Kunst op Zondag | verkent Blind Walls Gallery

Blind Walls Gallery is het buitenmuseum van de stad Breda. Het museum op straat is gratis toegankelijk en omvat ruim 90 muurschilderingen. Te voet of met de fiets kun je de geschilderde geschiedenis van de Baronie van Breda ontdekken. Voor details over de werken is er de Blind Walls Gallery website én sinds kort een rijk geïllustreerde jubileumcatalogus. https://youtu.be/BkHr2Lnt2GA “Elke muurschildering is weer een nieuw avontuur op zich, dankzij de kleurrijke makers die eraan meewerken en dankzij ons gedreven team.“ Uitspraak Dennis Elbers in Blind Walls Gallery, het museum op straat (2020). [caption id="attachment_327938" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Maria Hemelvaartkerk © Isakov © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Waar gaat Blind Walls Gallery over? Blind Walls Gallery is de naam van ‘Het museum op straat’ in Breda. De rijke geschiedenis van de stad is hier de primaire inspiratiebron voor nationale en internationale street art kunstenaars. Het idee van Blind Walls Gallery is geïnspireerd door het oudste geschilderde stadsgezicht uit de Nederlands kunst: een zestiende-eeuws drieluik. Hierop staat onder andere de stadsmuur van het middeleeuwse Breda. Deze muur, die de stad bescherming en aanzien gaf, is nu grotendeels verdwenen. Talrijke blinde muren van huizen en kantoren, in zowel laag- als hoogbouw kwamen er voor in de plaats. Deze blinde muren geven de stad een grijs en grauw aanzien, ze dagen uit tot verwaarlozing van de publieke ruimtes. Blind Walls Gallery streeft er sinds 2014 na om Breda een nieuw stadsgezicht geven. [caption id="attachment_327931" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, City if Imagineers © Ben Eine © foto W. Lankhorst.[/caption] Hoe is deze jubileumcatalogus opgezet? De 340 pagina’s tellende jubileumcatalogus van Blind Walls Gallery telt 14 hoofdstukken. Vijf hoofdstukken laten een tijdlijn zien, vijf andere delen geven een portret van een street art kunstenaar. Tot slot zijn er vier hoofdstukken waarin een meer algemeen onderwerp wordt beschreven. Denk hierbij aan terugblikken op vijf jaar Blind Walls Gallery door de ogen van buurtbewoners, fans en de gemeente. De tijdlijn begint in 1268 en eindigt 800 jaar later, in een vlucht voorwaarts, in 2068. Breda kijkt naar de toekomst. [caption id="attachment_327940" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Whats lift you? © Kelsey Montague © foto Wilma Lankhorst.[/caption] De valk en de vlinder Kunstenaar Thijs Lansbergen opent het geschiedenisboek met zijn zomereikenbos aan de Liesboslaan. Het Liesbos was in die dagen (1268) eigendom van de familie van Nassau. Zij gebruikten deze groene oase onder andere voor hun valkenjacht. De vlinders van de Franse kunstenaar Mantra aan de Tuinzigtlaan nemen ons mee in een vlucht voorwaarts, naar 2068. De vlinder is een geliefd symbool. De dans van de vlinder geeft de behoefte aan beweging en verandering weer: waar zijn we nu en wat is de volgende fase? [caption id="attachment_327939" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, St. Joris en de draak © Studio Kratje © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Wat gebeurt er in dit boek? In dit jubileumboek ontdek je 89 muurschilderingen op een tijdlijn. Deze tijdlijn is gebaseerd op de verhalen achter de kunstwerken. Samen vormen de afbeeldingen op de muren een beeldverhaal: de geschilderde geschiedenis van Breda. De oprichter van Blind Walls Gallery, Dennis Elbers, neemt je mee in een terugblik van vijf jaar