WW: Nu nog donkerder

De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland

Als er ergens een knoop in kan komen gebeurt dit ook.

Iedere computernerd weet dit natuurlijk al jaren, en ook de huisvrouw of -man ontkomt niet aan deze simpele vaststelling. Je weet zeker dat je een jaar geleden alle kabels achter je PC-meubel netjes naast elkaar hebt gelegd, maar nu je de stekker van je router uit het stopcontact wil halen blijkt het door de wirwar aan knopen onmogelijk te identificeren welke draden bij welk apparaat horen. En twee weken nadat je na een uur pielen de touwtjes van je luxaflex hebt ontward zie je ze alweer hangen in een knoop waar Baden-Powell zelf nog moeite mee gehad zou hebben.

Wetenschappers hebben nu de handen ineen geslagen om dit alomtegenwoordige en vaak vervelende fenomeen eens te onderzoeken. Biofysici Dorian Raymer en Douglas Smith husselden een doosje met daarin een stukje touw slechts tien keer door elkaar en kwamen tot de conclusie dat knopen, zelfs hele ingewikkelde, verbazingwekkend vaak gevormd worden. Dit experiment werd 3000 keer herhaald en Raymer en Smith vonden dat er in de helft van de gevallen een knoop ontstond.

De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland

Het populaire beeld van electroshocktherapie is dat het een nogal barbaarse en achterhaalde vorm van therapie is, die in een moderne maatschappij eigenlijk niet gebezigd zou moeten worden. Het meest bekende beeld is dat uit ‘One flew over the cuckoos nest’, waar het een zoveelste methode is van het establishment om de vrije geest van Randall P. MacMurphy de kop in te drukken. Maar de laatste paar jaar heeft de therapie een comeback van jewelste doorgemaakt en het praatje dat Sherwin Nuland op de Technology Entertainment Design (TED)-conferentie gaf was wel het meest persoonlijke en indrukwekkende stukje reclame voor elektroshocktherapie van het afgelopen jaar.

In het praatje, dat in z’n geheel op de website van TED te bekijken is, spreekt de bekende neurochirurg en auteur over het ontstaan van elektroshocktherapie: van de oorsprong in het shamanistische ‘exorcisme’, naar de jaren ’30 wanneer een aantal Italianen een schizofrene zwerver van straat plukken en hem met elektroshocks (tijdelijk) genezen. In de jaren ’40 blijkt dat het een zeer effectieve behandeling is voor depressies. Maar mede door de opkomst van de antidepressiva en ongewenste bij-effecten van de schokken (mensen braken nogal eens ledematen door de heftige convulsies), belandde de therapie in het verdomhoekje. De weinig prettige afspiegeling in de media deed de methode ook niet veel goed.

De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Luis von Ahn is hot in informatica-land. De jonge Guatemalteekse onderzoeker werd in zijn nog korte loopbaan onderscheiden met prestigieuze prijzen en aanbiedingen van onder andere Microsoft en Google. Hij heeft dit oorspronkelijk te danken aan een uitvinding die iedere webgebruiker wel eens langs heeft zien komen: de CAPTCHA. Maar zijn tweede slimme idee is zo mogelijk nog interessanter: Laat computers niet voor mensen rekenen, maar mensen voor computers, het zogenaamde human-based computation.

Human-based computation is de conclusie die von Ahn trok uit twee observaties: Allereerst dat de computer er de afgelopen 50 jaar een stuk intelligenter op is geworden, maar er zijn een aantal taken die letterlijk kinderlijk eenvoudig zijn die de beste computers nog niet uit kunnen voeren (zoals bijvoorbeeld het herkennen van voorwerpen in plaatjes). De tweede observatie is dat mensen, die deze taken dus met gemak aankunnen, hun tijd en talenten toch vooral aanwenden voor nutteloze frivoliteiten zoals computerspelletjes.

Zo wordt er naar schatting wereldwijd 9 miljard uur per jaar patience gespeeld op de pc. Tijdens het spelen van patience maken mensen zonder zichtbare inspanning de (voor de computer) ingewikkeldste berekeningen in hun hoofd (wat is deze kaart, waar past hij op? etc.) Von Ahn’s idee om deze menselijke processortijd te gebruiken voor nuttige informatica-toepassingen resulteerde in een aantal even verslavende als nuttige spelletjes: de Games with a Purpose.

