Mobilisatie om de mensheid te redden

Eerst schreef hij Plan B, daarna Plan B 2.0 en vorige week publiceerde milieu-goeroe Lester Brown Plan B 3.0. In dit boek beschrijft de oprichter van de invloedrijke milieudenktank Worldwatch Institute en huidig voorzitter van het Earth Policy Institute hoe volgens hem de menselijke beschaving gered kan worden van de mondiale ecosysteemcrisis. We moeten in een veel hoger tempo van onze CO2-uitstoot af dan onlangs in Bali is voorgesteld. Brown pleit voor een maatschappelijke mobilisatie van dezelfde omvang als destijds tijdens de Tweede Wereldoorlog. Denk: Pearl Harbor, Stalingrad, D-Day, het is oorlog! Alleen zijn wij nu de nazi’s en de geallieerden in één.

Volgens Brown kan 40% van de totale electriciteit uit windkracht worden gewonnen. Daar zijn dan wel 1,5 miljoen nieuwe windturbines voor nodig. Dat lijkt veel maar jaarlijks produceert de mensheid 65 miljoen auto’s, als we daar nu eens een jaartje mee stoppen halen we dat makkelijk, aldus Brown. Algehele mobilisatie weet u nog?

Verder zullen we onze eetgewoonten moeten aanpassen willen we voldoende voedsel voor iedereen kunnen blijven produceren en niet al onze natuur vernietigen. De productie van vlees verbruikt simpelweg te veel graan en water. Brown vergelijkt vleeseters met de eigenaars van een SUV, terwijl vegetariërs al voor een Toyota Prius hebben gekozen (IPS). Ook pleit Brown voor een forse koolstoftax die ten goede komt aan armoedebestrijding.

Als we nu niet snel veranderen dan is de mensheid gedoemd ten onder te gaan aldus Brown. Voor wie denkt dat Brown onzin praat en ons angst aanjaagt met spookbeelden valt er te melden dat Brown al enkele jaren eerder waarschuwde voor explosief stijgende graanprijzen door de groeiende vleesconsumptie. Inmiddels zijn deze hoge prijzen een realiteit.

“We zijn op een punt aanbeland waarbij we allemaal activisten moeten worden. Tijd is onze meest schaarse grondstof. We zetten processen in beweging die misschien niet meer omkeerbaar zijn, zoals het wegsmelten van de gletsjers en de poolkappen. We kunnen allemaal anders gaan leven, maar als we onze economie niet snel op een andere leest schoeien, zullen we bijna zeker mislukken.” (Lester Brown)

Het eerste hoofdstuk van Plan B 3.0 gratis lezen, een podcast met Lester Brown beluisteren en daarna het boek bestellen doet u hier: Plan B 3.0: Mobilizing to Save Civilization (Earth Policy Institute)

  1. 1

    Heeft iemand een (betrouwbare) life cycle analyse van de Prius?

    Voordat we vegetariers met prius rijders gaan vergelijken, wil ik een LCA lezen.

  2. 2

    A 2006 study by CNW Marketing Research, Inc. calculated the overall energy cost of a Prius at US$3.25 per mile and a Chevrolet Tahoe SUV at US$2.94 per mile. It concluded that 2005 hybrids cost “significantly more in overall energy costs than conventional Internal Combustion Engine (ICE) vehicles.”[82] David Friedman of the Union of Concerned Scientists commented that the study “has been completely contradicted by studies from MIT, Argonne National Laboratory, and Carnegie Mellon’s Lifecycle Assessment Group.”[83] An article on the Better World Club website[84] investigates the source of the statement “a Hummer is more energy efficient over its lifetime than a Prius”, which it characterizes as an urban legend. It suggests that the source may be the CNW “Dust to dust” study,[82] or follow-up articles by James L. Martin or Chris Demorro, and goes on to challenge some of the assumptions made in the study. A critique of the 2007 version of the CNW report by the Pacific Institute concluded that “closer inspection suggests that the report’s conclusions rely on faulty methods of analysis, untenable assumptions, selective use and presentation of data, and a complete lack of peer review. Even the most cursory look reveals serious biases and flaws.”[85]

  3. 3

    Goed idee, maar helaas waarschijnlijk onuitvoerbaar. De simpele vraag blijft volgens mij “wie geeft zijn SUV/Biefstuk/vakanties als eerste op?”.

    Daarbij komt bij mij dan nog de vraag op, betekent deze oplossing in essentie niet een oproep voor een klasseloze maatschappij waar geen verschil meer is tussen arm en rijk?

