De wedergeboorte van een politiek talent

Ad van der Stok heeft voor Sargasso in vier afleveringen (1, 2, 3 en 4) het nieuwe beginselprogramma van de VVD besproken en heeft nu aansluiten het congres bezocht.

Afgelopen weekend vond in de Doelen de 125ste VVD-ALV plaats. Voor de gelegenheid was de Willem Burgerzaal met jasjes, dasjes en mantelpakjes aangekleed. Burgervader en partijvoorzitter Opstelten leidde de leden door een volle dag, na de door hemzelf uitgesproken openingsspeech, waarmee hij goedgeluimd de koffiegesprekken deed verstommen. Alleen voor de goedheiligman verdween hij nog even in de coulissen van de stad.

Aan bod kwamen zaken die van zo’n politieke partij levensechte folklore maken. Zo stond om te beginnen de agenda zelf op de agenda. Niet zonder slag of stoot werd deze goedgekeurd. De secretaris moest door het stof. In de aankondiging had zij iets verkeerd vermeld, maar haar poging dat te herstellen werd door de kamercentrale Zoetermeer niet voldoende geacht. Ivo vond echter dat ze charmant en diep genoeg had gebogen, waarop Zoetermeer begreep dat er niets ander op zat dan de eer aan zichzelf te houden. De lange dag was begonnen.

Vrolijk als hij de zaal routineus door de agenda leidde voorspelde hij dat de begroting en het jaarplan zouden worden goedgekeurd. Zonder een tegenwerping af te wachten hamerde hij ze af, waarmee hij zichzelf gelijk gaf. Toen was Hengeloër Henk (Kamp) aan de beurt. De vereniging gaf hem een speldje, een insigne of een button – wat precies werd niet duidelijk – en hij werd geëerd voor zijn verdiensten en geknuffeld. De ochtend werd afgesloten met Europa, maar eigenlijk draaide het om de middag.

De VVD is bezig met een nieuw beginselprogramma. In een reeks gastbijdragen gaat Ad van der Stok nader in op deze belangrijke stap voor die partij.

Mark Rutte zoekt naar ‘nieuwe woorden voor bekende waarden‘. Dat deed hij in de Rode Hoed, in een artikel in het NRC, dat in andere vorm op de VVD-site te lezen is en met het nieuwe concept-beginselprogramma, dat op 15 november aan het congres wordt voorgelegd. Rutte zoekt, maar vindt hij iets? En wat valt daarvan te vinden?

Als een echte VVD-er vindt de Rutte van de concept-beginselverklaring dat de staat klein moet zijn. De Rutte uit het NRC is tegen de neomoralistische nanny state en vraagt zich iets af: “Kunnen we onszelf wel met goed recht liberaal noemen als wij de nieuwe, bemoeizuchtige beleidsagenda gaan overnemen?”

Toch niet helemaal de goede vraag, want bemoeizucht stond en staat ook op de VVD agenda. De vraag zou moeten zijn: Als we echt een liberaal programma willen, waar bemoeien we ons dan niet meer mee?

Rutte over de staat

Rutte beschrijft de afgelopen dertig jaar denken over de staat. Hij beschrijft het maakbaarheidsdenken dat in de jaren zeventig op de grenzen van de werkelijkheid stuitte. De nieuwe machthebbers Thatcher en Reagan veranderde de koers. “De overheid, zo legde Reagan uit in zijn eerste inaugurele rede, was niet het antwoord op onze problemen; de overheid was het probleem“. Dus moest de overheid terugtreden. Steeds minder werd van de overheid verwacht dat ze de samenleving kon maken. Deze veranderde verwachting bepaalde mede de rol die de overheid in de jaren negentig aannam. Volgens het New Labour van Tony Blair moest maakbaarheid aan de mensen zelf overgelaten worden. De staat moest faciliterend zijn, dus zorgen voor goed onderwijs en een op herintreding op de arbeidsmarkt gerichte sociale zekerheid.

De VVD is bezig met een nieuw beginselprogramma. In een reeks gastbijdragen gaat Ad van der Stok nader in op deze belangrijke stap voor die partij.

Mark Rutte zoekt naar liberale waarden. Die zoektocht kende een bijeenkomst in de Rode Hoed, over waar volgens hem het liberalisme staat. Een artikel in het NRC, “Liberalisme: naar nieuwe woorden voor bekende waarden“, in andere vorm ook op de VVD-site te lezen. En een concept-beginselprogramma, dat onlangs het licht zag en op 15 november aan het congres zal worden voorgelegd.

Rutte zoekt dus, maar vindt hij ook iets? En wat valt daarvan te vinden?

Hoewel er in het beginsel-programma weinig van terugkomt, vindt de Rutte uit het NRC zeker iets. Over antiglobalisten bijvoorbeeld. Zodra hij er één in het oog krijgt, beweegt hij zich in de politieke arena naar links en haalt naar ze uit. In de hoop ter rechterzijde applaus in ontvangst te nemen. Die uithalen naar antiglobalisten zijn alleen weinig onderbouwd en het doel is ook niet helemaal duidelijk. Want als je als liberaal je eigen partij en je eigen programma wilt hervormen levert een uithaal naar een ander niet veel op.

Ter vermaak van de handenklappende VVD-er noemt hij twee punten. Antiglobalisten erkennen de verdiensten van wereldwijde vrijhandel niet en dat is onbegrijpelijk, want die vrijhandel verbetert de wereld. Daarbij wijzen antiglobalisten – volgens Rutte – nieuwe technologische ontwikkelingen af. Bij de VVD echter, is “de grondhouding […] ten opzichte van technologische ontwikkeling onmiskenbaar positief“. [applaus]