muurschilderingen in Breda. En hij kijkt vooruit naar 2068. Elbers zag Breda veranderen van een stad met veel grijze en grauwe muren naar een gastvrij en creatief museum op straat. [caption id="attachment_327934" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Combat Super Mural © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Wie is de auteur van het museum op straat? Het Museum op straat is geschreven door Dennis Elbers. Elbers is zowel de oprichter van het Graphic Design Festival in Breda als van Blind Walls Gallery. In 2003 studeerde hij af aan de Bredase tak van Kunstacademie St. Joost. Na zijn studie bleef Elbers in Breda wonen en begon hij samen met enkele studiegenoten de Kunstenaars Ontmoet Plaats (KOP). Deze artistieke pioniers hadden een missie: exposities maken over onderwerpen die dicht bij het dagelijks leven staan. Voor Dennis Elbers is de hele stad een grote expositieruimte. [caption id="attachment_327937" align="aligncenter" width="500"] Blind Walls Gallery, Huilende treinen © Joren Joshue © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Graphic Design Festival Breda In het voorwoord van het boek geeft Elbers aan dat het eerste lustrum van de stichting voelt als een sprint. De warming up van het avontuur begon in 2012 met de eerste editie van het Graphic Design Festival Breda. De eerste muurschildering van de Bredase illustrator Robin Nas zag het licht nabij een bushalte aan de Vlaszak. Later dat jaar doet Nas mee aan de ‘Combat Súper Mural’ (C.S.M.), een Spaans-Nederlandse samenwerking op initiatief van Rutger Termohlen. Van hem is het idee om een honderd meter lange muurschildering te maken, geïnspireerd op een werk van Velásquez. Op dit doek, de overgave van Breda, ontvangt de Spaanse militaire leider Spinola de sleutel van Breda. [caption id="attachment_327932" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Ilse Weisfelt, Fietsen en Paarden © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Mijn ervaringen met ‘Het museum op straat’  Begin jaren tachtig woonde, studeerde en werkte ik ruim vier jaar in de Baronie van Breda. In de zomer van 2020 ging ik terug. Het werd een hernieuwde kennismaking; Via de uitgebreide website van Blind Walls Gallery heb ik thuis al genoten van de vele muurschilderingen. Om het spoor niet kwijt te raken, heb ik een plattegrond gemaakt met een route. Met behulp van de Ov-fiets werd het een kleurrijk avontuur, boordevol herinneringen; Even de voordelen op een rijtje: Het museum op straat is (1) gratis, (2) het is in de buitenlucht, (3) je kunt het 24/7 bezoeken, ook in coronatijd, (4) de website wijst je de weg en last but not least (5) je leert spelenderwijs de geschiedenis van de Baronie van Breda kennen; Het lijkt me heerlijk om zo geschiedenisles te krijgen op school; De VVV van Breda is een campagne gestart om ’cultuursnuivers’ naar de stad te trekken. Museum op straat, Blind Walls Gallery is daar voor een sterke speler; Als straks de musea weer open mogen, kan ik ook een bezoek aan het Stedelijk Museum in Breda ook van harte aanbevelen; Ik ga later dit jaar nog eens terug om de tour met een (levende) gids te doen. [caption id="attachment_327935" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Fieten en paarden © Ilse Weisfelt © foto Wilma Lankhorst.