Terug! – De nostalgiereflex van de PVV

De PVV wil terug naar de gulden. De partij beweging rond Geert Wilders heeft een rapport laten opstellen waaruit blijkt dat dat veel geld oplevert. De kwaliteit van de rapporten van de PVV kennende klopt het waarschijnlijk grotendeels niet, hoewel inmiddels wel duidelijk is dat de euro ook geen onverdeeld genoegen is. Maar waar het vooral om gaat is de stelling die PVV als reactie op de europroblemen instinctief inneemt: we moeten TERUG! naar de gulden. De PVV wil altijd TERUG!

In het algemeen kan het denken bij de PVV als volgt worden samengevat:

  • Er is NU een probleem (soms een echt probleem, soms ook een verzonnen probleem waar politiek gescoord mee kan worden, meestal een mengsel van die twee.)
  • VROEGER was dat probleem er niet (of we wisten niet dat het er was.)
  • ERGO: we moeten de situatie van vroeger herstellen, we moeten TERUG!

De PVV is eerder de Partij van de Retromania dan de Partij voor de Vrijheid. De gulden moet terug – “Wat waren we vroeger trots op de gulden. De gulden was de mooiste munt van Europa. De gulden was een sterke munt” – de immigranten moeten terug, de strenge schoolmeester moet terug, de asbak moet terug op de bar, de boeven moeten terug naar de gevangenis (misschien moet de galg ook wel terug op het dorpsplein), klimaatverandering moet terug. Oh nee, dat kan niet. Dan moeten we maar terug naar de tijd voordat we wisten dat er klimaatverandering was. Ignorance is bliss.

De vraag die dit opwerpt is, dat als het vroeger allemaal beter was, waarom al die dingen dan ooit zijn veranderd. Het normale antwoord is dat de situatie toen ook zo zijn nadelen had en dat het de bedoeling was om die problemen op te lossen. Zoals dat gaat lukt dat soms beter dan anders. De gekozen oplossing blijkt vaak ook zo zijn nadelen te hebben. Daar probeer je dan ook weer iets aan te doen en zo werken we iteratief naar de beste oplossing toe.

De PVV komt met echter met een alternatieve verklaring, waardoor het TERUG!-denkschema in stand kan blijven: de linkse kerk/grachtengordelelite/moslims zweren samen om alles wat voor “gewone” mensen van waarde is kapot te maken. Uit eigenbelang – “Eruit stappen, kost nog meer, zo beweren de bangmaakrapporten die de laatste maanden werden gepubliceerd. Ze komen van groepen die belang hebben bij de euro…” – of gewoon om te pesten; klimaatverandering in in de optiek van de PVV iets dat speciaal voor dat doel is verzonnen door linkse professoren.

Het is jammer dat de PVV door zijn nostalgiereflex uiteindelijk terugvalt op een vorm van samenzweringsdenken. Geen complotdenker heeft namelijk ooit iets dat permanent van positieve waarde is bereikt in de politiek. Zo kan ik me ook geen enkel voorstel van de PVV voor de geest halen dat iets van progressie zou inhouden. Niets groots in de lijn van het homohuwelijk of legalisering van euthanasie, maar ook niets kleins en praktisch als bijvoorbeeld de Wet van Dam. Het is allemaal TERUG! Het geloof dat het in de toekomst beter zou moeten kunnen zijn dan het in het verleden ooit was, lijkt bij de PVV ten enen male te ontbreken. “The future ain’t what it used to be.”

Dit is extra frappant omdat Wilders zelf een groot bestrijder is van het TERUG!-denken in de vorm van het moslimfundamentalisme. Eén van de Westerse verworvenheden waar hij juist voor zegt te staan, is de vooruitgangsgedachte. Het verkiezingsprogramma van de PVV heette ook De agenda van hoop en optimisme. Als er iets is dat de PVV nu nooit heeft uitgestraald, dan is het hoop en optimisme. Nou ja, behalve die ene keer dan dat er misschien een Elfstedentocht zou komen en de PVV daar een nationale feestdag van wilde maken. Maar daarna moesten we al snel weer onze loopgraven in, want de Poolse en Roemeense horden dreigen ons te overlopen.

