Voor de zevende maand op rij was het bovengemiddeld warm in Nederland. En dan met als referentieperiode 1980-2010. Maar hoe staat het nu met de rest van de wereld? Helaas lopen daar de cijfers wat minder snel van binnen. Dus verslag over de maand mei. De op twee na warmste meimaand in onze reeks. En verder een nieuw record voor de lopende dertigjaars- en elfjaarsgemiddelden. Hoezo pauze in de opwarming? Afijn, hier de visualisatie.
Kernramp Fukushima nu officieel erger dan Tsjernobyl. Onderzoek gesteund door Japanse overheid geeft aan dat er nu al meer straling is vrijgekomen bij Fukushima dan ooit bij Tsjernobyl.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
OPINIE - Het gasconflict tussen Rusland en Oekraïne leidt tot flinke krantenkoppen. En tot zorgen in Europa: als Rusland de gaskraan naar Oekraïne dichtdraait om af te dwingen dat ze daar voortaan marktprijzen gaan betalen, komt dan niet ook de voorzieningszekerheid in Europa in gevaar? Dat laatste is, volgens diplomaten en energiedeskundigen die onlangs bijeen kwamen, waarschijnlijk niet het geval. Er zijn inmiddels verschillende pijpen waardoor Russisch gas EU-landen kan bereiken naast de Oekraïense, en bovendien: Rusland kan zich niet veroorloven betrouwbare, goed betalende afnemers in de vorm van EU-landen te verliezen.
Zo afhankelijk als de EU is voor import van fossiele brandstoffen uit Rusland, zo afhankelijk is omgekeerd de Russische economie van de export van fossiele brandstoffen. Volgens de EU importeert Europa dagelijks voor 1 miljard euro aan energie. Van alle in Europa gebruikte gas wordt 66% geïmporteerd, en 42% van de importen komt uit Rusland. Van de in de EU gebruikte olie wordt 90% geïmporteerd, 33% van alle olie-importen komt uit Rusland. Met die enorme inkomstenstromen zal Rusland niet zomaar willen dobbelen. Wat niet in de geldstromen tot uitdrukking komt is de enorme ecologische voetafdruk (footprint) van gas en olie uit Rusland.
De discussie over methaanlekkages bij gaswinning en vooral -transport is de afgelopen jaren opgelaaid, vooral aangewakkerd door de zorgen die de opmars van schaliegas in de VS met zich meebracht. Studies daar laten zien dat de carbon footprint, met inbegrip van methaan die een ongeveer 25 keer sterkere broeikaswerking heeft dan CO2, uiteenloopt van iets meer dan die van goed gemanagede aardgaswinning tot om en nabij die van kolen, afhankelijk van de omstandigheden en de maatregelen ter plekke. In geval van Russische importen gaat het vooral om methaanlekkages uit dikwijls slecht onderhouden installaties en pijpleidingen. Die brengen de totale carbon footprint van Russisch gas met gemak op ‘kolenpariteit’. De voetafdruk wat betreft andere impacts is (bijvoorbeeld biodiversiteit, verstoring van de stikstofhuishouding e.d.) zal ook niet verwaarloosbaar zijn.
NIEUWS - Een paar dagen geleden bracht oliemaatschappij BP haar nieuwe Statistical Review of World Energy uit. In dit overzicht van het wereldwijde energiegebruik vind je de nieuwste cijfers over het verbruik van fossiele brandstoffen en de CO2-emissies.
Ik heb eerst eens gekeken naar de Nederlandse cijfers.
Nederlands energieverbruik daalt verder
In 2013 nam de totale hoeveelheid energie, die wij Nederlanders jaarlijks verbruiken af met 1,6% tot 86,8 miljoen ton olie-equivalent. Dat is ongeveer evenveel als in het jaar 2000.
(Let op: de y-as in onderstaande grafieken begint niet op nul.)
Ondanks de strenge winter van 2013 hebben we in Nederland flink bespaard op ons energieverbruik.
Aardolieverbruik daalt ook verder
In 2013 verbruikte Nederland zo’n 898.000 vaten per dag. Dat is 4,9% minder dan in het jaar ervoor en bijna 16% minder dan in het piekjaar 2007.
Een lager verbruik van aardolie betekent dat de chemische industrie in Nederland krimpt. En er wordt minder benzine, kerosine en diesel gemaakt dan voorheen.
CO2-uitstoot daalt in 2013 met 1,8%
De CO2-uitstoot van Nederland bedroeg in 2013 nog 238,5 miljoen ton. Dat was 5,1 miljoen ton (ofwel 1,8%) minder dan in 2012.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
Monsanto probeert overdracht bestaand, niet gemodificeerd gen uit tomaat te patenteren in Europa door de patentaanvraag bewust misleidend te formuleren. Zo zouden ze het alleenrecht op een bepaalde natuurlijke resistentie kunnen krijgen.
DATA - Op kleine schaal zijn er optimistische geluiden, op wereldschaal stijgt de productie van CO2 door de mensheid gewoon onverminderd door. Snelle introductie van alternatieve energiebronnen en zuiniger zijn in de westerse wereld kan de groei elders niet compenseren. Om binnen de 2 graden te blijven zal er dus nog veel moeten gebeuren. Maar harde afspraken zijn er voorlopig niet.
Hier de kale cijfers. Eerst de jaarproductie wereldwijd.
En als je dat jaar op jaar optelt, krijg je deze curve. Het vraagt heel veel (politieke) moed om die naar beneden om te buigen.
