Trumps Board of Peace is wat er gebeurt wanneer zelfoverschatting een kindje met zichzelf probeert te krijgen. Het handvest (hier te vinden) van de nieuwe organisatie leest niet als een vredesinitiatief, maar vooral als een handleiding voor persoonsverheerlijking. Vrede, zo lezen we, vraagt geen instituties, geen checks, geen tegenspraak. Vrede vraagt één man. En die man heet Donald J. Trump.
En hij heeft een rol, nou ja, één? Hij is voorzitter, scheidsrechter, poortwachter en eindstation tegelijk. Geen tijdelijk ambt dat hem overstijgt, geen functie die zonder hem bestaat, maar een positie die zo is ontworpen dat de organisatie wel om hem heen moet draaien. Zijn naam staat vastgeschroefd in de tekst alsof vrede persoonsgebonden is en zijn rol is overdraagbaar via aanwijzing. Internationale organisaties horen mensen te overleven. Deze organisatie heeft moeite met ademhalen zodra Trump zijn pen neerlegt. Dat is geen bestuur, dat is een eenmansshow met met een reglement dat applaus afdwingt.
De raad mag stemmen, vergaderen, praten. Maar daarna beslist Trump en daarvoor ook. De voorzitter keurt besluiten goed, interpreteert ze, herziet ze en ontbindt het hele circus wanneer hij daar zin in heeft. Opvolging regelt hij zelf. Dat heet in andere contexten absolute macht, hier heet het pragmatisme. Bureaucratie is slecht, dus vervangen we haar door willekeur. Een nieuw soort monarchie.
Het lidmaatschap is al even helder. Trump nodigt staten uit zoals hij gasten selecteert voor een gala. Wie genoeg geld meeneemt, mag blijven. Wie dat niet kan, krijgt tijdelijk spreekrecht en daarna de uitgang. Dat is geen multilateralisme, dat is een louche nachtclub met een deurbeleid. Vrede voor wie betaalt, stabiliteit zolang de sponsorrekening is voldaan, de deur wagenwijd open voor omkoping, want nergens is beperkt wie er - behalve staten - mogen bijdragen.
De Executive Board bestaat uit mensen die door Trump zijn gekozen, door Trump worden verlengd en door Trump kunnen worden verwijderd. Loyaliteit is hier dé functie-eis. Kritiek past niet in het functieprofiel. Wie te lastig doet, verdwijnt. Zo ontstaat een internationaal orgaan dat vooral heel goed is in bevestigen dat de voorzitter gelijk heeft.
Ook juridisch klopt het plaatje. De Board krijgt immuniteit en kan bepalen wie immuniteit heeft. Tegelijk is er, uiteraard, geen serieuze externe controle. Geschillen worden intern opgelost. De interpretatie ligt bij... Trump. Dat levert duidelijkheid op. Dezelfde soort duidelijkheid als wanneer iemand zelf de regels schrijft, zelf de wedstrijd fluit en zichzelf tot winnaar uitroept.
Het mooiste is dat dit alles wordt verkocht als antwoord op falende instituties. Alsof de les uit internationale crises is dat er nog te veel democratische procedures bestaan. Alsof het probleem van de wereldorde ligt bij overleg, niet bij macht. De Board of Peace doet alsof ze boven de politiek staat, terwijl ze alle politiek reduceert tot één persoon.
Wat hier wordt gepresenteerd als vrede, is in werkelijkheid controle. Wat wordt verkocht als pragmatisme, is centralisatie. Wat wordt geprezen als leiderschap, is buigen voor ego. Deze vredesraad is geen vredesproject. Het is een monument voor een man die gelooft dat wereldproblemen verdwijnen als iedereen naar hem luistert en alleen naar hem. En zoals altijd geldt: als één man zegt dat hij de vrede kan leveren, check dan eerst waar de nooduitgang zit.
In deze column gaat oud-minister Jan Pronk in op de aanslagen van vrijdag 13 november en plaatst hij ze in een geopolitieke context. Hij geeft zeven overwegingen bij het zoeken naar een antwoord. ‘Nieuwe oorlogen gaan niet om bezetting van grond, maar van de menselijke geest.’
