Door: Arthur Oldeman Een snel opwarmend klimaat en terugtrekkende gletsjers vergroten het risico op een gebeurtenis zoals die van afgelopen week in Nepal, ongeacht of we deze specifieke ramp uiteindelijk aan klimaatverandering kunnen toeschrijven. Door onze uitstoot warmt de aarde op en smelten de gletsjers in de Himalaya in een rap tempo, wat voor afbrekende gletsjers en instabiele smeltwatermeren zorgt. Na een aantal decennia van overstromingen door meer smeltwater, zal er juist waterschaarste volgen omdat het ijs verdwijnt. Naast het stoppen van de opwarming is er meer financiering nodig om landen als Nepal te steunen met klimaatadaptatie en risicomanagement. Nepal Afgelopen woensdag 26 augustus vond er een rampzalige stortvloed plaats in Nepal en het grensgebied met Tibet in het Himalaya gebergte. Het gevaar is op moment van schrijven nog niet volledig voorbij. Waarschijnlijk brak er een stuk gletsjer af in Tibet, wat een lawine veroorzaakte en benedenstrooms, in de rivier de Trishuli, een vernietigende stortvloed tot gevolg had. Een ongekend trieste ramp waarvan de volledige omvang pas later duidelijk zal zijn. Dit soort rampen gebeurt niet in isolatie. Klimaatverandering teistert de hele wereld, en ook dus de Himalaya. Het smelten van gletsjers en permafrost is een van de duidelijkste gevolgen van de opwarming van de aarde. Een individuele ramp is nooit volledig door klimaatverandering veroorzaakt (de attributie studie van deze situatie volgt mogelijk nog), maar dat de kans op deze situaties toeneemt, is duidelijk. En daarmee past deze ramp “zeker in het plaatje”, zo stelt ook berghydroloog Walter Immerzeel op Nu.nl. Dat sneeuw en ijs smelten door opwarming is een logisch gevolg. Maar wat heeft de menselijke klimaatverandering eigenlijk precies voor gevolgen in de hoogste bergtoppen van de wereld? Himalaya en klimaatverandering De “Hindu Kush Himalaya” (HKH) regio omvat het grootste volume aan ijs op aarde na de poolgebieden. De meer dan 60 duizend gletsjers en de met sneeuw bedekte bergtoppen in de HKH zijn een belangrijke bron van water voor een aantal van de werelds grootste rivieren, waaronder de Ganges, de Indus, de Mekong, en de Yangtze. De rivieren die hun oorsprong vinden in die besneeuwde bergtoppen voorzien samen zo’n 2 miljard (!) van de mensen op aarde van zoetwater. Maar de Himalaya verliest snel haar ijs. In 2023 publiceerde onderzoekscentrum ICIMOD een zeer omvangrijk rapport dat de huidige status en de toekomst van het water en het ijs in deze regio samenvatte. De gletsjers in de HKH verliezen snel massa, en dat massaverlies is de afgelopen jaren aan het versnellen. In elke regio in de Himalaya verliezen de gletsjers hun massa en neemt dat tempo alleen maar toe, zo laat de onderstaande figuur zien. Pas sinds er observaties door satellieten beschikbaar zijn, is het goed te doen om het totale ijsvolume in de gletsjers te schatten, en daarom is er voor 1975 geen data weergegeven. [caption id="attachment_370290" align="alignnone" width="414"] De gletsjer massabalans in de verschillende subregio’s van de HKH. Bron: ICIMOD[/caption] De toekomst is nog meer ijsvrij. Zelfs met een mondiale opwarming tussen de 1,5 en 2°C zal tussen de 30% en 50% van het totale gletsjervolume in de HKH in 2100 verdwenen zijn. Met hogere emissiescenario’s en dus meer opwarming zal ook meer van het ijsvolume verdwijnen. Maar ‘zelfs’ 30% van dat totale ijsvolume is al een ongekende hoeveelheid. Met de aanname dat het totale ijsvolume van de Himalaya ongeveer 7000 km3 is, zou 30% daarvan het totale oppervlakte van Nederland met een ijslaag van ongeveer 60 meter dik bedekken. Dat is niet mis. Peak water Het smelten van gletsjers is een seizoensgebonden aangelegenheid. In de zomer smelt het ijs en in de winter groeit de gletsjer weer aan door sneeuwval. Specifiek is april tot oktober de smeltperiode, waarbij de eerste maanden