De politie is veel te veel met drugs bezig

We geven miljarden euro’s per jaar uit aan drugsbestrijding en ieder jaar komt er meer geld bij. Is dat gerechtvaardigd? Een gastbijdrage van Nick Ottens. Andy Kraag, de chef van de Landelijke Recherche, onthulde bij Op1 dat drie op vier van zijn rechercheurs aan drugszaken werken. Volgens Kraag liggen de verhoudingen bij regionale recherches niet anders. Drugsmisdrijven zijn maar 1,6 procent van de geregistreerde misdrijven in Nederland. Hoe is het dan mogelijk dat driekwart van de recherchecapaciteit daarop wordt ingezet? Niet iedere misdaad telt even zwaar. De vernieling van een bushokje komt in de cijfers terug als één misdaad, net als de smokkel van 500 kg cocaïne. Het ware aantal drugsmisdrijven ligt ongetwijfeld hoger: niet iedere straathandelaar wordt gepakt, niet iedere kilo cocaïne wordt onderschept. De schattingen over drugsproductie en -smokkel lopen zo uiteen dat het volgens wetenschappers onmogelijk is met zekerheid te zeggen hoeveel wel en niet wordt tegengehouden. Waar ze het wel over eens zijn: douane en politie sporen maar een fractie op. 808 zedenzaken op de plank Vergelijk drugszaken daarom met zedenzaken. Ook dat zijn misdrijven met een grote impact. Ook daarvan vindt de bevolking het belangrijk dat ze worden opgelost. Ook die lijken een klein deel van het totaal: 1,1 procent van de geregistreerde misdaden. Maar ook daarvoor geldt dat het ware aantal hoger ligt. Het Centrum voor Seksueel Geweld schat dat jaarlijks 100.000 Nederlanders slachtoffer zijn van aanranding of verkrachting. Daarvan doet minder dan 10 procent aangifte. Volgens de Inspectie Justitie en Veiligheid voelen zelfs slachtoffers die wel naar de politie stappen zich soms ontmoedigd om formeel aangifte te doen. Vorig jaar wist de politie 51 procent van de aangiften van seksueel geweld door te geven aan het Openbaar Ministerie, een daling ten opzichte van 66 procent een jaar eerder. Het OM wist op haar beurt 34 procent van de zaken binnen een half jaar voor de rechter te brengen. Zowel de politie als het OM hebben als streefcijfer 80 procent. Dat wordt bij lange na, en jaar op jaar, niet gehaald. Er liggen 808 zedenzaken bij de politie op de plank, omdat er onvoldoende capaciteit is. Voor drugs is die capaciteit er wel. Tussen 2015 en 2019 nam het aantal strafrechtelijke onderzoeken naar alleen al de georganiseerde drugscriminaliteit – dus niet de kleine henneptelers en straathandelaren – toe van 341 naar 613. In 2019 kreeg de zedenpolitie er 15 miljoen euro bij. Datzelfde jaar trok de Tweede Kamer 150 miljoen euro extra uit voor drugsbestrijding. De politieke prioriteiten zijn duidelijk. Altijd strenger optreden Minister van Veiligheid Dilan Yeşilgöz-Zegerius (VVD) voegt daar nog eens 82 miljoen euro aan toe, specifiek voor drugspreventie, om te voorkomen dat jongeren drugs gaan verkopen. De politiek, vindt zij, is te lang ‘naïef’ geweest. Dat zeggen bewindslieden en politie al jaren. De voorgangers waren altijd ‘naïef’, er moet altijd meer geld bij, en er moet altijd strenger worden opgetreden. Van de totale politiebegroting – dus niet alleen recherche – gaat inmiddels tussen de 20 en 30 procent naar drugsbestrijding: 1,1 tot 1,6 miljard euro per jaar. (Dat is een externe schatting. De politie houdt de cijfers zelf niet bij.) Bij het OM gaat het om 20 tot 35 procent van het budget: 120 tot 180 miljoen euro. Overige overheidsdiensten zijn jaarlijks nog eens 100 miljoen euro kwijt aan drugs. Denk aan de brandweer die moet uitrukken wanneer ergens drugsafval is gevonden en de douane die op drugssmokkel controleert. Wanneer je ook de gevangenissen meerekent, geeft de staat jaarlijks 1,8 tot 2,7 miljard euro uit aan drugsbestrijding. Het beleid is aangescherpt. Coffeeshops in de buurt van scholen zijn gesloten. Paddo’s zijn opgewaardeerd van soft- naar harddrug. Drugscriminelen wordt hun geld afgepakt nog voor ze zijn veroordeeld. Het OM hoeft slechts aannemelijk te maken dat een villa of Ferrari met crimineel geld is betaald. Het is allemaal niet zonder effect geweest. De afgelopen tien jaar zijn tienduizenden hennepkwekerijen opgerold. In vier jaar tijd is in de haven