Begin deze week is er duidelijkheid over een nieuw kabinet. Althans volgens de Binnenhof-watchers. De duidelijkheid die gaat komen is mogelijk echter maar beperkt. De "onduidelijkheid" is volgens de Haagse kenners: gaan VVD, PvdA, D66 en GroenLinks werkelijk onderhandelen om tot een kabinet te komen? Het is ten eerste maar de vraag of de snuffelperiode voorbij is. En ten tweede, wat gaat er gebeuren als de onderhandelingen voor PaarsPlus beginnen? Gaat het vooral pijn doen? Dat is twijfelachtig. PvdA, D66 en GroenLinks lijken bereid om vergaande compromissen te sluiten. Het lijkt dus vooral een strijd te worden tussen Rutte en zijn eigen VVD-achterban. Ruim 50.000 mensen hebben op de website GeenPaarsPlus.nl tegen gestemd. VVD-orakel Hans Wiegel waarschuwde Rutte voor PaarsPlus. Maurice de Hond heeft gepeild dat de steun voor de VVD compleet ingezakt is ten faveure van de PVV van Geert Wilders. VVD-kiezers zouden zelfs in meerderheid vinden dat een PaarsPlus kabinet kiezersbedrog is. De druk op VVD-leider Mark Rutte om de onderhandelingen stop te zetten groeit. De vraag is of hij hiertegen bestand is. Als VVD-lijsttrekker vond hij Paars "buitengewoon onwaarschijnlijk". Rutte krijgt van de partijtop van de liberalen echter nu de ruimte om verder te gaan met de onderhandelingen. De vraag is dus of de "rechtse lobby" tegen PaarsPlus wel zo volwassen is. Na de verkiezingen is een rechts kabinet met Wilders namelijk razendsnel van tafel geveegd. Wat ver weg leek voor de verkiezingen, lijkt nu de meest haalbare optie: PaarsPlus. De enige die een PaarsPlus-kabinet nog kan voorkomen is Mark Rutte zelf. Wat wil Rutte zelf eigenlijk?
[qvdd]
“Goed voor de partij en goed voor het land, ik denk dat heel veel VVD?ers opgelucht zullen zijn na vanavond.”
VVD-coryfee Hans Wiegel spreekt zijn opluchting uit over het falen van PaarsPlus. Hij ziet meer in de coalitie VVD-CDA-PVV.
Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.
De verkiezingsuitslag heeft mooie ironische kanten. Er wordt nu onderhandeld over een paars+ kabinet. Achter gesloten deuren, langszaam en gestaag en grotendeels op initiatief van Hare Majesteit. De partijen die het hardst beloofden dat er een snelle formatie zou komen (VVD), dat de formatie transparant zou zijn (GroenLinks) en dat de Koningin een kleinere rol moest hebben tijdens de formatie (D66) moeten snel terug komen op hun afspraken over het politieke proces.
Ook een uitermate ironisch aspect van de verkiezingsuitslag kunnen we zien als we kijken naar de brief van de informateur Herman Tjeenk-Willink en in het bijzonder de bijlage. De (voormalige) informateur pleit net als Halsema eerder voor een kort coalitieakkoord, met name gericht op financiële kwesties. Buiten dat coalitieakkoord zijn zaken dan vrij voor de Kamer om zelf te beslissen, zonder dat dat de coalitie in gevaar mag brengen.
Dat lijkt me in principe een goed verhaal: het monisme ondermijnt het politieke vertrouwen, omdat partijen worden gedwongen hun beloften te breken, en zorgt ervoor dat beleidskeuzes het resultaat zijn van politieke uitruilen en niet van inhoudelijke overwegingen. Een dualistischer bestuur zorgt ervoor dat beleid dichterbij de voorkeuren van kiezers zullen liggen.
Dat is een mooie roze bril, maar politiek gaat om uitkomsten. En een kort financieel regeerakkoord gecombineerd met een rechtse meerderheid betekent dat GroenLinks en de PvdA zich moeten committeren aan relatief rechts bezuinigingsprogramma in het coalitieakkoord. Daarin zal weinig ruimte zijn voor onderwerpen als milieu. En juist op die onderwerpen die buiten het coalitieakkoord vallen bestaat een meerderheid van 76 zetels van VVD, PVV en CDA.
