De geopolitieke strijd om de noordpool

Ooit was klimaatopwarming de belangrijkste bedreiging van het noordpoolgebied. Aangevoerd door een Amerikaanse vicepresident maakte de wereld zich zorgen over de toekomst van de ijsbeer, de zeehond en de rest van de planeet. Het afgelopen jaar ging het vooral over de oorlogsdreiging van de huidige Amerikaanse president die zijn imperium wil uitbreiden ten koste van de veiligheid in de wereld. Onder grote Europese druk heeft hij zijn besluit om Groenland te annexeren on hold gezet. Er moet eerst elders in de wereld een oorlog worden uitgevochten. Maar dat betekent niet dat hij heeft afgezien van grotere militaire invloed in het noordpoolgebied. Volgens een bericht van de New York Times zijn de Verenigde Staten onderhandelingen begonnen met Denemarken over toegang tot drie extra bases in Groenland, waaronder twee die eerder door Amerikanen zijn verlaten. Dit zou de eerste Amerikaanse uitbreiding in het land in decennia betekenen, aldus een hoge generaal van het Pentagon, generaal Gregory M. Guillot. "Ik werk samen met ons departement en anderen om meer havens en vliegvelden te ontwikkelen, wat onze minister en de president meer mogelijkheden biedt, mochten we die in het noordpoolgebied nodig hebben." Het plan is in het geheim ontwikkeld en noch de VS noch Denemarken was bereid er commentaar op te leveren. Wel is duidelijk dat Denemarken weinig tegen de nieuwe Amerikaanse expansie kan ondernemen. De aanwezigheid van Amerikaanse bases is in de jaren vijftig overeengekomen. Hetzelfde verdrag dat Denemarken gebruikte tegen de recente claim van Trump om Groenland te annexeren wordt nu door het Pentagon ingezet om van de Denen medewerking te krijgen voor versterking van de militaire aanwezigheid van de VS.  IJsland De crisis rond Groenland heeft in IJsland de discussie over aansluiting bij de EU weer losgemaakt. De geschiedenis van IJsland met het EU-lidmaatschap gaat terug tot 2009, toen de regering van voormalig premier Jóhanna Sigurðardóttir de eerste stappen zette naar het lidmaatschap. In 2013 schortte de regering van de Progressieve en Onafhankelijkheidspartij de onderhandelingen op. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken zei in 2015 dat het toetredingsproces volledig was gestopt, maar de EU heeft heropening van de onderhandelingen altijd open gehouden. Nu heeft de regering op 29 augustus 2026 een referendum aangekondigd waarin de IJslanders zich kunnen uitspreken over heropening van de onderhandelingen. Als die uitmonden in een toetredingsverdrag zal dat opnieuw per referendum aan de bevolking worden voorgelegd.  Economisch gezien is de urgentie van toetreding niet erg groot. IJsland is lid van de EER (Europese Economische Ruimte) en daarmee onderdeel van de Europese interne markt (zonder daarover mee te kunnen praten). Het gaat nu eigenlijk alleen om de veiligheid. In februari sloot de IJslandse regering op voorhand al een veiligheidspact met de EU. IJsland sloot eerder aparte veiligheidspacten met Duitsland en Finland. IJsland is wel lid van de Navo, maar heeft zelf geen leger en geeft bijna niks uit aan defensie. Het land vertrouwt voor zijn verdediging van oudsher geheel op bescherming door de Verenigde Staten. Maar daar lijkt nu een eind aan te komen. De kritiek op de VS groeit nadat de Amerikaanse president – toen hij onlangs op het World Economic Forum in Davos sprak over zijn wens om Groenland in te lijven – zich meermaals versprak, en het had over IJsland. Ook gestegen energieprijzen en door Trump afgekondigde invoerheffingen hakken er flink in. Er wordt op het eiland volop geklaagd over stijgende kosten van levensonderhoud. En er was geen enkel begrip voor de als 'grap' bedoelde uitspraak van de aankomend Amerikaanse ambassadeur Billy Long dat IJsland de 52e staat van Amerika zou worden en hij gouverneur. Er kwam een petitie tegen zijn benoeming die meteen door 4000 IJslanders werd ondertekend. Noorwegen De leider van de Noorse oppositionele Conservatieve Partij Ine Eriksen Søreide vindt dat haar land IJsland moet volgen. Noorwegen stemde begin jaren negentig in een referendum tegen het lidmaatschap. Sindsdien is er altijd een meerderheid tegen gebleven.  De bescherming van Noorwegens enorme energievoorraden wegen nog steeds zwaarder dan de voordelen van het lidmaatschap. Ondanks dat ook Noorwegen als lid van de EER het merendeel van de Europese wetgeving volgt zonder er over mee te mogen praten. Ook in het Noorse parlement is een meerderheid van de parlementsleden tegen toetreding. Maar Søreide wijst er op dat de houding ten opzichte van het EU-lidmaatschap aan het veranderen. De steun voor het EU-lidmaatschap is de afgelopen maanden aanzienlijk gestegen in Noorwegen, tot 41 procent in een recente peiling. In 2023 was nog slechts 27 procent voor toetreding. Nu is nog steeds 48 procent tegen, maar 63 procent van de respondenten is wel positief over een nieuw referendum over het EU-lidmaatschap – in tegenstelling tot de Noorse politieke leiding die een hernieuwd EU-debat heeft uitgesloten. 

