Werken moet lonen. Behalve voor werkenden

Werken moet lonen is zo’n VVD-slogan waarvan iedereen inmiddels weet wat ermee wordt bedoeld: uitkeringen moeten omlaag, de sociale zekerheid moet soberder en het verschil tussen werken en niet werken moet groter. Ook in het huidige coalitieakkoord staat het weer. Maar nu gaat het eens daadwerkelijk over de vraag hoeveel werken loont. De Raad van State constateert namelijk dat van de zes miljard euro aan lastenverzwaringen in 2027 maar liefst 5,8 miljard bij werkenden terechtkomt. Weet je wel, die mensen waarvoor werken juist moet lonen en die er bijna allemaal op achteruit gaan. De lasten voor bedrijven en vermogenden gaan ondertussen juist iets omlaag. Dat is extra pikant naast de discussie over Box 3. Daar dringt juist de VVD aan op een vermogenswinstbelasting waarbij pas belasting wordt geheven als winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Volgens de NOS scheelt die variant de schatkist de komende jaren 11 tot 25 miljard euro. Geld dat, als het kabinet zich aan zijn begrotingsregels houdt, ergens anders vandaan moet komen. En we krijgen nu alvast een aardige aanwijzing waar ergens anders kan zijn. Bij arbeid dus, en daarmee bij mensen met een uitkering. Want werken moet lonen. Daarmee wordt ook duidelijk wat de VVD werkelijk bedoelt met de slogan. Niet dat werkenden zo min mogelijk belasting moeten betalen. Niet dat inkomen uit arbeid gunstiger moet worden behandeld dan inkomen uit vermogen. De partij zegt zelf expliciet dat zij geen hogere belasting op vermogen wil. Werken moet lonen betekent vooral dat mensen die níét werken minder moeten krijgen: lagere uitkeringen, minder sociale zekerheid, een grotere financiële afstand tot mensen met een baan. Want als werken echt het uitgangspunt was, zou je de huidige bezuinigingen niet zo vormgeven. Maar ja. VVD hè. Het wordt hoog tijd dat links de term terugpakt en er de VVD mee om de oren gaat slaan.

Door: Foto: Stem anders (Studio Wiersema, stemanders.nu, overgenomen met toestemming) copyright ok. Gecheckt 16-02-2023
Foto: Tim Reckmann (cc)

Fraude met uitkeringen

DATA - In de Tweede Kamer vinden de hoorzittingen plaats over de Toeslagenaffaire. Dat draaide om vermeende fraude met die toeslagen en hoe het systeem op dit punt zo uit de bocht heeft kunnen vliegen.
Ooit was de aanleiding daarvoor de zogeheten Bulgarenfraude. Maar de jacht op fraude is al veel langer aan de gang voor de reguliere uitkeringen. En met enige regelmaat komt daar ook naar boven hoe krom dat systeem is.
Maar waar weinig zicht op is, is de werkelijke omvang van de fraude.
Aan de hand van de jaarlijkse stukken van prinsjesdag zijn onderstaande overzichten vanaf 2011 samengesteld. Dit gaat dan alleen over geconstateerde fraude natuurlijk.

Om te beginnen om hoeveel zaken het gaat.
Grafiek met aantal geconstateerde gevallen van uitkeringsfraude per jaar vanaf 2011.
Loopt van 60.000 op tot 68.000 in 2015 om daarna te dalen tot ruim 22.500 nu.


Belangrijk hierbij is het om te weten dat fraude een breed begrip is. Dit is omvat ook het verzuimen extra inkomsten of gedoneerde boodschappen te melden op het juiste formulier.
Naast de daling van het aantal gevonden gevallen van fraude, daalt ook de omvang van de gevonden fraude.
Grafiek met totaalbedrag van gevonden fraude met uitkeringen per jaar vanaf 2011.
Start op 153 miljoen, piek in 2014 met 157 miljoen.
Daarna daling tot 59 miljoen in 2022

Om hier wat meer perspectief aan te geven het volgende overzicht waarin het bedrag per gevonden geval is uitgerekend.
Grafiek met gemiddeld bedrag fraude per gevonden geval per jaar vanaf 2011.
Schommelt al jaren tussen de 2000 en 2500 euro. Alleen in laatste jaar, 2022, is het 2600 euro.

