The Passion: Messias zonder tanden

COLUMN - Er zit mij iets dwars aan de hype rond The Passion™. En ik lijk daarin alleen te staan.

Een paar jaar geleden werd er nog een beetje lacherig over gedaan. Laten we wel wezen, The Passion™ blijft een vrij doorzichtige poging van de EO om zieltjes te winnen door pop-in-je-moerstaal voor het karretje van het geloof te spannen. Inmiddels loopt echter vrijwel iedereen die er toe doet, van burgemeesters tot en met DWDD’s Matthijs van Nieuwkerk, met het spektakel weg.

Nu roept de Borsatoisering van het christelijke passiespel op zichzelf al gefronste wenkbrauwen bij me op, maar dat is gewoon omdat ik een snob ben. The Voice… of Jesus, Jezus en Hazes die uitwisselbaar raken; geef mijn portie maar aan fikkie. Niet dat het me iets zou moeten doen, want als protestantse atheïst vind ik passiespelen sowieso al een vorm van paapse kitsch.

Toch blijft er iets schuren. Wat me tegenstaat aan The Passion™ zit blijkbaar net wat dieper dan louter snobisme. Iedereen omarmt Jezus, de tragische held, de good guy – zeker als zijn lijdensweg omlijst wordt door een serie lekkere meezingers – maar deze populaire messias is daarmee wel een tandeloze profeet. Het moet immers wel leuk blijven. Waar is de bite?

Ter contrast: de Jezus van de evangeliën joeg zo’n beetje iedereen op de kast; of het nu de vrome schriftgeleerden waren of de regenteske tempelautoriteiten, koning Herodes die een kunstje wilde zien, Jezus’ dorpsgenoten of eigen familie, niemand blijft een blik in de spiegel bespaard. Af en toe lijkt hij gewoon zijn best te doen zelfs zijn volgelingen af te schrikken en weg te jagen.

Wie het evangelie leest, komt een radicale messianistische prediker tegen, die zijn gehoor voorhoudt dat de wereld zoals we die kennen op losse schroeven staat, en elk moment plaats kan maken voor een wereldordening die volstrekt contra-intuïtief is. De verliezers van vandaag zullen de winnaars van morgen zijn; welvaart, zekerheid en zelfgenoegzaamheid vormen een belemmering voor waarachtig leven; geef alles uit handen en echte zelfverwerkelijking wordt je in de schoot geworpen. Verlies jezelf om jezelf te herwinnen. (Ik vertolk het hier maar even zonder de God-talk.)

De Jezus van The Passion™ vormt echter voor geen enkel godsbeeld, zelfbeeld of invulling van het leven een bedreiging. We genieten met z’n allen lekker van het tv-spektakel en de Hollandse meezingers (of juist van het afzeiken ervan) en gaan morgen vrolijk op dezelfde voet verder als de dag ervoor. Oók prima wat mij betreft, maar dat maakt het Jezusgebeuren louter tot een vorm van entertainment. Wie er meer van verwacht, zoals de christelijke organisatoren, houdt zichzelf danig voor de gek.

Nee, als The Passion™ iets onderstreept, dan is het wel dat de Heiland voor niets is gestorven.

  1. 5

    Ik heb nog nimmer “The Passion” gezien of gehoord, ben dat ook nimmer van plan. Maar verder…

    Een boodschap is ongetwijfeld verdwenen uit het gebeuren maar het komt op mij in feite zelfs achterhaald over om meer te verwachten, of achterliggend te willen zien. Ik vind het ook bepaald geen schokkend gegeven dat Matthijs van Nieuwkerk “wegloopt met het spektakel”, want Matthijs van Nieuwkerk is een loot aan die exact zelfde boom van cultuur-democratisering, ingezet in de jaren negentig van de vorige eeuw. Eén die destijds wellicht nog potentieel aardige aspecten had, maar die in de jaren nul is verworden tot het bombarderen van Joop van den Ende tot Hoge Cultuur, André Hazes en Big Brother tot nationale trots, RTL tot respectabel en Mathijs van Nieuwkerk’s banale oppervlakkigheid tot inhoud.

    En dit parallel aan het bombarderen van Pim Fortuyn tot Grootste Nederlander en domme racisten tot benoemend. De economische emancipatie van de jaren negentig is gevolgd door media-emancipatie, eerst via het begin van de commerciële media en slechts even later nog vele keren overtroffen door het internet. Daar waar de zichtbare oppervlakte van de maatschappij voorheen, zeg, de universiteit met her en der wat HBO was, is het nu het HBO met her en der wat MBO. Dit is een evident gevolg van het toegang verlenen tot die oppervlakte aan “de gewone man” door die nieuwe media-vormen; in feite van het zelfs onophoudelijk stimuleren ervan.

    Mensen die democratie als een inherent positief begrip beschouwen zouden het mijns inziens een positieve ontwikkeling moeten achten; ik persoonlijk beschouw democratie niet als inherent positief begrip. Maar in ieder geval is een verwachting of wens als zou “The Passion” inhoud hebben mijns inziens een verwachting van of verlangen naar een oudere wereld die, waarschijnlijk definitief (zo gaat dat met emancipatie), verloren is. Gedane zaken…

  2. 6

    Ik zie in The Passion™ vooral een poging om door middel van symboliek terug te grijpen op een soort verloren gemeenschapsgevoel. Maar het verschil met de paapse gebruiken vind ik toch echt dat deze laatste nog inhoud hebben (of veinzen), terwijl dat voor The Passion™ mij toch echt niet het geval lijkt.

    En ja, allemansvriendjes doen het voor het brede publiek toch wat beter dan de koppige paleisbestormer. Het is makkelijker om de persoon te accepteren die jou accepteert met je gebreken, dan de persoon die ze benoemt en verbetering eist.

  3. 7

    ’t Zou mooi zijn als Jezus echt terugkomt en, net zoals hij destijds deed met de handelaars in de tempel, al die hypocrieten met een zweep verjaagt. Dat zou pas mooie televisie zijn!

  4. 10

    Ik heb gisteren op mijn werk een steekproef gedaan, omdat we precies de discussie hadden: wie kijkt er naar de Passion?

    Alleen de kantinemedewerkers en schoonmakers gaven aan dat ze er naar gingen kijken. Vrijwel iedereen met HAVO of meer had er of nog nooit van gehoord of ging er zeker niet naar kijken.

  5. 11

    Het is HET probleem met het hedendaagse christendom: dat pretendeert in de voetsporen van J.C. van N. te lopen, maar in feite heeft het er helemaal niets meer mee te maken.

  6. 12

    Zulks in tegenstelling tot het historische christendom, dat pretendeerde in de voetsporen van J.C. van N. te lopen, maar daar in feite helemaal niets mee te maken had.

  7. 16

    Hoe kun je die vreselijke BN’ers , die alleen iets doen voor gigantische onkostenvergoedingen, nou in hemelsnaam dit laten doen.