Anders nog iets? | Territoriumdrang 2.0

COLUMN - Mensen zijn net dieren. Dagelijks doen zich namelijk talrijke situaties voor, waarin we ons eigen ‘territoriumgedrag’ ten toon spreiden aan de wereld om ons heen. Even laten zien, horen, voelen of ruiken dat we er zijn en dat we er toe doen. Het is een ingebouwd verdedigingsmechanisme om onszelf te kunnen handhaven in de maatschappij. Een gezonde, menselijke overlevingsstrategie op sociaal, fysiek en mentaal vlak.

Laat ik als voorbeeld het gedrag van mensen in een trein nemen. Nog voordat je instapt, en met goed fatsoen staat te wachten totdat iedereen is uitgestapt (weggespeelde concurrentie), treedt de adrenalineverhogende territoriumdrang al in volle werking. Je wilt vooraan staan (dominantie/heersen), zodat je als eerste binnen kan zijn om je plaats (territorium) te bemachtigen (af te bakenen). Wanneer dat gelukt is, en je je zwaar bevochten plek hebt weten te veroveren (rangorde), leg je je tas het liefst naast je op de bank (markeren/afbakenen territorium). Wanneer je daarnaast ook nog eens oogcontact met nieuw instappende mensen (concurrenten) probeert te vermijden, straal je leiderschap en dominantie uit (rangverwerving) en zullen je soortgenoten niet snel naast je komen zitten (alfamannetje). Wanneer je tóch per ongeluk uit je comfort-zone wordt gehaald, en een soortgenoot vraagt om naast je te mogen zitten, leidt dat vaak tot een gefrustreerde blik (mogelijke aantasting rang). In een enkel geval volgt er zelfs een botte opmerking (verdediging status). Voor oude(re) soortgenoten sta je daarentegen meestal zelfs je plaats af (respect voor de groepoudsten). Herkenbaar?

De laatste jaren lijkt het ‘territoriale gedrag’ van de mens toe te nemen. Sinds de opkomst en de overheersing van de diverse vormen van social media, lijkt ie-der-een een mening te moeten hebben, om zijn of haar ‘digitale territorium’ te kunnen afbakenen. De sociale, en vaak, virtuele wereld op je iMac-, iPad- of iPhone scherm(pje) is meestal een zeer makkelijk te bespelen prooi, wanneer het aankomt op het ventileren van je eigen mening. Vaak vergezeld door enig dierlijk geschreeuw en menselijk gescheld. Het is zóóó makkelijk om lekker veilig achter je schermpje, je eigen territoriale mening op het Internet terug te zien en je directe concurrenten in een verbaal gevecht uit te dagen en te overmeesteren. Met als inzet het verkrijgen van je eigen, digitale stempel en het afdwingen van het laatste, allesovertreffende, woord. Noem het ‘territorisme 2.0’, de digitale strijd van deze tijd.

Dit alles doet me denken aan de beroemde uitspraken van kunstenaar Andy Warhol, ver voor de tijd van de digitale wereld en het Internet. Hij was ijdel, had ook zijn ‘territoriale behoeften’ en maakte kunst die over de hele wereld gezien zou gaan worden. Zelfs tot ver na zijn dood blijft de kunststroming Pop-Art hierdoor (mede) zijn territorium.
Zijn beroemdste uitspraak is dan ook een treffend voorbeeld van de huidige tijdsgeest en de bijbehorende drang tot het bezitten van een stukje eigenheid. Een eigen stukje territorium, dat iedereen nastreeft in het dagelijkse leven. In de trein, op het Internet of waar dan ook: “In the future everyone will be famous for fifteen minutes.” En hij kreeg gelijk. Ook al is het maar door middel van een mening of een geschreven column op het Internet.

Volg Pascal Cuijpers op Twitter.

  1. 1

    Je lult maar wat in de rondte.

    De laatste jaren lijkt het ‘territoriale gedrag’ van de mens toe te nemen. Sinds de opkomst en de overheersing van de diverse vormen van social media, lijkt ie-der-een een mening te moeten hebben, om zijn of haar ‘digitale territorium’ te kunnen afbakenen.

    Neemt territoriaal gedrag daadwerkelijk toe?
    Komt dat door social media?
    Hebben mensen eerder hun mening klaar?
    Hebben mensen meer de neiging hun mening te geven?
    Is je mening geven een vorm van territoriaal gedrag?

    Ongefundeerd geklets.

  2. 2

    Heeft niks met territoriumdrang te maken, maar alles met schaarse resources. De forens wil gewoon een zitplaatsje voor zijn duur betaalde treinkaartje. En er gewoon zijn te weinig zitplaatsen voor het aantal forensen, dus als je je beschaafd en aardig opstelt, mag je gaan staan. Nice guys finish last enzo. Het OV is oorlog, en de grootste klootzak wint.

    Overigens is mijn strategie om zo snel mogelijk een klapstoeltje in de gang te pakken, die laten de eerste instappers meestal staan op jacht naar een echte stoel.

  3. 3

    @0:

    Herkenbaar?

    Het opstaan voor ouderen wel. De rest niet. En ik twijfel er ook aan, of jij voor ouderen opstaat uit respect voor de groepsoudsten, of omdat je bang bent voor de reactie van de anderen. Iemand die zo territoriaal en dominant bezig is, heeft immers ook schijt aan de ouderen, want waarom zou je opstaan voor ouderen, die niet tot jouw groep behoren. Dat doe je dus alleen maar als je die ouderen persoonlijk herkent, als je met zo een instelling door het leven gaat.

    Je praat dus vooral voor jezelf en de mensen die er net als jij over denken, maar heel veel andere mensen denken daar heel anders over. Die denken gewoon socialer, hoeven niet per se altijd vooraan te staan, geven anderen wel de ruimte, en staan voor ouderen en anderen op, wanneer en omdat zij beter in staat zijn om te staan dan die anderen. De mensen die gewoon respect voor iedereen hebben, en geen uitvluchten als ‘groepsoudsten’ hoeven te verzinnen om te verklaren waarom ze voor ouderen opstaan.

  4. 4

    Zo’n 20 jaar geleden reisde ik ook regelmatig met de trein (nu goddank niet meer), maar toen was het al niet anders hoor. Is van alle tijden.

  5. 6

    Goh, en ik altijd maar denken dat ik zo deed om een zitplek in de trein te bemachtigen zodat ik m’n laptopje kan open klappen.

    Maar nee hoor, het is territoriumdrang.

  6. 7

    Gewoon instappen in de 1ste klas ingang die het dichtstbij een 2de klas coupe is en dan door naar die 2de klas coupe. Ben je meestal als eerste binnen en hoef je niet te dringen om vooraan te komen. Tenzij je 1ste klas reist…

  7. 11

    @10

    Probeer maar eens zo’n kaart aan te schaffen (en op te laden) zonder bijvoorbeeld gebruik te maken van een bankpas, cash dus.

    Onmogelijk. En m.i. complete misleiding van (potentiële) klanten.

    NS datagraaiers komen niet in mijn territorium. Punt.

  8. 13

    Niet onmogelijk, wel lastig. Maar vermoedelijk bovendien niet heel relevant, gezien alle beeldherkenningssoftware, de overdaad aan camera’s, en niet te vergeten tracking via de foon.
    Overigens ben je in de auto niets beter af, dus voor langere afstanden ben je sowieso de klos.