Laten we er voor het gemak eens vanuit gaan dat het inderdaad de schuld van de IJslanders is dat hun handjevol aan zwaar overmoedige bankiers erin slaagde hordes hebzuchtige Britten en Hollanders een financieel kaartenhuis binnen te lokken. Dan nog kun, nee, moet je je afvragen: is het wel rationeel om een volledige compensatie te eisen en daar zelfs IMF-steun voor te blokkeren? Ja, electoraal is het natuurlijk wel rationeel. Wouter Bos en zijn Britse collega kunnen boze spaarders in eigen land paaien door hard te blaffen tegen vikingen die hier toch niet mogen stemmen. Maar die flinkdoenerij brengt niet per se de verloren spaartegoeden sneller terug. Zonder IMF-steun komt de IJslandse economie er sowieso niet bovenop. Je kunt natuurlijk redeneren 'zij alleen herstel als de opbrengst naar ons gaat', maar dat riekt wel heel erg naar wraak - niet de fraaiste der emoties. En stel nou eens dat IJsland akkoord gaat en belooft alles terug te betalen. Komt het geld dan ook werkelijk terug? De spaarschuld bedraagt omgerekend naar de Nederlandse bevolkingsomvang 200 miljard euro, evenveel als de staatsschuld die Nederland in de afgelopen decennia opbouwde - en dan hebben de IJslanders dankzij de crisis ook nog wel wat andere problemen. Kortom, dat geld komt niet meer terug. Nooit niet. Wouter Bos zal het de Nederlanders moeten vertellen en dan met de IJslanders gaan onderhandelen over een bedrag dat ze wel kunnen betalen. Maar zal hij daar met vijftien zetels in de peilingen het lef voor hebben?
Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.
Waarom is het zo moeilijk om te accepteren dat het voorlopig slechter zal gaan in dit land en dat we ons daarop zullen moeten voorbereiden?
Terwijl we hier keihard de gevolgen van de huidige crisis aan het voelen zijn en de overheidsbegroting in een vloeiende beweging van net niet positief naar enorm negatief is gegaan, denken sommige mensen alweer dat het allemaal wel zal meevallen. En dat daarom harde maatregelen uit kunnen blijven.
Ten eerste is de pijn nog lang niet voorbij, waar straks meer over. En ten tweede is de politiek altijd al beroerd geweest in het nemen van echt pijnlijke maatregelen of maatregelen die ver voorbij verkiezingen effect hebben. Was dat namelijk niet zo geweest, hadden we al jaren kunnen genieten van een heerlijk begrotingsoverschot.
Even nog over die pijn dus. De hele crisis begon doordat banken speculeerden met constructies op basis van bijvoorbeeld hypotheken die mensen eigenlijk niet konden veroorloven. Maar eigenlijk was dit maar een symptoom van wat er werkelijk scheef zat. De economie draaide op geleend geld in de westerse wereld. Er was sprake van fictieve groei. Als je dit combineert met het gegeven dat veel westerse bedrijvigheid verschoven is van harde productie naar diensten, zie je de extra kwetsbaarheid.
En zo heeft dus ook Nederland nog steeds een probleem. De gebakken lucht die in onze huizenmarkt zit en de losgeslagen leningenmarkt zijn daar de beste indicatoren voor. In het gunstigste geval blijven de huizenprijzen de komende vijf tot tien jaar gelijk. In het ongunstigste geval verliezen ze in twee jaar tijd minimaal 30 procent van de waarde. Verder zal de afwezige groei in het reële inkomen ervoor zorgen dat leningen steeds zwaarder gaan drukken op mensen, waardoor verdere bestedingen achter zullen blijven.
En dat is dan alleen nog maar aan de consumenten kant. De industrie moet nog leren leven met de dominantie van het oosten. Nieuwe grote bedrijfstakken zijn in Nederland voorlopig niet te voorzien (behalve misschien in de hoek van gaming). Nederland heeft namelijk niet geïnvesteerd in die nieuwe takken, alleen de oude. Op veel punten worden we qua kennis en vaardigheden voorbij gestreefd door de studie-fabrieken in China en India. De verhoudingen zijn net zo scheef aan het lopen als tussen Europa en Afrika.
“De mensen met het minste geld en de minste schuld aan de crisis betalen de rekening.” Dat was de reactie van SP-fractievoorzitster Agnes Kant toen zij de begroting van ons kabinet onder ogen kreeg geschoven. Nu overdrijft zij uiteraard wanneer zij karikaturen schetst van rijke bankdirecteuren die rustig een sigaar opsteken terwijl de maatschappij om hen heen in duigen valt en nu draagt de Socialistische Partij uiteraard maar weinig alternatieven aan (zo kiest de partij er in een tegenbegroting voor om de staatsschuld ongestoord te laten oplopen) maar verrassend genoeg heeft Kant met deze uitspraak wel gedeeltelijk gelijk: de mensen “met de minste schuld” krijgen door de overheid de rekening toegespeeld en niet alleen in Nederland. Wereldwijd moet de belastingbetaler opdraaien—niet in de eerste plaats voor het falen van de banken, maar voor dat van hun regeringen.
Big Government is het toverwoord in de Verenigde Staten alhoewel zelfs door het Congres al is toegegeven dat de miljarden aan kapitaalinjecties in de bancaire sector weinig tot niets hebben uitgericht om de kredietmarkt te versterken. In tegendeel, zowel de Verenigde Staten als Nederland hebben te kampen met een prangend tekort aan krediet. Banken zijn simpelweg niet bereid om massaal geld uit te lenen en dat is de voornaamste reden dat de kredietcrisis heeft kunnen omslaan in een recessie die tegenwoordig de gehele economie raakt.
Dat kan! Sargasso is een collectief van bloggers en we verwelkomen graag nieuw blogtalent. We plaatsen ook regelmatig gastbijdragen. Lees hier meer over bloggen voor Sargasso of over het inzenden van een gastbijdrage.
Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.
In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.