    Wat is tenslotte de drive van een modaal persoon om zijn of haar levensstijl aan te passen wanneer tegelijkertijd “de rijken” van deze wereld een steeds hedonistischer levensstijl kennen?

    Kortom, ik ben het helemaal eens met Lester Brown, maar ben bang dat de realiteit eerder zal zijn dat we vechtend als ratten ten onder gaan, waarbij een deel van de samenleving op enig moment al honger lijdt terwijl een ander deel van de samenleving zolang mogelijk zijn of haar levenswijze in stand tracht te houden.

  4. 4

    Hallo, ik nam jullie bericht wat kritiekloos over op Foodlog.nl. Krijg ik een reactie van de moderator: “Steven, als je de graanprijzen als bewijs aanvoert, dan praat Brown DUS onzin. Die zijn hoog, dat klopt. Maar dat komt niet door de groeiende vleesconsumptie, zoals ook jij heel goed weet.”

    Mijn vraag: komt die opmerking over graanprijzen van Lester Brown of van jullie redacteur. Mijn aanvoelen is het tweede.

  5. 5

    Nu Steven mijn aandacht hiervoor vroeg: wisten jullie dat er in Nederland een uitgewerkt ontwerp bestaat voor een efficiente opvang van zonne-energie op de daken van kassen. Een kas wordt in 10 jaar afgeschreven. Dat betekent dat e.e.a. zelfs zonder versnellingsmaatregelen binnen 10 jaar geregeld kan worden.

    Als alle kassen van een nieuwe dak worden voorzien, worden ze een zodanig energieproducent dat ze niet alleen hun eigen energie opleveren maar ook die voor ons totale land. Ik begreep zelfs dat we dan nog overhouden om te exporteren ook. Dat lijkt me nogal nieuws, want die lelijke windmolens zijn bepaald geen feest voor het oog.

    Wat een kansen voor niet eens een bijdrage, maar een sprong naar CO2-neutrale energieopwekking vanuit de tuinbouw – boeren dus. Maar je hoort er geen hond over.

  6. 6

    Beste Steven, in Plan B 2.0 van Lester Brown waarschuwt Brown voor de stijgende graanprijzen doordat de bevolking van emerging economies hun dieet gaan verwestersen. Of met andere woorden de Chinezen gaan meer vlees eten.

    Het boek Plan B 2.0 staat sowieso bol van de extrapolaties aangaande China dat zich meer en meer een Westerse levenswijze kan permitteren (wat als alle Chinezen gaan autorijden?). Zoals te lezen is in de link die ik plaatste: https://sargasso.nl/archief/2006/01/16/plan-b-20/

    De claim dat de stijgende graanprijzen worden veroorzaakt door een toename van de mondiale vleesconsumptie (grote stijgers: China, India) wordt ondersteund door een Economist-artikel dat ik aanbied via de link onder de woorden “stijgende graanprijzen”: https://sargasso.nl/archief/2007/12/13/het-einde-van-goedkoop-vlees/

    Het boek Plan B 2.0 is gratis te downloaden (zie link). Er staan in het hoofdstuk over China tal van data over stijgende vleesconsumptie en graanimport. Het graan wordt gebruikt om de dieren te voeden. Deze boodschap verkondigt Brown al jaren:

    Bijvoorbeeld al in 1996:
    Chinese consumption of fowl and meat tripled from 1.9 million tons in 1986 to 5.5 million tons in 1994. As Chinese meat consumption rises, China must consume more grain as well
    http://www.usembassy-china.org.cn/sandt/fdbrn13.htm

    Steven noemt op Foodlog (wat ik overigens een erg goed en leuk blog vind) het begrip “voerconversie”. Die is bij vis en insecten inderdaad efficienter. De cijfers varieren nogal (of ik ben gewoon slecht in het onthouden van cijfers) maar in aflopende volgorde heb je voor 1 kilo vlees nodig bij een: koe (7 kilo graan), varken (4 a 5 kilo), kip (3 kilo), vis (2 kilo), insect (?? kilo). De volgorde klopt sowieso, het aantal kilo’s weet ik niet exact.

    Ik heb geen idee of Brown hier nu zo stevig pleit voor het vegetarisme. De uitwerking ervan op de samenleving zal in ieder geval en stuk gematigder zijn. Ook ik ben geen vegetariër, ik minder wel mijn vleesconsumptie.
    Ben ik nu hypocriet, of volslagen out of my mind? Want anderszins neem ik analyses van Brown wel degelijk serieus en stond ik onlangs nog met de jaarwisseling buiten bij een vuurkorf met een intelligent en goed geïnformeerd persoon ingevlogen Zuidafrikaanse rode wijn weg te tikken om unaniem tot de conclusie te komen dat deze wereld echt finaal naar de klote gaat.

