Kurkuma: Wondermiddel of wortel?
ANALYSE - Is kurkuma het wondermiddel dat gewoon in je keukenkastje staat? Steven Raaijmakers neemt dit potentiele wondermiddel aan de hand van een wetenschappelijke overzichtstudie onder de loep.
Wondermiddel in de kruidenkast
Het zou zo maar kunnen dat je een waar wondermiddel in de keukenkast hebt staat. Zo blijkt uit de vele berichten over kurkuma op verschillende gezondheidswebsites. We lezen op WantToKnow.nl dat de geelwortel kan helpen bij sommige vormen van kanker, diabetes, depressies, leverziekten, reuma, en overgewicht. Healthwatch meldt dat kurkuma “ongeveer 100 keer minder giftig is dan chemotherapie” en effectiever is “bij de bestrijding van kankerstamcellen”. Op thetruthaboutcancer.com lezen we dat het de groei van kankercellen stopt. Kanker lijkt tot dusver de meest genoemde toepassing te zijn van de geelwortel, maar mens-en-gezondheid.infonu.nl weet ons te melden dat ook Alzheimer tot de toepassingen behoort. Maar dit soort berichtgeving is niet alleen te vinden op websites met meer alternatief gedachtegoed. Ook de Volkskrant doet een duit in het mandje in een interview met oncoloog Casper van Eijck. De arts bejubelt de fantastische anti-tumor effecten van kurkuma en claimt dat het beter werkt bij alvleesklierkanker dan chemo-therapie.
PAINS in the ASSay
Waar komt deze hosanna-stemming nu eigenlijk vandaan? Het stofje uit de geelwortel waaraan al deze eigenschappen worden toegedicht is de molecuul curcumine. Wanneer er getest wordt op medicinale werking van stofjes leveren proeven met curcumine vaak positieve resultaten op. Dat zorgt natuurlijk voor enthousiaste reacties bij de onderzoekers die naarstig op zoek zijn naar nieuwe medicijnen. Wat nu blijkt, uit een overzichtsstudie in het Journal of Medicinal Chemistry, is dat dit allemaal verspilde moeite en tijd zou kunnen zijn (om maar niet te spreken van al het geld). Hoe kan dit nou gebeuren? Dat heeft iets te maken met de eigenaardige chemische eigenschappen van de molecuul. Curcumine schijnt één van de PAINS (pan-assay interference compounds) te zijn. Dit is een groep van moleculen die de reputatie hebben dat zij medicijnproeven nogal eens in de war gooien. Curcumine zal het in een medicijnproef doen laten lijken alsof het een medicinale werking heeft, terwijl dit eigenlijk niet zo is. Het zorgt dus voor vals-positieven. In het plaatje hieronder zie je nog meer van dit soort PAINS in the ASSay die tot valse hoop kunnen leiden. Tot dusver heeft geen enkele dubbel-blinde studie met curcumine een positief resultaat opgeleverd.
Jan Dijkgraaf lijdt aan een onder columnisten veel voorkomend euvel. Na jarenlang stukjes te hebben geschreven, over elk onderwerp waar ze maar zin in hebben, niet gehinderd door echte kennis, ook zonder behoefte aan verdieping, en ondertussen genietend van de ijdele status van het ‘columnist’ zijn, gaan veel columnisten denken dat zijn stukjes wérkelijk iets voorstellen. Dat het werkelijk intellectuele hoogstandjes zijn. Dat ze ‘gelijk’ hebben.