Waar het dus op neer komt, is dat de PVV het verkeerde rapport aan Lombard Street heeft gevraagd. De keuze wordt beperkt tot de euro of TERUG! naar de gulden. De weg vooruit is echter een oplossing te zoeken die de goede dingen van de gulden en de euro weet te combineren. Misschien kan dat niet goed. Zelfs als dat de uitkomst is van het onderzoek, dan is er tenminste wel in de superieure Westerse Verlichtingstraditie vooruit gekeken, in plaats van dat bij de eerste hindernis of tegenslag “TERUG!” is geroepen.

(Foto: Aanvullende werkverschaffing: landbouwarbeiders aan het werk in Schagen, Noord-Holland, 13/02/1967 door Eric Koch. Uitde Beeldbank Nationaal Archief.)

  1. 1

    Is drie potsen over de PVV en haar gulden-rapport niet wat te veel eer en aandacht? Iedereen met meer dan 1 hersencel kijkt toch door die onzin heen, en er hadden verder toch geen woorden aan verspild hoeven te worden?

  2. 2

    Waarom denk je dat hij zo veel kiezers van het CDA heeft afgepakt? Dat zijn precies dezelfde ‘vroeger was alles beter’-conservatieven. Terug naar oude waarden en normen!
    Het CDA regeert al 100 jaar en in die 100 jaar zijn we toch van vroeger naar nu veranderd. Nogal logisch dat die partij niet meer vertrouwd wordt. Tijd voor nieuwe conservatieven.

  3. 3

    Nee. De discussie over de problemen met de Euro lijkt me zeker nuttig. Dit rapport is misschien wel een hoop onzin, maar het onderwerp is wel goede gespreksstof. Zelfs Eurofielen zoals ik zien dat er problemen zijn en dat die opgelost moeten worden. De nostaligsch nationalistische motieven van de PVV deelt hier volgens mij niemand (behalve HPax misschien), maar dat wil niet zeggen dat alles wat ze zeggen meteen onzin is. Hun onderbouwing is onzin en ze hebben de verkeerde vragen gesteld aan dat onderzoeksbureau, dat is duidelijk, maar of een uittreding uit de Euro wel zo onmogelijk of onwenselijk is, daar twijfel zelfs ik nu aan. Het zou jammer zijn om het idee bij voorbaat af te schrijven omdat dan het gajes van de PVV zou winnen.

  4. 9

    Precies. Het is goed dat de discussie nu eens gevoerd wordt, al is het wel ietsje te laat (1992!). Daarbij zorgt dit toch wat twijfelachtige rapport wel voor een weerwoord, wat tot nu toe uit is gebleven. Ook tijdens mijn studie heb ik bijna enkel artikelen gelezen op puur theoretische basis waarom een euro welvaart zou moeten opleveren. Het pijnlijke is echter dat de euro ons nu gijzelt en veel kost. Een definitief oordeel is wat te vroeg, en de gulden terug wat prematuur, maar het voedt wel de discussie of er wellicht toch iets moet veranderen zoals weer een nieuwe munt, andere partners etc.

  5. 10

    Het is goed dat de discussie nu eens gevoerd wordt, al is het wel ietsje te laat (1992!).

    Toen de euro werd ingevoerd zijn er heftige discussies geweest, met als mogelijke problemen precies de dingen die nu gebeuren.

  6. 13

    Inderdaad. Sommigen blijven trouw en keizen ervoor om ongelukkig te zijn. Het voordeel van een normaal huwelijk is dat eentje een keer doodgaat.

  7. 15

    Het is maar hoe je het guldenverhaal wil framen. Als we de munt ‘De Nieuwe Gulden’ noemen, dan is het opeens een stap vooruit. Dan is die 51 miljard invoeringskosten een investering in democratie en soevereiniteit, die helemaal niet een TERUGverdiend hoeft te worden. Dan is een sterke Nieuwe Gulden een aanjager van nog meer hoogwaardige export van Nederlandse prijs-inelastische unica, ipv laagwaardige export van prijsvechtende bulkgoederen. Dan is de Nieuwe Gulden als sterke munt een katalysator van innovatie in Nederland.

