Hulspas weet het | Hoe zieker hoe beter

COLUMN - ‘We stood there crying – filming with tears running down our cheeks.’ Aldus de toelichting bij een filmpje dat door National Geographic op twitter werd gezet. Een filmpje van (zo opende het artikel achter de bijgaande link) een ‘starving polar bear on iceless land’. Het was inderdaad treurig om te zien, die scharminkel van een ijsbeer, scharrelend tussen allerlei vuil, op zoek naar iets te eten. De tweet-met-filmpje van National Geographic ging dan ook meteen viral. En de commentaren lieten zich raden. Net als de reactie van wetenschappers.

Is dit dier een slachtoffer van klimaatverandering, zoals National Geographic beweert? Zullen straks alle ijsberen, verdreven van het smeltende poolijs, als hongerige klimaatvluchtelingen de Canadese vuilnisbakken komen inspecteren? De deskundigen hadden zo hun twijfels. Kwam dit de laatste jaren vaker voor, vroeg de een zich af. Het leidde wel tot nuttige discussies, zo luidde het commentaar van weer een ander. Uiteindelijk was het ijsbeer-expert Jeff Highdon die de kijkers uit hun lijden verloste. Highdon reageerde liever niet (‘I try to avoid commenting on stuff like this, at least for the first couple days when emotions are high. But since you asked…’) maar kwam op verzoek met een analyse van de situatie. Dat soort dramatische beelden zijn niet nieuw. IJsberen zijn alleseters en gaan wel vaker op zoek naar eetbaar afval. En ook ijsberen kunnen ziek worden. Highdon bekeek het filmpje nauwkeurig, bekeek de omgeving, zag waar het gemaakt moest zijn, en wees erop dat de ijsberengemeenschappen daar in de buurt gezond en ‘stable’ zijn. En ja, daar ligt dus niet altijd ijs, maar dat vinden ijsberen helemaal geen probleem.

Suggereren dat dit beeld kenmerkend zou zijn voor de conditie van de ijsberen aldaar, noemt hij ‘misleidend’. Kijkende naar zijn gedrag en conditie vermoedde hij dat deze beer health issues had. Hij dacht aan een vergevorderd stadium van kanker. Zijn harde oordeel: ‘Videos like this tug at heartstrings and aim for emotional responses. But they have sig potential to backfire because they make the deniers dig in even more, partly because over the top statements that accompany them are usually easy to pick apart.’

Het is het probleem met problemen in de media. De media willen zo graag laten zien dat ze ernstig zijn. Erger dan gedacht, in elk geval. Dus krijgen we bij het onderwerp ‘plastic soep’ steevast een onwaarschijnlijk dikke smurrie van drijvend afval te zien. Kijk! Zo erg is het! Wanneer een buurt onrustig heet te zijn, gaan journalisten enthousiast op zoek naar buurtbewoners die eens goed kunnen kankeren. In een item over de bio-industrie verschijnt een actievoerster vermomd als ‘bezorgde moeder’. Voor het mooiste geklaag over vliegtuiglawaai klopt men aan bij de voorzitter van het schreeuwerige actiecomité. En om de gevolgen van klimaatverandering te laten zien, krijgen we steevast beelden van orkanen, bosbranden – en stervende ijsberen. Want één beeld zegt meer dan duizend woorden. En ze zijn ook zo nuttig om ‘de discussie’ aan te zwengelen. Maar (en hierover kan elke BN’er meepraten) publiciteit is een tweesnijdend zwaard. Het kan je maken en het ruïneert je leven,

Zo ook met de grote problemen. Ze verdienen aandacht – en krijgen de verkeerde. Zo’n ijsbeer zegt niks, ze zal we ziek zijn, zeggen de deskundigen. De klimaatsceptici zeggen het hun na. En hebben de wetenschap aan hun kant. De discussie verplaatst zich vervolgens van het onderwerp naar de framing van het onderwerp. En wat bij de kijker blijft hangen, is cynisme. Je wordt door iedereen belazerd, tegenwoordig.

