Vergezichten in COVID

De antivaxer als egoistische aso - of is het net andersom? In mijn omgeving voltrekt zich een polarisatie: een aanzienlijk deel ontpopt zich als die-hard antivaxer, terwijl de net wat talrijkere rest daar fanatiek tegenin gaat. Ikzelf zit - met een achtergrond in wetenschap - uiteraard in dat laatste kamp. Echter, een recentelijk inzicht deed mijn standpunt schuiven - al ben ik er nog niet achter in welke mate. Kansberekeningen Bij de keuze al dan niet vaccineren tegen covid maken veel mensen als eerste een egoistische afweging: wat zijn mijn eigen persoonlijke risico's en kansen. Het grote probleem daarbij is natuurlijk dat veel mensen de kennis ontbreekt om de grootte van de kansen te weten, en als ze die grootte al weten, ze vaak niet in staat zijn om dat enige betekenis te geven. Daarom wil ik dit verhaal beginnen met het inschatten van die kansen. Het blijft natuurlijk nattevingerwerk, maar mijn kansberekening zal de orde van grootte van de kansen redelijk benaderen. In een ideale wereld waarin iedereen zich gewoon laat vaccineren tegen een bepaalde infectieziekte, is de meest rationele keuze uiteraard om je niet te laten vaccineren. Immers, hoe klein ook, bij elk vaccin is er een kans op bijwerkingen en die kans vermijd je door je niet te laten vaccineren. Omdat iedere andere persoon wel gevaccineerd is, loop je daardoor ook geen risico op de negatieve effecten van niet vaccineren, namelijk het oplopen van de ziekte in kwestie. Dit staat of valt natuurlijk met de inschatting dat de vaccinatiegraad onder de bevolking voldoende is. Deze strategie is weliswaar rationeel op individueel niveau, maar niet op groepsniveau. Bovendien is het ronduit egoistisch: je bent een free-rider op het systeem, en laat anderen de kastanjes uit het vuur halen. Bij Covid ligt dit anders: omdat de benodigde vaccinatiegraad nog niet behaald is loop je als antivaxer wel degelijk serieus risico om de ziekte op te lopen. Het behalen van die vaccinatiegraad is hoogstwaarschijnlijk een kwestie van tijd. Mijn inschatting is dat we nog een maand met serieuze kansen op besmetting te maken hebben, en dat het daarna echt een aflopende zaak is (voorlopig, ik kom daar verderop in dit verhaal op terug). We hebben nu een pakweg een jaar pandemie achter de rug, waarbij Covid in golven door het land waarde. In die tijd heeft 10-15% van de bevolking via natuurlijke infectie het virus opgelopen. Extrapolerend kunnen we de simpelweg stellen dat de kans om in de laatste maand van de huidige golf nog het virus op te lopen ongeveer op 1% zal liggen. Dit zal wat hoger zijn dan puur op kansverwachting te bepalen is, omdat we nu nog steeds in een piek zitten, omdat verspreid over dat jaar er ook dalen waren, en omdat de besmettelijkheid van dat virus in de loop van het jaar toegenomen is door de introductie van nieuwe varianten. Daarom verdubbelen we de kans op het oplopen van het virus voor de komende maand tot 2%. Daarnaast hebben we het over antivaxers: die hebben meer risicovol gedrag dan gemiddeld, omdat ze coronabeleid over het algemeen schijt vinden, dus verdubbelen we nog een keer tot 4%. De kans op serieuze complicaties gegeven een besmetting is - afhankelijk van je gezondheid, BMI, leeftijd en de definitie van "serieuze complicatie" - voor de antivaxers in mijn omgeving in te schatten als 2.5%. De totale kans voor een niet al te oude antivaxer op serieuze complicaties bij niet vaccineren ligt dus op 4% x 2.5% = 1 op 1000. De kans op serieuze bijwerkingen van een vaccin is nog niet geheel duidelijk, maar ligt in de orde van grootte van 1:100.000 (afhankelijk van de bijwerking). Het is vaak illustratief om de kans op dood (700 slachtoffers per jaar in NL) of ernstige