GM-katoen beschermt andere gewassen

Katoendaguil (Foto: Wikipedia/Eric Sylvestre)

Er zijn momenteel twee strategieën in gebruik om planten zo te genetisch te modificeren dat ze beter tegen plagen kunnen.

De eerste is de bekende Roundup Ready variant. Het bedrijf Monsanto verkoopt gemodificeerde gewassen die tegen het ook door Monsanto geproduceerde herbicide Roundup kunnen. De boer kan flink spuiten, zijn soja of maïs blijven fier overeind. Nu is glyfosaat, het actieve ingrediënt in Roundup, in vergelijking met andere herbiciden, buitengewoon onschadelijk – je kunt het ook als particulier bij het tuincentrum kopen tegen het onkruid in je terras – maar het moet toch slimmer kunnen.

Daar komen de Bt-varianten, de andere grote groep genetisch gemodificeerde planten, om de hoek kijken.

Die ‘Bt’ staat voor Bacillus thuringiensis. Dit is een bacterie die insecten, vooral rupsen, kan infecteren en doden. De bacterie doet dat door een eiwit te produceren dat de darm verlamt, waardoor het insect sterft door verhongering. Dit eiwit doet dat zeer specifiek voor bepaalde insectensoorten – verschillende bacteriestammen maken daarbij verschillende varianten van het eiwit die voor verschillende insecten giftig zijn – en wordt bovendien snel afgebroken in zonlicht. Oplossingen met het eiwit erin worden dan ook veel gebruikt als bestrijdingsmiddel in de biologische landbouw. Bt-planten zijn zo gemodificeerd dat ze zelf het eiwit maken. Hierdoor zijn minder pesticiden nodig.

Een publicatie in Science laat nu zien dat het grote gebruik van Bt-katoen in China ook andere gewassen beschermt tegen de rupsen van de katoendaguil (Helicoverpa armigera). Dat komt omdat de katoendaguil een voorkeur heeft voor katoen bij het binnenkomen van een gebied. De eerste van de vier mogelijke generaties rupsen in een jaar legt daardoor massaal het loodje, waardoor een plaag die kan overslaan naar andere gewassen uitblijft. Bt-katoen fungeert zo als een ‘trap crop’, die niet alleen minder bestrijdingsmiddelen voor de katoen nodig maakt, maar ook voor andere gewassen.

Worden die rupsen dan niet op een gegeven moment resistent? Als er alleen maar Bt-katoen zou zijn wel. In de Verenigde Staten zijn boeren dan ook bij wet verplicht een klein veldje gewone katoen aan te planten. In China planten boeren nog steeds veel verschillende gewassen in een gebied, wat hetzelfde effect heeft.

  1. 3

    U bedoelt met ‘een beetje net werken’ waarschijnlijk ‘niet gebruiken’.

    Anders moet u dit ook eens lezen.

    New York State’s Attorney General has sued Monsanto for claiming that RoundUp is “safe” and “environmentally friendly.” This suit ended in a settlement with Monsanto in which Monsanto agreed to cease and desist from using these terms in advertising RoundUp in the state of New York. Monsanto, while not admitting any wrongdoing, paid the state of New York $250,000 in settlement of this suit. When Monsanto violated the first settlement agreement by advertising within New York that RoundUp is “safe,” a second agreement was negotiated.

    Most of the studies identifying RoundUp’s true toxicity are recent, and certain areas of RoundUp’s toxicity have yet to be thoroughly studied. Case law involving RoundUp victims is almost non-existent due to this lack of scientific information with which to prove causation.

  2. 4

    Ok, Monsanto heeft de advertentieregels overtreden. Het blijft natuurlijk een herbicide. Maar als je mijn link volgt naar de WHO-data, dan zie je bv dat honden die een jaar lang elke dag een halve gram per kg lichaamsgewicht te eten kregen, er geen last van hadden.

    Maar daar gaat het stukje verder ook helemaal niet over. Dat gaat over hoe Bt-katoen het pesticidegebruik ook voor andere gewassen terugbrengt.

  3. 6

    Ja, zeg dat duurt 1:45! De eerste 10 minuten weet de maakster bovendien vooral de indruk te wekken een totale leek te zijn op het gebied van chemie en moleculaire biologie.