van Rotterdam vier keer zoveel cocaïne onderschept: van 20.000 kg in 2018 naar bijna 80.000 kg vorig jaar. 9 procent van de zaken die de politie aan het OM doorgeeft, hebben met drugs te maken. Het OM brengt de helft van de verdachten voor de rechter. (Bij zedenzaken was dat dus een derde.) Slechts één op de tien verdachten wordt vrijgesproken. Rechters zijn zwaarder gaan straffen. Eén op de vijf gevangenen is drugscrimineel. Wordt de drugsmarkt kleiner? Zijn Nederlanders ook minder drugs gaan gebruiken? Wordt de markt kleiner? Of is er sprake van een vicieuze cirkel: hoe meer de douane onderschept, hoe meer er wordt verscheept; des te harder de politie optreedt, des te harder worden de criminelen? De prijs van een gram cocaïne schommelt al vijftien jaar rond de 50 euro. (Wanneer je de inflatie meerekent, is cocaïne dus zelfs goedkoper geworden.) De productie in Zuid-Amerika is naar schatting in tien jaar tijd verdrievoudigd. Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat meer dan de helft van de Nederlanders onder de 35 wel eens xtc heeft geprobeerd. Dat leidt niet tot een land vol pillenslikkers: slechts 3 procent van de Nederlanders gebruikte in het voorgaande jaar xtc. Voor cocaïne is het jaarcijfer 2 procent, voor amfetamine en ghb liggen de percentages nog lager. Met uitzondering van xtc gebruiken Nederlanders relatief minder drugs dan andere Europeanen. De cijfers zijn niet toegenomen noch afgenomen. Het gebruik is laag, maar stabiel. Aan xtc raakt bijna niemand verslaafd. De verslavingsdeskundigen van Jellinek schatten dat zo’n 130.000 Nederlanders verslaafd zijn aan drugs, waarvan de helft aan cannabis, wat vrij in de coffeeshop kan worden gekocht. Eén miljoen zijn verslaafd aan alcohol of tabak, nog eens 600.000 aan medicijnen en 80.000 aan gokken. Van alle verslaafden in Nederland, zou 7 procent verslaafd zijn aan drugs. Uit internationaal onderzoek blijkt dat één op de tien drugsgebruikers verslaafd raakt. En dan worden alle drugs op een hoop gegooid: van xtc (nauwelijks verslavend) tot heroïne (zeer verslavend). Een andere manier om drugs in perspectief te plaatsen, is te kijken naar het aantal doden. Jaarlijks sterven zo’n 200 Nederlanders als gevolg van drugsgebruik, de helft door heroïne. 1.900 sterfgevallen zijn te wijten aan alcohol, waarvan tientallen in het verkeer. Ieder jaar worden zo’n 30.000 automobilisten met drank op staande gehouden. Ieder jaar overlijden 20.000 rokers. Of kijk naar geweld. 23 tot 42 procent van al het geweld in Nederland is alcoholgerelateerd. Bij vechtpartijen in het uitgaansleven is eigenlijk altijd alcohol in het spel. Drugs? Bijna nooit. Cirkelredenering Dus: 60.000 harddrugsverslaafden, 200 sterfgevallen per jaar en af en toe een opgefokte cocaïnesnuiver in de nachtclub. Is dat 1,8 tot 2,7 miljard euro waard? En alle ellende die de drugscriminaliteit met zich meebrengt? Want die is verhard. Drugsrunners worden in de brugklas geronseld. Tieners worden ingezet bij liquidaties. Het aantal liquidaties is over het hoogtepunt van 2014 heen, maar met twintig tot dertig moorden per jaar ligt het aantal nog steeds hoger dan in de vorige eeuw. Criminelen deinzen er niet voor terug om op klaarlichte dag een misdaadjournalist om het leven te brengen in hartje Amsterdam. Beveiligers, douanebeambten, havenmedewerkers en zelfs politieagenten worden bedreigd of omgekocht om de drugshandel te faciliteren. De vrees dat drugs de hele maatschappij corrumperen is overdreven, maar ook niet uit de lucht gegrepen. Daarmee rechtvaardigt de politie de onevenredige inzet van middelen. Maar dat is een cirkelredenering: de criminalisering van drugs heeft tot enorme ellende geleid, daarom kunnen we drugs niet decriminaliseren. Zo komen we er nooit uit. Minstens de helft van de verkrachters in Nederland wordt nooit gevonden, laat staan vervolgd, omdat bijna al onze rechercheurs bezig zijn met drugs. We geven miljarden euro’s per jaar uit aan drugsbestrijding. Er komt ieder jaar geld bij. We doen meer van hetzelfde en verwachten dat het op een geven moment leidt tot een ander resultaat. Wie is er nou naïef? Nick Ottens is journalist voor Atlantic Sentinel en Wynia’s Week.