verminking (21400 per jaar in NL) in het verkeer hier naast te plaatsen. Dit dagelijkse risico hierop in het verkeer in Nederland is 1 op 300.000; het risico van bijwerking van het vaccin ligt dus hoger dan het risico op bijwerkingen van wegverkeer op een willekeurige dag, maar niet zo veel hoger dat je kunt spreken van een substantieel andere orde van grootte. De kans dat je op weg naar de vaccinatielocatie een ernstig verminkend verkeersongeluk krijgt, ligt dus in de zelfde orde van grootte als de kans op serieuze bijwerkingen van het vaccin. Egoistische afweging Het is dus duidelijk dat de antivaxer vanuit persoonlijk oogpunt niet een slimme strategie aanhoudt, omdat er geen sprake is van kansoptimalisatie. Aan de andere kant kan ik me ook wel weer voorstellen dat je als wantrouwend burger denkt: het is maar 1 op de 1000; geen polonaise aan mijn lijf en dat risico neem ik wel. Zo irrationeel is de keuze van bijna niks boven verschrikkelijk bijna niks nou ook weer niet. Echter, de keuze tussen wel of niet vaccineren moeten we ook op groepsniveau beoordelen. Als iedereen kiest voor antivax, is het duidelijk dat we als samenleving echt nog lang niet jarig zijn. De huidige strategie was steeds "flattening the curve": op de verspreidingsrem gaan trappen zodra besmettingsgetallen boven bepaalde waarden komen. Na een jaar deze strategie is nog steeds  maar 10-15% via natuurlijke weg besmet geweest. Zonder vaccinaties hadden we dus nog minstens vier jaar van lockdown naar lockdown geleefd, met op z'n best enige verlichting tijdens wat hittegolven in de zomer. Kennelijk vinden antivaxers het leven in een lockdown erg leuk. Het oordeel op het eerste gezicht is dus wel duidelijk. Antivaxers zijn niet alleen irrationeel ten aanzien van de inschatting van hun eigen risico's; ze zijn ook nog eens irrationeel op groepsniveau, omdat ze het proces van uit de lockdowns komen met hun gedrag effectief frustreren. Dit alles omdat ze een foutieve maar egoistische inschatting maken over hun eigen risico's, en kennelijk niet malen om het groepsrisico. Een breder perspectief. Zo die zit. De antivaxer als domme egoist. We kunnen allemaal weer blij zijn op dit weblog, want het beeld dat we al hadden is weer bevestigd. Maar is het ook echt zo? In dat kader is het handig om nog wat breder en op grotere schaal te kijken. Wat zijn de vergezichten van covid zoals dat ons in de komende decennia te wachten staat? Voor Nederland op de korte termijn ziet dat er prima uit. Mijn inschatting: Nog een maand serieuze risico's op besmetting, dan gaat het hard naar beneden, en is er misschien nog een kleine opleving in september/oktober, maar dat kan gezien worden als laatste stuiptrekking. Doordat effectief voldoende mensen gevaccineerd zijn, is covid zoals we dat nu kennen niet meer een serieus risico in Nederland. Voor covid is waarschijnlijk slechts een vaccinatiegraad van 65% nodig*, en dat gaan we, ondanks alle antivaxers, waarschijnlijk makkelijk halen. Voor de langere termijn ziet het er echter beroerd uit. De WHO heeft meermalen gewaarschuwd voor vaccinatie-egoisme van landen: doordat sommige landen tot 6 x zo veel vaccins inkopen dan nodig om iedereen te vaccineren, blijft er niets over voor armere landen, waardoor zich niet alleen in die landen een humanitaire ramp gaat voltrekken, maar er ook een reeel risico is op terugslag voor die rijkere landen. Landen als Brazilie en India zijn op dit moment Covid-brandhaarden, en zijn nu al broedplaatsen gebleken voor nieuwe virusvarianten die waarschijnlijk besmettelijker zijn. Het risico is reeel dat er hierdoor coronavarianten ontstaan waartegen de huidige vaccins niet meer werken. De komende jaren zijn we daarom nog niet van Covid af. Het is niet