    “Geloof jij dan nog wat je zegt over Bt-katoen?”

    Wat ik zeg over Bt-katoen komt van wetenschappelijk onderzoek dat is gepubliceerd in Science. Dat is geen garantie dat het correct is, maar er is in ieder geval al het mogelijke aan gedaan om ervoor te zorgen dat het zo is.

  4. 7

    De eerste minuten laten zien dat Roundup feitelijk niet biologisch afbreekbaar is. Kijk je verder dan leer je dat roundup feitelijk zeer giftig is, en dat we feitelijk helemaal niks van Monsanto en/of gentech hebben moeten. Natuurlijk is niet alle gentech troep, maar het meeste toch wel. Wat in Science gebralt wordt, is geen garantie voor juistheid. in dat blaadje wordt wel meer onzin als wetenschap verkocht. Je moet voor de grap ook eens lezen wat greenpeace over Roundup en Monsanto te vertellen heeft.

  5. 8

    “Kijk je verder dan leer je dat roundup feitelijk zeer giftig is”

    Dat is in tegenspraak met alle feitelijke toxicologische data die is gepubliceerd door officiële instanties over glyfosaat. Maar ok, geeft me een referentie naar een wetenschappelijk artikel waarin wordt aangetoond dat glyfosaat toch wel heel gevaarlijk is en ik zal het eens lezen.

    “Wat in Science gebralt wordt, is geen garantie voor juistheid.”

    Toch vele malen meer dan wat wordt gebralt in niet-peer-reviewed documentaires waarin de maakster er zich niet voor schaamt om te laten zien dat ze “Monsanto PCB” googlet. En dan terwijl die arme Chinezen in een enorm landbouwgebied nijver rupsjes hebben lopen tellen om maar in Science te kunnen komen…

  6. 9

    Wow. Aan science twijfelen door een uitspraak van Greenpeace?! Is er werkelijk nog iemand die Greenpeace als een betrouwbare bron van informatie heeft staan. Wat lief :)

    Martijn, wordt glyfosfaat niet gewoon aangepakt door cytochroom P450 in het menselijk lichaam?

  7. 10

    Wat in Science gebralt wordt, is geen garantie voor juistheid.

    En ondertussen wel linken naar veuls te lange niet-peer-reviewed video’s. Zelden zag ik iemand zich effectiever diskwalificeren voor een serieuze discussie.

  8. 11

    Als glysofaat zo veilig is, waarom sterft daar dan onkruid van en is het nodig om planten daar genetisch immuun voor te maken. Monsanto maakte ook, kom hoe heet dat ook al weer, dat ontbladeringsmiddel wat in Vietnam veelvuldig gebruikt is en wat ook niet gevaarlijk was, ben de naam even kwijt, de maker ervan was Monsanto, dat pharmachemich bedrijf wat als ambitie heeft de wereld voedsel productie in bezit te hebben, dat bedrijf waarvan iedereen zegt dat het gevaarlijk spul maakt en dat het dan gaat dreigen en met dure advocaten langskomt, die Monsato hebben we het toch over?

  9. 12

    te lange niet-peer-reviewed video’s.

    Hahahhahahahahaha, die is goed.

    Ataxia, breathing difficulties and occasionally convulsions, preceded death in rats receiving lethal doses of glyphosate.

    Hoeveel gram mag u precies hebben voordat u sterft?

    Glyphosate was irritating to rabbit eyes and slightly irritating to rabbit skin. The isopropylammonium salt (as RoundupR) was moderately irritating to rabbit eyes and to rabbit skin. Neither glyphosate nor its formulations (when tested) caused sensitization.

    De ogen en de huid van het konijn raakte wel geirriteerd door glyphosate maar het ging er niet spastisch van doen. Rounup bestaat naast glyphosate ook nog uit ander ‘giftig’ spul. Bron: WHO.

  10. 13

    @11: “Als glysofaat zo veilig is, waarom sterft daar dan onkruid van en is het nodig om planten daar genetisch immuun voor te maken.”

    Weet je zeker dat lucht veilig is? Mijn vissen sterven als ik ze uit het water haal.