Closing Time | Mathilde Nobel

Hoorde ik daar nou een IJslands accent? Een vleugje Björk? Nee, ik luisterde naar Mathilde Nobel, een Oud-Beijerlandse producer, beeldend kunstenaar en muzikant. Maar wel met een voorliefde voor de IJslandse zangeres en het bijbehorende land.  Tot vrij recent bleef haar publiek beperkt tot haar vrienden en zichzelf, en eigenlijk bij toeval kwam haar muziek terecht bij het Tilburgse platenlabel Intercept en kreeg ze via de Talenthub Brabant de kans om haar muziek verder uit te bouwen tot een live festivalshow. Haar intieme optreden op Rewire bewees dat ze daarin geslaagd is.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: NordForsk (cc)

Gelijk loon voor gelijk werk

ELDERS - IJsland zet een nieuwe stap naar gelijke behandeling van mannen en vrouwen.

Sinds 1 januari moeten bedrijven in IJsland met meer dan 25 werknemers volgens een nieuwe wet hetzelfde loon voor dezelfde functie uitbetalen. Nu is er nog een niet verklaarbaar verschil tussen beloningen van mannen en vrouwen van 5,7 % (dat is al relatief laag; in de VS is het 18%). Volgens de nieuwe wet krijgen alle functies een score gebaseerd op de vereiste opleiding, de fysieke inspanning die nodig is, de stress die het oplevert en de verantwoordelijkheid die erbij hoort. Als een baan met dezelfde score verschillend wordt beloond, moet de werkgever dat corrigeren op straffe van een boete.

IJsland is het eerste land waar de gelijke beloning op deze manier wettelijk wordt geregeld. Meer dan honderd jaar na de eerste feministische golf en ruim vijftig jaar nadat ook in IJsland het principe van gelijk loon voor gelijk werk in de wet werd vastgelegd. Het land haalt al jaren de hoogste score voor gelijkheid tussen man en vrouw volgens de Global Gender Gap Index. De nieuwe wet moet het principe in de praktijk afdwingbaar maken.

De voor werkgevers verplichte correctie van het loon voor functies die gelijk scoren kan overigens ook verkeerd uitpakken, zo ondervond gemeenteambtenaar Jofridur Hanna Sigfusdottir tot haar verdriet in 2013. Haar klacht over verschillen tussen haar eigen loon en dat van een mannelijk collega die hetzelfde werk deed resulteerde in verlaging van het loon van de man tot haar niveau.

Foto: Jökulsárlón gletschermeer [foto: Jos van Dijk] copyright ok. Gecheckt 04-10-2022

In IJsland staat het EU-lidmaatschap weer op de agenda

ELDERS - IJsland heeft een nieuwe, centrum-rechtse, regering

De nieuwe regering van IJsland laat het parlement besluiten of er een referendum moet komen over een hernieuwde aanvrage van het EU-lidmaatschap. Na de bankencrisis in 2009 meldde IJsland zich aan als aspirant-lid van de Europese Unie, maar een nieuwe, rechtse regering trok de aanvrage in 2015 terug.