het smeltwater vooral van smeltende, in de voorafgaande winter gevallen sneeuw afkomstig is, en later in de zomer juist van ouder ijs van de gletsjer. In de Himalaya zelf is het smeltwater de grootste bron van water in de rivierbasins, terwijl benedenstrooms ook regenval (denk aan de moessons) een grote rol speelt. Door de opwarming van de aarde smelten de gletsjers sneller en groeien ze ook minder aan. Die enorme toename van smeltwater in het smeltseizoen zorgt voor meer overstromingen. Uiteindelijk komt er echter een punt dat de gletsjer haar waterbufferfunctie verliest, alvorens hij grotendeels of volledig verdwijnt. De hoeveelheid smeltwater neemt dan dus af. Op een gegeven moment is er daardoor een piek in de hoeveelheid (extra) smeltwater door de afnemende gletsjers, waarna de waterbeschikbaarheid juist afneemt. Dat moment wordt ook wel “peak water” genoemd. Hans heeft dat fenomeen een poos geleden op de blog ook al toegelicht. Eerst is er dus meer water en meer overstromingen, daarna waterschaarste. In de meeste rivierbekkens wordt die peak water verwacht rond het midden van de eeuw, en daarna zal de waterbeschikbaarheid rap afnemen. De precieze timing en ook de grootte van de piek in het smeltwater hangt wel iets af van het emissiescenario, zoals onderstaande figuren laten zien. De precieze relatie van de peak water met het niveau aan opwarming is niet eenvoudig, omdat de mondiale opwarming de waterhuishouding in de Himalaya op meerdere manieren beïnvloedt. [caption id="attachment_370291" align="alignnone" width="285"] De afname in gletsjer oppervlakte (blauwe lijn) en de toename in gletsjer smeltwater (grijze staven) in de toekomst, onder een RCP4.5 (boven) en RCP8.5 (onder) emissiescenario. De groene staaf geeft het jaar van de peak water aan. Bron: ICIMOD[/caption] Deze veranderingen gelden overigens vooral voor de delen van de rivierbekkens die hoger in het gebergte liggen, en de basins die grotendeels van smeltwater afhankelijk zijn (zoals de Indus). Veranderingen in onder meer de Ganges en de Mekong zijn voor een groter deel afhankelijk van veranderingen in de regenval, zoals het gedrag van de moesson, en daar zie je (zeker benedenstrooms) minder duidelijk het peak water effect op de toekomstige waterbeschikbaarheid. Dit deel van de wereld moet zich dus voorbereiden op gebrek aan water in de zomer, waar nu door het smelten van de gletsjers juist meer water beschikbaar is, maar nu leren omgaan met overstromingen. En die overstromingen komen in verschillende vormen. Verschillende overstromingen Het ICIMOD rapport concludeert ook dat er steeds meer verschillende klimaatdreigingen in de HKH zullen voorkomen, zowel ‘langzame’ (denk aan erosie) als snelle gevaren (zoals flash floods). Een van die gevaren is een zogenaamde “glacial lake outburst flood” (GLOF), een snelle overstroming waarbij een gletsjermeer doorbreekt en leegloopt. Het risico op die zogenoemde GLOFs neemt sterk toe door klimaatverandering. Gletsjers die terugtrekken laten een dal achter dat zich vult met smeltwater en regen; een gletsjermeer. Dit stuwmeer vormt zich echter achter een redelijk instabiele dam die wordt gevormd door het puin en de brokstukken die de gletsjer voorheen voor zich uit heeft geduwd. Zo’n meer kan instabiel worden, bijvoorbeeld door regenval of veel smeltwater, de dam doorbreken en voor een zeer plotselinge overstroming zorgen. Het rapport stelt dat deze meren nu al zijn toegenomen in aantal en grootte. Tegen het einde van de eeuw kan het risico op GLOFs nog verdrievoudigen. Maar het risico is zeer afhankelijk van de regio en locatie van de gletsjers. In sommige gebieden is er ook een ‘peak GLOF risk’ rond 2050 waarna het risico afneemt, simpelweg omdat de gletsjers, de natuurlijke dammen, en de gletsjermeren uiteindelijk zijn verdwenen. Eerst werd er gedacht dat wat er in Nepal is gebeurd een GLOF was, maar dat lijkt