Geen uitbreiding briefstemmen

In alle tumult over de avondklok, raakte een andere rechtszaak wat ondergesneeuwd. Gisteren deed het gerechtshof in Den Haag nog geen uitspraak in het hoger beroep over de avondklok. De rechters willen er nog een weekje goed over nadenken. Gisteren deed de voorzieningenrechter in Den Haag wel een uitspraak in het kort geding dat de Partij voor de Dieren had aangespannen tegen de Staat. Doel was het briefstemmen mogelijk te maken voor alle kiezers of ten minste voor álle kiezers die extra kwetsbaar zijn voor het coronavirus. Het briefstemmen is alleen mogelijk gemaakt voor 70-plussers. De voorzieningenrechter heeft de vordering afgewezen. Zou de rechter de PvdD wél in het gelijk hebben gesteld, dan had het kabinet een tweede groot probleem gekregen. Want uitbreiding van het briefstemmen is organisatorisch niet te doen voor 15 maart. Uitbreiding van het briefstemmen gaat dus niet door, afschaffen zit er ook niet in. Bij een recente proef, georganiseerd door Leer zelf online, werd in het ‘stemlaboratorium’ het briefstemmen door 70-plussers getoetst op duidelijkheid en gebruiksvriendelijkheid. De deelnemers vonden het makkelijk, maar toen hun formulieren werden nagekeken bleek dat de helft van de stemmen ongeldig waren. De procedure lijkt op het oog goed te begrijpen, maar toch werden sommige stempassen niet ondertekend en/of waren in een verkeerde envelop gestopt. Soms ontbraken ze gewoon. In een reactie tegenover Binnenlands Bestuur zei minister Kajsa Ollongren dat als bij het briefstemmen de handtekening ontbreekt, de stem niet ongeldig zal worden verklaard. Ook als de documenten in de verkeerde envelop worden opgestuurd, zullen de stemmen niet ongeldig worden verklaard. De minister zei ook dat er de afgelopen tijd is geoefend met grote groepen. Aan de Haagse proef deden twaalf mensen mee. Nu hebben wij allen die Haagse poef kunnen vinden, maar nog nergens ook maar iets over die testen met grote groepen. Kan de minister nog even zeggen waar en wanneer die zij gehouden en wat de resultaten waren? De minister zei wel dat er “de komende tijd wordt ingezet op communicatie richting 70-plussers om de procedure goed uit te leggen”. Dat laatste adviseerde de organisatoren van de proef tegenover Omroep West ook: “Alle spullen liggen al bij de drukker, dus daar is niets aan te veranderen. Je moet nu gaan inzetten op extra duidelijke communicatie naar de groep die mag briefstemmen.” In De Volkskrant fileert Jasper van Kuijk de reactie van de minister. Haar statement over de omvang van de proef ziet Van Kuijk als een soort Pavlovreactie: “Dit type reacties zie je vaker als een gebruikstest ernstige problemen onthult, maar het te laat is om daar nog iets aan te doen: ontken de problemen en stel de opzet van de test ter discussie. Want we moeten door.” Hij vindt, evenals de organisatoren van de poef, de uitkomst wel zorgwekkend. De proef mag dan kleinschalig zijn, maar het “kleine aantal participanten is eerder een waarschuwing dat er serieuze gebruiksproblemen kunnen zijn dan dat het wel meevalt.” Van Kuijk's redenatie: Als van alle 70-plussers slechts een klein deel dezelfde fouten zou maken, dan is het wel heel erg toevallig dat in een steekproef van twaalf personen stomtoevallig zes mensen wél de fout in gaan. In november 2020 gaf de Kiesraad te kennen geen voorstander te zijn van het briefstemmen. Het zou gevoelig zijn voor fraude. Niet alleen door mogelijke ronselpraktijken, ook omdat kiezers van 70 jaar of ouder minder vaak gaan stemmen. Zij krijgen nu automatisch de briefstembewijzen toegestuurd en dus bestaat de kans dat “daardoor relatief veel ongebruikte stembiljetten in omloop komen die de risico’s op oneigenlijk gebruik vergroten.” Dat kan voorkomen worden als briefstemmen alleen op aanvraag mogelijk wordt gemaakt. Dan kunnen ook alle kiezers die daar behoefte aan hebben van die mogelijkheid gebruik maken. Simpeler kan het niet. Enige probleem is dan wanneer de gemeenten die aanvragen binnen moeten hebben, om in te kunnen schatten hoeveel formulieren en briefstembiljetten er gedrukt moeten worden. Op toch relatief erg korte termijn moeten de verkiezingen coronaproof zijn opgetuigd. Zo’n mega-operatie kan bijna niet foutloos verlopen. Zo bekeken is het wellicht goed dast het briefstemmen nu niet meer verder wordt uitgebreid. Wel erg sneu voor alle andere kwetsbare kiezers.

