Gevalletje WOBstructie: schande!

Dat gemeenten, of ‘bestuursorganen’ in brede zin, de Wob (Wet openbaarheid van bestuur) vaak aan hun laars lappen, dat wisten we al. We hebben er hier al vaak over geschreven. Hier bijvoorbeeld en hier.

Wobben in Nederland is vaak een gebed zonder eind, een hemeltergend ‘spel’ van tijdrekken, tegenwerken, traineren, afhouden, ontmoedigen. De rij voorbeelden is onafzienbaar. Maar de gemeente Leudal wint nu echt de hoofdprijs. Wat deze Limburgse gemeente Wob-technisch gezien klaarspeelt grenst aan het ongelofelijke. En, geachte Leudallers: maak uw borst maar nat want dit gaan we uitvechten! Tot aan de Hoge Raad!

Als gastdocent Wob geef ik les aan studenten over dit op papier zo mooie middel. En ik begeleid de studenten bij het indienen van hun eerste Wob-verzoek. Die verzoeken worden vervolgens omgezet in ‘echte’ nieuwsartikelen – geen loze exercitie dus, er gebeurt ook echt wat met de (journalistieke) informatie die boven water komt.

Een studente aan de Fontys Hogeschool voor Journalistiek in Tilburg wilde in dit verband inzage in het ‘dossier Gijsbert Ruiter’. Het internet barst van de verhalen over deze kwestie, hier is er eentje; hier een tweede.

Héél kort samengevat: man wordt geterroriseerd door woonwagenbewoners in zijn straat, bouwt een hek rond zijn huis en gaat door het lint als gemeente plus politie met veel machtsvertoon dat hek willen weghalen. Die kwestie dus. De studente vraagt om alle relevante documenten die er bij de gemeente over liggen. En ze vraagt om digitale aanlevering. Met als achterliggend idee: dat scheelt iedereen kopieerkosten.

Antwoord van de gemeente Leudal: ‘Kopieerkosten mogen in rekening worden gebracht bij de indiener van een Wob-verzoek. Doordat alle gevraagde informatie dient te worden geanonimiseerd alvorens het digitaal kan worden toegezonden, omvat uw verzoek nogal wat kopieën. Volgens een eerste raming gaat het om circa 10.000 kopieën à 0,10 euro per kopie. Wij gaan er van uit dat deze kosten geen probleem zijn voor u. Mocht dit nou wel het geval zijn dan verzoeken wij dat u ons hierover uiterlijk 17 maart 2014 informeert’.

Saillant detail: de gemeente verzendt die brief op 11 maart, ontvangst is op 12 maart, een woensdag. Waarna de studente dus welgeteld twéé werkdagen heeft om aan te geven dat ze hier dus inderdaad bezwaar tegen heeft. Toch gebeurd, en binnen de termijn: ‘Naar aanleiding van uw brief d.d. 10 maart 2014 inzake Wob-verzoek dossier Ruiter dien ik een bezwaar in tegen het in rekening brengen van kopieerkosten (circa 10.000 kopieën à € 0,10) van de gevraagde informatie. Daarbij wil ik u er op wijzen dat ik had verzocht om me de documenten of informatie digitaal te verstrekken. Die vorm van verstrekking is kosteloos. Mocht u passages willen anonimiseren of weglakken dan kunt u dat digitaal doen’.

Gisteren plofte het antwoord van de gemeente in de studentikoze mailbox: ‘Wij hebben uw bezwaar ontvangen inzake de kopieerkosten vanwege de afhandeling van uw Wob-verzoek. Hierop delen wij u mede dat de brief van 10 maart 2014, verzonden 11 maart 2014, geen besluit betreft waartegen bezwaar kan worden ingesteld. Kopieerkosten mogen in rekening worden gebracht bij de indiener van een Wob-verzoek. Doordat alle informatie dient te worden geanonimiseerd alvorens het digitaal kan worden toegezonden, omvat uw verzoek ca. 10.000 kopieën à EUR 0,10,- per kopie. Binnen de gemeente Leudal is het digitaal anonimiseren van documenten niet mogelijk. Wij zullen uw Wob-verzoek ter hand nemen en de kopieerkosten bij u in rekening brengen, waarbij er nadrukkelijk op wordt gewezen dat wij de betreffende kosten bij dwangbevel kunnen invorderen. U kunt de stukken uiterlijk 11 april tegemoet zien’.

