Churchilllaan, Rooseveltlaan, Stalinlaan Vrijheidslaan zijn Amsterdamse straten die onze bevrijders eren, das logisch. In het Kosovaarse Pristina staat sinds 1 november een bronzen standbeeld van Bill Clinton op de gelijknamige straat. De Kosovaren zijn dol op hun Bill, die door slagvaardig militair optreden het Servische leger ervan weerhield van het nogmaals genocide te plegen op de Balkan. Sommigen onder u focussen liever op de burgerslachtoffers in Servië en de terroristische aspiraties van het UCK. Maar wie het uiteen vallen van Joegoslavië heeft gevolgd begrijpt dat Kosovo een tweede Bosnië was geworden als de internationale gemeenschap weer besluiteloos had toegekeken en tanks hou je nu eenmaal niet tegen met gedichten voorlezen.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Donderdagochtend in de file, op BNR het bericht dat frauduleuze praktijken aan het licht waren gekomen bij diverse opbouwprojecten in Kosovo. Miljoenen (ja, miljoenen) euro’s waren over de balk gesmeten en het geld was van de EU afkomstig. Schandalig natuurlijk en in de uitzending mocht één of andere brabbelende VVD-europarlementarier een flink aantal minuten zijn ongenoegen uiten. In een warrig verhaal waarin hij wel z’n best deed om zo boos mogelijk te klinken en te doen voorkomen dat hij keiharde maatregelen wilde nemen, kwam hij uiteindelijk niet veel verder dan dat hij een motie zou indienen om inzage te eisen in de boeken van de VN, die het geld voor de EU had uitgegeven, en die motie zou het waarschijnlijk niet halen. Of zoiets.
De Volkskrant deed de zaak nog eens dunnetjes over met een groot bericht op de voorpagina. Zowel linkse kerk als zakelijk Nederland kan het niet ontgaan zijn: Europa is een geldverspillend rotinstituut.
Tijdens dezelfde file kwam nog een ander berichtje langs. Het was een erg kort itempje, misschien maximaal dertig seconden maar de strekking was: Commissaris Neelie gaat weer eens iets aanpakken. Ook de Volkskrant besteedde er aandacht aan, ergens op de economiepagina, helemaal onderaan, in een stuk met minder woorden dan een gemiddeld sms’je. Kroes gaat namelijk de beëindigingskosten van telefoongesprekken verminderen (.pdf). En als je nu denkt dat dit het einde van de Brusselse pietluttigheid is: het zijn zelfs alleen maar de terminatiekosten bij gesprekken tussen vast en mobiel! En het wordt onder andere gedaan om, alle socialisten moeten maar even onder de tafel schuilen, de marktwerking en concurrentie te versterken.
Enige maanden terug schreef ik over de rol die het Kosovo-precedent speelde bij de Russische invasie in Georgië. De afscheiding van Kosovo, een bittere pil voor Rusland en Servië, heeft een precedent geschapen dat deze twee machten kunnen gebruiken om elders nog meer onrust te stichten. Georgië is een recent, en dramatisch voorbeeld, maar ook in Bosnië dreigt er gevaar.
Richard Holbrooke en Paddy Ashdown, politici met een grote betrokkenheid in de kwestie, waarschuwden onlangs in een open brief aan diverse kranten dat er in Bosnië een nieuwe oorlog uit kan breken. Deze brief is nogal eenzijdig. Ze hebben kritiek op de secessionistische uitspraken van Bosnisch-Servische leiders, en op het gebrek aan oplettendheid van de kant van Westerse mogendheden. De voornaamste misser van het Westen, Kosovo, en de net zo goed aggressieve houding van Kroatische en Moslim-leiders worden echter buiten beschouwing gelaten.
Wat is het probleem? De Servische etnische groep in Bosnië heeft een eigen deelrepubliek, ‘Sirpska’. Servische politici lijken nu aan te sturen op onafhankelijkheid. Het wordt waarschijnlijk geacht dat de regering in Sarajevo, en ook buurland Kroatië, een dergelijke afscheiding niet zullen accepteren. De republiek Servië zal ook betrokken raken, en voila: een nieuwe oorlog.