Door: Foto: © eigen foto Sargasso Briefstemmen
Foto: © eigen foto Sargasso Briefstemmen

Briefstemmen bij de Tweede Kamerverkiezingen: te weinig en te laat

COLUMN - van Aalt Willem Heringa & Edgar Hoedemaker

Kunnen de Tweede Kamerverkiezingen op 15, 16 en 17 maart wel doorgaan onder de huidige corona-omstandigheden? Recentelijk vroegen burgemeesters aandacht voor deze vraag. Wat ons betreft is de regering veel te laat begonnen met het treffen van coronamaatregelen voor die verkiezingen. Vooral het punt van het briefstemmen springt eruit. Dat is nu slechts mogelijk voor mensen van 70 jaar en ouder, maar zou voor alle kiesgerechtigden toegankelijk moeten zijn. We zitten met verschillende virusmutaties, een avondklok die net is verlengd tot 2 maart 2021, de straat opgaan wordt ontmoedigd, winkels zijn gesloten, bezoek is beperkt tot één persoon, en dan beperken we het briefstemmen? Voorop moet toch staan DAT de verkiezingen veilig en tijdig kunnen doorgaan en dat kiezers vooral niet worden afgeschrikt om te gaan stemmen? Nu al gaat, volgens een peiling van Maurice de Hond, 10% van de kiezers niet naar de stembus vanwege corona. Iedereen moet de kans krijgen zijn stem uit te brengen, verkiezingen zijn er belangrijk genoeg voor.

Natuurlijk zijn er coronaveilige voorzieningen getroffen (al was dat wel erg laat met een speciale wet die pas in december 2020 door het parlement ging): zo wordt het mogelijk gemaakt om met drie (in plaats van twee) volmachten te stemmen, gelden anderhalve metermaatregelen in de stemlokalen, is er een mondkapjesplicht, en is het in een aantal stembureaus al mogelijk om op 15 en 16 maart te stemmen. De sluitsteen van deze maatregelen is het briefstemmen voor 70-plussers. De Tweede en Eerste Kamer hebben dat onderdeel van het wetsvoorstel niet gecorrigeerd, terwijl de democratische participatie van kwetsbare groepen jonger dan 70 jaar hierdoor zwaar onder druk staat. In een eerdere column voor het Montesquieu Instituut stelden wij dit probleem al aan de kaak. Dat is niet alleen leeftijdsdiscriminatie (nu eens ten nadele van mensen jonger dan 70), maar het kan ook leiden tot een lagere opkomst, of bij een grote opkomst juist tot wachtrijen of toch meer reisbewegingen. Onderscheid bij kiesrechtfaciliteiten is ernstig.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Quote du Jour | Arnold Schwarzenegger over de bestorming van Capitol Hill

De voormalige republikeinse gouverneur van Californië, Arnold Schwarzenegger, doet een opmerkelijke, persoonlijke en emotionele oproep aan zijn ‘fellow Americans and friends around the world’ om de democratie te verdedigen. Hij verwijst daarbij naar zijn eigen jeugd in het naoorlogse Oostenrijk met “broken men drinking away the guilt over their participation in the most evil regime in history.”.

 “It all started with lies, and lies, and lies, and intolerance (…) “I’ve seen first hand how things can spin out of control. I know there is a fear in this country, and all over the world, that something like this could happen right here.” Trump “will go down in history as the worst president ever. The good thing is that he will soon be as irrelevant as an old tweet.”

Foto: -JvL- (cc)

Twee kieskringen, één zetel?

Nieuwe politieke partijen hebben alleen een kansje als ze al hun energie in de verkiezingscampagne kunnen steken én in alle twintig kieskringen meedoen, schreven we gisteren. Dat moeten we nuanceren.