onwaarschijnlijk dat we vanwege opduikende mutanten elk jaar opnieuw een nieuw vaccin zullen moeten gaan toedienen, met het risico van de benodigde nieuwe lockdowns daar omheen. Het is dus ook in ons eigen belang om ook in andere landen te zorgen voor een effectieve bestrijding van Covid. De covid-egoist op internationaal niveau Salliant is hierin dat landen zelf zich in wezen net zo gedragen als de gemiddelde antivaxer: op basis van puur egoistische keuzes en het niet rationeel beschouwen van risico's wordt er een situatie geschapen die niet optimaal is, en die verhoogde risico's voor iedereen inhoudt. De optimale vaccinatiestrategie zou zijn om zo egaal mogelijk over de wereld vaccins in te zetten, waarbij kwetsbare groepen als eerste aan de beurt komen, geflankeerd met aanvullend beleid gericht op het bestrijden van brandhaarden. Het moge duidelijk zijn dat we als wereldbevolking deze strategie niet volgen: niet de kwetsbare groepen worden zo egaal mogelijk als eerste gevaccineerd, maar rijke groepen, waarbij het land waar je woont de belangrijkste verdeelsleutel bepaalt. Ook Nederland doet daar hard aan mee: de vaccinatiestrategie is hier om zo veel mogelijk mensen te vaccineren in Nederland. Logisch en begrijpelijk, want de nederlander betaalt het RIVM ook via de belasting. Maar deze strategie is verre van optimaal. Bij 65% gevaccineerden zouden we er uiteindelijk beter aan doen om de vaccins naar India te verschepen, in plaats van hier in eigen land door te gaan met vaccineren totdat iedereen die dat wil een vaccin heeft, of dat nou 70, 80 of 95% is. De antivaxer als redder? En zo zijn we dus weer terug bij die antivaxers in mijn omgeving. Een vaccinweigeraar, werkzaam in de zorg en daardoor eerder vooraan in de rij, was er heel nuchter in. Zijn standpunt: "ik ben niet antivaxer, maar ik vind het onzin om me zelf te laten vaccineren terwijl ik jong, sterk en laag-risico ben. Als ik mijn vaccin niet neem, is er een ander eerder aan de beurt die het meer nodig heeft". En zo is het nog sterker op internationale schaal. Die benodigde vaccinatiegraad in Nederland gaan we echt wel halen zoals het er nu uit ziet. De grote zorg voor de lange termijn is corona in brandhaarden in armere of dwarse landen. Een deel van de antivaxers heeft dus ergens een punt: het zal zo'n vaart niet meer lopen in Nederland zelf, en door niet een vaccin te nemen, is er een kans dat Nederlandse vaccins eerder ter beschikking komen voor gebieden als India. Natuurlijk is er een harde kern aan antivaxers die niet zo denkt, en die op basis van verkeerde inschattingen van kansen verkeerde keuzes maakt. Maar ik denk dat het van belang is te beseffen dat we als natie niet veel beter bezig zijn: keuzes maken gebaseerd op egoisme en het negeren van het internationale gevaar van covid-brandhaarden elders. Zolang we in Nederland uiteindelijk die 65% toch wel halen, kan een flinke minderheid aan antivaxers dus helemaal geen kwaad. Misschien is het zelfs wel gunstig, als dat betekent dat we eerder vaccins naar echte brandhaarden kunnen sturen. Dus een oproep aan alle verstandige vaccinatie-weigeraars: als je toch weigert: alleen weigeren is niet genoeg. laat weten aan de politiek dat we vooral beter werk moeten maken van internationaal afgestemde aanpak van covid. Laat je vaccinatie naar India sturen. Daar is het meer nodig. *: In werkelijkheid gaat het WHO uit van een 70% benodigde vaccinatiegraad, maar de meeste modellen daarin houden geen rekening met heterogeniteit in contact rates van de populatie. Het idee is dat door positive assortative mixing mensen met lage contact rates vooral omgaan met anderen met lage contact rates, en dat daardoor substantieel lagere vaccinatiegraden nodig zijn.