    Dan zou zelfs een D66er van zijn Eurogeloof kunnen vallen.

  8. 16

    “Het is maar hoe je het guldenverhaal wil framen”

    En meteen een heel mooi voorbeeldje er onder: “Dan is een sterke Nieuwe Gulden een aanjager van nog meer hoogwaardige export van Nederlandse prijs-inelastische unica, ipv laagwaardige export van prijsvechtende bulkgoederen”.

    Dat dat niet zo werkt, doet er niet toe, want “Het is maar hoe je het guldenverhaal wil framen”.

    Ik zie het al voor me… de nieuwe gulden veroorzaakt een enorme opleving van nieuwe Nederlandse uitvindingen, die we overal ter wereld kunnen verkopen tegen de prijs, die wij vragen, en waarbij de vraag niet daalt, als we onze prijzen en marges verhogen… Het klinkt als een droom. En dat is het ook.

  9. 17

    Het is maar hoe je het guldenverhaal wil framen.

    Ja, precies. Dat is nu precies zowel het intrigerende als frustrerende: de PVV kan net zo goed kiezen voor een aanpak van “Weg met de prutsers, wij gaan dit nu even goed regelen.” Maar de PVV kiest voor “Wat waren we vroeger trots op de gulden. De gulden was de mooiste munt van Europa.” Waarom altijd dat teruggrijpen op het verleden – kan het in de toekomst echt niet beter? – en waarom zo raar ronkend (wie voelt er in godsnaam trots bij zoiets prozaïsch als een munteenheid?) De PVV wil altijd heel veel concrete dingen, maar de grote gedachte erachter wil me maar niet duidelijk worden.

  10. 18

    Ach, was Steve Jobs nou maar minister van financien.
    Die had dat ding al lang de “gulden florijn” gedoopt.

    Dat klinkt als goud en verkoopt als zoete broodjes.

  11. 19

    @Pedro
    Het is een droom, inderdaad. Maar dat was de Euro ook toen die er niet was. De Euro werd als denationaliserend instrument gebruikt, terwijl men van Euroland nu gewoon weer een natie probeert te maken. Dat de Euro niet anders werkt dan nationale munten, maar dan problematischer was al voorzien in 1974, door Friedrich Hayek:

    “it seems highly unlikely, even in the most favourable circumstances, that it would be administered better than the present national currencies. Moreover, in many respects a single international currency is not better but worse than a national currency ifit is not better run. It would leave a country with a financially more sophisticated public not even the chance of escaping from the consequences of the crude prejudices governing the decisions of the others. The advantage of an international authority should be mainly to protect a member state from the harmful measures of others, not to force it to join in their follies.”

    bron (PDF) : http://mises.org/books/denationalisation.pdf

  12. 20

    @ “De weg vooruit is echter een oplossing te zoeken die de goede dingen van de gulden en de euro weet te combineren.”

    We kunnen de Gulden invoeren met behoud van de gemeenschappelijke Euro. En dan zo, dat we de voordelen van zowel de Gulden als de Euro hebben en niet de nadelen. Ik weet niet of dat kan voor een lange tijd. Ik weet niet of een parallelle muntunie langdurig houdbaar is. Maar als we zowel een ondergewaardeerde als overgewaardeerde munt in NL hebben, dan hebben we een goede munt voor zowel de export van bulkgoederen (bijvoorbeel 1,1 miljard Euro aan tomaten) als de export van hoogwaardige technologie (bijvoorbeeld 5 miljard Nieuwe Guldens aan chipsbakmachines van ASML). Dat zou ideaal zijn, twee munten met ‘the best of both worlds”.