De nieuwe driepartijenregering bestaat uit de Onafhankelijkheidspartij (21 zetels) van Bjarni Benediktsson die premier wordt, de Hervormingspartij (7) van Benedikt Johanneson en Björt framtíð (Schitterende Toekomst, 4 zetels) van pop-artiest, acteur en voormalig gemeenteraadslid Ótarr Proppe, die ooit met zijn punk-band Dr. Spock schitterde in de IJslandse voorronde van het Eurovisiesongfestival. De Hervormingspartij (7 zetels) is een liberale, pro-Europese afsplitsing van de eurosceptische Onafhankelijkheidspartij. Proppe is met zijn liberale Björt framtíð  eveneens pro-EU. De drie partijen hebben in het IJslandse parlement een meerderheid van slechts één zetel.

De verkiezingen op 29 oktober waren noodzakelijk nadat de vorige regering vorig voorjaar in opspraak was gekomen vanwege de Panama-papers. Toenmalig premier Sigmundur Davíð Gunnlaugsson van de Progressieve Partij bleek niet helemaal transparant te zijn geweest over zijn betrokkenheid bij een investeringsmaatschappij. Hij trad op 5 april met tegenzin af en werd opgevolgd door zijn partijgenoot Sigurður Ingi Jóhannsson. Na massale demonstraties en aanhoudende druk van de oppositiepartijen werden voor het najaar verkiezingen uitgeschreven. Jóhansson’s coalitiepartner, de Onafhankelijkheidspartij kwam als grootste uit de bus kwam. Ondanks dat partijleider Benediktsson ook genoemd werd in de Panamapapers als stakeholder in een investeringsmaatschappij op de Seychellen. Hij slaagde er in alle onrust over de onthullingen af te wentelen op Gunnlaugsson. Tijdens de verkiezingscampagne ontpopte hij zich als taartenbakker.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Closing Time | Come To Me

Ja, ik vond Björk toen leuk. Misschien is schattig een beter woord. Vertederend. Alsof er een grote kleuter achter de microfoon stond. Lag ook aan haar motoriek en haar mimiek. Aandoenlijk. En misschien ook wel haar manier van zingen. Meisjesachtig.  Toch niet de beste motivaties om een artiest te waarderen, best een beetje bedenkelijk. Het leidde af van de muziek, die goed was. Zoals dit nummer bijvoorbeeld. Intrigerend, geen alledaagse instrumentatie, geen alledaagse pop.

Closing Time | Kaleo

Kaleo is een IJslandse 4-mansformatie, die inmiddels verkast is naar de VS. Ik denk dat ze een goede kans hebben om het daar te maken. Niet in het minst vanwege de ontzettend lekkere voorman (Julius Son). Als ik nog een bakvisje was, zou ik vast op slag verliefd zijn geweest. Seksistisch? Jazeker, maar dat is wel hoe het nog steeds werkt. Met alleen talent kom je er niet, zeker niet daar. Maar talent hebben ze beslist.

Kabinet IJsland valt: vriendjespolitiek bij rehabilitatie zedendelinquenten

Het lijkt erop dat de IJslandse justitie meer dan eens het strafblad schrapte van zedendelinquenten, op voorspraak van familieleden van bonzen van de regerende conservatieve partij.

Zo ontving justitie een brief van de vader van de premier met het verzoek een oude gabber van ‘m te rehabiliteren. Het was een goeie jongen, hij kende ‘m allang en die had echt spijt, meende Benedikt Sveinsson, vader van premier Bjarni Benediktsson.

Closing Time | Ben Frost

Ben Frost is een Australische IJslander. Sinds een dikke tien jaar vergast hij de wereld op zeer intense electronische muziek. Zijn album uit 2009 was dan ook toepasselijke getiteld By the Throat.

IJslanders willen bij de EU

NIEUWS - Hoewel de IJslandse regering niet tot de EU wil toetreden, denken veel IJslandse burgers daar anders over. In Reykjavik demonsteerden 8000 mensen tegen het regeringsbesluit. Na de Icesave-crisis in 2009 zou een meerderheid van de IJsalndse bevolking voor toetreding tot de EU zijn.

Volgende