[/caption] Titel            Blind Walls Gallery Het museum op straat Auteur          Dennis Elbers Uitgever       Graphic Matters ISBN             9-7894-9205-1608 Omvang       340 pagina’s Prijs              € 44,90 [caption id="attachment_327995" align="aligncenter" width="300"] Blind Walls Gallery jubileumcatalogus[/caption] De jubileumcatalogus is online te bestellen bij de Stichting Blind Walls Gallery. Meer weten over street art in Breda? In de zomer van 2020 heb ik een uitgebreide fietstocht gemaakt door Breda. De website van Blind Walls Gallery was mijn gids. Lees hier mijn ervaringen. [caption id="attachment_327936" align="aligncenter" width="450"] Blind Walls Gallery, Heden vs verleden © Hedo © foto W. Lankhorst.[/caption] Fotobijschriften (1) De Maria Hemelvaartkerk © Isakov (#105) Locatie: Mols Parking - Toen we de bewoonster van dit huis (Annie van Gils) vroegen wat er volgens haar op haar muur moest komen was haar antwoord: “de Maria Hemelvaartkerk moet terug!” Annie woont al haar hele leven op deze plek en zit daarom vol met bijzondere verhalen over de omgeving. Zo ook over de voormalig Maria Hemelvaartkerk, waar zij als klein meisje regelmatig kwam. (2) City of Imagineers © Ben Eine (#26) Locatie Belcrum (2016) - In de 20ste eeuw was het spoor de scheidslijn tussen de arbeiderswijken in het noorden ‘van de stad en het ‘rijke centrum. In de 21ste eeuw transformeerde Belcrum in een hotspot. Hier wonen nu jonge gezinnen naast de skatehal, ateliers. Tentoonstellingsruimten en het stadsstrand. Om dit te vieren, kreeg de Engelse (letter)kunstenaar Ben Eine de opdracht om de onderdoorgang (van het spoor) van nieuwe inspiratie te voorzien. Het eindresultaat: City of Imagineers. (6) Huilende treinen © Joren Joshue (#84) locatie: tunnel onder het spoor links van het centraal station - Deze 130-meter lange muurschildering, is een ode aan de ‘vergeten broer van Vincent van Gogh’ en de Backer en Rueb machinefabriek. Backer & Rueb maakte stoomlocomotieven. Hun meest karakteristieke ontwerp kreeg als naam ‘Backertje met huilogen’. In 1993 is de fabriek gesloopt. In de muurschildering heeft Joshue ook een man met knal oranje haar getekend. Dit is een eerbetoon aan Cor van Gogh, de jongere broer van Vincent. Cor heeft een aantal jaren bij Backer en Rueb gewerkt. Daarna ging hij op reis en kwam in Zuid-Afrika terecht. Daar werd hij technisch tekenaar bij de Zuid-Afrikaanse Spoorwegmaatschappij. Cor heeft op 32-jarige leeftijd zelf een einde aan zijn leven gemaakt. (7-8) Fietsen & Paarden © Ilse Weisfelt (#14) Locatie: Achter de Lange Stallen - Ik sta bij een fietsenstalling aan de Achter de lange Stallen. Op de muur zie ik een groot blauw paard. Op de rug van het dier zit een meisje met een witte rok met zwarte stippen. Ze reikt met haar handen naar een leiding, het lijkt in mijn verbeelding op een grote balansstok die een artiest gebruikt in voor een act het circus. Op deze plek stond vroeger een paardenstal. Illustrator en street art kunstenaar Ilse Weisfelt combineert vroeger en nu door paarden, ruiters en fietsen met elkaar te combineren. (9) Heden versus Verleden © Hedof #18 - Deze schildering verwijst naar zowel het heden als verleden van de locatie. Opnieuw ‘groeit’ er groenten en fruit op de plek waar begin negentiende eeuw een grote groentetuin was. De winkelende figuren in de schildering zijn op doortocht naar de nabij­ gelegen winkelstraat. (boven artikel) Clowns, Animals en Freaks © Johan Moorman (#17) Locatie: Mols Parking - De muurschildering Clowns, Animals en Freaks is geïnspireerd op een gebeurtenis uit 1988. In dat jaar kwamen toen twee rivaliserende circussen gelijktijdig aan in Breda aan. Ter promotie liet een van de circussen olifanten uit op de Mols Parking. Naar aanleiding van de actie (lees overtreding) kregen beide bedrijven vijf jaar een verbod om op treden in Breda.