  13. 21

    Vlak daarvoor schreef Hayek wat het probleem veroorzaakt: “Though I strongly sympathise with the desire to complete the economic unification of Western Europe by completely free-ing the flow ofmoney between them, I have grave doubts about the desirability ofdoing so by creating a new European currency managed by any sort of supra-national authority. Quite apart from the extreme unlikelihood that the member countries would agree on the policy to be pursued in practice by a common monetary authority (and the practical inevitability of some countries getting a worse currency than they have now), it seems highly unlikely, even in the most favourable circumstances, that it would be administered better than the present national currencies”

    M.a.w. Hayek is een voorstander van de Euro, maar voorziet, dat de diverse Euro landen niet tot een en dezelfde politiek uit willen voeren (zie de protesten van de tegenstanders), omdat sommige landen er daardoor wat slechter van af komen. Feitelijk is de munteenheid dus erg voordelig voor de maatschappij als geheel, maar obstructie vanuit sommige landen en groepen zal het een lastige zaak maken. En dat is precies wat we nu zien gebeuren.

    PS: de Euro was een droom (of een nachtmerrie, zo je wil) die uit is gekomen. De meest dromen zijn bedrog. De toename van “hoogwaardige export van Nederlandse prijs-inelastische unica” is gewoon bedrog. Hoogwaardige ‘Nederlandse prijs-inelastische unica’ verkopen net zo goed met de Euro als met de gulden.

  14. 22

    “(wie voelt er in godsnaam trots bij zoiets prozaïsch als een munteenheid?)” Vraag dat maar aan bijvoorbeeld een IJslander. IJsland heeft minder inwoners dan Eindhoven maar wel een eigen munt. Trots? Jazeker!

  15. 23

    Je hebt dus niet eens het rapport gelezen?! En dan wil je Wilders nog betichten van populisme?!

    Ik begin bijna die ‘links elite sprookjes’ te geloven van die blonde mafkees.

  16. 24

    Toen ik het stuk schreef was het rapport er nog niet. Wilders had echter wel al in de media lopen verkondigen dat eruit was gekomen dat terug naar de gulden de oplossing was. Zoals ik in de eerste alinea al aangeef maakt het voor de rest van het betoog verder weinig uit of hij gelijk heeft of niet. Het gaat om dat eeuwige terug willen van de PVV.

    Een snelle blik op mijn bankrekening leert me verder dat dat met dat elitaire wel meevalt.

  17. 25

    Welbeschouwd is de euro geen muntunie, maar een kredietunie. De banken wilden een centraal punt vanaf waar ze de Europese bevolking konden leegtrekken. En dat is dus aardig aan het lukken, alleen al de aanstaande Killing Fields in Griekenland in ogenschouw nemend. Want totale onderwerping aan onaflosbare schulden is het doel.

    Martijn: “Dit is extra frappant omdat Wilders zelf een groot bestrijder is van het TERUG!-denken in de vorm van het moslimfundamentalisme.”

    – Maar het moslimfundamentalisme (beter gezegd: het salafisme) is natuurlijk juist een uitermate modern verschijnsel; net zoals ook eugenetica, de goelag, holocaust en Demokratisch Kampuchea uitermate kenmerkende verschijnselen van de moderniteit zijn.

  18. 28

    Eerste stap zijn beter(e) (geschreven) artikelen (wat een taal- en stijlfouten staan er geregeld in de artikelen, niet normaal meer), daar is de kwaliteit gemiddeld genomen echt hard van achteruit gegaan. Lijkt wel alsof kwantiteit het gewonnen heeft van kwaliteit.

  19. 29

    Maar het moslimfundamentalisme (beter gezegd: het salafisme) is natuurlijk juist een uitermate modern verschijnsel

    Een modern verschijnsel dat terug wil naar een verleden (het Kalifaat) waarin alles beter zou zijn.

  20. 30

    Vooruit, laat ik dan eens inventief zijn: het moslimfundamentalisme is dan inmiddels onderdeel van het postmodernisme. En de neutronenbom was ook erg postmodern.

    Het liberale kapitalisme en de vrije markt waren ook ooit het modernst, maar inmiddels zitten we dus weer gewoon in het overheidsmonopolie-centraalbankieren. Eindeloos krediet zonder dekking dat mathematisch nooit meer af te lossen is, ook heel postmodern.