  7. 8

    Er zijn 2 soorten wijze mensen.
    De een heet Alfa de ander Beta.
    Net als met linkse of rechtse mensen is er niets wat de 2 met elkaar overeen hebben.
    Het moet z,n oorsprong hebben gehad in een leefruimte die grot heette.
    Mensen in die grot moesten ook eten.
    De shopper van die tijd noemde men jager.De jager bedacht veel slimme plannen om zo snel en veilig mogelijk de dag tot een succesvol einde te brengen.
    Veel van die plannen leidde tot het einde van veel gevaarlijke ,voor mensen, diersoorten.
    De wolf als laatste.
    Dit waren de eerste Beta wijze grot mensen.
    Eten op tafel,en een veiliger milieu was het directe, of indirecte resultaat.
    Nadat de mens uit de holen kon komen , was eten of wippen het enigste tijd verdrijf.
    Maar niet voor lang, de Alfa wijze mens op.
    Hij ging dingen bedenken waar niemand ooit aandacht aan geschonken had .
    Het meest succesvolle ,een geloof.
    En andere ,zoals cultuur,uiterlijke kleur,je kon het zo gek niet verzinnen of hij bedacht het..
    Allemaal mogelijk als je in het paradijs woont en niets om handen heeft.
    Dat veranderde toen de Alfa wijze mens een wip wilde maken met het eigendom van een andere Alfa wijze mens .
    Zij gingen vermoedelijk al theedrinkend het probleem alfa wetenschappelijk bepraten.
    Maar kwamen er niet uit.
    De Beta wijze mens had het intussen te druk om problemen zoals dak lekkage,en andere op te lossen.
    De Alfa wijze mensen bedachten een oplossing voor het probleem , wip eigendom.
    Die oplossing was geniaal , de sterkste heeft altijd gelijk.
    Alleen ,het middel om uit te vinden wie de sterkste was hadden ze nog niet.
    De Beta wijze mens werd om hulp gevraagd ,die heel naïef vertelde dat een knuppel heel effectief was om het vereiste resultaat te bewerkstelligen.
    Nu vele duizenden oorlogen en jaren later zijn de Beta mensen nog altijd bezig met een Alfa probleem. op te lossen.
    Soms word het een opgelost ,dan creëert de Alfa wel weer een nieuwe.
    Energie tekort is een van die Alfa problemen .
    De Beta heeft een oplossing gegeven ,kern energie.
    De Alfa creëert een nieuw probleem ,vervuiling.
    Beta is bezig met een oplossing.
    Alfa intussen ,uniek in de geschiedenis, gaat ook een oplossing zoeken.
    En vind het ,windmolens !
    Als de wind niet waait vragen ze ,zoals altijd, de Beta mens voor een oplossing !
    Die ,ook uniek , geen antwoord heeft.
    Er zijn momenten dat de goden stil zijn.

    Bas

  8. 12

    #8, ’n Triest relaas van doorslaan. Beta-plons die springen. Ebola onder de hersenpan, smeltend soepje, te veel straling.

    Energietekort is een van die Alfa problemen.
    De Beta heeft een oplossing gegeven, kernenergie.
    De Alfa creëert een nieuw probleem, vervuiling.
    Beta is bezig met een oplossing.

    Yeah right.

  9. 14

    Carlos, de volgorde in efficiency die je noemt tav de voerconversie van dieren klopt als een bus. Je noemt vnl. de kilo’s voer. Het aantal kilo’s plant daarachter ligt hoger, maar da’s technisch – laten we er niet over kniezen.

    Veel belangrijker in het licht van de wereldvoedselvoorziening was mijn opmerking dat vis- en insectenteelt (die daadwerkelijk een conversie van bijna 1 hebben, zeker als we ze nog een beetje manipuleren) de boel vooruit kunnen helpen. Naast de negatieve boodschap van Brown is ook een positief verhaal over voedingsinnovatie te vertellen. Mensen hebben – getuige alleen al ons gebit – dierlijke eiwitten nodig. Die moeten dus ergens vandaan komen. Insectenteelt is een oplossing; vis- en mosselteelt zijn dat ook. Het zou de moeite waard zijn om daar meer aandacht aan te besteden.

