Kunst Op Zondag inventariseert ons koloniale verleden in de kunst

Er is de laatste jaren veel te doen over ons koloniale verleden. Kunst op Zondag verkende de uitingen van het koloniale verleden in musea en in andere kunstvormen in ons land. Er zijn talrijke exposities, boeken en theatervoorstellingen ontwikkeld rondom het koloniale verleden. Een speurtocht leverde vele verwijzingen op. Wat weet jij van onze koloniale geschiedenis? Het koloniale verleden in de musea [caption id="attachment_338110" align="aligncenter" width="450"] Omslag van de biografie Anton de Kom.[/caption] Anton de Kom in het Openluchtmuseum In 2020 kreeg de Surinaamse schrijver, verzetsstrijder, antikoloniaal denker, dichter en mensenrechtenactivist Anton de Kom (1898-1945) een eigen venster in de Canon van Nederland. In 1934 kwam zijn boek ‘Wij slaven van Suriname ’uit. Dit werk is een aanklacht tegen racisme, uitbuiting en koloniale overheersing. Anton de Kom was de eerste schrijver die de geschiedenis van Suriname vanuit een niet-westers perspectief beschreef. De Kom streed voor een menswaardig bestaan. Hij kwam niet alleen op voor zijn landgenoten die onderdrukt werden, maar voor iedereen die lijdt onder uitbuiting en onderdrukking. Zijn inzet én strijd werden door de heersende partijen in zowel Suriname als in ons land niet gewaardeerd. Sterker nog hij werd als een gevaar voor de samenleving gezien. Ondanks de toenemende druk van de machthebbers, gaf De Kom niet op. Nu is er een tentoonstelling waarin zijn gedachtegoed aandacht krijgt. In het Openluchtmuseum ontdek je wie Anton de Kom was, hoe hij leefde en werkte. De Surinaamse kunstenaar Ken Doorson heeft speciaal voor deze expositie het kunstwerk 'Papa de Kom' gemaakt. De Anton de Kom tentoonstelling is tot eind 2022 te zien in het Openluchtmuseum in Arnhem. https://youtu.be/K02XtEPLOSA  Video Kara Walker bij de tentoonstelling ‘A black hole is everything a star longs to be’ Kara Walker in De Pont  Collega Joke de Wolf had me gewaarschuwd: “Kara Walker in De Pont in Tilburg is zware kost”. Gruwelijkheid en intimiteit komen samen in haar kunst. Kara Walker (Stockton, Californië, 1969) geeft in haar werk haar perspectief op de geschiedenis. In deze verhalen staan slavernij, racisme en seksisme centraal. Waarom wil ik dan toch naar Tilburg? Omdat de vertellingen van Walker een groot publiek verdienen. Onze aandacht voor de gruwelijkheid en intimiteit die zij deelt, opent de deur naar meer begrip en empathie. A Black Hole is Everything a Star Longs to Be is nog tot en met 24 juli 2022 te ontdekken in De Pont in Tilburg. https://youtu.be/KgetJko9zkY Video David Van Reybrouck – 50ste Huizingalezing 2021 'De kolonisatie van de toekomst. Leven aan de vooravond van de klimaatcatastrofe'. Revolusi in het Rijks De Vlaamse cultuurhistoricus en schrijver David Van Reybrouck (Brugge, 1971) schreef een monumentaal werk over de vrijheidsstrijd in Indonesië. Vijf jaar lang onderzocht hij onze betrokkenheid bij de strijd in Indonesië. Hij sprak onder andere met honderden mensen uit Indonesië, Japan en Nederland. In een interview in Trouw (29 november 2020) spreekt de auteur zijn verbijstering uit over het gebrek aan historisch besef int ons land. Zijn vuistdikke boek was de opmaat voor de tentoonstelling Revolusi in het Rijksmuseum. [caption id="attachment_332157" align="aligncenter" width="450"] Heden van het slavernijverleden, entree expo © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Heden van het slavernijverleden in het Afrika Museum De looptijd van de tentoonstelling ‘Heden van het slavernijverleden’ in het Afrika Museum in Berg & Dal bij Nijmegen is verlengd t/m 21 augustus 2022. Dat is goed nieuws, deze tentoonstelling geeft op een overzichtelijke en interactieve manier weer hoe ons slavernijverleden er uit ziet. Naast een stevig stuk geschiedenis, richt deze tentoonstelling op het nu. Weet jij hoe ons koloniale verleden in het leven anno van 2022 in ons land doorleeft? Ontdek het in het Afrika Museum. Lees ook: Kunst op Zondag verkent online archief Surinaamse school en Kunst op Zondag leest Slavernij.   