De Yesilgöz-coup

Dilan Yesilgöz wil een fundamentele reset en de balans herstellen. Hoogste tijd om de balans op te maken. Maar eerst die ‘fundamentele reset’. Op moment van dit schrijven heeft mevrouw Yesilgöz, noch een van haar kompanen uit de libertaire VVD-hoek, gepreciseerd wat we daar onder moeten verstaan. Mogelijk zingt de term al langer rond binnen VVD-kringen, sinds Mark Rutte er mee op de proppen kwam in het debat over het eindverslag van informateur Tjeenk Willink (TK, 12 mei 2012). Het was de heer Segers (ChristenUnie) die toen “de voorman van de VVD ging bevragen op zijn ideeën over een andere bestuursstijl, over dualisme en over een dienstbare overheid”. Segers zag in het verslag allerlei onderwerpen genoemd (migratie, veiligheid, middenklasse), maar geen opmerkingen over “de uitvoering, versterkingen van de uitvoering en een hervorming van het belastingstelsel naar een stelsel zonder toeslagen”. Rutte zei al langer met die materie bezig te zijn, “ook vanwege de heftigheid van het debat op 1 april” (Parlement.com: Nacht van Rutte (2021): 'Geen actieve herinnering', waar een motie van afkeuring tegen hem was aangenomen). Rutte zei: We moeten een fundamentele heroriëntatie maken op de verhouding tussen kabinet en Kamer, zodat uiteindelijk de relatie tussen Nederlander en overheid kan veranderen. Die fundamentele heroriëntatie moet erop gericht zijn dat het grote debat weer plaatsvindt op de twee plekken waar dat moet plaatsvinden. Dat is in de ministerraad op vrijdag. (…) Dat betekent dat ook de Kamer een andere rol krijgt, want als dat kabinet zonder die tussenwereld van al dat overleg met die voorstellen naar de Kamer gaat, is het regeerakkoord het enige waarop je kunt terugvallen. Daar heb je afspraken over gemaakt, maar dat is wat mij betreft beperkt. Rutte vatte zijn lange betoog nog eens samen: Nog een keer: waar moet het toe leiden? Een fundamentele reset tussen Kamer en kabinet, het politieke debat terug in de ministerraad en daarmee paradoxaal en complementair terug in de Kamer en zo veel mogelijk weg met die tussenwereld. Nogmaals: Yesilgöz heeft vooralsnog niet uitgelegd wat zij onder een ‘fundamentele reset’ verstaat, maar het heeft er alle schijn van dat het niet is wat Rutte destijds benoemde als ‘een andere rol voor de Kamer’ en ‘het regeerakkoord (met beperkte afspraken) is het enige waarop je kunt terugvallen’. Het huidige kabinet is, zo hebben D66, CDA en VVD afgesproken, volgens die beginselen geformeerd. Wil een minderheidskabinet toch tot resultaten komen, zal er met wisselende meerderheden in de Tweede en Eerste Kamer geregeerd moeten worden. De coalitiepartijen hebben daarvoor de ruimte om met de oppositie te praten. De VVD kreeg een hartverzakking toen bleek dat het gevolg van die afspraak is, dat je niet altijd volledig je zin kan krijgen. En, nog gruwelijker, dat er een deal gesloten kan worden met een partij (PRO) waar de VVD alles voor wil doen om te voorkomen dat die ook maar een half vingerkootje invloed krijgt. Yesilgöz  en haar VVD riep meteen de revolutie uit door met een grote mond ‘fundamentele reset!’ te roepen. Wat niet anders inhoudt dan: ‘jongens, ik heb me vergist, dus twee dingen: herschrijf het regeerakkoord, hier heb je ons verkiezingsprogramma, neem dat integraal over’ en ‘meerderheden met linkse partijen zijn verboden’. Het ontbreekt er nog aan dat ze als minister van Defensie niet de Koude Oorlog uitroept tegen partijen waar bij elkaar 1.368.631 kiezers op hebben gestemd. Maar alles nu zo onder druk zetten om je eigen zin door te drammen (en voortvarend regeren voor de zoveelste keer te vertragen), mag gerust een coup worden genoemd.

Door: Foto: Minister Yesilgöz bij persconferentie na de ministerraad CC BY Rijksoverheid
Foto: Steve A Johnson on Unsplash

Polyamorie voor beginners: het kabinet-Jetten

Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen werd de vergelijking al gemaakt: het minderheidskabinet zou een open huwelijk aangaan. Een gewaagd experiment, zeker voor een kabinet waarin de onderlinge liefde toch al behoorlijk bekoeld was.

