Liegende premiers

Tijdens verkiezingsdebatten gaat het er vooral om te scoren bij het publiek. Of wat je daarbij zegt ook echt waar is, doet er blijkbaar minder toe.

Het premiersdebat van afgelopen zondag was akelig braaf. Gespreksleider Frits Wester wilde vooraleerst zichzelf als capabel gespreksleider neerzetten: kijk mij eens chic, zakelijk en neutraal wezen! Kan ik niet prachtig orde orde houden? Gaandeweg ging ik geloven dat Wester een verkapte sollicitatie deed bij de vier debaters, door te bewijzen dat hijzelf ook héél ministeriabel kon zijn.

In al zijn hoffelijkheid vergat Wester dat zijn taak een journalistieke was: laten zien waar tegenstellingen worden verdoezeld, waar om de brij werd heen gedraaid, waar uitspraken niet met stemgedrag of partijprogramma’s strookten, en vooral: waar keihard werd gelogen.

Maar nee. Wester degradeerde zijn rol tot de stopwatch van het debat. Dan kun je net zo goed een grensrechter of spreekstalmeester inhuren, dunkt me. Want zo werd het premiersdebat een kwestie van wie zichzelf het leukst wist te presenteren. Of er waarheid werd gesproken, was RTL kennelijk worst.

Op Twitter regende het commentaar. ‘ Rutte beweert dat Nederland de hoogste belastingdruk ter wereld heeft. Niet waar.’ ‘Wilders liegt dat de PVV de hypotheekaftrek nooit zal beperken. Tijdens de kabinetscrisis had hij dat punt al ingeleverd.’ ‘Roemer, vraag toch door: Rutte wil het eigen risico in de gezondheidszorg wel degelijk vergroten.’

Maar ja. Dat ‘tweede scherm’, zoals internet in de tv-wereld tegenwoordig heet, vond RTL vooral leuk voor de anekdotes achteraf. Plus dat kijkers daar vooral moesten doen wat ze straks doen: stemmen wie de leukste was. Want aan de inhoud van wat werd gezegd, durfde RTL niet te tornen.

Terwijl er ondertussen toch zulke leuke apps voorhanden zijn, Vooral dat appje dat real-time lichaamstaal en toonhoogte analyseert, en aangeeft wanneer iemand waarschijnlijk liegt, leek me hier nogal gepast. (De kandidaten een ouderwetse leugendetector aanleggen, mag van mij ook hoor.)

Iemand opperde om tijdens zulke politieke debatten voortaan fact-checkers aan het werk te zetten, die dan pal na het debat strafpunten konden uitdelen voor elke gedebiteerde leugen. Dat leek me een aardig idee.

Alleen: straf geven werkt het beste wanneer dat consequenties heeft. Zodat mijn voorstel zou zijn: voor elke geconstateerde leugen krijgt een liegebeeest in het volgende debat een volle minuut minder spreektijd. Dat zal ze leren!

Als we dat detecteren van die leugens vervolgens leuk crowdsourcen – daar kan Sywert vast een leuk appje voor publiceren – voorzie ik dat politieke debatten volgen een nieuwe volkssport wordt.

En Frits Wester mag dan gerust de strafpunten optellen.

  1. 1

    Je kunt ook gewoon niet kijken naar zo’n debat. Het levert geen nieuwe informatie op en tast hooguit je objectiviteit aan bij het beoordelen van de verkiezingsprogramma’s en het voorgaande stemgedrag. Ik laat ze in ieder geval allemaal links liggen. Dat Rutte een betere standup comedian dan premier is wist ik toch al.

  2. 2

    Televisiedebatten tussen kandidaten zijn inderdaad een volstrekt kansloze manier om nuttige informatie over te dragen. Wat een beter format zou zijn, is als elke kandidaat 20 minuten wordt ondervraagd op een onderwerp, met daarna 10 minuten fact check. Dus bijvoorbeeld Bas Jacobs en Ewald van Engelen (ik noem maar twee namen) ondervragen eerst de belangrijkste kandidaten 20 minuten over de economie en daarna volgt een check op de gedane uitspraken.