De formatie is voor mij echt een puzzel. Ik zou wel kunnen bepalen wat de partijen echt zouden moeten willen. Maar die partijen hebben een eigen opvattingen, een eigen wil en kunnen zelf actie ondernemen. Dat maakt het nog ingewikkelder te voorspellen. Zo maakte gister Maxime Verhagen een kabinet van CDA/VVD/PVV onmogelijk. Wat zou hij daarmee willen?
Er zijn nu drie serieuze opties voor een meerderheidskabinet. Peroxide, Paars+ en Nationaal. Dat zijn maar drie van de 1023 mogelijkheden, volgens Louwerse. Maar in de politicologie geldt dat partijen “bounded rational” zijn: alleen de mogelijke coalities die als zodanig door de actoren worden erkend worden overwogen. Wat zouden de partijen willen?
Inhoudelijk is de peroxide coalitie voor het CDA, de VVD en de PVV de eerste voorkeur. Toch heeft het CDA daar de stekker uit getrokken. En nu blijven er dus twee reële opties over: een Paars+ kabinet en een nationaal kabinet. Die laatste mogelijkheid wordt door de PvdA alweer uitgesloten en Paars+ is voor de VVD een moeilijke optie.
Inhoudelijk was peroxide misschien de beste optie, maar politiek strategisch leek me dit voor noch de VVD noch de PVV een echte mogelijkheid. De PVV wil volgens mij niet in het kabinet: electoraal is dat een gevaar omdat het voor populistisch rechtse partijen moeilijk is om regeringsverantwoordelijkheid te combineren met een anti-establishment retoriek. Daarnaast is het organisatorisch voor Wilders moeilijk te bolwerken om zowel een fractie als een smaldeel in een kabinet onder duim te houden. Ook Rutte zal geen kabinet willen dat gebaseerd is op Hero Brinkman, de uitslag van de verkiezing van de provinciale staten en de CDA-loyalisten. Ik had verwacht dat deze twee partijen met elkaar een Game of Chicken aan zouden gaan. Geen van beiden wilde deze coalitie maar geen van beiden wilde ook de partij zijn die zou breken. Wilders wilde de linkse Rutte de schuld geven van de breuk, en dat wilde Rutte ten alle tijden voorkomen. Maar het was Verhagen die het vuile werk voor Rutte en Wilders opknapte.
Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.
Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.
“Dat zie ik niet tot stand komen, dat heb ik steeds gezegd”
Job Cohen ziet een middenkabinet nog niet voor zich, maar heeft voor de Paars Plus onderhandelingen aan Rutte beloofd niet alle andere opties uit te sluiten. Daarom gaat nu een middenkabinet onderzocht worden waar eigenlijk niemand zin in heeft. Misschien over twee weken wel weer een Quote du Jour met het mislukken van deze onderhandelingsronde en de mededeling dat het toch over rechts geprobeerd gaat worden. Mij zou het niet verbazen.
[qvdd]
Het CDA heeft de boel opgeblazen. Ze helpen hun vrienden van de PvdA daarmee aan de onderhandelingstafel.
Stevige taal zoals we die kennen van PVV-voorman Wilders. Maar ook Mark Rutte legt de schuld bij het CDA, en is zeer te spreken over de PVV:
Het was een non-voorstel van het CDA om VVD en PVV het eerst met elkaar eens te laten worden. Nog nooit eerder in de parlementaire geschiedenis zaten twee partijen eerst met elkaar om de tafel, en de derde later. Verhagen probeerde de schuldvraag voor zich uit te schuiven. […] Geert Wilders is niks, echt niks te verwijten. De PVV is constructief geweest. We hebben dinsdag op basis van de verkiezingsprogramma’s geconcludeerd dat VVD en PVV het op de punten van immigratie, kilometerheffing, hypotheekrenteaftrek, veiligheid en strengere straffen snel eens konden worden. En dat er voldoende aanknopingspunten waren om verder te praten.
Cohen ruikt de overwinning, daar de PvdA nodig is voor de overgebleven twee opties: een kabinet van nationale eenheid (VVD-CDA-PvdA) of Paars-plus. Cohen’s voorkeur is duidelijk:
Paars plus moet nu onderzocht worden. Het is gegeven de verkiezingsuitslag een logische stap. Drie van de vier partijen hebben de verkiezingen gewonnen.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.
Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.