Van de 37 partijen die op 5 februari door de Kiesraad een lijstnummer kregen toegewezen, doen 20 partijen mee in alle 20 kieskringen. Nog eens zes partijen hebben kieskring 20 (Bonaire, Saba, St. Eustatius) laten schieten maar doen wel mee in alle 19 hier lokale kieskringen.

Elf partijen hopen toch op minstens één zetel, ook al prijken hun kandidatenlijsten straks niet op alle stembiljetten. Maken ze een reële kans?

De Partij voor de Republiek doet in slechts twee kieskringen mee: in kieskring 2 (Leeuwarden) en 9 (Amsterdam). Daar is de wel heel jonge partij (naar eigen zeggen bestaat de partij officieel nog maar een maand) erg blij mee, want

Amsterdam noemt zichzelf al republiek en krijgt daarvoor nu eindelijk ook een politiek platform. Friesland kenmerkt zich eveneens door een historisch diepgewortelde aversie tegen de heerschappij van Oranje-Nassau

De republikeinen schrijven voorts:

Tezamen zouden deze kieskringen weleens genoeg stemmen kunnen opbrengen om tenminste één vertegenwoordiger van de Partij voor de Republiek af te vaardigen naar de Staten-Generaal. Zo’n 10 procent van het electoraat zou dan voor de Partij voor de Republiek moeten kiezen.

Foto: Geert Wirken (cc)

De Nederlandse rechtsstaat in wankel evenwicht

RECENSIE - Juridisch commentator van de NRC Folkert Jensma verbaasde zich afgelopen weekend in zijn column ‘De rechtsstaat’ over het gemak waarmee een eensgezinde Tweede Kamer na het debat over de Toeslagenaffaire de rechter meer vrijheid wil geven in bestuursrechtelijke aangelegenheden. De Kamer wenst ook dat in elke wet een ‘hardheidsclausule’ wordt opgenomen zodat rechters elke beslissing van de overheid op ‘billijkheid’ kunnen toetsen. Jensma verwacht dat dit gaat leiden tot een verviervoudiging van de omvang van de rechtspraak. Maar belangrijker is de principiële kant van deze wensen. Zal de rechter op deze manier niet gedwongen worden meer politiek getinte uitspraken te doen? Betekent meer ruimte voor de rechter niet dat de wetgever tekort is geschoten?

De verhouding tussen politiek en recht is altijd spannend in een democratische rechtsstaat. Enerzijds is er de strikte opvatting dat de rechter uitsluitend ‘door de mond van de wet’ spreekt. Anderzijds mogen we van rechters verwachten dat ze bij de interpretatie en toepassing van de wet specifieke omstandigheden van een zaak mee wegen. Maar als een rechter op basis van internationaal recht (het EVRM) de regering veroordeelt vanwege nalatigheid in het milieubeleid zien we hier en daar wel wat gefronste wenkbrauwen. Zo ook bij Ruud Koole, historicus en politicoloog, emeritus hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Leiden en Eerste Kamerlid voor de PvdA.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Doneer voor ¡eXisto!, een boek over trans mannen in Colombia

Fotograaf Jasper Groen heeft jouw hulp nodig bij het maken van ¡eXisto! (“Ik besta!”). Voor dit project fotografeerde hij gedurende meerdere jaren Colombiaanse trans mannen en non-binaire personen. Deze twee groepen zijn veel minder zichtbaar dan trans vrouwen. Met dit boek wil hij hun bestaan onderstrepen.

De ruim dertig jongeren in ¡eXisto! kijken afwisselend trots, onzeker of strak in de camera. Het zijn indringende portretten die ook ontroeren. Naast de foto’s komen bovendien persoonlijke en vaak emotionele verhalen te staan, die door de jongeren zelf geschreven zijn. Zo wordt dit geen boek óver, maar mét en voor een belangrijk deel dóór trans personen.

Foto: Patrick Rasenberg (cc)

Vijfentwintig nieuwe politieke partijen

NIEUWS - De Kiesraad maakte gisteren bekend dat een record aantal politieke partijen hun kandidatenlijsten voor de komende verkiezingen hebben ingeleverd. Maar liefst 41 partijen. Eigenlijk zijn dat er 40, maar voor één partij hebben twee bestuursleden blijkbaar afzonderlijk van elkaar een lijst ingeleverd. Formeel moet de Kiesraad ze dan ook afzonderlijk tellen.