Door: Foto: Blind Walls Gallery, Clowns, animals and freaks © Johan Moorman © foto Wilma Lankhorst.
Foto: aesop (cc)

Spinozaland

RECENSIE - De regen kwam met bakken uit de hemel. Maar de schipper stelt de reiziger gerust. ‘Springt u maar op de wal. En dan links, rechts en nog een keer rechts, daar is het huis van de chirurgijn.’ En korte tijd later vond hij inderdaad het gezochte huisje. De meid deed open en de bezoeker stelt zich in het latijn voor: ‘Oldenburg, nobili saxo. Ik wens de heer Spinoza te spreken…’

Was het écht slecht weer, die dag? De meid verstond de bezoeker niet, vertelt Maxime Rovere – verstond de schipper hem wél? Of voelde de schipper aan dat zulk hoog bezoek maar één doel kon hebben: Bento de Spinoza? Het is het eeuwige probleem bij ‘geromantiseerde’ non-fictie: de werkelijkheid is altijd verwarrend en chaotisch, en een roman moet nu eenmaal vaart maken.

Vaart, dat maakte Henri Oldenburg in elk geval, in die zomer van 1666. De wetenschapper/diplomaat reisde al geruime tijd door Europa, op zoek naar de belangrijkste vertegenwoordigers van de ‘Nieuwe filosofie’. Zo kwam hij ook in Amsterdam, waar hem werd verteld dat hij ook langs Rijnsburg moest gaan, het ballingsoord van Spinoza. Spinoza begreep onmiddellijk dat hij een voorname gast over de vloer had. De heren zetten zich op een bankje (p. 262/263):

Lezen: Bedrieglijk echt, door Jona Lendering

Bedrieglijk echt gaat over papyrologie en dan vooral over de wedloop tussen wetenschappers en vervalsers. De aanleiding tot het schrijven van het boekje is het Evangelie van de Vrouw van Jezus, dat opdook in het najaar van 2012 en waarvan al na drie weken vaststond dat het een vervalsing was. Ik heb toen aangegeven dat het vreemd was dat de onderzoekster, toen eenmaal duidelijk was dat deze tekst met geen mogelijkheid antiek kon zijn, beweerde dat het lab uitsluitsel kon geven.

Quote du Jour | Werken in de wetenschap

Ik zie ook bij collega’s in Leiden en aan andere universiteiten hoe moeilijk het is om genoeg onderzoekstijd te vinden. Hoe overwerkt ze zijn om goed onderwijs te kunnen blijven geven. Hoeveel vrije tijd ze erin moeten stoppen.

Daarmee is het een baan geworden die vooral toegankelijk is voor mensen met weinig zorgtaken en een gezondheid die bestand is tegen veel overuren. Een baan voor mensen die financieel het nog wel kunnen uitzingen op parttime aanstellingen en de onzekerheid van tijdelijke contracten. Om verschillende redenen begon dit mij op te breken.

Foto: ubberdave (cc)

Vuistrecht en wisselgeld

RECENSIE - Hij vertelde het graag. Hoe hij tijdens de overwinningsparade, achter de Duitse colonne aan, over de Champs-Élysées had gereden. Hoog te paard. Op de trottoirs had zich een menigte nieuwsgierige, uitgehongerde, woedende Fransen verzameld. Er werd geschreeuwd, gevloekt, gesist. Ze herkenden de gehate Bismarck, uiteraard. Er hoefde er maar één een schot te lossen, en de chaos zou uitbreken. Een van hen, zo zag Bismarck, keek wel héél woest. Bismarck verliet de colonne, reed op hem af, en vroeg om een vuurtje voor zijn sigaar. En hij kreeg een vuurtje. Bismarck bedankte (hij sprak perfect Frans), en reed door.

Waar gebeurd? De Pruisische kanselier was een ervaren leugenaar. Maar zo zag hij zichzelf graag: onafhankelijk opererend, nergens bang voor, altijd kalm. En die Franse woede, die was maar oppervlakkig. Die zou wel weer overgaan. Dat laatste was niet waar. En dat wist Bismarck donders goed.

De Frans-Duitse Oorlog van 1870/71 gooide het Europese machtsevenwicht volkomen overhoop. Dat Pruisen een opkomende macht was, dat begreep iedereen al vele jaren. Bismarcks superieure diplomatie was tot twee maal toe uitgemond in ‘gerechtvaardigde’ oorlogsverklaringen en eclatante overwinningen. Eerst op de Denen, om Sleeswijk Holstein. Daarna op het Oostenrijks-Hongaarse keizerrijk, om het gezag binnen de Duitse Bond. Beide keren toonde het Pruisische leger dat het superieur was aan alles wat verder een leger heette te zijn. En beide keken de andere grootmachten toe. Maar de spanning steeg. Met name de Fransen voelden zich bedreigd en vernederd. Iedereen begreep dat een Frans-Duitse oorlog een kwestie van tijd was. Het wachten was op de vonk die het kruitvat tot ontploffing zou brengen.

Foto: Abhi Sharma (cc)

Dit Amerika

RECENSIE - Laat ik beginnen met een waarschuwing. Wie ‘Dit Amerika’ van Jill Lepore koopt op basis van de ondertitel, ‘Pleidooi voor een betere natie’, komt bedrogen uit. Want dat pleidooi ontbreekt. Het boekje is wellicht een pleidooi te noemen, maar dan wel een warrig pleidooi voor heel iets anders. Namelijk dat de Amerikaanse liberal historici de geschiedenis van de Verenigde Staten niet langer moeten negeren. Want zoals de door Lepore geciteerde historicus Carl Degler 35 jaar geleden al opmerkte: als zij geen nationale geschiedenis meer willen schrijven, omdat dat idee hen tegenstaat, dan zullen anderen dat gaan doen. En dan zijn historici (en de hele Verenigde Staten) nog verder van huis.