Door: Foto: actv (cc)
Foto: ukhomeoffice (cc)

Is er nog hoop voor ‘narcostaat’ Nederland?

VERSLAG - door Larissa Biemond

Van liquidaties op klaarlichte dag tot de gestage groei aan drugsvangsten in de Rotterdamse haven: Nederland lijkt de grip te verliezen op de drugshandel en het bijkomende geweld. De roep om een keiharde aanpak wordt luider, maar is dat wel de oplossing?

Vergismoorden, ontvoeringen, beschietingen en brandstichting: het extreme drugsgeweld in Nederland haalt regelmatig de voorpagina’s. Is Nederland getransformeerd tot een heuse ‘narcostaat’? Tijdens deze eerste avond in de serie Nederland drugsland, bespraken criminoloog dr. Damián Zaitch (UU), bestuurskundige prof. dr. Pieter Tops (LEI & Politieacademie) en misdaadverslaggever Jan Meeus (NRC Handelsblad) het Nederlandse drugsgeweld. Hoe effectief is de huidige strategie van de opsporingsdiensten? En waar liggen de oplossingen?

Drugsland Nederland anno 2022

Nederland is een doorvoerland, en helaas niet alleen voor legale goederen. Jaarlijks weet de politie duizenden kilo’s aan cocaïne te onderscheppen in de haven van Rotterdam: in 2021 liepen de aantallen inbeslaggenomen cocaïne op tot maar liefst 72.800 kilo! Hoeveel kilo’s weet men nog meer ongezien langs de Nederlandse grenzen te smokkelen? Dit veelvoorkomende beeld dat de autoriteiten slechts een fractie van de drugs weet te onderscheppen, is volgens Damián Zaitch echter incorrect. “De productie van cocaïne is hard toegenomen, maar ondertussen is de politie de afgelopen jaren veel beter geworden in het vinden van binnengesmokkelde drugs.” Zo wordt in Nederland naar schatting zeker twee derde van de binnengesmokkelde cocaïne in beslag genomen. Zaitch: “De groei van de cocaïneproductie toont eigenlijk het succes van de politie aan. Hoe meer er namelijk wordt geconfisqueerd, hoe meer men moet produceren om aan de gelijkblijvende vraag te kunnen voldoen.”

Lezen: De wereld vóór God, door Kees Alders

De wereld vóór God – Filosofie van de oudheid, geschreven door Kees Alders, op Sargasso beter bekend als Klokwerk, biedt een levendig en compleet overzicht van de filosofie van de oudheid, de filosofen van vóór het christendom. Geschikt voor de reeds gevorderde filosoof, maar ook zeker voor de ‘absolute beginner’.