Foto: dmbosstone (cc)

Waardenafweging

COLUMN - We zouden de kwetsbaren beschermen. Het klonk nobel: alsof wij ons eigen lichaam als menselijk schild rondom de zwakkeren zouden opwerpen. We zouden hen behoeden voor de ziekte die rondwaart. Het maakte ons allemaal een beetje een held.

Maar zoals dat vaker gaat met de heldenrol: die verveelde snel, zeker toen er geen applaus kwam. Verdorie, we verleenden jullie toch een gunst? Kun je het in ruil werkelijk niet opbrengen om ons eventjes dankbaar te zijn? Vlak daarna ging de heldenrol knellen: nu hadden we lang genoeg op jullie gelet, het was weer tijd voor onszelf.

Die kwetsbaren, daar hoor ik ook bij – want multiple sclerose; mijn immuunsysteem doet gek genoeg van zichzelf. Ook mijn kwieke vader hoort erbij, want 90. En mijn demente moeder. Maar ook mijn collega die een levertransplantatie heeft gehad, die kennis van nog geen 45 met suikerziekte. Het zoontje van een ex-collega: Down. De jongvolwassen zoon van een vriend: ernstige astma. De partner van een lieve vriend: hiv. De zus van een andere collega: kanker.

Voor ons is een besmetting met corona, en dus ook een besmetting van een intimus, intens veel gevaarlijker dan voor de gemiddelde medemens. (Hoewel ook die lelijk te pas kan komen: één op de tien mensen die ziek worden van het virus, krijgt te kampen met long covid en is nog maandenlang een vaatdoek.)

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Steun ons!

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Foto: Département des Yvelines (cc)

Terug naar wiens normaal?

COLUMN - In het Verenigd Koninkrijk werd deze maand bekend dat 60 procent van de coronadoden in dat land mensen met een handicap waren, terwijl zij iets meer dan 17 procent van onderzochte populatie uitmaakten. Laat het eens tot u doordringen: Bijna tweederde van alle cornadoden vielen in een groep die nog geen vijfde deel van de bevolking beslaat.

De cijfers komen van het Office for National Statistics, het Britse CBS. Dat koppelde gegevens van de meest recente volkstelling – die van 2011 – aan die van de officiële coronadoden. Mensen die zichzelf bij de volkstelling als ‘redelijk gehandicapt’ hadden omschreven, bleken ruim drie keer zo vaak aan corona te zijn overleden als gezonde mensen (bij vrouwen was dat zelfs 3,5 keer zo vaak); onder de mensen die zichzelf indertijd hadden getypeerd als ‘enigszins gehandicapt’, was de kans op overlijden twee keer zo groot.

Het ONS heeft gepuzzeld tot het erbij neerviel, maar ook gecorrigeerd naar bekende factoren als opleiding, sociaaleconomische status, demografische factoren en geografie bleef een keihard verschil over: deze groep ging 1,7 keer vaker dood aan corona.

Terecht dat zoveel mensen met makke zich al een jaar afzonderen en nog amper op straat durven: corona kunnen ze er écht niet bij hebben.

Foto: harry_nl (cc)

Rechter straft nalatigheid af

COLUMN - Wie vindt dat de regering te wankelmoedig, te laat en te onduidelijk is met haar maatregelen tegen de corona pandemie, kreeg gisteren gelijk van de rechter.

Het instellen van de avondklok is onrechtmatig omdat het is gebaseerd op de Wbbbg (Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag). Dat kan niet, aldus de rechter, omdat die wet van toepassing is op calamiteiten die plotseling optreden en waarbij acuut actie nodig is. Als voorbeeld is een dijkdoorbraak gegeven.

Nog los van het feit dat we al tot tweemaal toe een dijkdoorbraak hadden en een derde aanstaande is, laat de uitspraak zien waar de regering in tekort is geschoten.  Het draait daarbij om het begrip ‘spoedeisendheid’.