    De geschiedenis zigzagt.

  21. 31

    Het artikel: ‘Terug! – De nostalgie reflex van de PVV.’

    Is dat geen staaltje van ‘framing’ de PVV?

    Verder ad 006 en 007.
    Sargasso moet weer beter en naar eerder. Niet per se naar vroeger, maar toch. Nu is het redactioneel een rotzooitje en doet S. te weinig aan het ontmoedigen van hopeloze reageerders. Misschien ben ik daar wel een van, maar ik denk eerder aan anderen. Namen durf ik nog niet volop te noemen, maar ik – en denk ik S. ook – heb(ben) last van ten minste 2 hinderlijke volgers, P en J. Ze rotten wat mij betreft maar niet op.

    Verder heeft S. m.i. onnodig nieuwe reageerders afgeschrikt die het weblog economisch hadden kunnen ondersteunen. Maar denk ik wellicht te marktconform.

    Het technisch vernieuwde Sargasso heeft de fout gemaakt van de kranten die hun dalende verkoopcijfers aan hun opmaak weten. De stommelingen! Het gaat om de inhoud! De rest is bijzaak.

  22. 35

    “Het liberale kapitalisme en de vrije markt waren ook ooit het modernst, maar inmiddels zitten we dus weer gewoon in het overheidsmonopolie-centraalbankieren. Eindeloos krediet zonder dekking dat mathematisch nooit meer af te lossen is, ook heel postmodern”

    Dus we hebben het eindeloze, niet meer af te lossen krediet te danken aan het liberale kapitalisme en de vrije markt, maar we geven de schuld aan de overheid en de centrale bank… En dat terwijl de afgelopen 30 jaar politiek en economisch volledig beheerst zijn door het liberale kapitalisme en de vrije markt, en bijna alle algemeen nutsbedrijven geprivatiseerd of verzelfstandigd zijn… En de Grieken hebben schulden bij de private banken, die nu door de belastingbetalers over moeten worden genomen…

    Ik kan dat soort gedachtesprongen nooit goed volgen, behalve wanneer ik me probeer te verplaatsen in een uiterst simplistisch goed tegen fout wereldbeeld en me niet meer bekommer om de feiten. ‘Liberaal kapitalisme en vrije markt is goed, dus als het goed gaat is dat daar aan te danken. Overheid is fout, dus als het fout gaat, is dat hun schuld’.

  23. 36

    Hayek was niet voor de Euro als single currency. Hayek wilde alle munteenheden in Europa in geheel Europa wettig betaalmiddel maken, zodat deze met elkaar kunnen concureren. ij wilde geen single currency van bovenaf opleggen, maar alle Europese landen openstellen voor diverse munten als wettig betaalmiddel. De beste munten zouden dan overblijven als gevolg van economische en financiele ontwikkelingen. Wel wilde Hayek de controle over de munten wegalen bij de nationale overheden, maar hij zag geen voordeel in het leggen van de controle over een single currency bij een internationale overheid. Zelfs de ECB heeft zelf geconcludeerd dat de Euro niet helemaal is uitgevoerd zoals ayek bedoelde. De Hard Ecu van Thatcher uit 1990 lijkt nog het meest op Hayeks voorstel.

  24. 37

    Ik vroeg me al af wie j was. Dat ie mij met p bedoelde was me wel duidelijk. Hpax houdt niet van tegenspraak, daarom wil ie bepaalde meningen het zwijgen opleggen. En daarvoor schuwt hij zelfs het middel van chantage niet, zoals uit zijn laatste reactie blijkt.

  25. 38

    @tipo: Hayeks eigen woorden lijken mij duidelijk genoeg: “Though I strongly sympathise with the desire to complete the economic unification of Western Europe by completely free-ing the flow ofmoney between them”. Dat kan gebeuren door alle munteenheden aan elkaar te koppelen of door een gezamenlijke munt. Hayek ziet in alle gevallen een politiek probleem, omdat de nationale staten zullen proberen hun nationale belangen door te drukken in plaats van uit te gaan van de voor zo een systeem benodigde solidariteit.