Wie enige ervaring heeft met polyamorie, weet dat het openen van een relatie om bestaande relatieproblemen op te lossen doorgaans een recept voor ellende is. Goede communicatie, vertrouwen en duidelijke afspraken zijn essentieel. Drie ingrediënten die in deze coalitie nogal schaars lijken.

Gisteren bleek hoe ingewikkeld zo’n open huwelijk kan worden. D66 en CDA sloten een akkoord met PRO en Volt, waarmee de politieke polycule plotseling werd uitgebreid. Tot ongenoegen van de VVD, die eerder al duidelijk had gemaakt weinig te voelen voor deze metamours, zoals de geliefden van je geliefde in polyamoreuze kringen worden genoemd.

Van kitchen table poly, waarbij alle partners en metamours gezellig aan dezelfde keukentafel kunnen zitten, kwam duidelijk niets terecht. De VVD ziet daar vooral graag JA21, BBB en SGP aanschuiven. Zodra D66 en CDA met links gaan flirten, worden de extra stoelen demonstratief weggetrokken en slaat de jaloezie toe.

De VVD verlangde overigens officieel geen exclusiviteit, althans zo leek het. Maar naar nu blijkt ziet ze zichzelf vooral als primaire partner, die bepaalt met wie de anderen het mogen doen. In polyamoreuze kringen is dat ook omstreden en heet een vetorecht: de ene partner mag nieuwe relaties van de ander blokkeren. Kortom, een open huwelijk is prima, zolang de VVD de gastenlijst beheert. Alleen valt er met 66 zetels weinig te beginnen als je alle potentiële linkse bedpartners vooraf afwijst en je alleen ‘over rechts’ mag. Een soort van OPP om zo maar te zeggen.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Gaat het kabinet vallen?

D66 en CDA hebben met links een akkoord gesloten over het belastingplan. De belastingdruk verschuift daarbij van arbeid naar vermogen. De VVD, die zich daar fel tegen verzette, zwijgt vooralsnog.

Gaat de VVD het kabinet laten vallen omdat vermogenden meer belasting moeten betalen?

Eerder schreef ik al dat voor de VVD regeren belangrijker is dan besturen. Nu wordt het interessant om te zien hoe ver dat principe reikt. Want soms betekent regeren kennelijk dat je moet accepteren dat er ook daadwerkelijk iets wordt bestuurd.

Foto: APB 2026 scherm afbeelding Debat direct Tweede Kamer

De moeizame verhouding tussen oppositiepartijen en het kabinet-Jetten

van Rick van Well

Sinds het aantreden van het minderheidskabinet-Jetten zijn de stemmen van de parlementaire oppositie in de Tweede Kamer van doorslaggevende betekenis. Dat biedt de oppositie vanzelfsprekend kansen: in ruil voor de benodigde Kamersteun kan zij meer invloed uitoefenen dan bij een kabinet met een vaste meerderheid. Tegelijkertijd is de parlementaire oppositie sterk versnipperd en verdeeld.

Besturen of bestrijden?

Zowel voor de linkse als de rechtse oppositie zijn er aanknopingspunten om samen te werken met het kabinet-Jetten, gezien de relatief centrale ideologische positie van de regeringspartijen. Nederland kent bovendien een lange traditie van bereidwilligheid onder politieke elites om samen te werken.

Sterker nog, oppositiefracties wijzen doorgaans relatief weinig regeringsvoorstellen af. In de afgelopen decennia stemde gemiddeld slechts een vijfde tot een kwart van de oppositiekamerleden tegen wetgeving van de regering. Ook uit vraaggesprekken met Kamerleden blijkt dat maar weinig Kamerleden vinden dat het de taak van de oppositie is om een kabinet zo snel mogelijk ten val te brengen.

Toch bestaan er verschillen in opvattingen over de manier waarop oppositie moet worden gevoerd. Dat werd bijvoorbeeld zichtbaar tijdens een debat tussen Geert Wilders (PVV) en Joost Eerdmans (JA21) bij de Algemene Politieke Beschouwingen. Wilders waarschuwde Eerdmans om niet per dossier met het kabinet te onderhandelen: “Dan krijgt u op onderdelen gelijk, maar op iets anders houdt u een kabinet in stand dat ook precies doet wat uw kiezer niet wil.”