In deze levendige en buitengewoon toegankelijke introductie in de filosofie ligt de nadruk op Griekse en Romeinse denkers. Bekende filosofen als Plato en Cicero passeren de revue, maar ook meer onbekende namen als Aristippos en Carneades komen uitgebreid aan bod.

Ondermijningsbeleid Grapperhaus ‘heel reactief’

In een artikel op Binnenlands Bestuur betwijfelt Machteld Busz, directeur van stichting Mainline en bestuurder van het Poppi Drugs Museum Amsterdam, of de 110 miljoen euro die minister Grapperhaus inzet om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken wel effectief besteed gaat worden.

Die investering is o.a. bedoeld voor de beveiliging van rechters en advocaten. Een ander deel wil de minister besteden om gemeenten te ondersteunen bij et tegengaan van normalisering van drugsgebruik n voor intensieve publiekscampagnes.

Foto: Matto Fredriksson (cc)

Spice en de strijd om een menswaardig bestaan

ACHTERGROND - De oplossing van problematisch middelengebruik als Spice ligt niet bij het medicaliseren en psychologiseren ervan. Voor een structurele oplossing is sociologische inzicht en politieke beleid nodig. Een gastbijdrage van Jeroen Boekhoven, docent-onderzoeker aan de Academie voor Sociale Studies van de Hanzehogeschool Groningen, verbonden aan het Lectoraat Verslavingskunde.

He who makes a beast of himself gets rid of the pain of being a man

De Britse dichter, essayist en literatuurcriticus Samuel Johnson (1709-1784) dacht natuurlijk niet aan twintigste-eeuwse gebruikers van spice toen hij bovenstaande uitspraak deed. Maar toch. Spice, een kruidenmix waaraan synthetische cannabinoiden zijn toegevoegd, lijkt mensen te veranderen in beesten, vandaar de bijnaam ‘zombiedrug’.

De afschrikwekkende naam is goed bedacht: Spice vervangt weliswaar normale wiet, maar de effecten kunnen wel honderd keer heftiger zijn, en dat is te zien aan hoe mensen bewegen en zich gedragen als ze onder invloed zijn van spice.

De gevolgen van spice-gebruik kwamen indringend en aangrijpend in beeld (op 15 oktober 2018) in een aflevering van Trippers (BNNVARA) waarin presentator Jan Versteegh verslag deed van zijn reis door een aantal (achterstands)wijken in het Verenigd Koninkrijk waar het leven van grote groepen mensen draait om het gebruik van spice.
Het tv-programma schetste een heftig beeld van het leven van gebruikers en hun naargeestige omgeving; door bezuinigingen verpauperde wijken waar de helft van inwoners werkloos is, sociaal gemarginaliseerd, buitenspel gezet, uitgesloten. Desolate levens in een desolaat landschap.

Constructief nadenken over legalisering

ANALYSE - Gjalt-Jorn Peters doet in deze gastbijdrage een paar suggesties hoe je legalisering aan zou moeten pakken op basis van lessen uit het verleden.

In het discussieren over legalisering van XTC is het van belang om de feiten en laatste wetenschappelijke inzichten goed op een rij te hebben. Inzicht in de omvang van gebruik en productie als wel een belichting van de discussie vanuit het perspectief van de (geestelijke) gezondheidszorg zijn daarbij van belang. Naast de feitelijke onjuistheden in de reacties van Novadic-Kentron en het Trimbos Instituut is het jammer dat hierdoor meer aandacht is voor de argumenten voor legalisering dan voor hoe je legalisering aan zou moeten pakken. Dit is deels betreurenswaardig omdat het lastig discussiëren is over dingen die nog heel abstract en ongedefinieerd zijn.