    Ik hou wel eens een lezing voor een zaaltje mensen over eten nu en in de toekomst. Eindig tegenwoordig maar met een Cato-act: ik vind het schanddalig dat er nog geen insectenflats zijn in de haven van Rotterdam en dat Unilever zich als grootste adverteerder van ons land zich niet opwerpt als propagandist van insectenvlees. In de haven is het nl:
    – eetmetervriendelijk
    – conversievriendlijk
    – gezond
    – diervriendelijk (als substituut voor bio-industrieel gehouden hogere dieren)

    Vgr

    Dick

  10. 15

    @14: Dat diervriendelijk is maar betrekkelijk. Voor een kilo vlees moeten veel meer insecten de bio-industrie in (en geslacht worden) dan varkens. De term “hogere dieren” is daarbij een uiterst subjectief gegeven.

  11. 16

    Bismarck, da’s een boeiende opmerking. Het moderne dierenrechtendenken gaat idd uit van individualiteit: je mag niet doden om te eten en zeker niet op grote schaal. Dat zou ik een persoonlijke (=subjectieve) keuze willen noemen. ‘Hogere dieren’ is een wetenschappelijk begrip.

    Die keuze betekent dat wel-dierenrechtenaanhangers-maar-niet-vega’s moeten kiezen voor het eten van de grootst mogelijke dieren. Runderen dus; olifanten zijn niet lekker en bedrijfseconomisch onmogelijk rendabel te krijgen.

    Gerekend in planten hebben die een voedselconversie van boven de 15: 15 kilo plant voor 1 kilo vlees. Als we de wereld ermee willen voeden, hebben we er nogal wat extra akkeroppervlakte voor nodig.
    Wat te doen dus, als mensen toch dierlijke eiwitten en vetten nodig blijken te hebben?
    Vegetarische kaas is geen optie. Daar worden stierkalfjes voor geslacht, omdat hun moeders zonder kinderen nu eenmaal geen melk geven. Over eieren hoeven we het na Jamie Oliver’s net te goedkope act van afgelopen week (Channel 4) niet meer te hebben: zelfs de meest diervriendelijk geboren biologisch-dynamische leghaan moet direct na zijn geboorte vernietigd worden. Zie: Medeplichtig? – tik ’n eitje.

  12. 17

    @16: De term hogere dieren is geen wetenschappelijk begrip en bovendien houdt de term wel degelijk een subjectiviteit verborgen (het impliceert overduidelijk een waarde-oordeel over soorten).

    Aantallen daarentegen zijn volledig objectief. 100 dode dieren zijn er meer dan 1. Als je het verder over diervriendelijkheid hebt bij vleesproductie, denk ik overigens dat je hoe dan ook een relatief subjectief terrein bezoekt. Waarom zou je bijvoorbeeld wel diervriendelijk zijn maar niet plantvriendelijk (ook daar maakt de mens een heel vreemde subjectieve gedachtensprong)?

  13. 19

    [email protected], “Waarom zou je bijvoorbeeld wel diervriendelijk zijn maar niet plantvriendelijk (ook daar maakt de mens een heel vreemde subjectieve gedachtensprong)?” – daar ben ik het volledig mee eens.

    Als je de krant heel goed leest, zie je de eerste tekens er al van: Planten eten is ook zielig (ook al was moeders het er niet mee eens). Het is mogelijk een aanwijzing voor een toekomstig eet-levensgevoel. Het zou kunnen betekenen dat we het verbouwen, doden en verwerken van voedsel helemaal los gaan maken van de verkoop en consumptie ervan.
    Gevaarlijk lijkt me dat.

  14. 21

    Het zou kunnen betekenen dat we het verbouwen, doden en verwerken van voedsel helemaal los gaan maken van de verkoop en consumptie ervan.

    Gaan? De gemiddelde consument weet nu toch al niet waar zijn/haar voedsel vandaan komt? Ik denk dat je makkelijk de meerderheid vegetarier kon maken als je ze verplichtte om dat karbonaatje op hun bord zelf te slachten.

  15. 25

    @22: Ik ben soms wat drammerig, ja. Ik wilde alleen maar aangeven dat “diervriendelijkheid” als argument in een discussie werpen over welke soorten er in de bio-industrie verwerkt moeten worden gelijk staat aan het openen van een doos van pandora.

    Ik denk ook dat de andere argumenten op zich sterk genoeg zijn om de stelling te steunen (conversie lijkt me hoe dan ook op een gegeven moment vanzelf een doorslaggevend argument worden).