toch niet zo te zijn. Wat hier waarschijnlijk is gebeurd, is dat er een stuk gletsjer is afgebroken en naar beneden is gestort (“glacier detachment”). Door de opwarming worden de gletsjers zelf ook instabiel, en neemt het risico op stukken die afbreken sterk toe, zo stelt ook het rapport. Een afbrekend stuk gletsjer kan vervolgens een enorme lawine aan brokstukken, ijs en water veroorzaken, wat een enorme vloedgolf tot ver benedenstrooms tot gevolg heeft. Dat lijkt precies op wat er afgelopen woensdag in Nepal is gebeurd. Wat het rapport ook benoemt, is het toenemende risico op domino-effecten. Hevige regenval vergroot de kans dat de dam van een gletsjermeer bezwijkt, waarna er een GLOF ontstaat. Maar ook zo’n glacier detachment gebeurt niet in isolatie. Na de initiële vloedgolf blijven er op meerdere plekken in het rivierdal puin en brokstukken achter, wat voor instabiele stuwmeren zorgt. Als deze stuwmeren vervolgens ook weer leegstromen, zorgt dat voor een volgende vloedgolf. Dit is een aanzienlijk risico in de huidige situatie in Nepal. In welke mate de opwarming van de aarde precies verantwoordelijk was voor de situatie in Nepal, zal uit een attributie moeten blijken. Maar dat klimaatverandering een situatie als deze heeft verergerd, is wel duidelijk, zo schrijft ook Zeke Hausfather op zijn blog theclimatebrink. Specifiek de vallei waar de gletsjer is ingestort (in de Langtang regio) is de afgelopen jaren ongekend sterk opgewarmd. De data laten bovendien zien dat de gletsjers in de regio sinds de jaren zestig al zeker een kwart van alle ijsmassa zijn kwijtgeraakt. De precieze timing van rampen als deze is moeilijk te voorspellen, maar dat ze meer en meer zullen plaatsvinden, is een zekerheid. Wat nu? Uiteindelijk is en blijft de beste manier om de risico’s klein te houden echter zo snel mogelijk onze uitstoot verminderen. Hoe minder opwarming, hoe minder de gletsjer smelten. Maar zelfs als we klimaatverandering snel weten te stoppen, zal een deel van de gletsjers nog steeds smelten en de aankomende decennia voor meer van deze plotselinge overstromingen zorgen. Wat is daar tegen te doen? De overstromingen zullen plaatsvinden, maar de risico’s zijn te verminderen door adaptatiemaatregelen en het verminderen van kwetsbaarheden, maar ook door ‘early warning’ en snelle respons als er een ramp plaatsvindt. Een van de maatregelen die in het rapport worden benoemd, is het ‘doorprikken’ van de gletsjermeren zodat het risico op een GLOF afneemt. Dat lijkt mij echter wel een zeer technologisch hoogstaande optie en bovendien een riskante operatie. Het anders inrichten van de infrastructuur in de gebergtes is ook geen eenvoudige optie, dus risico’s monitoren, op tijd communiceren en evacueren, en snel handelen bij en na een ramp is cruciaal. Het grote probleem in Tibet, Nepal, en eigenlijk de bredere HKH regio waar deze risico’s levensbedreigend zijn, is een gebrek aan internationale financiering en solidariteit. De mensen in deze regio hebben vrijwel geen verantwoordelijkheid voor de klimaatverandering die nu hun leefgebied onomkeerbaar verandert. Internationale klimaatakkoorden reppen vaak van rechtvaardigheid en solidariteit, maar in de praktijk wordt er maar weinig (extra) klimaatfinanciering beschikbaar gemaakt. Het is hoog tijd dat de rijke, welvarende, vervuilende landen waaronder Nederland, de EU en de VS, maar ook China en de OPEC landen, nu hun verantwoordelijkheid nemen en extra middelen beschikbaar maken om klimaatrisico’s als deze te verlagen. Niet uit liefdadigheid, maar omdat het moet.
Nee, hij vertelt een verhaal. En nog een deprimerend verhaal ook. Wellicht niet de beste keuze, want jullie komen hier waarschijnlijk voor een leuk deuntje (of wat teringherrie) voor het slapen gaan. Maar het is wel een belangrijk verhaal, want we moeten gewoon zsm stoppen met het verbranden van meuk. Doen we morgen weer muziek!