    “ij wilde geen single currency van bovenaf opleggen, maar alle Europese landen openstellen voor diverse munten als wettig betaalmiddel”
    Daar geloof ik geen snars van. Dat zou een economische ramp opleveren. Dan moeten alle winkeliers dagelijks de koersen bijhouden en daar mee rekenen en hebben valsemunters vrij spel. Ik kan me niet voorstellen, dat Hayek dat ooit ergens bepleit heeft (en als ie dat in een dronken bui eens heeft geroepen, is ie daar vast heel snel van terug gekomen).

  26. 39

    ‘economic unification’ is iets anders dan ‘monetarian unification’
    nogmaals:
    ““it seems highly unlikely, even in the most favourable circumstances, that it would be administered better than the present national currencies. Moreover, in many respects a single international currency is not better but worse than a national currency if it is not better run. It would leave a country with a financially more sophisticated public not even the chance of escaping from the consequences of the crude prejudices governing the decisions of the others. The advantage of an international authority should be mainly to protect a member state from the harmful measures of others, not to force it to join in their follies.”

    Worden wij nu niet gedwongen door de Eurozone om net als de PIIGS onze staatsschuld op te laten lopen en een lagere belastingmoraal te hanteren? Ja toch? Dat zijn toch de ‘follies’ van de PIIGS die we nu aan het overnemen zijn?

  27. 40

    “The concrete proposal for the near future, and the occasion for
    the examination of a much more far-reaching scheme, is that
    the countries of the Common Market, preferably with the neutral
    countries of Europe (and possibly later the countries of North
    America) mutually bind themselves by formal treaty not to place any
    obstacles in the way ofthe free dealing throughout their territories in
    one another’s currencies (including gold coins) or of a similar free
    exercise of the banking business by any institution legally established
    in any of their territories.
    This would mean in the first instance the abolition of any kind
    of exchange control or regulation of the movement of money
    between these countries, as well as the full freedom to use
    any of the currencies for contracts and accounting. Further, it
    would mean the opportunity for any bank located in these
    countries to open branches in any other on the same terms as
    established banks.”

    bron: blz 23 van http://mises.org/books/denationalisation.pdf

  28. 41

    Sinds de invoering van de € is de koopkracht van de Midden tot hogere inkomens krachtig gedaald, zover dat gezinnen de rekeningen niet meer kunnen betalen, de rijen bij de voedselbank verviervoudigt zijn en we 11000 faillissementen in 2011 hadden. Dit is een gevolg van de enorme prijstijgingen door de € en achterblijvende loonrondes om de concurrentie positie van de bedrijven te vergroten. De bedrijven hebben nu 100-miljarden en de gezinnen zijn sterk verarmd. Als we onze eigen munt hebben op afstand de Duitse munt volgend dan zijn we vrij ons eigen monetaire beleid te voeren zoals de landen die geen € hebben bovendien krijgen we geen rekening gepresenteerd voor om de failliete landen te steunen. Win Win dus de € is altijd een politiek besluit geweest, geen econoom die het had kunnen verzinnen met landen die zo enorm verschillen qua mentaliteit en arbeidsethos. Terug naar de EMS zonder € en de EEG zonder Schengen dat is mijn ideaal, want we hebben immers alleen de vrije markt nodig

  29. 42

    “‘economic unification’ is iets anders dan ‘monetarian unification’”
    Je hebt het zelf anders ook al gemeld en geconstateerd, dat een monetary unification wel degelijk tot het gedachtegoed van Hayek behoort. Meerdere valuta in één land, of alle valuta aan elkaar gekoppeld is net zo goed mponetary unification als een gemeenschappelijke munt. Het is bovendien erg gunstig voor economic unification om de valuta aan elkaar gelijk te trekken.

    Je herhaalde citaat is onvolledig. Je bent vergeten het stukje er voor te kopiëren: “Quite apart from the extreme unlikelihood that the member countries would agree on the policy to be pursued in practice by a common monetary authority (and the practical inevitability of some countries getting a worse currency than they have now)”. De lidstaten zullen dus waarschijnlijk nooit gezamenlijke belangen na streven.