https://youtu.be/-Zz0H2T2rwo Video Ons Land ‘Ons land, De kolonisatie, Generaties en Verhalen’ Museum Maluka In het Haagse Museum Sophiahof is nu in de semipermanente tentoonstelling ‘Ons land, Dekolonisatie, Generaties en Verhalen’ te zien. De tentoonstelling Ons Land gaat over de Nederlandse koloniale geschiedenis in de Oost. Je ziet ook hoe deze geschiedenis nu nog altijd doorwerkt in onze samenleving. Je hoort de verhalen via de stemmen van acht families. De makers geven aan dat de tentoonstelling niet neutraal is, dat het verhaal niet compleet is en niet af. Het is een momentopname in een voortgaand proces van bewustwording. Deze expositie is het tweede gezamenlijke project van het Moluks Historisch Museum (Museum Maluku) en het Indisch Herinneringscentrum. Beide centra hebben onderdak gevonden in Museum Sophiahof. Museum Maluku is geopend van dinsdag t/m zondag van 11.00 tot 17.00 uur. De Museumkaart is geldig in dit museum. Boeken met koloniale wortels https://youtu.be/0I-Q76sxmA4 In de literatuur gaat de koloniale geschiedenis verder dan exclusief onze nationale geschiedenis. Naast Suriname en Indonesië vormt ook de raciale geschiedenis in de Verenigde Staten een sterke inspiratiebron. In verschillende boeken van Annejet van der Zijl (Oterleek, 1962) speelt ons koloniale verleden en rol. In de best seller Sony Boy (Annejet van der Zijl), maken we kennis met onze gedeelde geschiedenis met Suriname. In 1928 gaat de Surinaamse student Waldemar Nods in Den Haag op kamers. Zijn hospita, Rika van der Lans, een Hollandse vrouw, is gescheiden en heeft vier kinderen. Er laait een groot schandaal op als Rika een halfjaar later zwanger blijkt te zijn van Waldemar. Ondanks de armoede en de discriminatie lukt het hen een gelukkig bestaan op te bouwen met hun zoontje Waldy, alias Sonny Boy. Dit geluk wordt wreed verstoord als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt. https://youtu.be/t5oxfZUvm8E Video interview Annejet van der Zijl over Fortuna’s Kinderen Fortuna’s Kinderen In ‘Leon & Juliette’ (Boekenweekgeschenk 2020) licht Annejet van der Zijl een stukje van de sluier op van de koloniale geschiedenis in de zuidelijke staten van Noord-Amerika. Het is 1820 als een Nederlandse jongen, Leon Herckenrath, zijn verarmde vaderland ontvlucht. Hij is op zoek naar het grote geld in de Nieuwe Wereld. In zijn nieuwe woonplaats Charleston is het de normaalste zaak van de wereld dat hij een zwart meisje, Juliette, koopt voor huishoudelijk werk. Dat hij haar koopt, is voor de gemeenschap geen probleem. Maar door voor haar te kiezen brengt Leon de wereld om hen heen in ‘gevaar’. Dit geschenk was de opmaat naar een groter werk ‘Fortuna’s kinderen’ dat nu overal in de boekwinkels ligt. In Fortuna’s kinderen beschrijft Van der Zijl een twee eeuwen omspannende familiegeschiedenis. Het verhaal gaat over mensen die hun leven niet laten begrenzen door risico’s en hun liefde niet door huidskleur. Ontdek zelf hoe verrassend actueel dit thema nu is.   [caption id="attachment_338115" align="aligncenter" width="450"] Mrs. Degas, roman van Arthur Japin © foto Wilma Lankhorst.