Maar een andere manier is ook het uitdrukken van de fraude in relatie tot het aantal uitkeringen dat jaarlijks verstrekt wordt. Onderstaande grafiek geeft het fraude bedrag per uitkering weer, waarbij uitkering staat voor een uitkering gedurende het jaar, dus niet iedere individuele maand.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Ged Carroll (cc)

De tegenprestatie en de psychodwang van de sociale dienst

ANALYSE - De monitoring en activering van werkloze mensen door sociale diensten gaat gepaard met psychologische interventies, ofwel ‘psychodwang’. Los van de vraag of dit überhaupt effectief is, moeten we ons ook afvragen of dit in ethisch opzicht door de beugel kan.

In de openingsscènes van de documentaire De tegenprestatie (maandag 19 oktober, NPO2) zien we verschillende medewerkers van de Rotterdamse sociale dienst in gesprek met hun ‘cliënten’. Een van de medewerkers probeert een werkloze man moed in te praten: ‘Vanaf nu gaan we in oplossingen denken, niet in problemen,’ zegt ze, en: ‘het probleem effe bij onszelf houden.’ Als ze even later opstaat om het zogenoemde afsprakenformulier te printen, zegt ze, haar woorden kracht bijzettend met enthousiaste armgebaren, ‘Honderd procent hè?’

Een andere medewerker oppert dat werkervaring niet vereist is voor functies zoals productiemedewerker en postbezorger en zegt – vuisten zwaaiend – tegen de werkloze man tegenover hem: ‘Een beetje lef tonen!’ Een zestigjarige man zonder werk probeert begrip te kweken voor zijn situatie: hij heeft een ‘lastige leeftijd.’ De medewerker antwoordt daarop: ‘Ja, maar we moeten niet opgeven.’ Later horen we een medewerker zeggen dat het belangrijk is om naar de toekomst te kijken, want ‘waar wil jij je energie in steken, in iets dat je niet kunt veranderen, of iets dat je wel kunt veranderen?’

Foto: Images Money (cc)

Uitkeringsfraude

DATA - Ook bij dit kabinet staat de aanpak van fraude bij uitkeringen hoog in het vaandel. Maar hoe omvangrijk is de uitkeringsfraude nu eigenlijk precies. Duidelijke cijfers daarover, die ook nog eens over meerdere jaren op dezelfde wijze samengesteld werden, waren ons niet bekend.
Tot voor kort. Het blijkt namelijk dat het ministerie van SZW tegenwoordig jaarlijks rapporteert over alle uitkeringen en ook de fraude die ze daarbij geconstateerd hebben.
En dat stelt ons in staat om een overzicht voor u te maken over de laatste vier jaar.
fraude1_475

Let op, PGB valt hier niet onder, zover wij kunnen nagaan.

Zo te zien neemt de fraude in ieder geval niet toe. Hierbij dient wel gemeld te worden dat dit dus alleen geconstateerde fraude is. Maar dat juist de laatste jaren er stevig ingezet is op het opsporen van die fraude.
Hoe veel de opsporing kost, is ons nog niet duidelijk. Alleen van een paar losse initiatieven is dat bekend. Als we dat plaatje compleet hebben, laten we het uiteraard weten.

Om bovenstaande nog een beetje in perspectief te plaatsen hebben we het fraudebedrag gedeeld door het aantal uitkeringen. En dan blijkt dat fraude vrij constant ongeveer €22 euro per uitkering bedraagt.
fraude2_475

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Korting op uitkeringen vanuit ‘woonlandbeginsel’ amper houdbaar voor rechter

De Volkskrant:

Het blijkt ondoenlijk de export van uitkeringen aan banden te leggen. De kabinetten Balkenende-Bos en Rutte I hebben zich verkeken op Europese afspraken en verdragen met Marokko en Turkije. Minister Asscher van Sociale Zaken krijgt nu de rekening.