Lepore’s pleidooi is in wezen een warrige beschrijving van hoe Amerikaanse historici of gewoon denkers van diverse pluimage zijn omgegaan met begrippen als natie en nationalisme. Het is geen gemakkelijk leesvoer. Lepore schrijft nogal ploeterend,  zoals we al wisten dankzij haar vorig jaar verschenen, vuistdikke geschiedenis van de Verenigde Staten, ‘Deze waarheden’. Daar komt bij dat ze veel te veel als bekend veronderstelt, en veel te vaak bronnen citeert zonder dat de lezer enig idee krijgt waaróm dat boek en dat citaat nu juist hier opduikt. Ze hanteert de omgevallen-boekenkast-stijl, kortom. En het gebodene maakt alles bij elkaar nu niet bepaald een doordachte indruk.

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Foto: The Integer Club (cc)

Gods schaduw

RECENSIE - Plots lijkt er iets mis te gaan. Na honderd pagina’s over de voorouders en de jonge jaren van sultan Selim moet de lezer onverwacht 150 pagina’s tot zich nemen over Columbus, de val van Granada, de ontdekking van Amerika en ga zo maar door. Pas daarna, rond pagina 250, pakt Alan Mikhail de draad weer op en komt Selim ‘de Grimmige’ aan de macht. Wat Mikhail de lezer (klaarblijkelijk) duidelijk wil duidelijk maken is dat de ontdekking van Amerika niet los kan worden gezien van de strijd van de Europeanen tegen de islam. Hij zal uitleggen hoe dat écht zit.

Voor wie een beetje ingevoerd is in de geschiedenis van Europa rond 1500, is dat een open deur. Iedereen weet dat Columbus zijn gevaarlijke plan om naar het Westen te varen, om zo het oosten te bereiken, aan het Spaanse koningspaar Ferdinand en Isabella probeerde te verkopen door te stellen dat hij zo contact kon leggen met de tegenstanders van de islam in Oost-Azië, waardoor de aartsvijand van Spanje ingesloten zouden worden. Columbus werd daarbij, zo blijkt uit zijn overvloedige papieren, gedreven door zijn obsessie om in navolging van de Portugezen grote ontdekkingen te doen. Hij schreef over zeereizen, getuigenverklaringen, kaarten, astronomie – maar vrijwel geen woord over de islam. Maar volgens Mikhail was Columbus een echte moslimhater. Al in zijn inleiding noemt hij Columbus een matamoros, een ‘morendoder’, en voegt daaraan toe (p.12):

Foto: IISG (cc)

De Tweede Kamer in ere hersteld

RECENSIE - In opdracht van de Tweede Kamer schreef  Carla Hoetink een boek over de terugkeer van het parlement in het bevrijdingsjaar 1945.

Zonder verkiezingen betrok op 25 september 1945 een merendeels wat ouder gezelschap het gebouw van de Tweede Kamer aan het Haagse Binnenhof. Het waren leden van de in 1937 gekozen volksvertegenwoordiging die hun plaats innamen in wat toen genoemd werd een Tijdelijk Parlement. Maar was het wel een parlement?

Allereerst ontbraken er nogal wat leden. Een kwart van de Kamerzetels kon niet worden bezet omdat de volksvertegenwoordigers waren overleden, vermoord door de nazi’s of uitgetreden. Ook was het vanzelfsprekend uitgesloten dat de fractie van de NSB terugkeerde. De vacante zetels werden vanaf november gevuld met leden van de zittende politieke partijen en enkele onafhankelijken die zich in de afgelopen bezettingsjaren  verdienstelijk hadden gemaakt in het verzet tegen de nazi’s. Dit na heel veel gedoe en gepolder aangevulde parlement werd het Voorlopige Parlement genoemd. Het functioneerde -met meer bevoegdheden dan het Tijdelijke- tot de installatie van het in mei 1946 bij de eerste naoorlogse verkiezingen gekozen parlement.

Geen haast

Volgens de anti-revolutionairen en de communisten, de groeperingen die het grootste aandeel hadden geleverd in het verzet, kwamen die verkiezingen veel te laat. Zij bestreden de legitimiteit van de Tijdelijke en de Voorlopige volksvertegenwoordiging. Het  mandaat dat de kiezers in 1937 hadden gegeven was immers al lang verlopen. De bezetting had de politieke situatie ook volledig veranderd. Het in juni 1945 aangetreden kabinet Schermerhorn-Drees mocht volgens velen niet op eigen houtje allerlei besluiten gaan nemen over de wederopbouw of over Nederlands Indië zonder de controle van een parlement dat een madaat had zoals dat in de Grondwet was voorgeschreven.