Die spoedeisendheid was er volgens de rechter niet. Dat zou blijken uit “het feit dat er vóór de invoering van de avondklok al vaker over de mogelijkheid van een avondklok was gesproken” als “een van vele mogelijke opties” ter bestrijding van de pandemie.

De Wbbbg is bedoeld voor acute noodsituaties, waarbij maatregelen echt geen enkel uitstel kunnen dulden, dus kan het geen herhalend onderwerp van gesprek zijn. Dat wordt ook nog eens duidelijk gemaakt omdat er ruimte was “om voorafgaand aan de inwerkingstelling van artikel 8 Wbbbg een spoeddebat in de Tweede Kamer te houden”. Als daar tijd voor is, kan er geen sprake zijn “van een daadwerkelijke spoedsituatie als bedoeld in de Wbbbg.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Ritzo ten Cate (cc)

Bonuskaart voor de zorg

COLUMN - Helden hoef je niet te betalen. Helden betaal je met applaus! Wat een oorverdovend geluid was dat in het voorjaar, de spandoeken aan de landhuizen met ‘zorgverleners bedankt’ waren niet te tellen. Er werden teksten op de stoep geschreven met krijt bij ziekenhuizen en andere instellingen. Van de koning en zijn gezin kregen we ‘een hart onder de riem’, samen met applaus. Ongekend eensgezind was de bevolking van Nederland; helden moet je eren.

Nog komt er wat maagzuur omhoog als ik hier aan denk.

Helden staan in het middelpunt, zoals blijkt in het initiatief van ActiZ en anderen waarbij je op een website mensen in de zorg kon bedanken met een persoonlijke video. We moeten vooral dankbaar zijn met wat we krijgen, we hebben tenslotte zelf voor de zorg gekozen, het is een roeping. Hier wordt je mee geboren, schijnbaar. De competenties om een specialistisch verpleegkundige te worden, of een helpende in het verpleeghuis die zijn of haar hand niet omdraait om een bewoner met dementie uit bed te halen, tellen niet mee.

Dat daar net als ieder ander beroep bepaalde aangeleerde vaardigheden, vaak een enorme lading aan praktijkervaring en een bak aan theoriekennis aan ten grondslag ligt, maakt niets uit. Helden plaats je op een voetstuk; net als BatMan, die mag je haten en liefhebben wanneer het je uitkomt. Je bent een speelpop van het publiek geworden.

Foto: Mecklenburg County (cc)

Liever voorlichting dan plicht

Dinsdag heeft het kabinet eindelijk een soortement van rooster bekend gemaakt: wie kan zich wanneer laten inenten, met welk vaccin is dat waarschijnlijk, en waar? Daarmee worden voor het eerst elementaire vragen beantwoord. Maar er mag wel een tandje bij: wie zorg wil dragen dat voldoende mensen zich laten vaccineren, dient allereerst de voorlichting goed op orde te hebben. Daar schort het nu nog zo aan dat OMT-leden gisteren in hun eigen ziekenhuis hoogstpersoonlijk langs alle kwalificerende personeelsleden liepen, om te informeren of zij wellicht vragen hadden.

Sommige vragen zijn simpel: waarom krijgen sommige groepen het Pfizer/BioNTech-vaccin, en krijgen anderen – na de goedkeuring ervan, die deze week ophanden is – dat van Moderna? De logistiek is daarin doorslaggevend: het spul van Pfizer & co dient diepgevroren te worden bewaard, en kun je dus beter distribueren vanuit een ziekenhuis, waar ze over zulke vrieskasten beschikken; daar ga je liever niet de verpleegtehuizen stuk voor stuk mee af.