Voorlopig winnen de emoties. Lieve dieren zijn machtige medestanders. Een schattig knaagdier kan een snelweg tegenhouden, of een reservaat in het leven roepen. De zieke zeehond heeft de Waddenzee gered. En nu dreigt de eenzame ijsbeer het symbool te worden van klimaatverandering. Wie weet werkt het. Dat wil zeggen, wie weet kan de ijsbeer de aandacht voor klimaatverandering versterken en verlengen. Ook al wordt het beest helemaal niet bedreigd. Wellicht kan hij zich straks prima redden, ook zonder ijs. Voorlopig echter moet hij aan ónze eisen voldoen. En ziek en treurig voor de camera lopen.

Hoe regeren wij?

ANALYSE - Over de vereisten voor een effectief beleid.

Al vaker heb ik geschreven over de ontwikkeling van Lelystad Airport. Als actief zweefvlieger ben ik ook belanghebbende, maar daarom gaat het me niet. De landelijke organisatie KNVvL doet zijn best en de bewoners uit diverse landsdelen laten zich oppositioneel goed horen.

Boeiend vind ik de gang der dingen als politicoloog. Wat gebeurt er nu eigenlijk en waarom loopt het zo als het gaat? Het FD van 11 december schrijft dat experts een braindrain zien bij het ministerie van Infrastructuur.  Dat is geen verrassende mededeling. Inhoudelijke kennis is niet in tel in de overheidsbureaucratie, als je maar verstand hebt van processen en management.

Waarom is het proces zo belangrijk? Welke dingen zijn bepalend voor de effectiviteit van het optreden van de overheid? De rapportage van de Bewonersdelegatie Aansluitroutes Lelystad heeft de titel “Een ander geluid”. Het is een stuk met verbluffende kwaliteit.

Wat is nodig?

De kernvraag is natuurlijk: wat hebben we nodig voor effectief beleid? Het is niet zo moeilijk daarvoor een aantal vereisten te noemen:

  • Het beleid moet een heldere en te verdedigen doelstelling hebben;
  • Het beleid moet geen bijeffecten hebben, die tegenwerken;
  • Het beleid moet te funderen zijn op heldere regelgeving;
  • Het beleid moet worden uitgevoerd in een samenhangende organisatievorm;
  • Het beleid moet door en in de politieke omgeving worden gedragen;
  • Het beleid moet worden vormgegeven volgens zorgvuldige procedures;
  • Het beleid moet worden uitgevoerd door bevoegde en verantwoordelijke partijen.

Dat is geen opmerkelijk lijstje: wie wil kan daar naar behoefte aan toevoegen of afdoen. Het aardige ervan is dat dit lijstje valt terug te vinden in de genoemde rapportage en dat de toetsing kraakhelder maakt wat er fout ging en wat er in veel andere dossiers bijna elke dag fout gaat.

KRAS | Contextualiseren

Juristen hebben doorgaans geen antenne voor integriteit. Tijdens hun opleiding wordt er immers ingeramd dat de wet de scheidslijn is tussen betamelijk en onbetamelijk. Hun vak is duwen en trekken aan die scheidslijn. De rest is irrelevant. Wanneer je integriteit condificeert in regels komen ze er nog wel uit, maar anders dolen ze in het duister. Wat de fok, dat mag niet? – waar stáát dat dan?

Enfin, er is dus weer eens een integriteitsdingetje op het Ministerie van Justitie (en Veiligheid, maar dat is iets totaal anders). Beetje druk op een onderzoeker gezet om bruikbare resultaten uit een rapportje te kunnen halen. Gewoon, wat contextualiseren. Politici van de tutter. Ministerie schiet in standje verbaasd. Ik geloof in de oprechtheid daarvan. Integriteit? Echt – geen flauw idee.