Prijzen van legale XTC

Er zouden duidelijke minimumprijzen voor XTC afgesproken moeten worden ingesteld. Aangenomen dat de productieprijs die is berekend door Tops et al. klopt, kost de productie van een pil € 0,20 (zie sectie “Drugscriminaliteit: letterlijk oplossen“), en wordt gemiddeld € 3,50 voor een pil betaald (van gemiddeld 157 milligram MDMA). De prijzen van XTC moeten niet te hoog komen te liggen (dan wordt het weer te aantrekkelijk om in het illegale circuit te kopen en het risico op vervuilde pillen en fluctuerende doseringen op de koop toe te nemen), maar ook niet te laag. Bovendien moet er een verband met de dosis MDMA zijn. Maar gegeven de uitzonderlijk lage productieprijs van XTC is er zelfs met de hier genoemde kaders genoeg speling om tot een verstandige prijsstelling te komen.

Closing Time | drugs (slot)

Een maand of drie geleden plaatste wij het eerste liedje over drugs, in deze serie. Aanleiding waren discussies over een proef met legalisering van dit ‘zoete blaadje’ (dixit Black Sabbath). Sindsdien is er een en ander gebeurt op het gebied van drugsbeleid. De wietproef is door de Tweede Kamer, ondanks de frisse tegenzin bij een aantal regeringspartijen. Hoe het er precies uit komt te zien weet nog niemand.

Het duurt waarschijnlijk tot eind volgend jaar voordat de proef begint. Er gaat dus nog wel wat tijd overheen voor u er één helemaal legaal op kan steken, mocht u dat willen:

Kritische analyse van reacties Trimbos Instituut en Novadic Kentron op legaliseringsdiscussie

ANALYSE, LONGREAD - Ook het Trimbos Instituut en Novadic-Kentron plaatsten reacties in de discussie over legalisering van XTC. Deze reacties behandelen voor een deel dezelfde punten die Gjalt-Jorn Peters in zijn eerdere analyse besprak, maar tegelijkertijd bevatten ze een aantal fouten. In deze nieuwe post analyseert en corrigeert Gjalt-Jorn Peters deze fouten.

De hoofdconclusies:

  • Legalisering vermindert de risico’s van vervuilde pillen en overdosering;
  • Legalisering vermindert criminaliteit en afvaldumpingen (elimineert die niet volledig; maar afname is al meer dan we nu bereiken);
  • XTC is in vergelijking met alcohol een veilig middel, en lijkt bij verstandig gebruik niet veel onveiliger dan andere vrijetijdsbestedingen;
  • De kans dat gebruik toeneemt lijkt op basis van ervaringen met andere middelen en settings klein;
  • Legalisering maakt adequate voorlichting veel makkelijker en draagt zo bij aan het redden van levens;
  • In plaats van deze discussie kunnen we beter nadenken over hoe legalisering er uit zou moeten zien, en daar neem ik een voorschot op.

De reactie van Nodadic-Kentron

In het artikel van Novadic-Kentron worden vier voordelen van legalisering besproken. De inleiding noemt de aflevering met Zondag met Lubach en wekt dan de indruk de genoemde voordelen van legalisering objectief te zullen presenteren om zo de lezer te helpen tot een weloverwogen oordeel te komen:

Waarom legalisering van XTC gezondheidsschade en slachtoffers voorkomt

ANALYSE, LONGREAD - Eerder pleitte Arjan Lubach voor legalisering van XTC, in navolging van criminoloog Ton Nabben en hoogleraar medicatieveiligheid Kees Kramers. In deze bijdrage voegt Gjalt-Jorn Peters nog een perspectief toe aan deze discussie: dat van de preventie. Preciezer, dat van de gedragsverandering, een subdiscipline van de gezondheidspsychologie. Gjalt-Jorn Peters legt uit waarom legaliseren van XTC kan bijdragen tot het voorkomen van gezondheidsschade en zelfs overlijden van Nederlandse burgers. Het omgekeerde geldt ook: het besluit XTC niet te legaliseren kost levens.

Is XTC slecht voor je?