ACHTERGROND - Sargasso beschikt over stukken waaruit blijkt dat het RIVM, naar aanleiding van het rapport van CE Delft, de emissiecijfers van ontgassen door de binnenvaart met een factor tien omhoog bijstelt. De cijfers voor 2013 ontbreken nog, deze zouden half mei gepubliceerd worden. De cijfers tot en met 2012 (in bezit Sargasso) laten duidelijk zien dat de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie (VNCI) vorig jaar onterecht het frame hanteerde dat de emissies als gevolg van ontgassen door de binnenvaart gedaald zijn.
Volgens de oude cijfers was de emissie als gevolg van ontgassen in 2012 179.300 kg, na bijstelling gaat het om 1.909.290 kg. Weliswaar gaat het slechts om 1,3% van de totale nationale emissie van vluchtige organische stoffen, maar het gaat vaak wel om stoffen met schadelijke gezondheidseffecten, zoals bijvoorbeeld benzeen, of emissies met effecten op de drinkwaterkwaliteit, zoals MTBE. Het gaat bovendien om emissies die zich concentreren rond gebieden met veel binnenvaart en (petro)chemie, zoals Moerdijk, de Drechtsteden, de regio Rijnmond en Amsterdam.
Wat is ontgassen ook al weer?
Ontgassen is nodig omdat er in de tanks van schepen die chemicaliën en aardolieproducten vervoeren ladingrestanten en ladingdampen achterblijven nadat de tanks geleegd zijn. De schepen worden na het lossen met ladingrestant en ladingdamp weggestuurd van de terminal. Om een volgende lading te kunnen laden moet een schipper vaak laten zien dat het schip gasvrij is. Om dat te bereiken moeten de ladingrestanten en ladingdampen uit het ruim verdwijnen. Dat kan op verschillende manieren, bij een tankschoonmaakbedrijf of door de tanks te luchten in de buitenlucht. Dat laatste heet ontgassen (soms eufemistisch omschreven als schoonmaken in de buitenlucht, ventileren of droogblazen).
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Campagne-directeur Greenpeace neemt vliegtuig naar zijn werk. En hoe begrijpelijk zijn redenen ook zijn, dan hoor je niet op die plek.
Politiek in Australië doet niet aan feiten. Maar feiten doen niet aan politiek. Dus dat wordt op de blaren zitten.
ANALYSE, DATA - Als sinds 1990 stelt Nederland zichzelf doelen met betrekking tot het aandeel duurzame energie. Maar keer op keer blijken die doelen niet gehaald te worden. Sterker nog, de doelen worden steeds ambitieuzer terwijl de realiteit steeds minder optimistisch maakt.
In het plaatje hieronder zit u in donkergrijs (met 6) het aandeel duurzame energie zoals gemeten door het CBS. De lichtgrijze lijn (7) vanaf 2014 is de verwachte trend op basis van het gemiddelde van de laatste 10 jaar. De overige lijnen zijn de doelstellingen uit de verschillende periodes.
Hier de doelstellingen op een rijtje:
1. De energiebesparingsnota uit 1990, zoals hier beschreven door de Rekenkamer. Doel 2010: 5% met als tussendoel voor 2000 3%. In 2004 was de rekenkamer al kritisch.
2. In 1995/1996 kwam de Derde Energienota. Die werd tot en met 1998 bekrachtigd. Doel was 10% in 2020 te halen. Terwijl de doelstelling uit 1990 nog niet eens in zicht was.
3. In 2005 kwam het Energierapport van minister Brinkhorst. Voor 2010 was het doel weer 5% en voor 2020 weer 10%. Ook toen was al niet duidelijk dat we enorme achterliepen op eerder gestelde doelen.
4. In 2008 sloot het kabinet met de energiebedrijven een klimaatakkoord (backup link). De doelen werden naar boven bijgesteld. Nu moest in 2020 maar liefst 20% duurzame energie geproduceerd worden. Lessen uit het verleden waren nog niet geleerd en het akkoord zelf was slap.
Zo meldt de Volkskrant:
APG erkent dat het Deense pensioenfonds PKA wel heeft geïnvesteerd in het in aanbouw zijnde (grootste) Nederlandse windpark Gemini, 55 kilometer boven Ameland. De benodigde 2,8 miljard euro daarvoor is opgehaald bij twaalf internationale commerciële kredietverstrekkers, drie exportkredietmaatschappijen en de Europese Investeringsbank.
‘Waarom het voor PKA wel interessant is, weten we niet’, zegt woordvoerder Harmen Geers. Het Nederlandse pensioenfonds is volgens hem vooral huiverig vanwege de onzekere rol van overheidssubsidies. ‘In Spanje bijvoorbeeld zijn toegezegde subsidies voor duurzame energie weer ingetrokken. In Noorwegen zijn afgesproken tarieven voor gasnetwerken verhoogd. Daar zijn we erg van geschrokken.’
I’m not a scientist. I’m not qualified to make that decision.
De Republikeinse senator Marco Rubio over de vraag of de uitstoot van broeikasgassen bijdraagt aan klimaatverandering.
I’m not a scientist.
De Republikeins gouverneur Rick Scott over de vraag of de uitstoot van broeikasgassen bijdraagt aan klimaatverandering.
Listen, I’m not qualified to debate the science over climate change.
De Republikeinse House Speaker John Boehner over de vraag of de uitstoot van broeikasgassen bijdraagt aan klimaatverandering.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