  16. 27

    Ach @Bismarck..je hebt volkomen gelijk zoals veelal.

    Je uitspraak deed me denken aan lang gelee..konijn in een hokje in de tuin..kerst..konijn moest gegeten worden ( arbeidersmilieu, niet veel te makken)..m’n pa kon ‘m niet doodmaken. Opa kwam..krak met de nek..emmer heet water villen en braden.

    Geen van ons kon dat bord met (zeldzaam) echt vlees de keel in krijgen…”diervriendelijkheid”..lastig begrip.

  17. 28

    Ik heb eigenlijk niet zo’n mening over Lester Brown en zijn plan B.

    Ik vraag mij af waarom.

    Meestal heb ik mijn woordje wel klaar!

    Misschien is het dat ik geloof in de vrijheid van het individu. Dat van boven opgelegde plannen nooit werken. Dat dat alleen maar resulteert in miljoenen en miljoenen doden.

    “Als de dominee of de socialist het woord neemt, moet de gewone man vrezen voor zijn leven!”.

    Dat is meer mijn motto.

    Dat Grote Leiders massamoordenaars blijken te zijn. Dat macht corrumpeert (en absolute macht absoluut corrumpeert).

    Dat oplossingen niet door plannen worden gemaakt, maar door individuen. Die geloven in wat ze doen. En daar voordeel bij hebben. En zo meer mensen mee krijgen.

    Maar misschien ligt het aan mij.

    Misschien ben ik gewoon te dom.

    Om achter die vaandels aan te lopen.

    Gelukkig zijn jullie er nog.

    Kunnen jullie niet voor mij meezingen? En meemarcheren? En roepen en zingen? En met vaandels zwaaien?

    Dan blijf ik thuis.

    En bak een appeltaart.

    Van de appelboom uit mijn achtertuin.

  18. 29

    Boeiende gedachten, Richard. Ik neem aan dat het in jouw ideale wereld dan zo is dat een individu dat zich zorgen maakt over een bepaalde ontwikkeling in de maatschappij (willekeurig voorbeeld: verandering van het klimaat) anderen probeert te overtuigen van de noodzaak daar iets aan te doen. Bijvoorbeeld door daar een boek over te schrijven. En dat daar dan nuchter, zakelijk en inhoudelijk over gediscussieerd wordt. Zonder dat er mensen zijn die bij elke mening die ze niet bevalt meteen weer met dooddoeners als “achter vaandels aanlopen” komen. Zoiets?

  19. 30

    Bismarck, als voerconversie een objectiveerbaar kwantitatief argument wordt (en dat moet het wel vanwege de schaarste aan landbouwoppervlakte om de steeds grotere rijke wereld te voeden), dan wint bijv. de plofkip van de diervriendelijke biokip. De ploffer is nl. in de helft van de tijd op slachtgewicht (6 weken) vergeleken bij een biokip (12 weken), die ook nog eens een lager rendement voer per ha. eet en dus voor een grotere uitstoot zorgt.

    Nou is die som niet zo simpel als ik ff vlug suggereer omdat een ploffer wat stugger doorvreet dan een bio-kip, maar de eco footprint van de eerste is zonder meer VEEL positiever dan die van de diervriendelijke bio-kip.

    De duurzame wereld – waartoe bio toch ook hoort, of niet vlgs jou? – is verwarrend vanwege dit soort trade offs die je niet zo makkelijk kunt vermijden.

  20. 31

    Mooie reacties.

    Richard: Een mening is niet perse nodig. Als jou individuele welvaart je maatstaf is heb je goede redenen te gaan nadenken wat er gebeurt in de wereld. Het is best logisch dat je daar de redenen nog niet voor ziet. Als iemand je op die redenen probeert te wijzen mag je zelf bepalen wat je daarmee doet.
    Voorlopig zal jou reactie nog veel voorkomen, het is het oude denken dat onze beschaving heeft gemaakt zoals ie is. Dhr Brown stelt niet voor niets een nieuw soort denken voor.

    De vleesdiscussie:
    Ik mis enigzins de hoeveelheid dierlijke eiwitten die we nodig hebben als mensen. Het lijkt mij een goed idee om daarvan uit te gaan.

    Als we uitgaan van wat haalbaar is bijvoorbeeld binnen landsgrenzen, regio’s etc. kunnen we berekenen hoe hoeveel mensen in dat gebied kunnen worden gevoed. Zou een mooi model voor haalbaarheid kunnen opleveren. Regionalisering/déglobalisering, is het antwoord op veel globaliseringsproblemen.