Nogal wat mensen vragen zich af of het ene vaccin ‘beter’ werkt dan het ander. De twee waar het nu om gaat, ontlopen elkaar amper. Haast geen enkel vaccin beschermt voor de volle 100 procent; vandaar dat groepsimmuniteit van belang wordt. Hoe minder het virus rondzwerft, hoe minder die paar resterende procent ertoe doen. En voor mensen die het vaccin (nog) niet kunnen krijgen, is die groepsimmuniteit zelfs de enige bescherming. Denk aan zwangere vrouwen (bij hen zijn de vaccins nog niet getest; eerst moeten de proeven met zwangere dieren met succes zijn afgerond), baby’s (die worden gewoonlijk pas vanaf de derde maand ingeënt), of mensen wier immuunsysteem platligt, bijvoorbeeld vanwege een chemobehandeling.

Lezen: Mohammed, door Marcel Hulspas

Wie was Mohammed? Wat dreef hem? In deze vlot geschreven biografie beschrijft Marcel Hulspas de carrière van de de Profeet Mohammed. Hoe hij uitgroeide van een eenvoudige lokale ‘waarschuwer’ die de Mekkanen opriep om terug te keren tot het ware geloof, tot een man die zichzelf beschouwde als de nieuwste door God gezonden profeet, vergelijkbaar met Mozes, Jesaja en Jezus.

Mohammed moest Mekka verlaten maar slaagde erin een machtige stammencoalitie bijeen te brengen die, geïnspireerd door het geloof in de ene God (en zijn Profeet) westelijk Arabië veroverde. En na zijn dood stroomden de Arabische legers oost- en noordwaarts, en schiepen een nieuw wereldrijk.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Foto: Yuri Samoilov (cc)

Help Hugo de Jonge vooruit te kijken

COLUMN - Sinds we weten dat het vaccineren zo laat begint, gaat het over de vraag waarom. Terecht. Het antwoord is relevante journalistiek. Ook als voorwerk voor het parlementair onderzoek over de aanpak van de pandemie, dat vast gaat komen. En Hugo de Jonge had gelijk dat een zorgvuldige voorbereiding van belang is, maar liet tot gisteren na te erkennen dat die zorgvuldige voorbereiding door misrekeningen pas zo laat is afgerond.

Begrijpelijk dus dat journalisten als ramptoeristen dergelijke fouten proberen te reconstrueren. Maar journalistiek kan ook iets anders zijn. Er zijn vast journalisten die verder vooruit kunnen kijken dan Hugo de Jonge. Dat kan helpen verdere misrekeningen te voorkomen.

De strategie die aan De Jonge wordt toegeschreven is dat hij bestuurt via de media. Hij kondigt aan dat er in de week van 4 januari gevaccineerd kan gaan worden. De zorgorganisaties horen dat via de media. Dat irriteert, maar vervolgens proberen ze wel de verwachting die de minister wekt waar te maken. Kunnen we met een paar goede vragen die strategie omkeren en zo De Jonge de goede kant op bewegen?

Een miljoen vaccinaties per week

De bewering van De Jonge dat het in weze niet uitmaakt wanneer we precies beginnen klopt. Want het is niet de eerste prik die ons over de pandemie heen helpt. Het gaat om de snelheid van wat volgt. Hoe sneller we tot grote hoeveelheden vaccinaties per dag, of per week komen, hoe sneller het effect merkbaar zal zijn.

Foto: European Parliament (cc)

En weer geen plan Mark

COLUMN - ‘Geen plan, hoezo geen plan? We hebben bijna alles gesloten! Winkels dicht, scholen en kinderopvang dicht, zwembaden, sportscholen dicht. Hema dicht. Hoezo geen plan?’

‘En vergeet niet de musea en podia die net weer een beetje zuurstof kregen.’

‘Oh ja, de cultuur zit natuurlijk ook weer dicht.’

‘Maar dat is geen plan Mark, dat zijn maatregelen.

En daarmee ontregel je de komende tijd weer onze levens, totdat we zijn aanbeland bij de volgende akte van jullie improvisatietheater. Het enige dat je gepland hebt, is de volgende persconferentie met Hugo, over vier weken. En ook dan ben je vast niet van plan met een plan te komen. Mark, huist ergens in jou een staatsman?’