Wij gaan uit van een totaal van 40 partijen. Dat zijn er 49 minder dan eind december geregistreerd stonden, maar beslist een absoluut record voor de verkiezingen van na 1945. Daarmee zijn de records uit 2017, 1981 en 1971 (alle drie de keren 28 deelnemende partijen) fors gebroken.

Alleen verkiezingen van voor de Tweede Wereldoorlog kenden hogere aantallen deelnemers. In 1922 (de eerste met algemeen kiesrecht) en 1933 deden respectievelijk 53 en 54 partijen mee.

Van de 40 partijen die nu willen meedoen zitten er momenteel 15 in de Tweede Kamer. Van de 25 partijen die geen zetels hebben, deden er 10 eerder mee aan verkiezingen voor Tweede Kamer en/of gemeenteraden en/of Provinciale Staten. Er dienen zich dus 15 volslagen nieuwe partijen aan.

© Sargasso Deelname politieke partijen

© Sargasso Deelname politieke partijen

Twee van die nieuwelingen doen niet in alle 20 kieskringen mee. Een partij beperkt zich tot 2 kieskringen, een ander doet in 9 kieskringen mee. Er moeten dus zo’n 14.770 burgers zijn geweest die ondersteuningsverklaringen hebben ingeleverd voor de nieuwkomers. Beter gezegd: er moeten 15.930 ondersteuningsverklaringen zijn ingeleverd, want Lijst Henk Krol en Splinter (van Femke Merel van Kooten-Arissen) worden ook als nieuwelingen geteld, ook al zitten beiden nu wel in de Tweede Kamer.

Foto: © Sargasso Lijstjes

Voorstellen controversieel verklaringen

De vaste Kamercommissies hebben in extra procedurevergaderingen voorstellen gedaan welke zaken zij nog wel en niet willen behandelen nu het kabinet demissionair is. De voorstellen moeten nog goedgekeurd worden in een plenaire zitting van de Tweede Kamer.

Hier een overzicht (met links naar de besluitenlijsten waarin de voorstellen staan).

C.=contoversieel verklaard/ N.C.= niet controversieel C. N.C. Justitie en Veiligheid 67 17 80% Volksgezondheid, Welzijn en Sport 24 327 7% Onderwijs Cultuur en Wetenschappen 23 163 12% Economische Zaken en Klimaat 22 166 12% Infrastructuur en Waterstaat 21 181 10% Binnenlandse Zaken 13 178 7% Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit 10 72 12% Sociale Zaken en Werkgelegenheid 7 197 3% Financiën 6 140 4% Buitenlandse Handel, Ontwikkelingssamenwerking 4 22 15% Defensie 4 37 10% Buitenlandse Zaken 1 11 8% Europese Zaken 0 28 0% Koninkrijkrelaties 0 9 0% Totaal 202 1548 12%

Over controversieel verklaringen in het nieuws:

18 januari: Bouwend Nederland wil niet dat stikstofwet controversieel wordt verklaard.

“Nu is de stikstofwet na anderhalf jaar eindelijk aanvaard door de Tweede Kamer en het zou doodzonde zijn als we weer een half jaar vertraging oplopen bij de besluitvorming in de Eerste Kamer”

21 januari: De SGP in de Eerste Kamer wil de nieuwe stikstofwetgeving controversieel verklaren.

“De SGP heeft in de Tweede Kamer de stikstofwetgeving samen met de coalitie, SP en 50Plus juist aan een meerderheid geholpen”

25 januari: opening van Lelystad Airport

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: stalkERR (cc)

Twitter moet @JoeBiden de mond snoeren (1/3)

ANALYSE - Een draadje over Twitter. Over vrijheid, meningsuiting en waarom presidenten geen Twitteraccount moeten hebben. Over monopolies en het sociale mechanisme dat Twitter macht geeft. Over de vraag of Twitter eigenlijk wel een bedrijf is.

Al drie weken rust. Waar sommige volgers al tijden naar snakten gebeurt op 9 januari. Twitter zet Trump uit en beëindigt zo informeel z’n presidentschap. Vragen volgen: is dit een goed idee? Wordt hier de vrijheid van meningsuiting overboord gegooid? Is dit een monopolistisch probleem? Enig ongeloof. Veel reacties van mensen die wel zien wat er gebeurt, maar niet begrijpen wat ze zien. In gradaties van onbegrip. Een driedelige poging om de situatie te verhelderen, waarbij ook duidelijk wordt waarom @Joe Biden op zwart moet.