Laat ik het effe in on-juridisch Nederlands samenvatten. Leudal eist 1000 euro om de documenten te kunnen kopiëren zodat ze met de zwarte stift bewerkt kunnen worden vóórdat ze kunnen worden ingescand. Dat verzoekster hier bezwaar tegen maakt is jammer dan, de stukken worden tóch gekopieerd, de rekening komt eraan en als ze niet dokt, komt de deurwaarder.

Leudal: shame on you voor deze vijfsterren-Wobstructie! Zoals gezegd: we gaan het uitvechten, tot het bittere eind. Want als dìt mag, kunnen we de Wob net zo goed ten grave dragen. Dan hebben bestuursorganen – na het afschieten van de mogelijkheid om leges te heffen – namelijk alsnog het per-fec-te middel gevonden om elke Wob-verzoeker te ontmoedigen, zelfs angst aan te jagen. Dus, Wob-juristen en andere deskundigen, wetenschappers, bestuurskundigen: help ons, draag juridische munitie aan om dit wapen te ontmantelen! NVJ (Nederlandse Vereniging van Journalisten): kom in actie! En Tweede Kamer: vindt hier eens wat van! Er wordt oh zo veel gesproken over misbruik van de Wob door gelukszoekers die uit zijn op een dwangsom. Maar een gevalletje als dit, is dat misbruik of is dat misbruik? Door de overheid, wel te verstaan. Bah, bah en nog eens bah!

  1. 3

    Technisch klopt het: het is geen formeel bezwaar (dat inderdaad tegen een formeel besluit gedaan moet worden etc.). Maar dit lijkt me wel duidelijk: “Nee, ik wil geen 10.000 kopieën a 10 cent de stuk, ik wil het enkel en alleen digitaal, en dus ook enkel en alleen digitaal geanonimiseerd.” Dat lijkt me erg duidelijk wat betreft het ‘informeren’.

    Daarnaast lijkt me dat dit een onredelijke termijn is. Ik kan me voorstellen dat het de bureaucratie niet ten goede komt als voor elk wissewasje expliciete in- of toestemming gevraagd moet worden aan de indiener (gaat u akkoord met de kopieerkosten?) en dat voor elk zo’n beslissing een redelijke termijn zou moeten zijn (10 werkdagen), maar kom op zeg…

  2. 5

    @1: Ik denk dat Bismarck gelijk heeft.

    Als de gemeente niet (voorafgaand aan het WOB-verzoek) de prijs bekend gemaakt heeft, hoeft het verzoek niet te worden beschouwd als een koop.

    Overigens vind ik knap dat de gemeente al geteld heeft dat de gegevens 10.000 pagina’s zijn.

  3. 6

    @1, 4 en 5: de crux zit ‘m niet in de tarieven. Kopieerkosten mogen volgens de wet in rekening worden gebracht, tot een maximum van 35 cent (!) per kopie. In dit geval gaat het er om of de gemeente kopieerkosten mag rekenen voor het BEWERKEN van de stukken (waar een digitale kopie van is gevraagd). Nog afgezien van de idioot korte ‘bezwaartermijn’ en het bezwaar dat volgens hen geen echt bezwaar is – want de kopieën + dwangbevel tot betalen komen sowieso.

  4. 8

    In de eerste plaats zou je kunnen vragen om inzage en daarbij kunnen aangeven wat je gekopieerd zou willen ontvangen. Dit uiteraard om jou kosten te besparen. De gemeente moet daaraan voorafgaand immers al het nodige onleesbaar maken.
    Verder zijn de kosten die je voor een dienst in rekening worden gebracht vaak een lokale belasting. Daartegen kan je bezwaar maken en beroep instellen. De opbrengsten mogen dan de kosten niet overschrijden. Vraag daarom de verordening op waar deze 10ct geregeld is.
    @Sjors: Als gastdocent zou je best mogen weten dat WOB-procedures bij de Raad van State eindigen en niet bij de Hoge Raad.

