eerder vertoond, kan ook de uitkomst worden als Links en de Centrumpartij het de andere partijen te moeilijk gaan maken om een meerderheidscoalitie te vormen.

Vier jaar geleden was het verkiezingsresultaat precies omgekeerd. Het centrumrechtse blok won nipt van het linkse blok met 176 tegen 173 zetels. Hoewel de Sociaaldemocraten ook toen de grootste partij werden met 30% van de stemmen, passeerde de SD met meer dan 20% de Moderaten (19%) en werd extreemrechts zo de tweede partij; dit zorgde voor een herschikking van rechts en maakte de weg vrij voor de regering-Kristersson met gedoogsteun van de SD. Nu blijven de Moderaten ongeveer gelijk. De SD gaat terug van 20,5% naar 16,9%.