Discussies over XTC gaan vaak over hoe schadelijk XTC is. Arjan Lubach legde al uit dat XTC relatief onschadelijk is. Relatief in vergelijking met andere genotsmiddelen. Zoals David Nutt in 2010 al voorrekende en ik bij de Universiteit van Nederland al presenteerde, is de top-3 van alcohol, heroine, en crack cocaine het schadelijkst, en komt XTC pas op de 17de plaats, na cocaine (vijfde plaats), cannabis (achtste plaats), en steroiden (16de plaats). In die lijst van twintig middelen waren alleen LSD, buprenorphine en paddo’s minder schadelijk:

Dit is niet de enige studie waar die schadelijkheid in kaart werd gebracht: in 2009 heeft het RIVM een soortgelijke exercitie uitgevoerd. Om precies te zijn een Delphi-studie met 19 experts: een Delphi-studie is een systematische manier om kennis tussen experts gelijk te trekken zodat consensus kan worden bereikt. Ook hieruit kwam dat XTC een relatief veilig middel is, en zoals figuur 8 laat zien, verschillen de experts in Nederland en Groot-Brittanië amper in hun rangschikking:

Closing Time | Dope, man!

Ja mensen, Gerd Leers van het CDA in de Closing Time. Aanleiding is natuurlijk de slepende discussie over onze wiet-experimenten die woedt in Nederland. De regering geeft ruimte voor een lokaal experiment. Lokale politici en coffeeshops klagen steen en been dat de geboden ruimte te beperkt is, en een fatsoenlijk experiment op deze manier niet kan.*

Ondertussen wordt het Nederlandse drugsbeleid links en rechts ingehaald. Recent nog door Luxemburg, maar ook al eerder door Canada, Portugal en zelfs de Verenigde Staten.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Foto: Sargasso achtergrond wereldbol

De wereld gebruikt veel minder XTC pillen dan geschat

ANALYSE - Een aantal weken geleden pleitte Arjen Lubach voor legalisering van XTC. In deze gastbijdrage gaat Gjalt-Jorn Peters dieper in op het daadwerkelijk gebruik van XTC en de omvang van de productie van XTC.

Op 25 augustus 2018 kwam het boek “Waar een klein land groot in kan zijn” uit van Pieter Tops, Judith van Valkenhoef, Edward van der Torre en Luuk van Spijk. In dit boek berekenden de auteurs dat er jaarlijks in Nederland 971 566 879 XTC pillen worden geproduceerd, waarvan 80% wordt geëxporteerd. Er zijn veel reacties op dit boek gekomen, waar de auteurs op hebben gereageerd door met een ander exportpercentage de totale omzet te herberekenen. In deze blog post reageer ik hierop door uit te rekenen hoeveel XTC pillen de wereld elk jaar consumeert, waaruit volgt dat niet het exportpercentage niet klopt, maar de geschatte totale XTC productie.

De website Legalize plaatste een analyse waarin het boek in een politiek kader wordt geplaatst, als middel om harder tegen drugscriminaliteit op te treden, en wijzen op de gebleken ineffectiviteit van die repressieve aanpak. In een ingezonden brief aan de Volkskrant deelt politicoloog Joost Smiers dit standpunt, en geeft hij aan dat politiecapaciteit beter ingezet kan worden om de wapen- en vrouwenhandel te bestrijden. Beide reacties veronderstelden dat de berekeningen van Tops en collega’s klopten, en beargumenteerden waarom hun conclusies (dat er meer politiecapaciteit nodig was om de productie en handel in drugs te bestrijden) niet klopten. Er zijn echter ook vraagtekens geplaatst bij de berekeningen zelf.

Lezen: De BVD in de politiek, door Jos van Dijk

Tot het eind van de Koude Oorlog heeft de BVD de CPN in de gaten gehouden. Maar de dienst deed veel meer dan spioneren. Op basis van nieuw archiefmateriaal van de AIVD laat dit boek zien hoe de geheime dienst in de jaren vijftig en zestig het communisme in Nederland probeerde te ondermijnen. De BVD zette tot tweemaal toe personeel en financiële middelen in voor een concurrerende communistische partij. BVD-agenten hielpen actief mee met geld inzamelen voor de verkiezingscampagne. De regering liet deze operaties oogluikend toe. Het parlement wist van niets.

Volgende