    Diverse organismen reageren anders op diverse stoffen. Glyfosfaat treft een bepaald enzym en voornamelijk een bepaalde planten vorm ervan. Door nu een andere vorm van het enzym in planten te zetten worden ze ongevoelig.

    Dus heb je een ongevoelig enzym wat de meeste organismen hebben dan is er niets aan de hand. Voor deze organismen is het niet giftig. Eigenlijk hetzelfde mechanisme als bv koortslippen creme waar het herpesvirus niet tegen kan maar wij goed tegen kunnen. En zo krijg je medicijnen als je het tegen ziekten inzet of bestrijdingsmiddelen tegen plagen.

  11. 14

    @12: “Hoeveel gram mag u precies hebben voordat u sterft?”

    De LD50 (dosis waarbij de helft dood gaat) van ratten is 5 gram per kilo lichaamsgewicht. Ter vergelijking de LD50 voor ratten van keukenzout is 3 gram per kilo.

    Ik gooi 9 gram ammoniumfosfaat (gistvoedingszout) bij mijn most om een lekker wijn te krijgen…ook iriterend voor huid en ogen en dan zullen we het maar niet hebben over het strooien van zout in de ogen.

  12. 15

    @doet er niet toe en de rest: het zijn toch de “niet werkzame” bestanddelen van Round up die het voornaamste probleem zijn van Round up, zoals POEA?

    Dit lijkt mij wel een geloofwaardig kritiek op Round up (wordt ook genoemd op deze site: http://home.wanadoo.nl/natuurverrijking/publicaties/glyfosaat.htm).

    @martijn: maar volgens mij was jij in dit stukje voornamelijk positief over de bt-varianten, toch? m.i. een positieve ontwikkeling, maar moet bekennen dat ik er ngo weinig vanaf weet…

  13. 18

    @17 Ik refereerde aan de tweede paragraaf (‘buitengewoon onschadelijk’). Ik zeg overigens niet dat er verder iets mis hoeft te zijn aan Bt-gewassen.

  14. 19

    @16: Mogelijke kankerverwekkende eigenschappen vond ik niet terug. Overal vind ik juist dat er geen enkele aanwijzing is dat glyfosaat mutageen is.

    Het artikel is verder geen reclame voor Roundup, want het stelt juist dat de Bt-gewassen een intelligentere en betere toepassing van genetische modificatie zijn, dan de wat simplistische RoundupReady gewassen. Bovendien noem ik expliciet dat zowel gewas als bestrijdingsmiddel door dezelfde fabrikant worden verkocht, waarbij ik aannam dat iedereen wel inziet dat dat niet de meest gelukkige constructie is die je kan bedenken.

    Eerlijk gezegd ergert me het zelfs dat van alle mooie mogelijkheden die genetische modificatie potentieel biedt, nou net de meest lompe het meest succesvol is. Het is marketingtechnisch een groot succes en veel boeren schijnen er zeer over te spreken te zijn, maar om nou te zeggen dat het een gigantische stap voorwaarts is op het gebied van landbouw: nee.

  15. 20

    @15:Persoonlijk lees ik niets schokkends. Voornaamste wat je leest is dat men ruim binnen tolerantie marges blijft.

    Oppervlakte water is altijd een aandachtspunt voor elk afval maar wordt zo te zien snel afgebroken. Als beerputje van europa en met de versnellingen van rivieren zal nederland daar altijd een aandachtspunt hebben.

    Algemeen is het raadzaam om de concentratie verlopen in de gaten te houden omdat er een bufferwerking in de grond zit.

  16. 21

    @18: ‘Buitengewoon onschadelijk’ in vergelijking met andere herbiciden. Overigens hoef ik er geen reclame voor te maken, het spul is al razend populair in de agrarische wereld.

  17. 22

    @19: nog even wachten. Straks zijn de kosten door de huidige “gezondheidzorg” zo hoog dat genetisch modificatie om ziektes eindelijk echt bij de wortel aan te pakken (ipv symptoombestrijding) makkelijker aanvaard wordt.