Foto: Stem anders (Studio Wiersema, stemanders.nu, overgenomen met toestemming) copyright ok. Gecheckt 16-02-2023

Werken moet lonen. Behalve voor werkenden

Werken moet lonen is zo’n VVD-slogan waarvan iedereen inmiddels weet wat ermee wordt bedoeld: uitkeringen moeten omlaag, de sociale zekerheid moet soberder en het verschil tussen werken en niet werken moet groter. Ook in het huidige coalitieakkoord staat het weer.

Maar nu gaat het eens daadwerkelijk over de vraag hoeveel werken loont. De Raad van State constateert namelijk dat van de zes miljard euro aan lastenverzwaringen in 2027 maar liefst 5,8 miljard bij werkenden terechtkomt. Weet je wel, die mensen waarvoor werken juist moet lonen en die er bijna allemaal op achteruit gaan. De lasten voor bedrijven en vermogenden gaan ondertussen juist iets omlaag.

Dat is extra pikant naast de discussie over Box 3. Daar dringt juist de VVD aan op een vermogenswinstbelasting waarbij pas belasting wordt geheven als winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Volgens de NOS scheelt die variant de schatkist de komende jaren 11 tot 25 miljard euro. Geld dat, als het kabinet zich aan zijn begrotingsregels houdt, ergens anders vandaan moet komen.

En we krijgen nu alvast een aardige aanwijzing waar ergens anders kan zijn. Bij arbeid dus, en daarmee bij mensen met een uitkering. Want werken moet lonen.

Daarmee wordt ook duidelijk wat de VVD werkelijk bedoelt met de slogan. Niet dat werkenden zo min mogelijk belasting moeten betalen. Niet dat inkomen uit arbeid gunstiger moet worden behandeld dan inkomen uit vermogen. De partij zegt zelf expliciet dat zij geen hogere belasting op vermogen wil.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Minister Memory 2026

Na de zomer het einde van kabinet Jetten

COLUMN - Onrust zaaien om de val van het kabinet te oogsten, is niet alleen aan het agro-industrieel complex voorbehouden. Er zijn een paar talkshows en interviewprogramma’s die er ook een handje van hebben. Maar waarom lenen toch niet als rechtsrevolutionair bekend staande gasten zich daarvoor?

In de zomereditie van Sven op 1, was emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis Joop van den Berg te gast. Bij Sargasso kennen we hem van ons zusterblog Montesquieu Instituut, mede door hem opgericht en tot op vandaag nog een van de auteurs. Sinds 2005 schrijft hij ook een tweewekelijkse column bij de website Parlement.com.

Bij Sven op 1 citeert de redactie Joop van den Berg in de kop van hun artikel:

Emeritus hoogleraar: ‘Einde kabinet-Jetten zit er dik in’

Joop van den Berg blijkt te reflecteren over of kabinet Jetten de komende Prinsjesdag (en daarop volgende debatten) in september zal doorkomen: “Ze komen in een hele lastige positie terecht in het najaar. Daarvan hangt af of ze enige toekomst hebben”

Joop van den Berg somt de inmiddels als bekend staande oorzaken voor een mogelijk debacle op.
– het kabinet heeft een minderheid in de Eerste en Tweede Kamer en heeft voor de financiële plannen dus steun nodig van een deel van de oppositie;
– het is geen hecht kabinet, waarin VVD versus D66, CDA “over een aantal dingen zeer verschillend denken.”
– als het kabinet dit jaar niet onderuit gaat, dan wel een jaar later, na de volgende Prinsjesdag. De VVD is immers de grote linkmiegel, die er op speculeert dat “na de statenverkiezingen er een meer rechtsgeoriënteerde Eerste Kamer komt”.
Joop van den Berg zei over dat laatste: “Dat denk ik, maar ik vind het wel een linke manier om de zaak naar de toekomst te verplaatsen. De begroting en het financiële kader zijn een ernstig conflictpunt”.

Foto: Minister Memory 2026

Minister Memory 2.0: voor de wél actieve herinnering

Het politieke geheugen is selectief. Wat gisteren nog stellig werd verdedigd, blijkt vandaag nuance te hebben gekregen. Of context. Of een compleet andere betekenis. Wie het nog probeert bij te houden, raakt al snel verstrikt in een moeras van quotes, terugtrekkende bewegingen en strategisch vergeten uitspraken.

Precies daarvoor is er Minister Memory. Een spel dat je geheugen traint én de politieke werkelijkheid terugbrengt tot iets tastbaars: kaartjes omdraaien, paren zoeken, en ondertussen ontdekken hoe vaak inwisselbaar niet alleen de standpunten, maar ook de gezichten lijken te zijn.