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
Zijn de natuurbranden die we deze zomer in Europa en elders in de wereld zien het gevolg van klimaatverandering? Op sociale media lopen de meningen hierover uiteen van “Ja, helemaal” tot “Nee, helemaal niet”. Het zal de lezers van dit blog niet verbazen dat de realiteit wat genuanceerder in elkaar zit. Zoals dat nu eenmaal altijd het geval is, wanneer je de wetenschap erbij haalt.
Statistiek
Eerst maar eens wat data, afkomstig van de Europese databank EFFIS. Met meteen maar een kanttekening, want de hier beschikbare data beslaan maar een vrij korte periode van twintig jaar. Vrij kort om al te stellige conclusies aan te verbinden over trends voor de lange termijn. Kijken we naar het totaal verbrande oppervlak in de EU tot nu toe, dan ligt dat ver boven het gemiddelde voor deze tijd van het jaar. Maar het ligt iets onder het record, dat vorig jaar werd gevestigd.
Verbrand oppervlak in de EU in 2026 tot en met 26 augustus (in rood) vergeleken met het gemiddelde (in blauw) en het minimum en maximum voor de periode 2006 – 2025. Bron: EFFIS
Ook in Nederland zitten we ver boven het gemiddelde maar onder het record. Dat record stamt uit 2020 toen er in de laatste week van april tegelijkertijd twee grote natuurbranden waren in de Deurnese Peel en de Meinweg, ten oosten van Roermond. Het was de beginperiode van de corona-epidemie, mogelijk zitten die branden daardoor wat minder prominent in ons collectieve geheugen.
Er zit een gek element in het Nederlandse landbouwdebat. Boeren worden daarin vaak behandeld alsof zij behalve eigenaar van een bedrijf ook houder zijn van een soort maatschappelijk verworven recht: het recht om boer te zijn, boer te blijven en dat bedrijf bovendien min of meer voort te zetten onder de voorwaarden waaronder het ooit is opgebouwd. Dat recht bestaat nergens anders.
Een koetsenbouwer kon zich aan het begin van de twintigste eeuw ongetwijfeld beroepen op vakmanschap, familietraditie, gedane investeringen en het feit dat mensen altijd vervoer nodig zouden hebben. Het hielp hem weinig toen de auto doorbrak. Fabrikanten van typemachines konden even overtuigend uitleggen dat schrijven nooit zou verdwijnen. Daar hadden ze zelfs volkomen gelijk in (hoewel). Alleen volgde daar geen recht uit om tot in lengte van dagen typemachines te mogen produceren die dan moesten worden afgenomen.
Economische activiteiten bestaan bij de gratie van de omstandigheden waarin ze rendabel en maatschappelijk aanvaardbaar zijn. Technologie verandert, consumenten veranderen, grondstoffen veranderen, concurrentie verandert en ook onze kennis over schade aan de omgeving verandert. Soms betekent dat dat een bedrijf zich moet aanpassen. Soms verdwijnt een sector grotendeels. Dat kan voor de betrokken ondernemers buitengewoon pijnlijk zijn zonder dat daarmee een aanspraak ontstaat op het stilzetten van de samenleving.
Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.
Vorige maand hadden we hier het origineel. Deze tropische versie is geschreven door @wetenschapsrijm, het alter ego van geoloog en wetenschapsjournalist Marlies ter Voorde. De buitentemperatuur is hier weliswaar weer eens nog vóór middernacht tot ruim onder de twintig graden gezakt, maar de binnentemperatuur wil nog niet echt volgen. Dus, aansluitend op het Vlammend Betoog van gisteren, past dit vandaag nog wel. De video is gemaakt door cabaretier Edo Berger, die ook de imitatie van de Doctorandus voor zijn rekening neemt.
In Nature stond onlangs een wat verontrustend commentaar (een pdf van het volledige stuk is hier te vinden) van Anders Levermann. Levermann is een ervaren klimaatonderzoeker, die verbonden is aan het gerenommeerde Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung (PIK). Hij meent dat klimaatwetenschappers een mogelijk belangrijk aspect van het veranderende klimaat grotendeels over het hoofd zien: de mogelijkheid dat het klimaatsysteem in een periode van (snelle) veranderingen bepaald gedrag vertoont dat het in meer stabiele perioden niet heeft. Dat zou vooral (maar ik denk niet alleen) het geval kunnen zijn wanneer we in de buurt van kantelpunten komen, zoals die van de ijskappen van Groenland of West-Antarctica of het Amazonewoud.