    “it seems highly unlikely, even in the most favourable circumstances, that it would be administered better than the present national currencies. Moreover, in many respects a single international currency is not better but worse than a national currency if it is not better run”
    Dat is een open deur. Natuurlijk wordt een eenheidsmunt niet beter dan een nationale munt, wanneer die internationale munt slechter beheerd wordt.

    “Worden wij nu niet gedwongen door de Eurozone om net als de PIIGS onze staatsschuld op te laten lopen”
    Nee, wij worden daartoe gedwongen, doordat een aantal staten hun nationale belangen boven de internationale belangen hebben gesteld. Zij hadden zich aan de regels moeten houden en wij hadden hen daartoe moeten dwingen, maar dat kan alleen bij veel vedergaande controlemogelijkheden van de financiële markten.

    “en een lagere belastingmoraal te hanteren?”
    Alleen wanneer je die lagere belastingmoraal aanvaardbaar vindt, maar volgens mij vinden de meeste mensen niet dat de PIIGS moraal de juiste is.

    “Ja toch? Dat zijn toch de ‘follies’ van de PIIGS die we nu aan het overnemen zijn?”
    Nee. Wij zijn onze verantwoordelijkheid aan het nemen. Dat doen we met misdaad in ons land ook: als er misdaden on ons land gepleegd worden, en de misdadiger gesnapt wordt, nemen we onze verantwoordelijkheid en zetten die misdadiger in een gevangenis. We kunnen de misdadiger ook verbannen naar een ander land, maar dan nemen we onze verantwoordelijkheid als samenleving niet en zadelen we een ander met onze problemen op. Het zijn onze problemen, omdat we er voor gekozen hebben een samenleving te vormen. Het geklets over Euro komt op mij vooral over als een samenleving, die alleen maar een samenleving wil zijn in goede tijden, maar die de misdadigers samen met de armen en behoeftigen meteen het land uit wil zetten, als het wat slechter gaat.

  30. 44

    De PVV is natuurlijk niet de enige die terugwil naar het gulden tijdperk, de SP wil dat ook en zelfs de PvdA heeft steeds meer nostalgie reflexen naar de jaren ’70. Als we met Nederland vooruit willen moeten we deze neo conservatieven gewoon links laten liggen.

  31. 45

    Ok – hoewel ik Albayrak en zeker Samsom wel veel toekomstgerichte ideeën heb horen lopen verkondigen – maar waarom? Waarom is er geen geloof dat het in de toekomst beter kan dan het in het verleden was? Er is zoveel technologie en kennis voorhanden die we nog niet (genoeg) benutten, dat moet toch kunnen? Mensen zijn wel enthousiast voor de nieuwe iPad of de nieuwe Prius, maar op grotere schaal niet enthousiast te krijgen voor vooruitgang en bij de PVV is dat het ergst.

  32. 46

    “Terug naar de EMS zonder € en de EEG zonder Schengen dat is mijn ideaal, want we hebben immers alleen de vrije markt nodig”

    Een blogparel. Euro en Schengen zijn er gekomen om de vrije markt nog vrijer te maken…

  33. 47

    PVV krijgt hoe langer hoe meer gelijk indien de eurocriss niet bedwongen wordt. Met de tientallen miljarden steun aan Griekenland gaat ons land er op achteruit. Uit de euro is een laatste redmiddel.

  34. 48

    De conservatieve nostalgiek van de PVV hangt nauw samen met de tactiek van de Politiek van de Angst. Na twintig jaar neoliberale globalisering zijn de negatieve effecten ruimschoots voorhanden om dit politiek uit te baten. Het bizarre is dat dit een coalitie in het zadel hielp die die staat voor nog meer marktwerking en neoliberalisme.

    Wellicht is het te samenzweerderig gedacht, maar de VVD-PVV coalitie lijkt wel verdacht veel op een voorbedacht opzetje om de VVD uit het slop te trekken.