Vrijdag heeft het kabinet opnieuw een nederlaag geleden bij de hoogste rechter. Nu gaat het om de nabestaandenuitkering die aan weduwen in Marokko wordt overgemaakt. Aan de hand van een wet van Rutte I zijn die volgens het woonlandbeginsel verlaagd. Maar dat is volgens de rechter in strijd met een verdrag met Marokko. […]

Eerder haalde de rechter een streep door de korting op de nabestaandenuitkeringen die naar Turkije wordt overgemaakt. Die is in strijd met het associatieverdrag van dat land met de EU. […]

Een jaar geleden verviel door een beslissing van de rechter al een andere bezuiniging. De rechter bepaalde dat ook gepensioneerden in het buitenland recht hebben op de toeslag die Aow’ers maandelijks krijgen. […]

Foto: copyright ok. Gecheckt 01-03-2022

Doorgeschoten fraudebestrijding UWV in beeld

DATA - Deze week bleek uit het jaarverslag van het UWV dat er maar liefst 40% meer overtredingen waren van de inlichtingenplicht in 2014 ten opzichte van 2013. Strengere regels waren de oorzaak.
De Nationale Ombudsman constateerde eind vorig jaar al dat het grootste deel van de overtredingen niets met bewuste fraude te maken heeft en dat de mensen dus eigenlijk vrij breed onterecht als kwaadwillende criminelen werden behandeld.

Naast de groei in overtredingen van de inlichtingenplicht, groeide ook nog eens het aantal maatregelen genomen bij het verzuim van de inspanningsplicht (voorheen sollicitatieplicht) met ruim 10%.
Hier de groei van beide zaken (in de kolommen) in beeld, met daarbij het aantal uitkeringen waarover het UWV gaat. De cijfers komen uit eerdere jaarverslagen en het CBS:
uwv2_475
Het moge duidelijk zijn dat de aandacht voor fraude vanuit de regering de afgelopen jaren tot een enorme toename van geconstateerde overtredingen heeft geleid, niet in verhouding tot de groei van het aantal uitkeringen.
Wat niet duidelijk is, is of deze maatregelen effectief zijn. Laat staan of het geholpen heeft significant meer mensen uit de uitkeringen richting werk te krijgen. Ook is er nog steeds nauwelijks zicht op hoeveel er aan daadwerkelijke fraude mee opgespoord wordt versus hoeveel geld het kost om de opsporing te doen.

Foto: copyright ok. Gecheckt 09-02-2022

Politiek Kwartier | Tussen bijstand en basisinkomen

COLUMN - Hoe we van de bijstand richting basisinkomen kunnen bewegen. En waarom dat stap voor stap voordelen oplevert.

Het basisinkomen is hot. Naar aanleiding van de campagnes voor het referendum in Zwitserland en het burgerinitiatief in de EU zette Sargasso anderhalf jaar terug een serie over het basisinkomen op. De Correspondent pakte dat verhaal over en maakte het in Nederland tot een hype.

En inmiddels rommelt het binnen de gevestigde partijen. De congressen van D66 en de PvdA namen moties voor een basisinkomen aan, en ook raads- en kamerleden van GroenLinks nemen de discussie serieus.

Maar deze discussie heeft ondertussen wel de neiging erg theoretisch van karakter te blijven. De modellen voor een basisinkomen lopen dan ook sterk uiteen, en kennen allemaal problemen en onbeantwoorde vragen.

Om het niet bij dagdromerij alleen te houden, zouden we moeten onderzoeken wat we tot nu toe van de discussie hebben kunnen leren en toe kunnen passen in de praktijk.

Daarbij valt vooral de volgende wijsheid op: de zekerheid van een inkomen op het bestaansminimum zonder verdere voorwaarden, blijkt keer op keer veruit de meest kostenefficiënte en effectieve manier om mensen in armoede te helpen.

Cameron geeft werkloze Britten ‘nieuwe hoop’ door uitkeringen te verlagen

Yes, he did:

David Cameron says he is giving unemployed Britons “new hope and responsibility” by cutting their benefit payments and claims his welfare reforms are part of a “moral mission” for the country. […] the overhaul of the benefits system […] was about “doing what is right” and not simply “making the numbers add up”.

Ideetje voor Mark?

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Fraude framen

ANALYSE - Hoofdzakelijk zorgaanbieders frauderen met het pgb. Staatssecretaris van Rijn wil daarom, gefaciliteerd door kritiekloze media, meer huisbezoeken bij pgb-ontvangers.

Grote koppen weer vandaag! ‘Pgb-fraude gigantisch’ (Voorpagina Telegraaf), ‘Massale fraude met persoonsgebonden budget’ (AD) en ‘Meer huisbezoeken tegen pgb-fraude’ (NOS).

tg_pgb

Dit alles na een persbericht van staatssecretaris van Rijn.