Afgelopen vrijdag lanceerden we de eerste versie van het Kabinet Jetten. En nu is er een update. Minister Memory 2.0.

Een layout. Soort van. Eindelijk.
De eerste versie had een minimalistische benadering die je ook mild kunt omschrijven als een totale afwezigheid van vormgeving. Dat is opgelost, alhoewel daar de meningen zoals altijd over zullen verschillen. Maar Minister Memory 2.0 heeft een layout. Punt. Probeer dat maar eens te ontkennen. Ook geen overbodige luxe, eerder een erkenning dat zelfs het politieke spel gebaat is bij enige visuele structuur.

Open kaarten, voor wie eerst wil spieken
Er is nu ook een variant met open kaartjes. Dat bleek nodig. Veel spelers weten namelijk nog niet eens welke kaartjes bij elkaar horen, laat staan waar ze liggen. In deze modus liggen de kaarten gewoon open. Zie het als een educatieve fase: eerst herkennen wie eigenlijk waarvoor verantwoordelijk is, daarna pas het geheugen testen.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Minister Memory 2026

Sargasso presenteert: Minister Memory Kabinet-Jetten

En daar zijn we weer! Na even een kabinetje overgeslagen te hebben wegens verregaande geen zin,  zijn we nu terug met een volledige verhervernieuwde versie! Dus: ook zo’n moeite om alle nieuwe ministers te onthouden? Wil je iedereen verbazen dan wel vervelen met je kennis van het nieuwe kabinet? Speel dan nu Minister Memory. Match de ministers en hun departement in zo min mogelijk tijd en/of beurten. De eerste editie (Balkenende-IV) verscheen in 2007 op GeenCommentaar, de tweede editie (Rutte-I) volgde in 2010.

Laat je highscores achter in de comments voor eeuwige roem. Als je ze eenmaal allemaal kent zou je bijna gaan hopen dat het kabinet zo lang mogelijk blijft zitten. Is Minister Memory te makkelijk voor je? Werk je thuis? Of heb je gewoon te veel tijd? Speel dan de pro-versie en match naam én gezicht én departement.

En mocht je een hekel hebben aan memory, dan is er natuurlijk ook nog dit alternatief, met dank aan Arjen Lubach

Speel Minister Memory hier.

Speel de pro-versie hier.

Foto: "250710RobJetten323 (cropped)" by Jeroen Mooijman is licensed under CC BY 4.0

Wie heeft de formatie gewonnen en verloren?

ANALYSE - van Simon Otjes, eerder verschenen bij Stuk Rood Vlees (1 februari 2026): de CPB-doorrekeningen naast de begrotingstabellen gelegd maken duidelijk wie winnaars en verliezers zijn in het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA dat op 30 januari 2026 gepresenteerd.

Als er een coalitieakkoord gepresenteerd wordt, bladeren de echte nerds naar de bijlagen met de begrotingstabellen. Papier is geduldig: fractievoorzitters kunnen pijnlijke maatregelen verbloemen in prachtig proza. Extra belasting voor burgers en bedrijven wordt een vrijheidsbijdrage. Maar in de begrotingstabellen worden de echte keuzes gemaakt. Hier kunnen we ook zien wie de echte winnaars en verliezers zijn.

D66 verliezer van de formatie; CDA en VVD winnaars

Samen met David Willumsen ontwikkelde ik een methode om onderhandelingen te analyseren. We leggen de CPB-doorrekeningen van de programma’s naast de begrotingstabellen. Immers deze maken gebruik van heel vergelijkbare items. Zo kan je zien wie zijn beloften in het akkoord gekregen heeft en wie daar minder goed in geslaagd is: als een voorstel van een partij in het akkoord is gekomen krijgt de partij een score “1” voor dat voorstel zo niet krijgen ze de score “0”.

D66 diende bij het CPB in totaal 196 voorstellen in, gevolgd door het CDA met 130 en de VVD met 87. De bijbehorende begrotingstabellen telden 72 afzonderlijke posten. Van de voorstellen van D66 vonden er uiteindelijk 46 hun weg naar het akkoord. Dat komt neer op nét meer dan een kwart van het verkiezingsprogramma. Zo werd op initiatief van D66 het terugdraaien van de bezuinigingen op brede brugklassen opgenomen. Ook het samenvoegen van de kinderbijslag en het kindgebonden budget tot één uniforme regeling kwam uit de koker van D66.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.