Laat ik proberen om het wat duidelijker uit te leggen. We zitten in een periode van snelle klimaatverandering, die zo’n beetje bij de industriële revolutie begon, en die door zal gaan totdat onze netto-uitstoot van broeikasgassen zal stoppen. Of eigenlijk: tot een tijd daarna, want het duurt nog wel wat eeuwen tot alles weer redelijk in evenwicht is. Impliciet nemen we vrijwel altijd aan dat het klimaat in die periode van verandering eigenschappen heeft die ergens tussen die van het begin- en het eindpunt in liggen. Maar in het complexe, niet-lineaire klimaatsysteem hoeft dat niet het geval te zijn. Er kunnen eigenschappen zijn die karakteristiek zijn voor een veranderend klimaat. Zoals gezegd, vooral wanneer er delen van het systeem gaan kantelen.
Grote delen van Europa hebben vroeg in deze zomer hittestress ervaren. Wat dat is en hoe het aanvoelt, zal ik dus niet hoeven uit te leggen. In veel landen, waaronder Nederland, werden temperatuurrecords voor juni gebroken, en in sommige landen werden zelfs temperaturen bereikt die daar nooit eerder waren gemeten. Onderstaand lijstje is afkomstig van de BBC.
Temperatuurrecords tijdens de hittegolf in Europa van juni 2026. Bron: BBC klik voor groter beeld
Hitte is een belangrijke oorzaak van weergerelateerd overlijden. Vooral ouderen en jonge kinderen zijn kwetsbaar, maar ook mensen die fysiek werk doen in de buitenlucht lopen een verhoogd risico op gezondheidsschade of zelfs overlijden. Er is bij hittegolven altijd een aanzienlijke oversterfte, maar toch wordt hitte zelden genoemd als doodsoorzaak in overlijdensrapportages. Mensen overlijden vaak door andere aandoeningen die door hitte worden verergerd, zoals hartfalen of astma. Precieze cijfers over het effect van hitte op mortaliteit zijn mede daardoor moeilijk vast te stellen.
De biochemie in het menselijk lichaam is helemaal ingericht op een temperatuur van 37, 38 graden. Bij enkele graden meer of minder gaan er processen haperen, en daardoor kan er schade ontstaan. Duurt dat niet heel lang, dan kan het lichaam de schade vaak nog wel herstellen. Maar ergens houdt dat op. De meest kwetsbaren kunnen dat punt vrij snel bereiken. Dat is zeker zo wanneer het ’s nachts warm blijft. Hoge nachttemperaturen blijken het herstel te bemoeilijken, onder meer omdat we slechter slapen als het te warm is.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.
OPROEP - Nu het klimaat deze zomer vrijwel dagelijks in het nieuws is en de toename van extreem zomerweer op allerlei manieren in de wereld zichtbaar en voelbaar is, nodigt het weblog ‘Klimaatveranda’ de lezers uit dit in een open discussie te bespreken.
Goed opstapje voor het gesprek zijn enkele opmerkingen die klimaatwetenschapper Kate Marvel op Bluesky over deze ontwikkelingen maakte.
Meedoen aan de open discussie Zomer 2026 doe je hier.
COLUMN - Op de Waddeneilanden is een groep bewoners een petitie gestart tegen de plannen van Rijkswaterstaat om een aantal Natura2000 gebieden volledig af te sluiten. ‘De maatregelen zoals die nu zijn gepresenteerd’, schrijft de stichting Wij zijn de Wadden, ‘dreigen het Waddengebied voor bewoners, ondernemers en bezoekers ingrijpend te veranderen. Traditioneel en cultuurhistorisch medegebruik, waaronder recreatief gebruik, komt hierdoor ernstig onder druk te staan of verdwijnt zelfs geheel.’