Doe het veilig met NordVPN

Sargasso heeft privacy hoog in het vaandel staan. Nu we allemaal meer dingen online doen is een goede VPN-service belangrijk om je privacy te beschermen. Volgens techsite CNET is NordVPN de meest betrouwbare en veilige VPN-service. De app is makkelijk in gebruik en je kunt tot zes verbindingen tegelijk tot stand brengen. NordVPN kwam bij een speedtest als pijlsnel uit de bus en is dus ook geschikt als je wil gamen, Netflixen of downloaden.

Lezen: Het wereldrijk van het Tweestromenland, door Daan Nijssen

In Het wereldrijk van het Tweestromenland beschrijft Daan Nijssen, die op Sargasso de reeks ‘Verloren Oudheid‘ verzorgde, de geschiedenis van Mesopotamië. Rond 670 v.Chr. hadden de Assyriërs een groot deel van wat we nu het Midden-Oosten noemen verenigd in een wereldrijk, met Mesopotamië als kernland. In 612 v.Chr. brachten de Babyloniërs en de Meden deze grootmacht ten val en kwam onder illustere koningen als Nebukadnessar en Nabonidus het Babylonische Rijk tot bloei.

Foto: Alex Hoekerd (cc)

De ommuurde stad

RECENSIE - Geschiedenis van de stad Utrecht.

Op 8 juni 1345 verscheen graaf Willem IV van Holland voor de muren van Utrecht. Met een groot adellijk gevolg, en vergezeld door zo’n dertigduizend soldaten. Het was duidelijk. De stad was te ver gegaan. Utrecht moest buigen. Willem nam zijn intrek in een inderhaast verlaten klooster, net buiten de stadsmuren. De burgers van Utrecht keken uit over een zee van vaandels en tenten.

Zo’n twee eeuwen lang was Utrecht de onbetwiste ‘hoofdstad’ van de Noordelijke Nederlanden. Kerkelijk, bestuurlijk én commercieel centrum in één. Hier zetelde de aartsbisschop; vlak daarnaast stond het paleis van de keizer en even verderop (aan de overkant van de Oude Gracht) stonden de huizen van kooplieden die handel dreven van de Oostzee tot Parijs. Maar zo tegen 1345 was de domstad al bijna een eeuw een twistappel tussen de graven van Holland en die van Gelre. Sinds de aartsbisschop niet meer benoemd werd door de keizer maar door de paus (de uitslag van de beroemde ‘investituurstrijd’), moesten Utrecht het doen zonder de steun van de Duitse keizer. En daardoor was het ooit zo machtige bisdom langzaam maar zeker steeds machtelozer geworden, tot de stad simpelweg betwist gebied was midden tussen twee ambitieuze graafschappen, Holland en Gelre.

Foto: Paille (cc)

Het lijk van de dictator

RECENSIE - Een nogal lugubere geschiedenis

Ze verblijven die nacht in een hotelletje in Port-Joinville, het belangrijkste stadje op het eilandje. Er is een bestelbusje geregeld. Die nacht duwen ze het busje door de straten, om pas buiten de stadskern echt te gaan rijden. Het is maar een kort stukje, het is niet meer dan 500 meter naar het kerkhof. Het is volle maan. Ze rijden het kerkhof op, en lopen met hun gereedschap naar het graf. Eerst moet de enorm zware deksel er afgetild. En daarvoor moet een gat worden geslagen. Een van de grafrovers ‘geeft een grote klap op het graf.’ Paniek. Honden slaan aan. Maar verder gebeurt er niets. Na lang ploeteren ligt de grafsteen opzij. ‘De kist verscheen in het maanlicht. We hoorden in de verte de golven. Het was zeer indrukwekkend.’ Hubert Massol, het brein achter de operatie roept: ‘Maréchal, nous voilá.’

Aldus de roof van het lijk van maarschalk Pétain, in het voorjaar van 1973. Of althans, het eerste deel van de roof. Daarna volgde nog het ruwe gesleep, de ontdekking van het gesloopte graf en een reeks arrestaties. De in het nauw gedreven Massol geeft een persconferentie waarop hij verklaart dat de kist ‘in onze handen blijft’ totdat de Franse president belooft dat de maarschalk eerst ondergebracht zal worden in de crypte van de Invalides (naast Napoleon, zogezegd) en daarna definitief herbegraven zal worden in Douaumont, het monument voor de slachtoffers van de Slag bij Verdun. Kort daarop treft de politie de kist aan onder een hoop rommel in een garagebox in de Parijse wijk Saint-Ouen, bekend vanwege zijn grote rommelmarkt.