Vrijheid van staatsbemoeienis

Don junior, wiens belezenheid we natuurlijk niet in twijfel trekken, weet wel waar hij het zoeken moet als z’n vader van Twitter wordt verbannen.

Maar was vader Trump de dag na z’n verbanning even door de westvleugel naar de Press Briefing Room gelopen, dan had de hele wereldpers hem daar opgewacht. In alle vrijheid hadden zijn woorden een breed gehoor bereikt. Via traditionele media, maar ook via Twitter en Facebook. Die verbanning heeft Trump geenszins zijn vrijheid om te spreken ontnomen.

Foto: -JvL- (cc)

Ondersteuning nieuwe democratie

Terwijl verveelde snotapen de amper gevierde jaarwisseling alsnog goed denken te maken, burgerwachten boven en beneden de Moerdijk ze nu staan op te wachten, weten politici niets beters dan er met de verkiezingscampagne over heen te gaan. Ondertussen tikt de klok gestaag door naar het vierjaarlijks democratisch hoogtepunt: de Tweede Kamerverkiezingen.

Ook dat gaat niet geheel probleemloos. Geen grote verkiezingsbijeenkomsten, want dat zouden zomaar de door Maurice de Hond bekend geworden ‘superspread events’ kunnen worden. En als in verkiezingstijd politici ergens hun oren wel naar laten hangen dan is dat Maurice de Hond.

De politieke partijen die nu in de Tweede Kamer zitten, hebben nauwelijks hinder van het feit dat ze niet kriskras door het land het traditionele moddergooien kunnen beoefenen. Hun eigen podium, de debatten inde Tweede Kamer, zijn daar een prima alternatief voor.

En natuurlijk maken ze driftig gebruik van de sociale media. Kom daar als nieuwe politieke partij maar eens tussen. Het aanstormend politiek talent is vooralsnog druk bezig met de voorbereidende activiteiten. Ze hebben nog vijf kalenderdagen (drie werkdagen) de tijd om 580 ondersteuningsverklaringen binnen te halen. Alleen dan kunnen ze in alle twintig kiesdistricten meedoen aan de verkiezingen. Dat kan een partij ook als die in één of een paar kiesdistricten is toegelaten, maar dat zal niet genoeg stemmen opleveren om een zetel in de Kamer te bemachtigen.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: -JvL- (cc)

Klaar voor nieuwe democratie?

Nog drie weken te gaan en dan moeten alle politieke partijen die aan de verkiezingen van 17 maart mee willen doen, hun kandidatenlijsten inleveren. Wij kijken uit naar de ambitieuzen die nog niet in de Tweede Kamer zitten. Zijn ze er al een beetje klaar voor?

Vlak voor de jaarwisseling bleken er 89 partijen geregistreerd te staan bij de Kiesraad. Op de valreep meldden zich nog 26 nieuwkomers.

Van de 89 geregistreerde partijen zijn er 15 momenteel in de Tweede Kamer vertegenwoordigd. Anders gezegd: 17% zit al o het pluche, 83% (nog) niet.

We zijn eens gaan kijken hoeveel van die 74 andere partijen al een beetje klaar zijn voor de komende verkiezingen. We keken welk partijen op dit moment voldoen aan minimaal twee van deze criteria: welke partijen deden (E) eerder mee, en/of hebben al een (P) programma, en/of hebben een (K) kandidatenlijst.

Van de 74 partijen deden er 38 aan eerdere verkiezingen mee. We namen daar in ook gemeenteraadsverkiezingen en Statenverkiezingen mee. Een paar van de ‘nieuwkomers’ hebben al raadszetels of zijn vertegenwoordigd in de Provinciale Staten. Daar komen we later misschien nog op terug.

Drie partijen hebben eerder aangeven niet mee te zullen doen. Het betreft de Ondernemerspartij, Partij de Nieuwe Mens (voorheen Mens en Spirit (MenS) en de Vrijzinnige Partij (VP).
Blijven er dus 71 partijen over die mogelijk op de stembiljetten van maart verschijnen. Daarvan voldoet op dit moment slechts 18% (13 partijen) aan bovengenoemde criteria.

Vorige Volgende