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Het is duidelijk dat het Westen in de crisis in de Kaukasus geen sterke positie heeft, en dit komt voor een flink deel door de houding ten aanzien van Kosovo, eerder dit jaar. Door actie te ondernemen tegen de Serviërs in de Kosovo-crisis in 1999 heeft de NAVO een groot, maar zeker gerechtvaardigd risico genomen. Een herhaling van Srebrenica moest koste wat kost voorkomen worden. Het erkennen van de onafhankelijkheid van Kosovo, eerder dit jaar, was daarentegen een fatale fout, omdat het een nieuw precedent schiep. Toen Slovenië, Montenegro, Macedonië, Kroatië en Bosnië zich afscheidden hield dat de ontbinding van de Joego-Slavische federatie in: het ging hier om deelstaten binnen een federale republiek. Kosovo daarentegen was onderdeel van de deelstaat Servië. Bovendien heeft Kosovo zijn onafhankelijkheid uiteindelijk verkregen door militair ingrijpen van buitenlandse mogendheden, die dit zonder duidelijke internationaal gerechtelijke onderbouwing hebben gedaan.
De Russen zijn woedend over de onafhankelijkheid van Kosovo, maar het heeft wel een precedent geschapen dat ze voor hun eigen twijfelachtige doeleinden kunnen misbruiken. Formeel gesproken zijn Zuid-Ossetië en Kosovo vergelijkbaar: semi-autonome gebieden binnen een voormalige deelstaat van een federale republiek, waarvan een deel van de bevolking onafhankelijkheid wil, en om dit te bereiken de hulp van een vreemde mogendheid inroept. Militair lijken de Russen, aan het einde van deze eerste ronde, oppermachtig, en een veroordeling van dit ingrijpen op grond van internationaal recht kan moeilijk worden vanwege Kosovo. De Russen kunnen in alle rust de politieke frustraties van de afgelopen twintig jaar uitleven op Georgië, met dank aan de politieke onhandigheid van het Westen.
Terwijl de euroscepsis in Nederland nog steeds aan de winnende hand is, schieten de inwoners van Servië Europa te hulp. Tenminste, dat lijkt zo op het eerste gezicht. De winnende partij van president Boris Tadic wil immers toetreding tot de Europese Unie. De kiezers lijken hem daarvoor te hebben beloond.
Zijn tweede belofte is echter om Kosovo, dat eerder dit jaar de onafhankelijkheid uitgeroepen heeft, weer opnieuw in te lijven bij Servië. En bedankt, hoor je José Manuel Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, denken. Gezien de verdeeldheid binnen de Europese Unie over Kosovo gaat dit nog tot heel wat politiek vuurwerk leiden in Brussel.
Onafhankelijk of autonoom
In Europa zijn nog genoeg landen te vinden die niet staan te juichen bij de onafhankelijkheid van Kosovo, terwijl de grote landen als Groot-Brittanië, Frankrijk en Duitsland gelijk het nieuwe land erkenden. Voor een land als Spanje ligt dit duidelijk gevoelig, gezien de hoeveelheid autonome regio’s die het land kent. Voordat je het weet krijg je Kosovaarse toestanden.
De druk op de Europese Unie om wél een eensluidend standpunt in te nemen zal groter worden nu Servië zich nadrukkelijker zal melden als kandidaat om toe te treden. Als de Serven vasthouden aan het terugbrengen van Kosovo in het land, geeft dat gelazer tussen de grote en kleine landen in de EU. Een belangrijk deel van de leden zal zeggen dat Servië niet mag toetreden als ze haar handen niet van het nieuwe onafhankelijke land afhouden.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
“De onwettige afscheiding door Kosovo van Servië is het resultaat van het misdadige beleid van de Verenigde Staten die daarmee het Handvest van de Verenigde Naties en alle internationale verdragen schenden” (Elsevier). De Servische premier Vojislav Kostunica is meer dan verontwaardigd over de onafhankelijkheidsverklaring van Kosovo.
Nadat Rusland de VN-Veiligheidsraad zondag bijeen had geroepen voor een spoedzitting ging deze even later zonder besluit weer uit elkaar. Rusland had de onafhankelijkheid van Kosovo nietig willen verklaren. De Westerse leden van de Veiligheidsraad kwamen met een verklaring dat wat hen betreftde onafhankelijkheidsverklaring van de Servische provincie het “einde van het proces” is dat tot het bepalen van een definitieve status moest leiden (nu.nl).