[/caption]   De speurtochten van Arthur Japin In Mrs. Degas beschrijft Arthur Japin (Haarlem, 1956) beknopt de situatie rondom de katoenproductie en verkoop in New Orleans en de jaren na de Burgeroorlog in Amerika (1861-1865). Deze maatschappelijke ontwikkelingen laat Japin ons zien door de ogen van de familie van de Franse schilder Edgar Degas. In 1997 brak Japin door met zijn versie van het leven van de twee prinsjes in De zwarte met het witte hart. Aan de publicatie van dit boek ging tien jaar onderzoek vooraf. Japin bezocht onder andere Afrika, Weimar en Indonesië. https://youtu.be/UOdn7NS5P8M Video Colson Whitehead De ondergrondse spoorweg In De Ondergrondse Spoorweg beschrijft de zwarte auteur Colson Whitehead  (New York City, 1969) het verhaal van de tot slaaf gemaakte en later voortvluchtige Cora Randall. Het is een historische roman over slavernij, en een allegorie op hedendaags racisme. Whitehead beschrijft een clandestien netwerk (smokkelroutes) waarmee halverwege de negentiende eeuw slaven uit het Zuiden van Amerika naar het vrije Noorden en Canada probeerden te ontsnappen. In het kader van de Amerikaanse verkiezingen in het najaar van 2020 werd dit boek en het opkomend racisme in Amerika veelvuldig besproken. In een interview in Buitenhof (najaar 2020) gaf Whitehead aan dat hij bij raciale gelijkheid eerder veranderingen zag dan voortgang. https://youtu.be/BZd2vcJD8b4 Anneloes Timmerij leest voor uit ‘De mannen van Maria’ Focus op Indonesië In ‘De Mannen van Maria’ (2020) neemt Anneloes Timmerij haar lezers mee naar de ‘gouden jaren’ van de VOC in Indonesië. In 1625 stapt de dan 18-jarige Maria van Aelst aan boord van een van de VOC -schepen met als bestemming Batavia. Ze gaat als ‘stoofpeertje’ dat wil zeggen dat van haar wordt verwacht dat ze zo snel mogelijk bij een Nederlandse echtgenoot in Batavia voor nageslacht zal zorgen. Maria trouwt twee maal en beide keren overlijdt haar echtgenoot relatief snel na het huwelijk. In 1630 trouwt ze met Antonio van Diemen. Haar man maakt een snelle carrière in Batavia en Maria lift als zijn partner mee op dit succes. Ze ontwikkelt ook haar eigen zakelijke talent. Na de dood van Diemen gaat Maria terug naar Nederland. In 1674 kijkt ze op haar sterfbed terug op haar leven en de rol van de VOC in Indonesië: “We gingen om te baren, verscheept op bestelling van de heren ginds, zeven meisjes die vaak nog niet eens waren gekust." Indische wortels van Timmerij Anneloes Timmerij (Amsterdam, 1955) heeft vanuit de familie van haar moeder Indische wortels. Voor haar boek ‘Indisch zwijgen’ is Timmerij enkele maanden op West-Java geweest. Ze logeerde dicht bij de plek waar haar moeder, grootmoeder en de rest van haar familie opgroeiden. Haar moeder praat alleen wanneer het strikt noodzakelijk is. Dit was ook het geval met haar oma. De familie wordt bijeen gehouden door zeven zusters, de tantes. Bij het overlijden van iedere tante vervaagt er een stukje Indië. https://youtu.be/ytNQFja9cj0 Trailer ‘Het vergeten verhaal’ Dubbelroman: Het vergeten verhaal De jaren 1946-1950 in Indonesië vormen ook het decor voor de eerste dubbelroman van Anneloes Timmerij en haar partner Charles den Tex (Australië, 1952)  in ‘Het vergeten verhaal’ (2014). De hoofdpersonen Lienke en Guus Hagers zien elkaar als dé liefdes van hun leven. Ze wonen in Nederlands-Indië. Als de Tweede Wereldoorlog ook Nederlands-Indië in de greep krijgt, verliezen zij alles wat ze hadden én elkaar. Lienke en haar familieleden worden door de Japanners gevangen genomen. Via hun ervaringen lees je wat er in de interneringskampen gebeurde. Juist dit ingezoomde perspectief geeft dit verhaal een indringende sfeer. © tekst en foto’s Wilma Lankhorst.