‘ …? ‘

‘Denk je weleens na over hoe de staat zich in deze crisis zou moeten verhouden tot die 17 miljoen individuele levens? Laat ik anders, voor jouw goede begrip, m’n vraag illusteren aan de hand van ‘de markt’. Wat wil de markt, de ondernemer zeg maar, van de staat? Zo weinig mogelijk inmenging in zijn zaken natuurlijk. Maar ik bedoel voor zover de staat wel iets doet. Wat verwacht de ondernemer?’

‘Minder dividendbelasting?’

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Foto: Ken Walton (cc)

In, spin, de lockdown in

COLUMN - Had het Red Team het toch weer bij het rechte eind: halve maatregelen leiden tot hinkelbeleid. In, spin, de lockdown in, uit, spuit, de lockdown uit. Beter had het kabinet krachtig kunnen ingrijpen toen het eind september radicaal misging. Nu hebben we een softe lockdown van tweeëneenhalve maand achter de rug, en moeten we er alsnog keihard aan geloven.

De schade – zowel economisch als psychologisch – is daardoor nu groter dan zij anders was geweest. Het zorgpersoneel is ziek en volkomen overspannen, veel ondernemers zijn wanhopig, de horeca staat op omvallen, jongeren vliegen tegen de muur op, muzikanten en kleinkunstenaars zijn radeloos.

Maar vooral: er is weer geen plan. Een lockdown is slechts een noodstop. Maar tenzij je de rustpauze die je zo hoopt te verkrijgen benut om ander beleid in te zetten, koers je daarna gewoon op de volgende lockdown af. In, spin, de bocht weer in.

Na de eerste lockdown, in juli, hadden we het TTI-beleid op orde moeten hebben: testtrace (contactonderzoek) en isolate (quarantaine). Maar grootschalig testen hebben we, alle overheidsbeloften ten spijt, pas vier maanden later, in oktober, geregeld. Fatsoenlijk contactonderzoek is nog altijd ver te zoeken: deels omdat de aantallen besmettingen daarvoor te hoog zijn, deels omdat de GGD’s er niet tegen zijn opgewassen (en nu alleen maar meer taken krijgen toebedeeld). Van maatregelen voor quarantaine is al helemaal geen sprake: niemand die reizigers controleert die via Schiphol binnenkomen, niemand die nagaat of besmette mensen inderdaad thuisblijven, en er zijn geen maatregelen die zulk noodzakelijk thuisblijven faciliteren.

Foto: Marco Verch Professional Photographer (cc)

De Werkelijkheid en het Vaccin

COLUMN - Op 16 maart 2020 blogde ik voor het eerst over de manier waarop de covid-19 pandemie zich toen aan het ontwikkelen was:

Het virus is nu op allerlei plaatsen in Nederland aanwezig en lijkt niet meer in te dammen. Om te weten wat er dan verder gaat gebeuren heb je enig wiskundig inzicht nodig en een beetje verbeelding: je moet begrijpen wat exponentiële groei inhoudt (het resultaat van het proces van herhaalde malen met twee vermenigvuldigen) en je moet je kunnen voorstellen dat ons land, waar alles nu nog zo rustig is, binnen een paar weken in de situatie zal verkeren van Italië nu.

Mijn blog van de dag daarna sloot ik af met:

Gelukkig houden de anti-vaxxers zich nu even koest. De hoeveelheid nepnieuws over de gevaren van vaccinatie op sociale media is de laatste dagen drastisch afgenomen. Dat is een ergernis minder. Als het straks lukt om het covid-19 virus te bedwingen met een vaccin dan zal je zien dat de onzin vrolijk weer terugkomt, tenzij er ook een vaccin tegen domheid wordt uitgevonden.

Tjonge, wat zat ik er toen mijlenver naast.

De anti-vaxxers hebben zich sindsdien namelijk helemaal niet koest gehouden. De hoeveelheid nepnieuws is juist exponentieel toegenomen. Kennelijk is er iets dat ik toen nog totaal niet begrepen had. Toch wil ik graag snappen hoe dit allemaal kon gebeuren.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Vorige Volgende