Het is bijzonder om te zien hoe de media meegaan met de framing van de staatssecretaris, die graag zijn budget van vijf miljoen euro voor huisbezoeken wil rechtvaardigen.

Laten we eens ontleden wat hier allemaal fout gaat.

Om te beginnen het persbericht zelf. De ‘massale fraude’ blijkt eens niet hard te zijn. Dit is de cruciale zin:

Bij 2100 bezoeken leek er iets serieus niet in de haak: mogelijke fraude.

Het staat dus nog niet vast in hoeveel van deze gevallen het echt fraude betreft.

Vervolgens zit er in de berichtgeving de suggestie dat de ontvangers van een pgb fraude zouden plegen. Dáár vinden immers de huisbezoeken plaats.

In het persbericht staat echter niet waar de fraude precies plaatsvindt. Dat werd vanochtend pas duidelijk toen de Kamerbrief bij de Tweede Kamerleden terecht kwam.

Daarin staat:

Foto: mystic_mabel (cc)

Uitkeringen sinds 1970

ANALYSE - Hoe groot is de druk van uitkeringen op de (beroeps)bevolking? Hoe hebben de uitkeringen zich ontwikkeld? Dit onderzoek naar de ontwikkeling van het aantal uitkeringen sinds 1970 bevat enkele verrassende uitkomsten en daarnaast enkele anekdotes van mijn kant waarvan je misschien zal denken ‘Hoe was het mogelijk?’

Oorspronkelijk zou dit stuk onderdeel zijn van deel II van mijn drieluik – deel I hier – over uitkeringen aan allochtonen en autochtonen, maar vanwege de lengte heb ik er toch maar een losstaand artikel van gemaakt.

Uitkeringen en beroepsbevolking

In veel reacties op internetfora merk je dat men niet goed weet hoe het staat met het aantal uitkeringen. Door bepaalde politieke partijen en media wordt vaak verkondigd dat het met het aantal uitkeringen helemaal de pan uit rijst. In figuur 1 laat ik zien hoe het aantal uitkeringen aan mensen tussen de 15 en 65 jaar zich sinds 1970 heeft ontwikkeld.

De grafiek geeft het aantal uitkeringen als percentage afgezet tegen de beroepsbevolking (nationale definitie). Een percentage van bevolking in een jaar geeft over zo’n lange periode een wat beter beeld dan alleen de aantallen uitkeringen, omdat de (beroeps)bevolking de afgelopen decennia sterk is gestegen. Zo bestond in 1970 de beroepsbevolking uit 4,8 miljoen mensen en in 2013 uit 7,9 miljoen, een stijging met twee derde. Ik heb echter ook een grafiek gemaakt met de aantallen.

De meeste percentages die ik hier in tekst noem, heb ik tevens in de grafiek gezet.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: mystic_mabel (cc)

Uitkeringen: autochtonen hebben er meer

ANALYSE - Er wordt heel veel geroepen over allochtonen en uitkeringen. Vaak is het regelrechte onzin en op z’n minst is er sprake van halve leugens, belangrijke verzwijgingen of overdrijvingen.

Vooral voor de PVV is het aantal uitkeringen voor allochtonen een belangrijk punt: binnen die partij meent men dat er financieel voordeel valt te behalen door het stopzetten van de immigratie uit niet-westerse landen. Ten onrechte zoals zal blijken.

In dit stuk ga ik in op het aantal uitkeringen en hoe de ene groep daarin verschilt met de andere groep. Ook ga ik in op de bijstand aan mensen in de AOW-leeftijd.

Dit artikel maakt deel uit van een drieluik. Het tweede artikel gaat over de (beroeps)bevolking en werkloosheid. Verder laat ik de ontwikkelingen in de uitkeringen sinds het jaar 2008 zien. Het derde artikel gaat over uitkeringen in gemeenten en specifiek over de bijstand in Rotterdam.

Dit stuk is een actualisering van een veelgelezen artikel dat ik drieënhalf jaar geleden heb geschreven. Aanleiding voor de actualisering is een artikel in Elsevier van 25 september met als kop ‘In cijfers: allochtonen oververtegenwoordigd in de bijstand.’

Klopt dat en hoe zit het dan met de andere uitkeringen? Elsevier geeft geen antwoord op die laatste vraag.

Volgende