Aanleiding tot de actie onder de leuze ‘Vrije vogels, vrije mensen’ is een nieuw ecologisch beheerplan voor het Waddengebied vanaf 2028. Daarin wordt voorgesteld ter wille van het ecologisch herstel van de Wadden de toegang te verbieden tot enkele natuurgebieden zoals de Boschplaat op Terschelling, de Vliehors op Vlieland en De Balg op Schiermonnikoog. Rijkswaterstaat noemt het ‘ecologenschetsjes’ en minister Karremans verzekerde de actiegroep in juni op een bijeenkomst in Den Helder dat er geen concrete plannen zijn om natuurgebieden af te sluiten. Volgens de minister zijn fouten gemaakt in de communicatie over de toekomstige beheerplannen. “Als er op de eilanden een beeld is ontstaan dat niet overeenkomt met onze intenties, dan is er wat misgegaan in de communicatie.” De actiegroep is er niet gerust op. De groep wil niet alleen een petitie met handtekeningen aanbieden aan de Tweede Kamer, maar ook volwaardig meepraten over het toekomstig beheer van de eilanden.
LONGREAD - door Hans Custers – Ik hoef onze lezers niet te vertellen dat het verbranden van fossiele brandstoffen weliswaar de belangrijkste oorzaak is van antropogene klimaatverandering, maar niet de enige. De landbouw levert ook een aanzienlijke bijdrage, onder meer door ontbossing en de uitstoot van broeikasgassen als methaan en lachgas. De problematiek zit voor een groot deel aan het begin van de productieketen, bij individuele boerenbedrijven. Voor veel van die bedrijven is het ondoenlijk om op eigen kracht een omslag te maken, onder meer omdat ze onder druk staan om zoveel mogelijk te produceren tegen zo laag mogelijke kosten. De marges zijn vaak klein, en dus kunnen boeren zich ook niet veel risico’s permitteren, zoals experimenteren met andere technieken. Laat staan dat ze stevig kunnen investeren in onderzoek en ontwikkeling.
Een boerende koe. Tekening: Marije Mooren.
Verderop in de productieketen zitten grote bedrijven die veel meer mogelijkheden hebben. Ze zouden de boeren, waar ze immers van afhankelijk zijn, kunnen ondersteunen bij de verduurzaming, die zo hard nodig is. Veel grote vlees- en zuivelbedrijven wekken ook graag de indruk dat ze dat doen. Daarbij overdrijven ze regelmatig flink, blijkt uit een recent gepubliceerd onderzoek. De onderzoekers keken naar de duurzaamheidsclaims die de 35 grootste bedrijven ter wereld in die sector deden in de periode 2021-2024. Een bedrijf viel af omdat het helemaal geen claims deed en een ander omdat het alleen publicaties in de Chinese taal had uitgebracht.
QUOTE - De natuur in Nederlandse zoetwatergebieden laat na decennia van herstel opnieuw een zorgelijke achteruitgang zien. Dat concludeert het Wereld Natuur Fonds Nederland dinsdagochtend. Waar deze gebieden jarenlang als lichtpuntje in de Nederlandse natuur golden, lijkt de positieve ontwikkeling van de laatste jaren te zijn omgeslagen.
He, omgeslagen. Verdorie. En het ging al zo slecht.
… Vanaf 2010 was er nog maar mondjesmaat sprake van verbetering en inmiddels is er in sommige gebieden zelfs weer een daling zichtbaar.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
DATA - Wat is normaal? In een land waarin “doe maar normaal, doe je al gek genoeg” de lijfspreuk van lijkt te zijn van de oorspronkelijke inwoners (wacht op normaliseerde definitie) is het wel iets waar men graag aan refereert. En al helemaal als het gaat over het weer. “Dit is toch niet normaal meer” klinkt het bij iedere uitzonderlijke weersituatie.
Maar hier zit wel een probleem. Het geheugen van de gemiddelde mens met betrekking tot het weer gaat ongeveer 10 jaar terug of is gevuld met de uitzonderingen uit het verleden (weet je nog, die zomer van 1976?).
En dan is er nog het “normaal” van het KNMI. Dat is het zogeheten langjarige gemiddelde waarmee recente maanden en seizoenen vergeleken wordt. Alleen… dat langjarige gemiddelde waar naar verwezen wordt schuift iedere tien jaar op. Dus werken we nu met de periode 1991-2020. Dus als het KNMI zegt dat de lente 1,1 graad warmer was dan het langjarige gemiddelde, verwijzen ze daarnaar. Terwijl vergeleken met bijvoorbeeld de periode 1941-1970 het maar liefst 2,5 graden warmer is.
Daarom maar onderstaande tabel gemaakt. Dan kun u zelf de vergelijking maken met wat voor u “vroeguh” is.