Bestel je boeken bij Bazarow

Bazarow is een verkopende boekensite, waar je ook recensies, nieuws, een agenda en een digitaal magazine kan vinden. Nog niet alles is af, maar veel boeken zijn al te vinden en er komt de komende maanden steeds meer bij.

Het doel van Bazarow is om een site te vormen die evenveel gemak biedt als de online giganten maar die wél teruggeeft aan de boekensector. Tegen roofkapitalisme, en voor teruggeefkapitalisme, bijvoorbeeld door te zorgen dat een flink deel van de opbrengst terug naar de sector gaat en door boekhandels te steunen.

Lezen: Venus in het gras, door Christian Jongeneel

Op een vroege zomerochtend loopt de negentienjarige Simone naakt weg van haar vaders boerderij. Ze overtuigt een passerende automobiliste ervan om haar mee te nemen naar een afgelegen vakantiehuis in het zuiden van Frankrijk. Daar ontwikkelt zich een fragiele verstandhouding tussen de twee vrouwen.

Wat een fijne roman is Venus in het gras! Nog nooit kon ik zoveel scènes tijdens het lezen bijna ruiken: de Franse tuin vol kruiden, de schapen in de stal, het versgemaaide gras. – Ionica Smeets, voorzitter Libris Literatuurprijs 2020.

Foto: Patrick Gray (cc)

De val van Athene

RECENSIE - Selymbria moest veroverd. En snel. Wanneer dat niet gebeurde, dan zat er een gapend gat in de door Athene gedomineerde kustlijn van de Hellespont. Straks zouden de graanschepen vanuit de Zwarte Zee komen, richting Athene. Die aanvoer moest koste wat kost worden beschermd, om een hongersnood te voorkomen. En ondertussen werkten de aartsvijand van Atheners, de Spartanen, koortsachtig aan een nieuwe vloot. Die was bijna gereed, daar viel weinig aan te doen – maar de Spartanen mochten dus nooit één veilige haven krijgen in de buurt van de Bosporus. Kortom, de Atheense belegeraars van Selymbria hadden haast. Hun leider Alcibiades was in staat contact te leggen met een aantal aanhangers van Athene bínnen de stad. Op een afgesproken tijdstip zouden zij de stadspoorten openen.

Maar op het moment suprême bleek dat hij in de val was gelokt:

Toen kwam het vuursignaal – veel te vroeg! Er was iets misgegaan! Alcibiades kon zich niet veroorloven te aarzelen. Hij schreeuwde bevelen naar zijn kapiteins om hem te volgen zodra ze konden en rende met twintig lichtbewapende infanteristen en dertig hoplieten die toevallig het dichtst bij hem in de buurt waren, door het donker naar de stadsmuren. De poort stond open. Ze renden naar binnen en zagen toen recht voor zich het leger van Selymbria in volle wapenrusting over de brede straat op hen afkomen, de helmen neergeklapt, de rond schilden geheven. Het was een enorme overmacht. Wat moest hij doen? Vechten betekende zelfmoord. Vluchten was ondenkbaar

Doneer!

Sargasso is een laagdrempelig platform waarop mensen kunnen publiceren, reageren en discussiëren, vanuit de overtuiging dat bloggers en lezers elkaar aanvullen en versterken. Sargasso heeft een progressieve signatuur, maar is niet dogmatisch. We zijn onbeschaamd intellectueel en kosmopolitisch, maar tegelijkertijd hopeloos genuanceerd. Dat betekent dat we de wereld vanuit een bepaald perspectief bezien, maar openstaan voor andere zienswijzen.

In de rijke historie van Sargasso – een van de oudste blogs van Nederland – vind je onder meer de introductie van het liveblog in Nederland, het munten van de term reaguurder, het op de kaart zetten van datajournalistiek, de strijd voor meer transparantie in het openbaar bestuur (getuige de vele Wob-procedures die Sargasso gevoerd heeft) en de jaarlijkse uitreiking van de Gouden Hockeystick voor de klimaatontkenner van het jaar.

Volgende