  5. 9

    Ik vroeg mijn dossier op bij de woningbouwcorporatie. Pas na maanden wachten en aandacht in de comments van een artikel van Sargasso krijg ik antwoord: ik kan mijn dossier krijgen voor 25 euro. Ik ben niet thuis in de WOB-materie en denk er niet aan om te benadrukken dat ik enkel INZAGE in mijn dossier wil, geen pak papier thuis waar ik al 2 kisten vol (met de complete) correspondentie met de woningbouwcorporatie bewaar.
    Het dossier is echter een schijntje: 100 pagina’s dubbel gekopieerd (sic). Cruciale stukken ontbreken. Wat ik zelf bezit aan correspondentie is het veelvoud ervan. Als ik me hierover beklaag komt het antwoord: “Welke stukken mist u?”
    Terwijl ik juist mijn dossier wilde inzien om te weten te komen WAT de woningbouwcorporatie over mij bewaart.

  6. 11

    @8: In dat geval is het te hopen dat de gemeente alsnog het papier opstuurt, want dan gaat #1 wel op.

    Dat natuurlijk even los van het feit dat de gemeente liegt als ze stelt: “Binnen de gemeente Leudal is het digitaal anonimiseren van documenten niet mogelijk”, want de uitvinding van de computer is inmiddels toch echt ook in de achterlanden van Peel en Maas doorgedrongen.

    Punt is natuurlijk dat de betreffende student zich gewaagd heeft in het corruptste stukje Nederland (Midden-Limburg), waar je bij een gemeente alleen iets gedaan krijgt via persoonlijke contacten (en onder het adagio voor wat hoort wat, waarbij dan uitdrukkelijk aan vandaag gedacht dient te worden). Ik denk dat het nog best de moeite waard is om eens te onderzoeken welke nevenwerkzaamheden ze verrichten, let vooral op (bestuurs)lidmaatschappen van verenigingen en koppel dat voor de grap ook eens aan de gemeentelijke subsidies voor diezelfde verenigingen.

  7. 12

    @Oud Zeikwijf, ik ben niet helemaal op de hoogte van de juridische materie, maar gaat het bij jou niet om een aanvraag op basis van de WBP, inclusief bijbehorende kosten?

  8. 13

    Met het overzetten van de stukken op een stick of het mailen van bestanden zullen ook kosten worden gemaakt die in rekening mogen worden gebracht en dan bedoel ik niet het wegstrepen van onderdelen. Verder kan je nog de stelling innemen dat de gemeente anderen geen kosten berekent.

  9. 14

    heeft iemand al eens berekent wat het gedrag van deze ambtenaren de gemeenschap jaarlijks kost? zij zouden zich dienstbaar moeten opstellen hetzou mooi zijn wanneer je als verzoeker in het gelijk wordt gesteld dat de betrokken ambtenaar een boete krijgt wegens het frustreren vande rechtsgang. zou je dit kunnen eisen? de gemeente eist in mijn geval dat ik ivm misbruikvanrecht veroordeeld moet worden tot betaling proceskosten terwijl men zelf schrijft dat men niet alles levert wat men vraagt endat ik niet toelicht waaarom ik bepaalde stukken wil inzien. wanneer ontslaan we deze ambtenaren eens?

  10. 17

    10.000 pagina’s?
    Hoeveel pagina’s heeft het boek The Lord of The Rings eigenlijk?
    Bovendien vind ik het vreemd dat ze zeggen dat de uren van de ambtenaar betaald moeten worden.
    Die ambtenaar werkt er toch al en wordt toch niet aangenomen om deze pagina’s te gaan bewerken.
    Hij/zij wordt dus toch al betaald.

  11. 19

    Dat wobtrucje is ook al eens uitgehaald met Kees van Oosten (alle documenten uitprinten en dan bezorgen) maar volgens mij zonder dit soort buitensporige kosten.
    (Het heeft even geduurd voordat ik de naam weer kon vinden.)