  18. 23

    @21 In vergelijking met welke andere herbiciden eigenlijk precies? Ik zei overigens alleen dat het als reclame las (omdat m.i. Monsanto/Roundup in de tweede paragraaf onterecht veel te positief genoemd/geroemd wordt) Overigens, op dit Wikipedie artikel afgaande, denk ik daar toch anders over (‘More recent research suggests glyphosate induces a variety of functional abnormalities in fetuses and pregnant rats’). Verder niets gezegd over Bt-gewassen (al zou er wat meer onderzoek gedaan mogen worden naar de mogelijke gevolgen op lange termijn voor de ecosfeer, zoals de invloed op andere insecten)

  19. 25

    @24: Een goed onderbouwd verhaal en “stukje” gaan bijna per definitie niet samen. We proberen iets hapklaar te brengen, en dat we daarbij niet volledig zijn lijkt me logisch. Voor nuanceringen en kritiek zijn de reageerpanelen. Zo bezien vind ik dit een zeer geslaagd stuk.

  20. 26

    @23: voor wat betreft die afwijkingen heeft men dus ook gezien dat er een drempelwaarde is waaronder er bij 3 generaties geen afwijkingen zijn gevonden. En voor de zekerheid stelt men dan dus om een duizendste van die drempelwaarde als maximaal toelaatbaar te stellen.

    Punt is dat men bij het testen van dergelijke stoffen gewoon kijkt bij welke hoeveelheid men problemen ziet. Je zou hetzelfde kunnen opzetten voor water. Dan krijg je dat van mensen die 13 liter water drinken op 1 dag de helft sterft.

    Laten we 12 liter als limiet nemen dan een duizendste ervan is 12 ml wat je dagelijk mag innemen…?! Maar dat is te weinig en dan sterf je ook…

    Elke stof is giftig als je er teveel van binnenkrijgt. Gewoon verstandig mee overweg gaan en niet meteen blindstaren op mogelijke effecten.

  21. 27

    Het voorkomen van resistentie zou het beste werken als de BT-planten ook herkenbaar zouden zijn voor de vlinders die eieren leggen. Dan krijg je een evolutionaire druk om de gewas planten links te laten liggen.

  22. 29

    Alleen als je alleen herkenbaar BT gewas zou hebben en niet als je de huidige variant daarnaast als trapcrop laat bestaan. Voor china zou je bv kunnen denken aan het uitzetten van trapcrop voor de eerste generatie om de rest vervolgens ze gang te laten gaan. Wat mij betreft hoeft het beestje niet weg.

    Resistentie hangt af van de druk op een soort, de mogelijkheid van verandering en de aantallen nakomelingen.

    Aangezien het eiwit redelijk specifiek werkt en andere soorten links laat is het redelijk waarschijnlijk dat resistentie op zal gaan treden. Nakomelingen met resistentie op een BT pant hebben een voordeel, nakomelingen met resistentie op een gewone plant niet. Hoe meer (vlinders en hoe meer) eitjes op BT planten des te groter de kans op resistentie. Door een gedeelte van de BT planten nu herkenbaar te maken worden deze niet meer gebruikt en is de kans op resistentie in deze generatie kleiner. Het gebied kan daardoor dan maar een kleinere populatie onderhouden i.p.v. een te hoge druk op de vlinder waardoor deze wellicht uitsterft. Daarnaast krijg je dus een druk weg van de ongewenste voedsel plant en zou je de “BT-marker” ook in andere vatbare gewassen kunnen brengen zodat ze deze ook links laten liggen.

  23. 32

    Tja, ik vind met benzine van alles mis, maargoed, er is even niets anders.

    Maar Monsanto heeft volgens mij wel een history van omkopen van wetenschappers of dat foute co-author gedoe, waarbij ze zelf wat schrijven, en een ander zijn/haar naam er onder laten zetten.
    Dus hier iets goeds over Monsanto te lezen verbaasde me.

  24. 33

    @30: Even over die boer die failliet ging omdat Monsanto hem voor de rechter sleepte wegens overgewaaide planten. Voor mijn gevoel klopte er iets niet met dat verhaal: als het gaat om overwaaien, dan kan het om niet meer dan een handjevol planten gaan en dan zou het wel toeval zijn als Monsanto die zou vinden.
    Volgens dit Wikipedia artikel zit het dan ook veel ingewikkelder in elkaar. Ingewikkelder en vooral interessanter ook.