Door: Foto: Molukse Barak, Lage Mierde (1939) te zien in het Openlucht Museum Arnhem © foto Wilma Lankhorst.
Foto: Clivid (cc)

Dekolonisatie in de geschiedschrijving

RECENSIE - Objectiviteit zal in de geschiedschrijving altijd een discussiepunt blijven. Wat er vroeger gebeurd is en welke betekenis we daaraan moeten geven zal door diegenen die er bij waren moeilijk anders dan vanuit hun subjectieve beleving kunnen worden weergegeven. En degenen die er niet bij waren en er later op terugkomen kunnen zich moeilijk volledig losmaken van hun eigen tijdgebonden denkkader. Waar het dus bij de beoordeling van geschiedkundig werk om zou moeten gaan is de vraag of de auteur zich rekenschap heeft gegeven van zijn of haar handicap en of er op z’n minst een goede poging is gedaan om de nodige afstand te bewaren om in de richting van de -helaas onhaalbare- objectiviteit te komen. Tegen deze achtergrond ben ik altijd geïnteresseerd in kritische beschouwingen over geschiedenisboeken. Die zijn doorgaans nuttig en leerzaam. Soms zijn ze ook vermakelijk.

Het valt me echter moeilijk een kritische beschouwing serieus te nemen als de criticus mij al vanaf de allereerste pagina ervan probeert te overtuigen dat hier geen sprake is van wetenschappelijk verantwoord werk, ‘maar van manipulatie en geschiedvervalsing’. Dat schrijft Bauke Geersing in de tweede alinea van zijn inleiding op De Nederlandse krijgsmacht tijdens de dekolonisatie van Nederlands-Indië 1945-150; hoe het NIMH deze geschiedenis manipuleert en vervalst. In dat boek bekritiseert hij een uitgave van het Nederlands Instituut voor Militaire Historie, onderdeel van een door de regering geïnitieerd onderzoeksprogramma waarvan de resultaten op 17 februari 2022 zullen worden gepresenteerd. Dit deel heet: ‘Krijgsgeweld en Kolonie – Opkomst en ondergang van Nederland als koloniale mogendheid 1816-2010‘ en Geersings kritiek richt zich met name op hoofdstuk 11 van dit boek ‘De oorlog met de Republiek Indonesië 1945 -1950/1952‘. Nog voordat de inleiding met beschuldigingen aan het adres van de auteurs en uitgever ten einde komt confronteert Geersing mij vervolgens op p. 16/17 al met zijn conclusie over de wetenschappelijke ondeugdelijkheid van het besproken boek:

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Quote du Jour | Racisme vaste bestanddeel van koloniale geschiedenis

Zes miljoen vermoorde Joden vormen een ijkpunt in de geschiedenis; hetzelfde geldt voor de 12,5 miljoen Afrikanen die als slaaf zijn verhandeld. Dit zijn nu eenmaal de feiten.

In een interview met Sander van Walsum in De Volkskrant vertelt hoogleraar Gert Oostindie dat het, ondanks wetenschappelijk vastgestelde feiten, “knap lastig is een verhaal te vertellen waarin de trots op Rembrandt de schaamte over de slavernij niet in de weg staat.”

Foto: FaceMePLS (cc)

Het taboe op Nederlands koloniale verleden

De Amsterdamse rechtbank wilde vorige week geen voorwaarden opleggen voor vertoning van de film De Oost over het Nederlandse militaire ingrijpen in Indonesië. De Federatie Indische Nederlanders (FIN) had in een kort geding geëist dat de film zou beginnen met een waarschuwende tekst dat het ging om een ‘fictieve verbeelding’ van het Nederlandse ingrijpen, en dat die een reactie was op de Bersiap – de chaotische, gewelddadige periode in Indonesië pal na de Tweede Wereldoorlog. De FIN achtte de voorstelling van zaken in de film niet in overeenstemming met de feiten. De bezwaren richtten zich ook tegen beelden die te veel associaties zouden oproepen met de SS. En het ergste was nog, zo verklaarde een vertegenwoordiger van de FIN op de radio, dat de film ook onderdeel gaat uitmaken van een lespakket op scholen.

Lou de Jong

Het is niet de eerste keer dat er vanuit de hoek van oud-strijders en Indische Nederlanders een poging wordt gedaan de geschiedenis van de oorlog tegen Indonesië te vervalsen. Lou de Jong kreeg er eind vorige eeuw mee te maken toen hij zijn Geschiedenis van het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog voltooide met de zogenaamde ‘politionele acties’ van het Nederlandse leger. De boze oud-strijders hadden er zelfs een apart comité voor opgericht: het Comité Geschiedkundig Eerherstel Nederlands Indië. Toen een concept van deel XIA uitlekte waarin een hoofdstuk voorkwam onder de titel ‘Oorlogsmisdrijven’ ontstond een enorme ophef, aangejaagd door De Telegraaf.  De Jong beloofde er nog eens naar te kijken en gaf het omstreden hoofdstuk de titel ‘Excessen’. Toen hij de oud-strijders niet verder tegemoet wilde komen voerde het Comité tevergeefs een gerechtelijke procedure om alsnog gelijk te krijgen over de wijze waarop de gebeurtenissen in Indonesië in zijn boek behoorden te worden beschreven.

Foto: Opgelet, onderstaande tekst kan sporen van ironie bevatten

KRAS | Ophefconsument

De Chef Ophef van Strijdgroep Nederlandje ging een bos tulpen leggen bij het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen in Hoorn. Niemand vroeg hem wat hij precies bewonderde in Coen, die in zijn eigen tijd al zo hard op de vingers getikt werd voor de slachtpartij op Banda, dat hij boos ontslag nam bij de VOC. De Chef had het waarschijnlijk niet geweten. Hij had gehoord dat zijn tegenstanders de bloemlegging zouden verfoeien en daar had hij wel vijf euro voor over.

Het gaat in één moeite door: weglopen uit een interview, op naar het controversiële monument en ter plekke ook nog eens het journaille schofferen door hen te verbieden foto’s te maken. Als ophefconsument vind ik het behoorlijk vermoeiend, maar Chef lijkt een niet-aflatende reactionaire energie te bezitten. Je zou hem er bijna een standbeeld voor geven.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Blackface-boot op Brabantparade

Een carnavaleske boot met stereotiepe paters en zwart geschminkte Brabanders met speren en quasi-Afrikaanse kledij. Kennelijk vond men dat bij de organisatie van de Brabantse Dag-parade in Heeze (even onder Eindhoven) wel een puik idee.

De organisatie zelf is zich van geen kwaad bewust. Het zou allemaal verkeerd zijn begrepen.

Foto: Vrede van Utrecht (cc)

Slavenhandel – business a usual

RECENSIE - ‘O, Gij christenen in naam! Zou niet een Afrikaan u kunnen vragen, hebt gij dit geleerd van uw God die tegen u zegt: Doe aan alle mensen zoals u wilt dat u behandeld wordt? Is het niet erg genoeg dat wij losgerukt worden van ons land en onze vrienden om te zwoegen voor uw weelde en winstbejag? Moeten de liefste vrienden en verwanten nu ook nog van elkaar worden gescheiden? (…) Waarom moeten ouders hun kinderen verliezen, broeders hun zusters of echtgenoten hun vrouwen?’

Aldus het droeve lot van de slaven wanneer, ze na weken of maanden opgesloten te zijn geweest op zee, onder de meest smerige omstandigheden, verhandeld worden op de slavenmarkt. De oproep komt van Olaudah Equiano, een van de zeer weinige zwarte slaven die hun ervaringen op schrift hebben gesteld. Hij was toen al een vrij man en verbonden aan de Engelse Society for the Abolition of the Slave Trade, een door hoogstaande christelijke idealen gedreven organisatie. Vandaar dat hij in zijn memoires een hartstochtelijk beroep op zijn christelijke, burgerlijke lezers om een einde te maken aan de gruwel van de slavernij, die gezinnen uiteenjaagt. Maar, zo schrijft Piet Emmer droogjes, uit deze passage blijkt dat het activisme zijn herinneringen heeft gekleurd (p.186): ‘De Europeanen in de West waren helemaal niet in staat om de familiebanden onder de slaven te verbreken. Dat was meestal al gebeurd in Afrika vóórdat de slaven daar aan de Europese handelaren waren verkocht.’ Daar komt bij dat er aanwijzingen zijn dat Equinao persoonlijk nooit de gruwelijke oversteek plus slavenmarkt heeft meegemaakt, maar als slaaf in de West is geboren. Desondanks gaan historici ervan uit dat zijn ‘herinneringen’ betrouwbaar zijn, namelijk gebaseerd op zijn vele gesprekken met andere slaven. Ook Piet Emmer denkt dat. Bij gebrek aan beter, waarschijnlijk.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

Vuile oorlogen

RECENSIE - © De Arbeiderspers boekcover Piet Hagen Koloniale oorlogen in IndonesiëDe Nederlander staat niet erg kritisch tegenover zichzelf en tegenover het nationale verleden, vindt historicus Gary Schwartz. (Zo lees ik in De Volkskrant van 9 augustus.) En bij wijze van bewijs voegt hij daaraan toe: ‘Momenteel is op Netflix een tiendelige serie te zien over de oorlog in Vietnam, met alle tragische fouten en misdaden van dien. Wanneer komt de eerste tiendelige serie over Indonesië?’

Persoonlijk háát ik het wanneer maatschappelijke kwesties gereduceerd worden tot wat er op de tillefiesie gebeurt. Ik zie ook geen enkele reden waarom we de al decennia heersende Amerikaanse obsessie met de ondergang hun imperium zouden moeten vergelijken met de Nederlandse discussie over wat Nederland in Indonesië heeft uitgevreten. Appels met peren. Komt daarbij dat ‘de Amerikaan’ zich op volstrekt onkritische wijze tot zijn verleden verhoudt – laat staan dat zelfkritiek daar in de VS een verfijnd ontwikkeld zintuig is. Die serie bestaat inderdaad niet. Maar ach, er bestaat zoveel niet, volgens de televisie. Met de tv-gids in de hand kun je met gemak een inktzwart beeld schetsen van de cultuur en het geestelijk peil van dit land.

Maar goed, ter zake. Die serie. Moet die er komen? Wat zou er in moeten? Uiteraard hoe ‘wij Nederlanders’ onze eigen ‘tragische foute en misdaden’ pleegden. Wie dat alles op een rijtje wil hebben, doet er goed aan om Piet Hagens ‘Koloniale oorlogen in Indonesië’ te lezen,. Daar staat het allemaal zwart op wit. Van onze komst zo rond 1600 tot ons smedelijke vertrek rond 1949. Van Jan Pietszoon Coen tot Soekarno.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Minister-president Rutte (cc)

Helden, roofheren en moordenaars

COLUMN - Wat is dat toch, dat politieke discussies zo rap verzanden in schijngevechten, waarbij iedereen met stropoppen aan het zeulen slaat?

Wijzen critici erop dat al die belastingontwijkings-maatregelen waarin Nederland excelleert, hoofdzakelijk betekenen dat bedrijven schier onbelast winst kunnen maken, overheden inkomsten derven en burgers opdraaien voor de gaten in de begroting – begint er prompt iemand over ‘trickle down’ en dat een zonnig investeringsklimaat ons aller welzijn dient. Nou nee: vorig jaar kwam er elke twee dagen een miljardair bij, bezaten de 42 rijkste mensen evenveel als de armste helft van de wereldbevolking, en ging 82 procent van alle rijkdom die gecreëerd werd, naar de rijkste één procent van de wereldbevolking.

Ontstaat er godlof een breed debat over seksuele opdringerigheid en seksueel machtsmisbruik, beginnen mensen te jammeren dat op die manier de flirt de nek wordt omgedraaid – terwijl vrijelijk ‘nee’ kunnen zeggen toch werkelijk een voorwaarde is voor een oprechte en eerlijke flirt.

Komt eindelijk de discussie los over de gewelddaden die eerder uit naam van Nederland zijn gepleegd, gekoppeld aan de vraag of het werkelijk verstandig is de handlangers daarvan blijvend te eren met standbeelden, pleinen, bruggen en tunnels, worden fractievoorzitters Buma (CDA) en Dijkhoff (VVD) in koor kwaad:

Foto: Citra Pramadi (cc)

Wanneer een school niet meer de naam wil dragen van ‘de Slachter van Banda’

Veel ophef dinsdag op sociale media en woensdag in De Telegraaf over de aankondiging van de Amsterdamse J.P. Coenschool om van naam te willen veranderen. Er wordt gesproken over een ‘beeldenstorm’ en ‘geschiedvervalsing’. Is dat zo?, vraagt Ewoud Butter zich af.

Het begon met een artikel op de website Napnieuws.nl waarin directrice Sylvie van den Akker liet weten dat de Amsterdamse J.P. Coenschool in de Indische Buurt haar naam gaat veranderen.

Kritiek op de naam kwam de afgelopen tijd eerst van ouders en later ook van leerkrachten, vertelt Van den Akker. Het hele team staat achter de naamverandering.

Aan De Telegraaf liet Van den Akker weten dat een andere reden is dat de school de ‘eerste Unesco-school’ is in Amsterdam. ‘We vinden dat Coen daar niet bij past. (…) Hij heeft natuurlijk veel mensen vermoord. Daar voelen wij ons niet meer senang bij.’

Jan Pieterszoon Coen was de vierde gouverneur-generaal van Oost-Indië en wordt vaak gezien als de grondlegger van de Nederlandse heerschappij in de Indische archipel. Hij stichtte de handelspost Batavia, het latere Jakarta. J.P. Coen staat ook bekend als ‘De Slachter van Banda’. Historiek schrijft hierover:

In 1621 trad Coen hard op tegen de Bandanezen die onder druk van de Engelsen hun specerijen-contract niet nakwamen. Hij reisde met een grote vloot naar de Banda-eilanden. Hoewel de bevolking vluchtte ontkwamen slechts weinigen. Naar schatting overleefden slechts zeshonderd van de 15.000 Bandanezen de aanval. Bekend is dat de VOC tijdens deze volkerenmoord Japanse samoerai-beulen die in dienst waren van de VOC, opdracht gaven tientallen dorpshoofden te onthoofden. Jan Pieterszoon Coen, die het monopolie op de handel in nootmuskaatnoten en foelie veilig had gesteld, kreeg door deze gebeurtenis de bijnaam: Slachter van Banda.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Volgende