  3. 5

    “…(De kandidaten een ouderwetse leugendetector aanleggen, mag van mij ook hoor.)…”

    Maar Karin toch, onze (liegende) politici aansluiten op een E-meter? Da’s toch echt een geldelijke Euro brug te ver, hoor. ;-p

    Welk ‘appje dat real-time lichaamstaal en toonhoogte analyseert, en aangeeft wanneer iemand waarschijnlijk liegt’ is dat? Hoeft SeverdT ook geen te laten ontwikkelen, evt. middels crowdfunding. De meerwaarde van G500 is nagenoeg nihil. Zo blijkt dagelijks lokaal, i.p.v. “ferme” digitaal. (blijkt voornamelijk door jonge SP’ers, maar dat politiek gezien terzijde)

  4. 8

    Nadeel is echter dat na een debat waarin de gespreksleider hopeloos faalde qua objectiviteit, de media er als jakhalzen en hyena’s op af sprongen om degene die ze als zwakste in de kudde beschouwden aan flarden te scheuren.
    Zowel TV, als radio en papieren nieuwsdragers buitelden over elkaar heen om Roemer, die het naar mijn mening niet veel slechter deed dan de anderen, de grond in te honen.

    Op de diverse dicussiesites werden ranzige teksten geplaatst waar smakelijk om werd gelachen en waar elke gek zijn eigen mening, al was die nog zo pervers, mocht ventileren.

    Het ergste hiervan is dat door dit soort riooljournalistiek, in eerste instantie door Wester, maar verder door vrijwel alle kranten bedreven, de politieke stemming in het land blijkt te kunnen omslaan met- in mijn ogen- desastreuze gevolgen.

  5. 10

    Ik vraag me af waarom het journaille angst zou (moeten) hebben voor de SP. Zoveel verdienen de meeste journalisten niet (een beginnend journalist zit ergens op 1600 à 1700 bruto) en het journaille staat nu niet bekend als VVD-stemmers.

    Nou ja, bij de Telegraaf natuurlijk wel, maar dat is dan ook de Nederlandse versie van Fox News.

  6. 11

    @Prediker: volgens mij geldt vaak het principe van “wie betaalt, bepaalt”. Niet de (beginnende journalisten), maar veel meer de leiding (hoofdredacteur).

    De financiering komt voor een deel van de het bedrijfsleven (reclame-inkomsten) en ook van de overheid. Die sturen ongemerkt. Het is onverstandig om je financiers te veel voor het hoofd te stoten, als hoofdredacteur. Zoiets gaat voor het grootste gedeelte onbewust.

    Vooral het bedrijfsleven lijkt mij minder SP-minded, daarom was het waarschijnlijk bij voorbaat moeilijk voor Roemer om het debat bij RTL4 te winnen.

  7. 12

    Het gebeurt niet vaak maar nu kan ik toch niet anders dan alt.johan gelijk te geven.De tijd van de echt kritische journalistiek is definitief voorbij,de spreekwoordelijke uitzondering daargelaten.Niemand durft meer uit de maat te lopen,droevigste voorbeeld van deze teloorgang is toch wel de Volkskrant.

  8. 13

    De Volkskrant loopt gewoon mee met de mode. Toen er nog een significant katholiek volksdeel was, wist de redactie haar boterham gesmeerd door die lezersgroep te bedienen. Na de verzuiling en de jaren ’60 en ’70 werd ze politiek-correct links en de laatste jaren richt ze zich steeds meer op boze rechtse kiezers, die het graag over multiculti-dingen willen hebben.

    Geen idee of ze daar lezers mee trekt, trouwens. Wel kliks op de opiniepagina, maar in hoeverre dat dekkend is…

  9. 14

    Toch heb ik nog wel eens heimwee naar de periode toen Stoker de voorpagina met zijn stukjes sierde.
    Het NRC blijkt achteraf gezien de krant die door de jaren heen het minst opportunistisch is gebleken,