Heden ten dagen kan je in Servië maar beter geen genuanceerde mening uitdragen. Want alles wat ook maar een beetje riekt naar inlevingsvermogen richting de Kosovaarse onafhankelijkheid wordt verwelkomt op een muur van agressie. Wederom legt dezelfde groep Servische ultranationalisten -die in de jaren ’90 jarenlang de complete wereldgemeenschap piepelde terwijl ze vrijwel ongestoord genocide pleegde- Servië haar mening op. Terwijl enkele weken terug een vreedzame meerderheid nog vóór toenadering tot de EU stemde vliegen nu de kogelbrieven in het rond als iemand ook maar iets positiefs over de EU zegt. Zelfs vooraanstaande mensenrechtenactivisten krijgen doodsbedreigingen en hun kantoren zijn inmiddels geplunderd (AP)
Maar vooral televisiestation B92 moet het ontgelden. Dit station dat een belangrijke rol speelde bij het wegsturen van Milosevic heeft inmiddels permanente politiebewaking en de cameraploegen hebben al hun logo’s van hun camera’s en auto’s moeten strippen om überhaupt nog de straat op te kunnen. Op Youtube is een dreigvideo te zien waarbij B92 presentatoren een vizier op het voorhoofd krijgen. Terwijl de Servische regering wil dat iedereen hetzelfde verhaal vertelt dat: “het Westen Kosovo van Servië heeft afgescheurd” durft B52 het aan om beide kanten van het verhaal te vertellen. Reden genoeg voor ultranationalisten en rechts radicalen om de redacteuren anonieme dreigtelefoontjes te geven over hun “onpatriottische” verslaggeving (IPS).
Eergisteren hield een bonte verzameling van enkele honderden Serviers en sympathisanten een demonstratie op het Schumanplein in Brussel. Het aanstromende volk liep vanuit het metrostation veelal de verkeerde kant op. “Anti-Kosovo? To the right!“, breedgeschouderde Brusselse dienders wezen iedereen de weg.
“Vandaag is het Kosovo, maar morgen Baskenland, Vlaanderen, Zuid-Tirol of Ossetie“. Een knappe jongedame gaf een speech in het Servisch, en vertaalde fragmenten naar het Engels. Een bloemenbak fungeerde als podium, en haar mantelpak stak voor de camera’s goed af tegen de wapperende Servische driekleur.
Plots staat er een Belg op de bloembak. Hij geeft een bulderende speech en maakt indruk op de menigte, zelfs al verstaat meer dan de helft hem niet.
foto: Olaf Koens
“Ik kom uit een land met 175 jaar traditie in het samenleven van verschillende culturen, talen en gemeenschappen, met respect voor hun tradities en de soevreniteit van de Belgische staat. Honderd jaar geleden woonden er twee proent Albanezen in Kosovo. Honderd jaar geleden woonden er geen Franstaligen in de Brusselse rand. Maar nu is Kosovo van de Albanezen. Mag ik morgen verwachten dat de Vlamingen Brussel en de Vlaamse rand opgeven?”
Het publiek juigt bij zijn laatste woorden, die hij speciaal naar het Servisch heeft vertaald. “Ik ben Alain Schellekens. Ik ben Vlaming, Belg, Europeaan en vanaf vandaag Servier“.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Sinds een paar dagen is Servië een campagne gestart tegen de toekomstige onafhankelijkheid van Kosovo waarin gebruik wordt gemaakt van oude uitspraken van beroemde Europese leiders. “Wat ondeelbaar is, moet één blijven”, zegt de Duitse staatsman Willie Brandt op grote affiches in Belgrado. Ook komen Charles de Gaulle en Winston Churchill aan het woord, allemaal een tikje uit de context vanzelfsprekend. Het is duidelijk dat de Servische overheid hiermee vooral de Europese Unie wil overtuigen. Want op het internationale toneel is het alleen Rusland die nog weerstand biedt tegen Kosovaarse onafhankelijkheid in 2008. Overigens is deze Rusissche weerstand waarschijnlijk al genoeg om onafhankelijkheid te blokkeren, kijkt u niet raar op als er in een koud februari opnieuw een ‘gaskraan-stuntje’ uit het Kremlin komt…
Het gebruik van de uitspraken van oude Europese staatsmannen is opvallend want wie de problematiek rondom Kosovo kent denkt bij ‘beroemde uitspraken’ direct aan de Gazimenstan rede uit 1989 van de Servische oud-president Milosevic. In deze beruchte rede, die Milosevic uitsprak op een veld in Kosovo, sprak hij over de heroïsche daden van Serviërs 600 jaar geleden toen deze Europa behoedden voor een verdere Ottomaanse opmars. De woorden van de inmiddels (vrijwillig) uitgestapte gevangene van het Internationale Gerechtshof in Den Haag waren in de context van de toenmalige sociale spanningen zeer opruiend en worden algemeen beschouwd als de opmaat tot de genocide op de Balkan in de jaren ’90. Wellicht is het daarom dat de huidige Servische overheid in de campagne geen gebruik heeft gemaakt van de woorden van haar voorganger? Maar toch, een Servische spindoctor met een beetje fingerspitzengefühl had kunnen weten dat een deel van de Europeanen als het gaat over moslims momenteel zeer ontvankelijk is voor teksten als deze: