IJsland staat weer voor de deur van de EU

Morgen mogen de IJslanders zich in een referendum uitspreken over een mogelijke hervatting van de onderhandelingen met Brussel over het EU-lidmaatschap. In 2015 waren de gesprekken afgebroken door de toenmalige eurosceptische regering. Sinds Trump Groenland bedreigt en de geopolitieke spanningen in het gebied rond de Noordpool sterk stijgen is de discussie over aansluiting bij de EU weer opgelaaid. De regering heeft bij het uitschrijven van het referendum nadrukkelijk aangegeven dat het alleen gaat over onderhandelingen en dat de uitkomst tezijnertijd in een nieuw referendum zal worden voorgelegd aan de bevolking. Maar de oppositie schreeuwt nu al moord en brand met de door Groenland geïnspireerde leus: 'Iceland is not for sale'. IJsland is al jaren verbonden met Europa. Het land maakt deel uit van de Schengenzone, de EER (Europese Economische Ruimte) en de EVA (Europese Handelsassociatie). Qua handel en reizen volgt het land Europese regels en wetgeving, echter zonder er over mee te mogen praten. Net als Noorwegen. Voor beide landen is het visserijbeleid tot nu toe de belangrijkste reden om geen lid te worden. De tegenstanders van aansluiting bij de EU verzetten zich er tegen omdat het land dan onderworpen zou worden aan visquota en visserijbeheerregels die door de EU worden vastgesteld, en het zou gedeelde toegang tot bepaalde wateren moeten accepteren. De visserijsector en de vissersgemeenschappen zouden aanzienlijke verliezen kunnen lijden. De EU Commissaris voor de Visserij Costas Kadis heeft al laten weten dat er ruimte is voor uitzonderingen. Een aanbeveling aan de IJslanders om voor hervatting van de onderhandelingen te stemmen. Maar het is de vraag hoever Costas Kadis van de huidige EU-leden mag gaan.  Volgens een opiniepeiling in juni zijn de voorstemmers voor hervatting van de onderhandelingen iets in de meerderheid. Als er nu direct voor het lidmaatschap gekozen zou moeten worden is nog altijd een meerderheid tegen. Belangrijke argumenten van de voorstanders voor aansluiting bij de EU zijn de verwachte economische stabiliteit, zeker als het land ook over gaat op de euro. De herinnering aan de instorting van de IJslandse banken in 2008 leeft nog altijd. IJsland is niet alleen een rijk, maar ook een duur land, met hoge rentetarieven. IJsland zit op een rente van 7,75 procent, tegenover bijvoorbeeld 2,25 procent in Nederland. Minister van Buitenlandse Zaken Katrín Gunnarsdóttir: „De inflatie is bij ons altijd al hoger, en door de hoge rente is het voor vooral jongeren nauwelijks te doen een huis of appartement te kopen. Ik denk heus niet dat wanneer we ook op de euro overgaan alle problemen meteen voorbij zijn, maar wel dat de koers voorspelbaarder wordt en we meer discipline zullen moeten opbrengen om inflatie tegen te gaan.” Trumps claim op Groenland was een belangrijk motief om nu toch maar weer serieus naar de EU te kijken. Anderen wijzen op de veranderde geopolitieke situatie. De VS was altijd de beschermengel van het land, maar sinds de oorlog in Oekraïne groeien de twijfels. IJsland is lid van de NAVO, maar aansluiting bij de EU kan een extra veiligheidsgarantie bieden. De invloed van een klein land als IJsland zal misschien niet groot zijn. Maar je zit wel aan tafel en op een aantal punten geldt in de EU-raad van regeringsleiders nog steeds een veto. Voor de rest van Europa zou aansluiting van IJsland bij de EU een kans kunnen bieden om duurzame doelen op zee dichterbij te brengen. IJsland, Noorwegen en Japan zijn de enige landen die een commerciële jacht op walvissen in stand houden. IJsland heeft nog onlangs een schip van de Britse dierenrechtenactivist Paul Watsom geënterd toen het een IJslandse walvisvaarder hinderde. De bemanning is uitgewezen en zal niet meer in het land worden toegelaten. De roep om de walvisvaart af te schaffen, is inmiddels groot, ook in IJsland. Als lid van de EU zal het zeker snel afgelopen zijn. Een ander voorbeeld: diepzeemijnbouw , die een enorme bedreiging vormt voor de natuur. Wetenschappers waarschuwen dat diepzeemijnbouw onomkeerbare schade zal toebrengen aan het leven in de diepe oceaan en het opgeslagen CO2 dreigt te verstoren. Het bestaande moratorium kan waarschijnlijk alleen in stand worden gehouden als de EU er achter gaat staan. De rol van zeeën en oceanen in de klimaatbeheersing kan alleen door gezamenlijke initiatieven van landen beïnvloed worden. En een land als IJsland is gezien zijn ligging daarbij onmisbaar. Dus valt het te hopen dat de IJslanders besluiten om niet voor deur te blijven staan, maar zullen aankloppen voor een goed gesprek.

Door: Foto: Josh Reid on Unsplash
Foto: Niklas Jonasson on Unsplash

De geopolitieke strijd om de noordpool

, door

Ooit was klimaatopwarming de belangrijkste bedreiging van het noordpoolgebied. Aangevoerd door een Amerikaanse vicepresident maakte de wereld zich zorgen over de toekomst van de ijsbeer, de zeehond en de rest van de planeet. Het afgelopen jaar ging het vooral over de oorlogsdreiging van de huidige Amerikaanse president die zijn imperium wil uitbreiden ten koste van de veiligheid in de wereld. Onder grote Europese druk heeft hij zijn besluit om Groenland te annexeren on hold gezet. Er moet eerst elders in de wereld een oorlog worden uitgevochten. Maar dat betekent niet dat hij heeft afgezien van grotere militaire invloed in het noordpoolgebied.

Volgens een bericht van de New York Times zijn de Verenigde Staten onderhandelingen begonnen met Denemarken over toegang tot drie extra bases in Groenland, waaronder twee die eerder door Amerikanen zijn verlaten. Dit zou de eerste Amerikaanse uitbreiding in het land in decennia betekenen, aldus een hoge generaal van het Pentagon, generaal Gregory M. Guillot. “Ik werk samen met ons departement en anderen om meer havens en vliegvelden te ontwikkelen, wat onze minister en de president meer mogelijkheden biedt, mochten we die in het noordpoolgebied nodig hebben.” Het plan is in het geheim ontwikkeld en noch de VS noch Denemarken was bereid er commentaar op te leveren. Wel is duidelijk dat Denemarken weinig tegen de nieuwe Amerikaanse expansie kan ondernemen. De aanwezigheid van Amerikaanse bases is in de jaren vijftig overeengekomen. Hetzelfde verdrag dat Denemarken gebruikte tegen de recente claim van Trump om Groenland te annexeren wordt nu door het Pentagon ingezet om van de Denen medewerking te krijgen voor versterking van de militaire aanwezigheid van de VS. 

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Mededeling

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Closing Time | Mathilde Nobel

, door

Hoorde ik daar nou een IJslands accent? Een vleugje Björk? Nee, ik luisterde naar Mathilde Nobel, een Oud-Beijerlandse producer, beeldend kunstenaar en muzikant. Maar wel met een voorliefde voor de IJslandse zangeres en het bijbehorende land.  Tot vrij recent bleef haar publiek beperkt tot haar vrienden en zichzelf, en eigenlijk bij toeval kwam haar muziek terecht bij het Tilburgse platenlabel Intercept en kreeg ze via de Talenthub Brabant de kans om haar muziek verder uit te bouwen tot een live festivalshow. Haar intieme optreden op Rewire bewees dat ze daarin geslaagd is.

Foto: NordForsk (cc)

Gelijk loon voor gelijk werk

, door

ELDERS - IJsland zet een nieuwe stap naar gelijke behandeling van mannen en vrouwen.

Sinds 1 januari moeten bedrijven in IJsland met meer dan 25 werknemers volgens een nieuwe wet hetzelfde loon voor dezelfde functie uitbetalen. Nu is er nog een niet verklaarbaar verschil tussen beloningen van mannen en vrouwen van 5,7 % (dat is al relatief laag; in de VS is het 18%). Volgens de nieuwe wet krijgen alle functies een score gebaseerd op de vereiste opleiding, de fysieke inspanning die nodig is, de stress die het oplevert en de verantwoordelijkheid die erbij hoort. Als een baan met dezelfde score verschillend wordt beloond, moet de werkgever dat corrigeren op straffe van een boete.

IJsland is het eerste land waar de gelijke beloning op deze manier wettelijk wordt geregeld. Meer dan honderd jaar na de eerste feministische golf en ruim vijftig jaar nadat ook in IJsland het principe van gelijk loon voor gelijk werk in de wet werd vastgelegd. Het land haalt al jaren de hoogste score voor gelijkheid tussen man en vrouw volgens de Global Gender Gap Index. De nieuwe wet moet het principe in de praktijk afdwingbaar maken.

De voor werkgevers verplichte correctie van het loon voor functies die gelijk scoren kan overigens ook verkeerd uitpakken, zo ondervond gemeenteambtenaar Jofridur Hanna Sigfusdottir tot haar verdriet in 2013. Haar klacht over verschillen tussen haar eigen loon en dat van een mannelijk collega die hetzelfde werk deed resulteerde in verlaging van het loon van de man tot haar niveau.

Foto: Jökulsárlón gletschermeer [foto: Jos van Dijk] copyright ok. Gecheckt 04-10-2022

In IJsland staat het EU-lidmaatschap weer op de agenda

, door

ELDERS - IJsland heeft een nieuwe, centrum-rechtse, regering

De nieuwe regering van IJsland laat het parlement besluiten of er een referendum moet komen over een hernieuwde aanvrage van het EU-lidmaatschap. Na de bankencrisis in 2009 meldde IJsland zich aan als aspirant-lid van de Europese Unie, maar een nieuwe, rechtse regering trok de aanvrage in 2015 terug.

De nieuwe driepartijenregering bestaat uit de Onafhankelijkheidspartij (21 zetels) van Bjarni Benediktsson die premier wordt, de Hervormingspartij (7) van Benedikt Johanneson en Björt framtíð (Schitterende Toekomst, 4 zetels) van pop-artiest, acteur en voormalig gemeenteraadslid Ótarr Proppe, die ooit met zijn punk-band Dr. Spock schitterde in de IJslandse voorronde van het Eurovisiesongfestival. De Hervormingspartij (7 zetels) is een liberale, pro-Europese afsplitsing van de eurosceptische Onafhankelijkheidspartij. Proppe is met zijn liberale Björt framtíð  eveneens pro-EU. De drie partijen hebben in het IJslandse parlement een meerderheid van slechts één zetel.

De verkiezingen op 29 oktober waren noodzakelijk nadat de vorige regering vorig voorjaar in opspraak was gekomen vanwege de Panama-papers. Toenmalig premier Sigmundur Davíð Gunnlaugsson van de Progressieve Partij bleek niet helemaal transparant te zijn geweest over zijn betrokkenheid bij een investeringsmaatschappij. Hij trad op 5 april met tegenzin af en werd opgevolgd door zijn partijgenoot Sigurður Ingi Jóhannsson. Na massale demonstraties en aanhoudende druk van de oppositiepartijen werden voor het najaar verkiezingen uitgeschreven. Jóhansson’s coalitiepartner, de Onafhankelijkheidspartij kwam als grootste uit de bus kwam. Ondanks dat partijleider Benediktsson ook genoemd werd in de Panamapapers als stakeholder in een investeringsmaatschappij op de Seychellen. Hij slaagde er in alle onrust over de onthullingen af te wentelen op Gunnlaugsson. Tijdens de verkiezingscampagne ontpopte hij zich als taartenbakker.

Closing Time | Come To Me

, door

Ja, ik vond Björk toen leuk. Misschien is schattig een beter woord. Vertederend. Alsof er een grote kleuter achter de microfoon stond. Lag ook aan haar motoriek en haar mimiek. Aandoenlijk. En misschien ook wel haar manier van zingen. Meisjesachtig.  Toch niet de beste motivaties om een artiest te waarderen, best een beetje bedenkelijk. Het leidde af van de muziek, die goed was. Zoals dit nummer bijvoorbeeld. Intrigerend, geen alledaagse instrumentatie, geen alledaagse pop.

Closing Time | Kaleo

, door

Kaleo is een IJslandse 4-mansformatie, die inmiddels verkast is naar de VS. Ik denk dat ze een goede kans hebben om het daar te maken. Niet in het minst vanwege de ontzettend lekkere voorman (Julius Son). Als ik nog een bakvisje was, zou ik vast op slag verliefd zijn geweest. Seksistisch? Jazeker, maar dat is wel hoe het nog steeds werkt. Met alleen talent kom je er niet, zeker niet daar. Maar talent hebben ze beslist.

Waan van de dag

Kabinet IJsland valt: vriendjespolitiek bij rehabilitatie zedendelinquenten

, door

Het lijkt erop dat de IJslandse justitie meer dan eens het strafblad schrapte van zedendelinquenten, op voorspraak van familieleden van bonzen van de regerende conservatieve partij.

Zo ontving justitie een brief van de vader van de premier met het verzoek een oude gabber van ‘m te rehabiliteren. Het was een goeie jongen, hij kende ‘m allang en die had echt spijt, meende Benedikt Sveinsson, vader van premier Bjarni Benediktsson.

Closing Time | Ben Frost

, door

Ben Frost is een Australische IJslander. Sinds een dikke tien jaar vergast hij de wereld op zeer intense electronische muziek. Zijn album uit 2009 was dan ook toepasselijke getiteld By the Throat.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Mededeling

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Steun ons!

Mededeling

De redactie van Sargasso bestaat uit een club vrijwilligers. Naast zelf artikelen schrijven struinen we het internet af om interessante artikelen en nieuwswaardige inhoud met lezers te delen. We onderhouden zelf de site en houden als moderator een oogje op de discussies. Je kunt op Sargasso terecht voor artikelen over privacy, klimaat, biodiversiteit, duurzaamheid, politiek, buitenland, religie, economie, wetenschap en het leven van alle dag.

Om Sargasso in stand te houden hebben we wel wat geld nodig. Zodat we de site in de lucht kunnen houden, we af en toe kunnen vergaderen (en borrelen) en om nieuwe dingen te kunnen proberen.

Volgende