[i]De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.[/i]

Amerikaanse onderzoekers hebben een band ontwikkeld die de bestuurder ruim van tevoren waarschuwt als de band beschadigd is. De band bestaat uit meerdere lagen met verschillende elektrische eigenschappen. Door de weerstand van deze lagen te meten kan een chip continue bijhouden waar de band versleten of beschadigd is. Binnen een seconde kan de bestuurder gewaarschuwd worden.

Deze techniek zou autobanden $50 dollar per stuk duurder maken, maar dat is het in mijn ogen wel waard.

De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Het is half december, het jaar loopt weer op z’n eind. Dat kan maar één ding betekenen: eindejaarslijstjes! Ook de Wondere Wereld van de Wetenschap en Techniek ontkomt er niet aan. Daarom werpen we vandaag een blik op een aantal eindejaarslijstjes en kiezen uit elk lijstje de Wondere Woensdag-favoriet.

Time Magazines Top 10 Scientific Discoveries
Time komt in totaal met een vijftigtal top-tien lijstjes, maar we kijken naar het lijstje van beste wetenschappelijke ontdekkingen van 2007. Hierin vinden we onder andere doorbraken in stamceltechnologie, de ontdekking van de grootste supernova ooit, die van een vogel-achtige dinosaurus.

WW-favo: De ontwikkeling van nieuwe technieken om menselijke hartkleppen te kunnen bouwen. Als de techniek overeind blijft in testen op dieren, zou de doorbraak binnen 3 tot 5 jaar potentieel voor 600.000 mensen die een nieuwe hartklep nodig hebben de redding kunnen betekenen. Dat vooruitzicht verslaat toch wel de hoge nerd-giggle factor van de ontdekking van Kryptonite.

PC Worlds 100 Best Products of 2007
De site van het toonaangevende computer magazine PC World komt met een lijstje van de honderd beste hard- en software producten van 2007. Op nummer 1 vinden we de Google Apps Premiere Edition, de verzameling office-applicaties voor bedrijfsgebruik van het almachtige Google. Ik ken nog niemand die er mee werkt, maar volgens PC World moet dat dus niet al te lang gaan duren. Op nummers twee en drie staan hardware-produkten, respectievelijk de Intel Core 2 Duo en de Nintendo Wii. Beide verdienen denk ik inderdaad een plaatsje in de top: met de processor heeft Intel de concurrentie (AMD) voorlopig even van het toneel geblazen en de Wii heeft ontegenzeggelijk een revolutie in game-land bewerkstelligd. Verder in de top 100 veel opvolgers van hard- en software uit eerdere jaren.

De woensdagmiddag is op Geencommentaar.nl Wondere Woensdagmiddag. Met extra aandacht voor de nieuwste ontwikkelingen in Wetenschap- en Techniekland.

Op de THES-QS lijst van beste universiteiten ter wereld is de Universiteit van Amsterdam met stip op plaats 48 beland en is daarmee ook de beste universiteit van Nederland. De absolute topuniversiteiten zijn, net zoals de vorige jaren, allemaal gelegen in de Angelsaksische wereld. De top drie bestaat uit Harvard University op plaats één met de twee Engelse universiteiten van Cambridge en Oxford op plaats twee en drie respectievelijk.

De door de THES uitgebrachte ranking is sinds 2004 de lijst waar je als universiteit op wil staan. Je positie op de lijst wordt bepaald door de kwaliteit van de research, research training, onderwijs en employability. De hoofdmoot van de score van een universiteit (40%) wordt bepaald door recensies van collega-wetenschappers, de zogenaamde peer review.

De Nederlandse universiteiten doen het trouwens alleszins redelijk. Zoals gezegd is de UvA als eerste Nederlandse universiteit de top 50 binnengeslopen. De andere Nederlanders in de top 100 zijn de universiteiten van Delft (63), Leiden (84) en Utrecht (89). Daarmee doen we het aanzienlijk beter dan de ons omringende landen. Zo heeft Duitsland maar drie top-100 universiteiten, met als hoogste ranking plaats 60. Belgie moet met slechts één plek (de 61e) genoegen nemen.