Maatschappelijk middenveld is geen beweging meer

OPINIE - Slavenhandel in Libië, bombardementen op Jemen. Het maatschappelijk middenveld in Nederland heeft niet meer de flexibiliteit om gezamenlijk aandacht te vragen voor urgente en actuele thema’s, schrijft Marc Broere in zijn column op Vice Versa. We moeten het daarom hebben van TV-presentator Floortje Dessing en MMA-vechter Francis Ngannou.

Het was Floortje Dessing die er afgelopen week voor zorgde dat Jemen op de voorpagina van de Nederlandse kranten kwam en in De Wereld Draait Door. ‘Televisiemaakster Floortje Dessing zit klem tussen de strijdende partijen in Jemen. De plots heftig oplaaiende oorlog verraste de ambassadeur van het Rode Kruis die ter plaatse onder meer zou gaan kijken hoe het Nederlandse hulpgeld werd besteed’, aldus een van de nieuwsberichten.

Kennelijk hebben we eerst een bekende Nederlander nodig die in de problemen zit om uitgebreide media-aandacht te genereren voor een conflict dat alles in zich heeft om op dit moment eigenlijk iedere dag prominent in de kranten te staan.

Closing Time | Ric Ocasek

Ric Ocasek was de zanger van de Amerikaanse new wave-band The Cars. En zoals het gaat: na een paar jaar begon hij voor zichzelf, met een solo-LP waarop hij wat experimenteler kon zijn dan in het oude teamverband. Hij had een bescheiden hitje met “Something to Grab For”.

Het was 1983, video-clipjes werden geacht verhaaltjes te vertellen en als je het budget niet had van een Michael Jackson (die met “Thriller” een standaard zette), moest je het anders aanpakken. Bijvoorbeeld met een onverwacht einde.

Kunst op Zondag | Aantrekkelijke beleving

Zet een speel-, klim-, sluip-door-kruip-door attractie in een museum en het heet geen pretpark maar een beleving. Dat is natuurlijk veel beter geformuleerd. ‘Attractie’ suggereert toch dat het om iets aantrekkelijks gaat. Er zijn ongetwijfeld sujets die aangetrokken worden door de angst, misselijkheid en kots van het publiek dat een Sledge Hammer of een Python verlaat. Maar omdat daar ook anders over gedacht kan worden is het beter kiezen voor ‘beleving’. Daar kun je alle kanten mee op.

Dat een museum de allure van een pretpark kan hebben ontdekken we als er reusachtige interactieve installaties zien waar het publiek aan mag zitten. Wat heet ‘aan mag zitten’: er op klimmen, er af springen, er door rennen, er tegen gaan leunen.

Je zou denken dat een dergelijk kunstwerk van uiterst robuust materiaal moet zijn. Dat gaan we zien bij twee kunstenaars wiens werk je moet ‘beleven’. De één gebruikt robuust textiel, de ander juist heel tere lappen. Uiteraard ga je bij dat laatste kalm en voorzichtig er doorheen.

Klimaatdebat is een straatgevecht

OPINIE - Via ons zusterblog Studium Generale Utrecht ontvingen we deze Engelstalige bijdrage over de verwording van het klimaatdebat en wat we daar mogelijk tegen kunnen doen.

Why the climate debate is a street fight

Groups of industry-connected scientists and PR people mislead the public. The campaigns they run deny well-established scientific knowledge and are very effective. What can we do about it?

It’s not often that I share a personal opinion on this blog, but today I make an exception. In the series Movies & Science, we screened Merchants of Doubt. It is an exposé of rightwing scientists and pundits whose sole purpose is obscuring the scientific truth on issues from tobacco smoke to global warming. Statistician dr. Daniel Oberski (UU), who gave an introductory talk, is optimistic about the future of science and therefore optimistic about the future of the earth and mankind. In that regard both he and the filmmakers are on the same page. The documentary ends on a note of hope, with the strong belief that reason and facts can defeat propaganda and falsehoods. I am more of a pessimist. Although they may be right in the end, I fear the amount of harm that can be done in the meantime. The consequences are dauntingly real. So even if science will eventually triumph, having the last laugh does not mean it will be a fun time.